Xăm trổ: 150 năm nghệ thuật trên cơ thể
- 17 tháng 5 2015
“Đầu tiên tôi phải nói về da vì tôi thực sự nghĩ nếu mình đang nghiên cứu về xăm thì mình cũng cần tìm hiểu kỹ lưỡng da người,” Susanna Kumschick nói.
Nhà nhân chủng học Thụy Sĩ đã tổ chức một triển lãm ở Hamburg về hình xăm như các tác phẩm nghệ thuật.“Da con người là một thứ kỳ diệu, nó là một loại vải toan vẽ đặc biệt.” Bà cảm thấy ta cần nhìn cơ thể được xăm mực dưới một con mắt khác.
“Trong nhân chủng học, ta thấy việc xăm trổ xuất hiện ở rất nhiều nền văn hoá, tập tục. Tôi bắt đầu nghiên cứu và ngạc nhiên khi thấy rằng nó thực tế đã không phải là một chủ đề trong các bảo tàng về nghệ thuật và thiết kế cho đến tận thời gian gần đây."
"Đã có rất nhiều cuộc triển lãm về xăm trổ trong bảo tàng lịch sử hoặc bảo tàng nhân chủng học, nhưng không có trong bảo tàng nghệ thuật và thiết kế.”
Bà mô tả tác phẩm của nghệ sĩ biểu diễn người Áo Valie Export: “Năm 1970 cô đã xăm hình dây nịt móc bít tất vào đùi, tiến hành xăm ở địa điểm công khai, do đấy là buổi trình diễn… Cô là một trong những phụ nữ đầu tiên đưa ra bình luận về việc thiên hạ nhìn cơ thể phụ nữ như thế nào.”
Một trong những tác phẩm ưa thích của Kumschick trong triển lãm là “cuộc phỏng vấn một phụ nữ đang nói về hình xăm che vết sẹo mổ ung thư trên vú, hình xăm làm bà cảm thấy thoải mái hơn về cơ thể mình. Đó cũng là một hình thức xăm hình đang thịnh hành trong xã hội chúng ta.”
Fumie Sasabuchi đã bổ sung thêm hình xăm vào các người mẫu ở các trang tạp chí thời trang bằng cách sử dụng các mô-tip của mafia Nhật Bản yakuza: hình ảnh này được tạo ra từ một ảnh trong trong tạp chí Vogue Angels cho trẻ em.
“Việc xăm hình ngày càng trở thành mốt bởi lẽ ngày nay chúng ta phô diễn da nhiều hơn trong quá khứ, do vậy nó nhiều khi là phương tiện chuyển tải thông tin."
"Chúng ta nên cân nhắc kỹ càng bởi vì sự thể tùy thuộc vào hình xăm nằm ở đâu trên cơ thể, thông điệp gửi đi là khác nhau theo vị trí ta chọn xăm hình. Ngày nay có một hình xăm là việc bình thường, nhưng người ta sẽ xem là thông điệp nếu ta xăm vào mặt, tức là khác với một hình xăm ở ngực hoặc mắt cá chân."
Một trong những video của triển lãm cho thấy một thợ xăm đang xăm lại con số tù trên cánh tay của một người 92 tuổi sống sót qua trại tập trung Auschwitz; Nghệ sĩ Ba Lan Artur Żmijewski coi đây là một hình thức ‘hồi tưởng sống động'.
Một chú thích đi kèm tác phẩm nghệ thuật này cũng mô tả cách thức các sĩ quan SS đã bị xăm trên cánh tay nhóm máu của họ trong Thế Chiến II, khi kết thúc chiến tranh dấu ấn này đã được dùng nhận biết họ.
Nhà nhiếp ảnh và làm phim tài liệu người Tây Ban Nha-Pháp Christian Poveda đã dành một năm ở với các thành viên băng đảng Mara 18 ở El Salvador, họ xăm đầy mình số người mà họ đã giết hoặc ghi tưởng nhớ cái chết của thành viên băng nhóm. Ông này bị chết trong một trận giao tranh bằng súng năm 2009.
Bức ảnh này chụp hình Maud Stevens Wagner, một diễn viên xiếc chuyên biểu diễn tiết mục đi trên dây và uốn dẻo. Cô là phụ nữ xăm mình nổi tiếng đầu tiên ở thế giới phương Tây.
