Từ 24/7/2026, cơ sở lưu trú phải khai báo tạm trú ngay khi người nước ngoài đến lưu trú

Quy định nêu tại Thông tư 87/2026/TT-BCA quy định khai báo tạm trú cho người nước ngoài tại Việt Nam, ban hành ngày 09/6/2026.

Từ 24/7/2026, cơ sở lưu trú phải khai báo tạm trú ngay khi người nước ngoài đến lưu trú​ (Ảnh minh họa)

Theo khoản 1 Điều 5 Thông tư 87/2026/TT-BCA, cơ sở lưu trú có trách nhiệm khai báo tạm trú cho người nước ngoài bằng một trong hai hình thức: qua môi trường điện tử hoặc bằng Phiếu khai báo tạm trú. Người trực tiếp thực hiện khai báo có thể là chủ sở hữu cơ sở lưu trú, người đại diện theo pháp luật của cơ sở lưu trú hoặc người được ủy quyền theo khoản 3 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BCA.

Đáng chú ý, khoản 2 Điều 7 Thông tư 87/2026/TT-BCA quy định việc khai báo phải được thực hiện ngay khi người nước ngoài đến cơ sở lưu trú. Theo đó, người khai báo truy cập hệ thống khai báo tạm trú điện tử, đăng nhập tài khoản đã được cấp và thực hiện khai báo thông tin của người nước ngoài, không chờ đến cuối ngày hoặc sau một khoảng thời gian nhất định mới khai báo.

Các thông tin phải khai báo được quy định tại khoản 3 Điều 7 Thông tư 87/2026/TT-BCA, gồm: họ tên; giới tính; ngày, tháng, năm sinh; quốc tịch; số hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế; thời hạn chứng nhận tạm trú, gia hạn tạm trú hoặc thẻ tạm trú do cơ quan có thẩm quyền cấp; thời gian dự kiến tạm trú tại cơ sở lưu trú. Công an cấp xã tiếp nhận thông tin khai báo qua hệ thống điện tử 24 giờ trong ngày, 07 ngày trong tuần (Theo khoản 1 Điều 8 Thông tư 87/2026/TT-BCA).Trường hợp khai báo bằng Phiếu khai báo tạm trú, người khai báo phải ghi đầy đủ, chính xác thông tin theo mẫu NA17 và gửi ngay bằng phương thức liên lạc phù hợp đến Công an cấp xã. Sau đó, Phiếu phải được chuyển trực tiếp đến Công an cấp xã trong thời hạn 12 giờ kể từ khi người nước ngoài đến cơ sở lưu trú; đối với địa bàn vùng sâu, vùng xa, thời hạn là 24 giờ (Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 9 Thông tư 87/2026/TT-BCA).

Từ 24/7/2026, cơ sở lưu trú phải khai báo tạm trú ngay khi người nước ngoài đến lưu trú

LUCA, the Last Universal Common Ancestor of all cellular life on Earth

 

Every human, animal, plant, fungus and bacterium alive today shares an astonishing connection deep in Earth’s past.

Scientists call it LUCA, the Last Universal Common Ancestor. LUCA was not the first living thing, but an ancient population from which all cellular life surviving today ultimately descends.

Recent research places it around 4.2 billion years ago, when Earth was still incredibly young. Even more remarkable, LUCA may already have possessed a complex metabolism, thousands of protein coding genes and primitive defenses against genetic parasites.

The tree of life has billions of branches, but trace them far enough back and they eventually converge on the same ancient beginning.

Astronomy & Physics

 

a neutron star PSR J1748 2446ad, the fastest confirmed spinning pulsar known: it spin 716 times every second.

 

Imagine compressing more than a star’s worth of matter into something roughly the size of a city.

Now make it spin 716 times every second.

That object actually exists.

It is called PSR J1748 2446ad, a neutron star discovered in the globular cluster Terzan 5. Since its discovery in 2006, it has remained the fastest confirmed spinning pulsar known.

One complete rotation takes only about 1.4 milliseconds.

That works out to nearly 43,000 revolutions per minute.

For comparison, Earth needs 24 hours to rotate once.

A neutron star is what can remain after the core of a massive star collapses. Gravity crushes an extraordinary amount of matter into a sphere only a few tens of kilometres across, creating densities so extreme that a tiny amount of neutron star material would contain an enormous mass by everyday standards.