Những diễn viên xiếc khác có xăm mình gồm có Lady Viola, người xăm hình các tổng thống Woodrow Wilson, George Washington và Abraham Lincoln trên ngực, và Artoria Gibbons, người xăm một phần tác phẩm Thông Báo của danh họa Botticelli (báo Maria là mẹ Chúa) và một hình xăm khác chép lại một phần bức tranh Gia Đình Thánh Thần của Michelangelo.
Không có mấy hình ảnh được lưu lại về hình xăm của tầng lớp thượng lưu mặc dù cuộc triển lãm nhấn mạnh về bộ phim tài liệu cho thấy hai phụ nữ đang được George Burchett xăm hình.
Nghệ sỹ xăm trổ người Anh này xăm cho các thành viên hoàng gia Châu Âu, trong đó có cả vua Alfonso XIII của Tây Ban Nha và vua George V của Anh.
“Xăm hình là mốt khá thời thượng cho đến Thế Chiến Hai,” Kumschick nói. “Ngày nay Có nhiều lời ra tiếng vào về những người nổi tiếng có hình xăm trên người, nhưng việc này đã có từ thế kỷ 19, trên báo chí đầy những chuyên ai có hình xăm, đây không phải là hiện tượng gì mới mẻ.” (Thư viên Quốc Hội Mỹ, Washington)
Bà có nêu trường hợp một nhóm các nhà vẽ minh họa Thụy Sĩ và nhà thiết kế đồ họa có tên là Happy Pets. “Họ nói họ nhìn vào cơ thể như nhìn vào một quyển sách; họ cũng gặp những khó khăn đúng như khi thiết kế một cuốn sách. Họ cân nhắc kích thước của các hình xăm và cân nhắc xem nên xăm vào đâu.”
Ông Tim Steiner là một trong những "tác phẩm" được trưng bày ở Hamburg: trên lưng ông có một tác phẩm nghệ thuật do nghệ sĩ nghệ thuật khái niệm người Bỉ Wim Delvoye xăm vào.
Tác phẩm này được bán năm 2008 cho một người sưu tập nghệ thuật sống ở Hamburg, và theo như bài viết ở cuộc triển lãm, ông này “đã giành được quyền cho thuê, bán và chuyển thừa kế ông Tim Steiner như một đối tượng vay mượn và người ta sẽ lưu giữ da ông sau khi ông mất”.
“Chúng tôi không biết nhiều về các hình xăm cổ, chúng không được lưu giữ trong bảo tàng như các bức họa nổi tiếng do vậy chúng tôi không thể đánh giá chúng,” Kumschick nói. “Thật khó cho các nghệ sĩ mà họ đang làm việc xăm hình, ta sẽ làm gì với những người khi mà họ ngủ, họ ăn, họ chết?"
Rất nhiều hình xăm không phải là nghệ thuật, nhưng có những hình có thể xem là tác phẩm nghệ thuật.” Bà tin rằng cần có thêm nhiều ý kiến phê bình nghệ thuật đối với việc xăm hình. “Một hình xăm, nếu nó được làm tốt, nó sẽ đi kèm với cơ thể, với con người và nhân cách (tính thẩm mỹ và ý nghĩa của hình xăm, toàn bộ câu chuyện) tất cả những thứ này cộng lại sẽ trở thành một tổng thể có một không hai. Nó là một tác phẩm nghệ thuật không thể so sánh với bất kỳ thứ gì khác.”
Bài tiếng Anh đã được đăng trên BBC Culture
http://www.bbc.com/vietnamese/culture_social/2015/05/150517_high-societys-hidden-tattoos_vert_cul
Gặp sư phụ nghệ thuật xăm mình Nhật Bản
- 7 giờ trước
Image copyright Other Một loại nghệ thuật bị kỳ thị
Trong khi xăm mình được đưa lên thành một thể loại nghệ thuật ở nhiều nền văn hóa phương Tây, thậm chí được trưng bày tại một số bảo tàng và triển lãm nghệ thuật lớn nhất thế giới, thì nó lại bị coi thường ở Nhật Bản và nhiều người coi đó là dấu hiệu của sự đe dọa hoặc liên quan đến xã hội đen. Trên thực tế ông Toru Hashimoto, thị trưởng thành phố Osaka còn đang đấu tranh để cấm xăm mình ở thành phố này từ năm 2012.