For PSR J1748 2446ad, its rapid rotation places an important constraint on its size. Depending on its mass and the physics of ultra dense matter, its radius must remain small enough for gravity to prevent the star from tearing itself apart.

If its radius were close to 16 kilometres, material around its equator would be moving at roughly one quarter of the speed of light.

Yet the star remains intact.

There is a limit, however. Spin a neutron star fast enough and centrifugal effects would eventually overcome gravity at the equator, causing matter to be shed into space. Theoretical calculations suggest neutron stars could potentially rotate even faster than this record holder.

So 716 rotations per second may not even represent nature’s absolute limit.

Somewhere in the Galaxy, an even faster one may still be waiting to be found.

Astronomy Wonders

 

Deep beneath the Pacific Ocean, scientists have detected something unexpected: oxygen appearing where sunlight cannot reach.

 

Deep beneath the Pacific Ocean, scientists have detected something unexpected: oxygen appearing where sunlight cannot reach. At depths of roughly 3 miles, photosynthesis cannot explain the oxygen being measured.

⸻

The phenomenon has been nicknamed “dark oxygen.” Researchers studying the abyssal seafloor found oxygen concentrations increasing inside experimental chambers containing polymetallic nodules—potato-sized mineral deposits rich in metals such as manganese, iron, nickel, copper and cobalt.

⸻

The leading explanation is that these metallic nodules may generate electrical potential capable of splitting seawater into hydrogen and oxygen, somewhat like a natural electrochemical system. However, this mechanism has not yet been conclusively proven, and scientists are continuing to investigate exactly how the oxygen is produced.

⸻

The discovery is important because it shows that oxygen production does not always have to be biological or powered directly by sunlight. If confirmed and better understood, this process could change how scientists think about deep-sea ecosystems and the chemistry of other oxygen-poor environments.

⸻

It also matters because polymetallic nodules are being considered as sources of valuable metals for industry. Understanding their role in deep-sea ecosystems will therefore be important as scientists and policymakers evaluate the potential environmental consequences of deep-sea mining.

Space Verse

Đức Giáo hoàng Lêô XIV phê chuẩn vị Giám mục do chính quyền Trung Quốc bổ nhiệm tại Giáo phận Đại Đồng

 

Đức Giáo hoàng Lêô XIV phê chuẩn vị Giám mục do chính quyền Trung Quốc bổ nhiệm tại Giáo phận Đại Đồng

Cha Phaolô Lưu Hồng Cương, 56 tuổi, đã được tấn phong giám mục Đại Đồng ngày 31 tháng 8. Đây là lần đầu tiên sau hơn 20 năm Giáo phận Đại Đồng có một vị giám mục. Việc bổ nhiệm diễn ra trong khuôn khổ Thỏa thuận giữa Tòa Thánh và Trung Quốc. Trước đó, sau khi các nhà truyền giáo nước ngoài bị trục xuất, một linh mục địa phương là cha Quách Anh Công đã kiên trì gìn giữ đức tin, kể cả trong những năm tháng khắc nghiệt của Cách mạng Văn hóa.

Theo bản tin ZENIT – ngày 1 tháng 9 năm 2026 – Sau hai lễ tấn phong giám mục được cử hành tại Xích Phong và Ba Mông vào tháng 7, một lễ tấn phong giám mục mới vừa diễn ra tại Trung Quốc ngày 31 tháng 8 năm 2026, trong khuôn khổ Thỏa thuận giữa Tòa Thánh và Chính phủ Trung Quốc.

Cha Phaolô Lưu Hồng Cương, 56 tuổi, đã được tấn phong làm Giám mục Giáo phận Đại Đồng, một giáo phận nằm trong vùng núi phía bắc tỉnh Sơn Tây, không xa biên giới với Nội Mông. Đây cũng là khu vực chỉ vài tuần trước đã chứng kiến hai lễ tấn phong giám mục được chính thức cử hành tại Xích Phong và Ba Mông.

Với việc bổ nhiệm này, Giáo phận Đại Đồng một lần nữa có vị mục tử, sau cái chết vào năm 2005 của vị tiền nhiệm là Đức cha Tađêô Quách Anh Công, người đã tái thiết cộng đoàn Công Giáo địa phương sau khi trải qua những năm tháng đen tối của Cách mạng Văn hóa trong các trại lao động cưỡng bức.