Image copyright Other Một lịch sử mang tính biểu tượng
Xăm hình truyền thống của Nhật khác với ở các loại xăm khác do được thực hiện trên toàn thân, hoặc dọc cánh tay, dọc đùi nhưng dừng lại ở cổ tay, mắt cá chân để nét nghệ thuật dưới lớp quần áo.Hình xăm cũng mang đầy ý nghĩa biểu tượng. Có từ trước thời kỳ Edo (1603-1868), xăm mình là một biện pháp trừng phạt tù nhân. Trong thế kỷ thứ 18, nó được ưa thích tại các quận đèn đỏ ở Nhật và có các hình lấy từ những đề tài lịch sử. Những hình xăm được sáng tạo bởi các thợ khắc khuôn in gỗ để in các tranh rất được chuộng ở Nhật mô tả những truyền thuyết mang tính tâm linh và triết lý được nói tới ở nhà hát Kabuki hoặc sách cổ như cuốn Sử Biên Niên của Nhật Bản (cuốn sách cổ thứ hai của lịch sử cổ đại Nhật Bản từ năm 720 Sau Công nguyên).
Image copyright Other Sự liên hệ với Yakuza
“Ở Nhật, phô bày hình xăm là hành động đe dọa,” nghệ sĩ xăm mình cổ truyền Alex “Horikitsune” Reinke nói. “Thí dụ ta không thể để lộ hình xăm ở nhà tắm công cộng (onsen), người khác sẽ cảm thấy bị đe dọa và bị coi thường vì theo truyền thống Nhật, trong một thời gian dài, thì chỉ có Yakuza (mafia Nhật) mới xăm mình.” Trong ảnh là các thành viên Yakuza Takahashi-gumi đang cử hành nhân ngày thứ hai của lễ hội Sanja ở Tokyo.
Image copyright Other Công việc của cả đời người
Người thày về nghệ thuật xăm mình Horiyoshi III đã dành cả đời để duy trì nền văn hoá bí ẩn của Nhật Bản về rồng, hiệp sỹ đường phố và võ sỹ đạo samurai.“Mọi thứ bạn vẽ đều bắt nguồn từ sử sách,” Horiyoshi III nói khi tôi tới thăm ông tại nơi làm việc của ông ở thành phố Yokohama, khoảng 40 Km phía Nam Tokyo. Ông khoát tay về phía các dàn sách trên tường. “Thể loại xăm này là một phần của ‘nền văn hoá siêu lịch sử’, nó là loại hình đặc biệt của nghệ thuật lịch sử Nhật Bản. Ngày nay văn hoá Nhật Bản bị mai một, người ta muốn hình xăm trông nguy hiểm, hoặc đẹp, nhưng vô nghĩa. Giữ cho lịch sử Nhật Bản sống mãi là lý do vì sao tôi tiếp tiếp tục nghề xăm mình.”
Image copyright Other Một điều bí mật đáng để chịu đau
Tôi nhìn xuống các hình cong xoáy có mầu mực rực rỡ phủ khắp cơ thể của người khách hàng của ông. Yasuyuki Kawashima (trong ảnh) đã đến với Horiyoshi III từ 6 năm nay. “Các hình xăm cho tôi sức mạnh, đó là điều bí mật của tôi, của riêng tôi thôi,” ông nói, sau khi trải qua một giờ xiết chặt nắm đấm để khỏi phải ngất đi vì đau.
Image copyright Other Sản sinh một người thày
“Tôi có hình xăm đầu tiên vào lúc 12 tuổi,” Horiyoshi III vừa nói vừa ngước mắt lên khỏi đùi của người khách hàng. “Đó là hình chữ thập của đạo Phật trên cánh tay.” Ông lại cúi xuống nhìn đường viền mầu đen tạo nên từ kim xăm mà ông chích liên hồi.Đến 15 tuổi, nhóm bạn của Horiyoshi xăm hình cho nhau. Khi 21 tuổi ông gặp các thày của ông là Horiyoshi I và Horiyoshi II tại một hội nghị xăm mình. Các thày đã hướng dẫn ông và phong ông đặc quyền tiếp tục di sản của họ và mang tên họ. Ngày nay có khoảng dưới 100 sư phụ xăm mình truyền thống còn lại ở Nhật Bản.