Lễ tấn phong và vai trò của Hội đồng Giám mục Trung Quốc

Lễ tấn phong Đức cha Lưu Hồng Cương được cử hành tại Nhà thờ Công Giáo thuộc quận Bình Thành, thành phố Đại Đồng.

Thánh lễ do Đức cha Thẩm Bân, Giám mục Thượng Hải và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công Giáo Trung Quốc, chủ sự. Hội đồng này là cơ cấu mang tính tập thể của Giáo Hội Công Giáo tại Trung Quốc nhưng không được Tòa Thánh chính thức công nhận.

Cùng tham gia nghi thức tấn phong với tư cách các giám mục đồng phong chức có Đức cha Đinh Lăng Bân, Giám mục Trường Trị; Đức cha Lưu Căn Trụ, Giám mục Lâm Phần; Đức cha Mã Cung Quốc, Giám mục Sóc Châu; và Đức cha Kỷ Vệ Trung, Giám mục Lữ Lương.

Theo thông lệ trong những lễ tấn phong như thế này, trang mạng của Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc cho biết cha Dương Vũ, Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Công Giáo Trung Quốc, đã đọc “nghị định phê chuẩn của Hội đồng”.

Tuy nhiên, bản tin này không đề cập đến việc vị tân giám mục đã được Đức Giáo hoàng Lêô XIV bổ nhiệm ngày 10 tháng 8, điều đã được Phòng Báo chí Tòa Thánh công bố.

Khoảng 200 người, gồm các linh mục, nữ tu và đại diện giáo dân, đã tham dự lễ tấn phong.

Vị mục tử mới của Giáo phận Đại Đồng

Đức cha Lưu Hồng Cương sinh ngày 2 tháng 11 năm 1970 tại quận Tấn Nguyên, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây. Khi lãnh nhận Bí tích Rửa tội, ngài được đặt tên thánh là Phaolô.

Từ năm 1988 đến 1992, ngài theo học tại Chủng viện Phần Dương. Sau đó, từ năm 1992 đến 1996, ngài theo học tại Chủng viện Quốc gia Bắc Kinh và tốt nghiệp cử nhân Thần học.

Ngày 24 tháng 11 năm 1996, ngài được truyền chức linh mục cho Giáo phận Đại Đồng.

Từ tháng 12 năm 1996 đến năm 1999, cha Lưu Hồng Cương làm cha sở giáo xứ Trương Quán Đồn. Từ năm 2000 đến 2003, ngài phục vụ tại giáo xứ Hứa Bảo; sau đó từ năm 2003 đến 2005, ngài làm cha sở giáo xứ Tây Hòa Hà.

Từ ngày 15 tháng 3 năm 2005, ngài đảm nhiệm chức vụ Giám quản Giáo phận Đại Đồng. Theo các nguồn của chính quyền, ngài đồng thời giữ chức Phó Giám đốc Hội Công giáo Yêu nước tỉnh Sơn Tây.

Đại Đồng và dấu chân của các nhà truyền giáo

Đại Đồng là một thành phố có lịch sử lâu đời. Nhà thám hiểm Marco Polo từng đặt chân tới đây.

Sự hiện diện của Kitô giáo tại Đại Đồng có nguồn gốc từ cuối thế kỷ XVII, gắn liền với hoạt động truyền giáo của các tu sĩ Dòng Tên.

Trong những giai đoạn gần đây hơn, Đại Đồng cũng từng là địa bàn truyền giáo của Dòng Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ, một hội dòng của Bỉ thường được biết đến với tên gọi các nhà truyền giáo Scheut.

Khi các nhà truyền giáo nước ngoài bị chính quyền cộng sản của Mao Trạch Đông trục xuất khỏi giáo phận, các hồ sơ của Tòa Thánh ghi nhận tại đây có 7.720 người Công Giáo đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội, được phục vụ bởi sáu linh mục triều và bảy linh mục dòng.

Trong hoàn cảnh ấy, một linh mục địa phương là cha Quách Anh Công, người đã lớn lên trong chính cộng đoàn Công Giáo này và được truyền chức linh mục năm 1946, đã ở lại để chăm sóc đoàn chiên.

Đức tin được gìn giữ giữa Cách mạng Văn hóa

Năm 1966, khi Cách mạng Văn hóa bắt đầu và cuộc bách hại tôn giáo ngày càng khốc liệt, với mục tiêu xóa bỏ sự hiện diện của Giáo Hội Công Giáo tại Trung Quốc, cha Quách Anh Công bị kết án lao động cưỡng bức tại một vùng nông thôn.

Trong thời gian ấy, tất cả các nhà thờ đều bị đóng cửa.

Nhưng đức tin không biến mất.

Đến thập niên 1980, cha Quách được phép công khai trở lại với sứ vụ mục tử. Năm 1990, ngài trở thành vị giám mục người Trung Quốc đầu tiên của Giáo phận Đại Đồng.

Ngài qua đời năm 2005, hưởng thọ 87 tuổi.

Cuộc đời của Đức cha Quách Anh Công là một chứng từ đặc biệt về sự trung thành của một mục tử với đoàn chiên trong những thời kỳ Giáo Hội phải trải qua thử thách khắc nghiệt.

Hai thập niên dưới những hạn chế ngày càng nghiêm ngặt

Trong 20 năm qua, cũng như nhiều giáo phận khác tại Trung Quốc, Giáo Hội địa phương ở Sơn Tây phải đối diện với những hạn chế ngày càng gia tăng do chính quyền cộng sản áp đặt.

Tháng 2 năm 2023, một công trình lịch sử thuộc cộng đoàn Công Giáo địa phương, nằm tại một khu vực có giá trị đô thị cao, đã bị phá hủy.

Tuy nhiên, bất chấp những khó khăn ấy, cộng đoàn Công Giáo nhỏ bé tại địa phương vẫn duy trì sức sống.

Ngày 11 tháng 4 năm 2024, Giáo phận đã có niềm vui khi hai phó tế được truyền chức linh mục – lần đầu tiên kể từ năm 2010. Nghi thức do Đức cha Phaolô Mã Cung Quốc, Giám mục Sóc Châu, chủ sự.

Một cột mốc trong quan hệ giữa Tòa Thánh và Trung Quốc

Việc Đức cha Lưu Hồng Cương được bổ nhiệm và tấn phong diễn ra trong bối cảnh Thỏa thuận giữa Tòa Thánh và Trung Quốc về việc bổ nhiệm giám mục tiếp tục được thực hiện.

Đối với Tòa Thánh, vấn đề bổ nhiệm giám mục tại Trung Quốc có ý nghĩa đặc biệt đối với sự hiệp nhất của Giáo Hội và việc bảo đảm đời sống mục vụ cho các cộng đoàn Công Giáo tại quốc gia này.

Việc Đức Giáo hoàng Lêô XIV phê chuẩn một ứng viên do phía Trung Quốc đề xuất cho thấy tiến trình đối thoại giữa Tòa Thánh và chính quyền Trung Quốc vẫn đang tiếp diễn.

Tuy nhiên, những diễn biến này cũng diễn ra trong một thực tế phức tạp: Giáo Hội Công Giáo tại Trung Quốc vẫn phải đối diện với nhiều giới hạn trong việc thực thi đời sống tôn giáo và mục vụ.

Vì thế, mỗi lễ truyền chức và tấn phong giám mục tại Trung Quốc không chỉ là một biến cố về mặt cơ cấu Giáo Hội. Đối với các cộng đoàn địa phương, đó còn là dấu chỉ của hy vọng: Giáo Hội vẫn hiện diện, vẫn cầu nguyện, vẫn cử hành các Bí tích và vẫn tiếp tục truyền lại đức tin cho thế hệ kế tiếp.

Từ những nhà truyền giáo Dòng Tên đặt chân tới Đại Đồng vào cuối thế kỷ XVII, qua những năm tháng các nhà thờ bị đóng cửa và các linh mục bị đưa đi lao động cưỡng bức, cho đến vị giám mục mới được tấn phong hôm nay, lịch sử của Giáo phận Đại Đồng cho thấy một điều: những chế độ chính trị có thể thay đổi, các cơ cấu có thể bị phá hủy, nhưng đức tin được bén rễ trong lòng con người vẫn có thể tồn tại và tái sinh.