Image copyright Other Một kiểu nổi tiếng
Nay 69 tuổi, sự nghiệp của ông đã trải qua 40 năm, chia sẻ nghệ thuật lịch sử Nhật Bản với tất cả mọi người, từ các Yakuza đến các ngôi sao nhạc rock. Nổi danh trên lĩnh vực xăm mình, người trên toàn thế giới kéo tới nơi làm việc của Horiyoshi III, kể cả thần tượng về xăm mình của Mỹ, Ed Hardy.Khi tôi tới thăm ông thày tại nơi làm việc nhỏ bé của ông, tôi chờ đón sẽ gặp đội ngũ đông đảo những người học nghề sẵn sàng đợi ông sai bảo. Nhưng tôi ngạc nhiên chỉ thấy có mình tôi với một khách hàng đang được xăm mình. Người thày thích làm việc một mình.
Image copyright Other Bộ siêu tập quý báu về xăm mình
Gần phòng làm việc của ông là Bảo Tàng Xăm Mình Yokohama do ông thành lập năm 2000. Đầy ắp đủ loại đồ vật có vẻ như ngẫu nhiên, từ những đồ chơi nhồi có mùi mốc meo đến các mặt nạ trông như mặt xác ướp được xăm trổ, bộ sưu tập quý báu gồm cả các tạo tác, các sách và hình ảnh mô tả sự phát triển của lịch sử xăm mình trên khắp thế giới.
Image copyright Other Di sản của người thày
“Horiyoshi để lại dấu ấn khá lớn lao, khó có thể theo kịp,” Reinke nói (ảnh ông được chụp ở phòng làm việc tại London). Bị ám ảnh bởi văn hoá Nhật Bản từ khi mới 12 tuổi, Reinke đã gặp Horiyoshi III tại Hội Nghị Xăm Mình ở Bologna năm 1997 và đã được ông tập huấn trong 16 năm như một trong số ít người nước ngoài đến với thể loại nghệ thuật lịch sử này. Ngày nay ông là một trong hai người học nghề tích cực của Horiyoshi III.Đối với Reinke xăm mình là một cách để tìm thấy chính mình. “Khi ta rèn luyện, ta học cách tách biệt cái bản ngã khỏi cái sáng tạo, để khi làm việc ta không chỉ vẽ một làn sóng (hoặc một cái gì đó) mà ta thực tế trở thành ngọn sóng. Toàn bộ công việc của Horiyoshi dựa trên Thiền; dựa trên triết lý về sự khiêm nhường.
Cũng trong việc tập huấn, còn có người học việc thứ hai của Horiyoshi III, chính là con ông tên là Souryou Kazuyoshi, có phòng làm việc ở phía trên của bảo tàng của người thày. đều như vậy. Đây là một ngành nghiêm túc lấy cảm hứng từ lịch sử Nhật Bản,” Horiyoshi III nói. “Xăm mình là một cách để gìn giữ nền văn hoá thực sự Nhật Bản, một nền văn hoá rất phong phú và đậm tính lịch sử, là cái mà nhiều người đang quên.”
Image copyright Other Người gìn giữ văn hoá Nhật Bản
Mặc dù bị yếu gan, Horiyoshi III vẫn còn rất năng động. Ông vẫn tiếp tục xăm mình (tuy rằng nay ông dùng kim điện thay vì kim tebori (có gắn với một thanh dụng cụ dài), và ông đang viết tài liệu về xăm hình Nhật Bản cũng như viết một cuốn sách nêu chi tiết về 10 năm cuối của sự nghiệp của ông.“Nhiều người nghĩ họ là nghệ sĩ xăm mình truyền thống nhưng không phải tất cả họ đều như vậy. Đây là một ngành nghiêm túc lấy cảm hứng từ lịch sử Nhật Bản,” Horiyoshi III nói. “Xăm mình là một cách để gìn giữ nền văn hoá thực sự Nhật Bản, một nền văn hoá rất phong phú và đậm tính lịch sử, là cái mà nhiều người đang quên.”
Bài gốc tiếng Anh đã đăng trên BBC Travel
Tin liên quan
- Xăm trổ: 150 năm nghệ thuật trên cơ thể
- Nên lột tả cảnh nóng trong phim ra sao?
- 10 đôi giầy có giá trị lịch sử
- Quốc kỳ: niềm kiêu hãnh của mỗi quốc gia
- Những cây cầu tự nhiên độc đáo ở Ấn Độ
- Làm sao để sống thọ trên 110 tuổi?
- Khi Đế chế Ottoman chinh phục châu Âu
- Những thiết kế logo gây tranh cãi nhất
- Avengers: Khi phim bom tấn lường gạt khán giả
http://www.bbc.com/vietnamese/culture_social/2015/12/151213_the-master-of-japans-ancient-tattoo-tradition_vert_tra
Geen opmerkingen:
Een reactie posten