Và trong câu chuyện ấy, chứng tá của cha Quách Anh Công – vị mục tử đã ở lại giữa những năm tháng đen tối nhất – vẫn là một lời nhắc nhở rằng sứ mạng của Giáo Hội trước hết không được đo bằng những điều kiện thuận lợi, nhưng bằng lòng trung thành với Đức Kitô và với đoàn chiên được trao phó.

Truyền Thông Thái Hà

 

Himalaya bị khóa bằng hơn 1.100 thủy điện: Gần 2 tỷ người sống dưới những dòng sông từ núi cao

 

Himalaya bị khóa bằng hơn 1.100 thủy điện: Gần 2 tỷ người sống dưới những dòng sông từ núi cao

+Hơn 1.100 dự án thủy điện đang bám theo những dòng sông từ Himalaya, nơi cung cấp nước cho khoảng 1,9 tỷ người. Gần 2/3 số thủy điện hiện hữu và dự kiến xây dựng nằm trong vùng có nguy cơ chịu lũ hồ băng. Thảm họa Nepal ngày 26-8 vừa cho thấy tai biến từ đỉnh núi có thể đánh xuống cả chuỗi nhà máy.

Hơn 1.100 thủy điện đang bám theo “tháp nước châu Á”

+Từ Afghanistan qua Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Bhutan đến Trung Quốc, Myanmar và Bangladesh, những dòng sông đổ xuống từ Hindu Kush - Himalaya đang mang trên mình một cuộc phát triển thủy điện có quy mô chưa từng thấy của lịch sử hình thành trái đất.

+Một nghiên cứu công bố tháng 8-2026 trên tạp chí Water Security thống kê hơn 1.100 dự án thủy điện đang vận hành, xây dựng hoặc được lên kế hoạch trong khu vực được gọi là “tháp nước châu Á”. Từ vùng núi và cao nguyên này, 11 hệ thống sông lớn nuôi sinh kế khoảng 1,9 tỷ người.

+Tiềm năng điện ở đây khổng lồ. Đánh giá khu vực Hindu Kush - Himalaya xác định khoảng 882.000 MW tiềm năng thủy điện. Khoảng 635.000 MW nằm trên những hệ thống sông xuyên biên giới. Phía dưới các nhà máy điện là những vùng dân cư đông nhất hành tinh.

+Khoảng 240 triệu người sống trực tiếp trên miền núi Hindu Kush - Himalaya; thêm khoảng 1,65 tỷ người sống trong các lưu vực phía dưới phụ thuộc ở những mức độ khác nhau vào nguồn nước từ vùng núi.

+Trung Quốc đang sở hữu quy mô phát triển thủy điện lớn nhất ở phía bắc Himalaya và cao nguyên Tây Tạng. Một khảo sát năm 2024 thống kê 193 đập thủy điện được xây dựng từ năm 2000 trong phạm vi Tây Tạng lịch sử mà nghiên cứu lựa chọn. Chính báo cáo này lưu ý danh sách chưa đầy đủ và số dự án thực tế có thể vượt 300.

+Ở phía nam, Ấn Độ đang đẩy mạnh khai thác những con sông đổ từ Himalaya xuống đồng bằng. Riêng Arunachal Pradesh, cơ quan thủy điện bang thống kê 113 dự án với tổng công suất 43.094 MW. Chính phủ Ấn Độ năm 2023 đã giao lại 12 dự án, tổng công suất 11.517 MW, cho các doanh nghiệp điện trung ương. Tháng 4-2026, New Delhi tiếp tục phê duyệt Kamala 1.720 MW; Subansiri Lower 2.000 MW, Dibang 2.880 MW đang được triển khai và Etalin 3.097 MW nằm trong kế hoạch phát triển.

+Pakistan ước tính có khoảng 60.000 MW thủy điện có khả năng khai thác kinh tế, phần lớn tập trung ở miền bắc và Khyber Pakhtunkhwa.

+Bhutan đặt mục tiêu đạt 25.000 MW năng lượng vào năm 2040, trong đó thủy điện chiếm khoảng 20.000 MW.

+Nepal cũng đặt điện từ sông núi vào trung tâm kế hoạch phát triển, xuất khẩu điện sang Ấn Độ và Bangladesh.

+Những quốc gia Himalaya đang nhìn về nước từ núi cao có thể biến thành điện, điện thành doanh thu và nguồn thu ngoại tệ. Nhưng nước không dừng ở biên giới.

Gần 2 tỷ người ở phía dưới và rủi ro chạy từ đỉnh núi xuống nhà máy điện

+Himalaya chứa hàng chục nghìn sông băng. Khi băng rút, hồ mới xuất hiện, sườn núi mất ổn định, đá và băng có thể đổ xuống thung lũng. Một tai biến ở độ cao hàng nghìn mét có thể truyền năng lượng xuống những con sông nơi hàng loạt nhà máy được bố trí nối tiếp nhau.

+Nghiên cứu khoa học về nguy cơ lũ hồ băng đưa ra tỷ lệ đáng lo, khoảng 2/3 thủy điện đang hoạt động và dự kiến xây dựng tại Himalaya nằm trong các khu vực có khả năng chịu tác động của lũ hồ băng.

+Nguy hiểm đi xa thêm tới 1/3 số dự án có thể gặp lưu lượng lũ hồ băng vượt quá lưu lượng lũ mà công trình tại vị trí đó được thiết kế để chịu đựng.

+Đập càng dày trên cùng lưu vực, hậu quả càng cần được tính theo chuỗi. Một hồ vỡ, một sườn núi sập hoặc khối băng lớn lao xuống có thể tạo dòng nước, đá, bùn và thân cây đánh vào công trình đầu tiên. Nếu công trình ấy hư hỏng nghiêm trọng hoặc hồ chứa xả lượng nước lớn, công trình kế tiếp phía dưới phải tiếp nhận một dòng lũ đã thay đổi hoàn toàn.

+Lịch sử Himalaya từng cho thấy sức phá hủy ấy. Năm 1985, lũ từ hồ băng Dig Tsho ở Nepal phá hủy nhà máy thủy điện Namche, làm 5 người chết. Những sự kiện sau đó tại Himalaya tiếp tục cho thấy nhà máy điện đặt sâu trong thung lũng có thể trở thành mục tiêu trực tiếp của dòng lũ từ vùng băng tuyết.

+Rủi ro còn vượt khỏi phạm vi một quốc gia.

Nước từ cao nguyên Tây Tạng và Himalaya chảy vào Indus, Ganges, Brahmaputra, Irrawaddy, Salween, Mekong, Dương Tử và Hoàng Hà. Một phần lớn dân cư Pakistan phụ thuộc Indus. Đồng bằng Ganges - Brahmaputra trải qua Ấn Độ và Bangladesh. Mekong tiếp tục xuống Đông Nam Á.

+Bởi vậy, một dự án được xây trong lãnh thổ của một nước có thể tham gia điều tiết dòng sông mà hàng chục triệu người ở quốc gia khác sử dụng.

+Trung Quốc còn đang phát triển công trình khổng lồ trên Yarlung Tsangpo trước khi dòng sông đi vào Ấn Độ và trở thành Brahmaputra. Trong khi đó, Ấn Độ tiếp tục mở rộng thủy điện ở Arunachal Pradesh.

+Phía trên xây đập. Phía dưới xây đập.

Giữa hai phía là một dòng sông xuyên biên giới.

+Đó là lý do 635.000 MW tiềm năng thủy điện xuyên biên giới của Hindu Kush - Himalaya cần được nhìn bằng cả an ninh nguồn nước, thiên tai và trách nhiệm giữa các quốc gia.

Nepal trả giá và lời cảnh báo từ ngày 26-8-2026

+Ngày 26-8-2026, vùng Himalaya đã đưa ra một phép thử khốc liệt. Một vụ sụp băng, đá quy mô lớn gần biên giới Trung Quốc - Nepal tạo ra dòng lũ mang băng, bùn và đá lao xuống các thung lũng. Sau hơn 1 tuần, đến ngày 3-9, Nepal xác nhận ít nhất 1.204 người chết, hơn 4.200 người mất tích; khoảng 20.000 căn nhà cần được xây dựng lại.

+Các nhà máy thủy điện nằm giữa tâm vùng bị tàn phá. Ít nhất 12 dự án điện bị ảnh hưởng. Upper Trishuli-1, Upper Trishuli-3A, Upper Trishuli-3B, Chilime, Langtang Khola, Rasuwagadhi cùng nhiều công trình khác trở thành nơi quân đội và lực lượng cứu hộ phải đào bùn, bơm nước và tìm đường vào các đường hầm.

+Khoảng 10% năng lực phát điện của Nepal bị loại khỏi hệ thống sau thảm họa. Một quốc gia đặt phần lớn nguồn điện vào thủy điện bỗng phải đối mặt đồng thời với cứu người, mất nguồn phát và phục hồi các công trình nằm ngay trên những thung lũng vừa bị lũ xé nát.

+Bài học ngày 26-8 nằm ngay trên địa hình Nepal, tai họa đánh vào nhà máy điện có thể bắt đầu từ rất xa phía trên nhà máy.

+Một khối núi mất ổn định không quan tâm đập thuộc dự án nào. Dòng bùn đá cũng không đọc hồ sơ thiết kế.

+Quy hoạch thủy điện Himalaya vì thế cần chuyển từ đánh giá từng công trình sang đánh giá toàn lưu vực. Một chuỗi 10 nhà máy trên cùng dòng sông phải được kiểm tra bằng kịch bản cả 10 cùng đối mặt một trận lũ cực đoan.

+Các hồ băng nguy hiểm cần được theo dõi liên tục bằng vệ tinh và cảm biến. Sườn núi phía trên hồ chứa, đường dẫn nước, nhà máy và khu ở công nhân phải được giám sát. Cảnh báo từ thượng nguồn phải truyền tự động sang cộng đồng phía dưới và sang quốc gia kế cận nếu dòng sông vượt biên giới.

+Khu ở của hàng trăm công nhân không nên tập trung tại hành lang dòng lũ có thể quét qua. Đường thoát nạn cần tồn tại ngay cả khi cầu, điện và viễn thông cùng bị phá hủy. Tiêu chuẩn lũ thiết kế phải tính tới khí hậu đang thay đổi, băng đang rút và những hồ băng mới tiếp tục hình thành.

+Và nguồn điện cần được phân tán hơn. Nepal sau thảm họa đang được giới chuyên gia khuyến nghị tăng điện mặt trời và nguồn phát phân tán để một trận thiên tai trên vài thung lũng không thể đồng thời đánh gục phần lớn nguồn cung điện.

+Himalaya có thể sản xuất hàng trăm nghìn MW điện. Nhưng phía dưới những con đập ấy là 11 hệ thống sông và khoảng 1,9 tỷ người.

+Ngày 26-8-2026, Nepal đã trả một cái giá quá lớn để nhắc cả khu vực rằng khi núi, băng và nước cùng chuyển động, biên giới hành chính và những tính toán trên giấy có thể bị dòng lũ vượt qua trong vài giờ.

#Himalaya #Hydropower #ClimateRisk #WaterSecurity #GlacierDisaster

Scientists have discovered that an ultrathin form of diamond can generate electricity when bent

 

Scientists have discovered that an ultrathin form of diamond can generate electricity when bent—challenging an assumption held for more than a century.

Bulk diamond has traditionally been considered non-piezoelectric, meaning that deforming it was not expected to create an electrical voltage.

Researchers at the University of Hong Kong investigated whether diamond might behave differently when made extraordinarily thin. Using an edge-exfoliation technique, they produced flexible polycrystalline diamond membranes only a few micrometers thick.

When the membranes were bent, the researchers detected stable and repeatable voltage signals. Extensive mechanical cycling and controlled experiments helped them rule out interference and electricity produced by surfaces rubbing together.

Computer modeling indicated that the effect originates at boundaries between the membrane’s microscopic diamond grains. Bending the material creates electrical polarization around these asymmetrical boundaries, producing a voltage between its surfaces.

The discovery does not mean that an ordinary gemstone can power a device when squeezed. It applies to specially manufactured, ultrathin polycrystalline diamond membranes.

Because diamond is exceptionally durable, chemically stable, biocompatible and able to tolerate extreme environments, the membranes could eventually be used in self-powered sensors, microscopic energy systems and implantable medical devices.

The technology remains experimental, and practical applications will require further development.

The research was published in Science Advances.

Could flexible diamond eventually power devices too small for conventional batteries?

Startup Selfie