CÓ PHẢI VIỆT NAM ĐÃ NỐI TẦNG TÊN LỬA SAM-2 ĐỂ BẮN RƠI B-52?
Ngày 14/8/1995, tạp chí Thế giới mới đăng tải một câu chuyện kể rằng…
Để đánh hạ siêu pháo đài bay B-52 của Mỹ, Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã tháo một quả tên lửa SAM-2, lấy tầng nhiên liệu của nó ghép vào một quả khác.
Nhờ được "bơm" thêm động cơ, tầm bắn của tên lửa được nâng từ 9 km lên 11 km, đủ sức vươn tới độ cao của B-52.
Chưa đầy một tháng sau, Báo Lao Động cũng đăng tải câu chuyện tương tự, ca ngợi sáng kiến chắp cánh cho SAM-2 của Giáo sư Trần Đại Nghĩa.
Hơn hai thập kỷ qua, giai thoại "nối tầng tên lửa" này vẫn được truyền tai nhau như một huyền thoại về trí tuệ Việt Nam.
Những người lính phòng không kỳ cựu và các chuyên gia vũ khí đã phải lên tiếng phản bác điều này.
Các chuyên gia cho rằng, việc "cắt ghép" một quả tên lửa phòng không phức tạp bậc nhất của Liên Xô đâu phải là trò chơi xếp hình Lego.
Tháng 2/1997, trên Tạp chí Xưa và Nay, Đại tá Đỗ Đức Dục, nguyên cán bộ phụ trách kỹ thuật tên lửa đã đặt câu hỏi.
"Ta có nối thêm tầng cho tên lửa SAM-2 để bắn rơi B-52?"
Và câu trả lời của ông là: KHÔNG!
Nếu không nối tầng, bộ đội Việt Nam đã làm phép thuật gì với SAM-2 để quật ngã B-52?
SỰ THẬT VỀ ĐỘ CAO CỦA SAM-2
Vì sao bài báo năm 1995 lại nói phải nối tầng thì tên lửa mới bắn tới B-52?
Đó là một sự hiểu lầm tai hại về thông số kỹ thuật.
Ngày 24/5/1961, Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) hoàn thành một bản ghi nhớ Tuyệt mật gửi Bộ Quốc phòng Mỹ về tên lửa V-75 (tức SAM-2) của Liên Xô.
Ngay trang đầu tiên, tình báo Mỹ đã ghi rõ: Bản thân SAM-2 vốn dĩ đã có 2 tầng từ khi xuất xưởng.
Tầng một là động cơ nhiên liệu rắn làm nhiệm vụ phóng đạn đi.
Tầng hai dùng nhiên liệu lỏng để duy trì tốc độ tiêu diệt mục tiêu.
Và CIA xác nhận, tầm cao tối đa của loại tên lửa này lên tới tận 20 km.
Khi Liên Xô đưa SAM-2 vào Việt Nam (năm 1965), Đại tá Lê Cổ (Bộ Tham mưu Quân chủng Phòng không - Không quân) khẳng định.
Loại đạn này có độ cao đánh chặn cực đại từ 27 đến 30 km.
Trong khi đó, B-52 bay ném bom miền Bắc chỉ hoạt động ở độ cao từ 9 đến 12 km.
Năm 1960, Liên Xô từng dùng chính tổ hợp này bắn rụng máy bay trinh sát U-2 của Mỹ tận độ cao 18 km cơ mà..
Như vậy, sự thật rất rõ ràng…
Chưa cần đụng chạm gì, SAM-2 đã dư sức bay vượt qua đầu B-52 hàng cây số rồi.
Việt Nam hoàn toàn không cần nối thêm bất cứ cái tầng nào để với tới B-52 cả!
11 QUẢ TÊN LỬA LAO XUỐNG ĐẤT
Không phải vì SAM-2 bay không tới, mà rắc rối lớn nhất của chúng ta lúc đó là tên lửa bị mù.
Trong bản hồi ký "Thí nghiệm Hà Nội" (viết năm 2001), Đại tá Anatoly Petrovich Moiseyev, chuyên gia tên lửa Liên Xô từng kề vai sát cánh ở Việt Nam đã hé lộ một sự kiện thót tim.
Ngày 15/12/1967, máy bay Mỹ ồ ạt không kích Hà Nội.
Bộ đội tên lửa ta khai hỏa.
Nhưng 29 quả đạn được phóng lên thì có tới 11 quả bỗng dưng... rụng lả tả xuống đất như lá rụng mùa thu..
Chuyện gì đã xảy ra vậy…?
Thủ phạm chính là một loại nhiễu điện tử mới của không quân Mỹ.
Để tên lửa tìm được mục tiêu, nó phải phát tín hiệu liên lạc về đài điều khiển mặt đất.
Mỹ đã tung ra kỹ thuật gây nhiễu cắt đứt đường liên lạc này.
Quả tên lửa vẫn bay dũng mãnh lên trời, nhưng đài mặt đất không thể bắt được tín hiệu của nó.
Mất sóng, quả đạn mất kiểm soát, ngoặt hướng và rơi tự do.
Vấn đề lúc này không phải là thiếu nhiên liệu, mà là làm sao chọc thủng màn nhiễu của Mỹ để điều khiển được quả đạn.
CUỘC GIẢI PHẪU QUẢ ĐẠN TRONG RỪNG SÂU
Sau sự cố đó, Đại sứ Liên Xô tại Việt Nam Ilya Shcherbakov đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp.
Phương án được đưa ra là phải đổi tần số hoạt động và tăng công suất tín hiệu của quả đạn.
Nhưng muốn làm điều đó, các kỹ sư phải tháo khối thiết bị điện tử tối mật mang tên FR-15 nằm sâu trong thân tên lửa.
Đại diện nhà máy thiết kế bên Liên Xô kiên quyết nói: "Không được mở!".
Trước áp lực chiến trường, Đại sứ Shcherbakov vỗ bàn: "Tôi chịu trách nhiệm!".
Lập tức, một đội chuyên gia ôm khoảng 20 khối FR-15 chui vào rừng sâu.
Sau ba ngày ba đêm cày ải, họ đã tìm ra cách chọc ngoáy, thay đổi tần số và kích công suất tín hiệu lên mức tối đa mà không cần phải đụng đến cấu tạo động cơ tên lửa.
Đầu tháng 1/1968, quả đạn độ chế đầu tiên đã bắn rụng máy bay Mỹ.
Sau đó, hơn 1.000 quả tên lửa khác đã được nâng cấp theo công thức này.
Như vậy, các bạn có thể thấy…
Sự can thiệp kỹ thuật là có thật.
Nhưng đó là cải tiến về điện tử, không hề có chuyện cưa cắt, ghép hai quả tên lửa thành một đâu nhé.
TÌNH BÁO MỸ CŨNG PHẢI THỪA NHẬN
Năm 1977, nhà sử học Không quân Mỹ Bernard C. Nalty (trong một tài liệu từng bị đóng dấu Tuyệt mật) đã ghi nhận một chi tiết thú vị.
Khi Mỹ rải thảm B-52 năm 1972, họ nghi ngờ Việt Nam đang xài một phiên bản SAM-2 lạ hoắc, phát sóng cực mạnh và lì lợm đâm xuyên qua các dải nhiễu.
Sự e ngại này của Mỹ khớp với lời kể của chuyên gia Moiseyev về quá trình chọc ngoáy khối FR-15.
Bộ đội ta đã lột xác cho SAM-2 về mặt "đầu óc", cộng với khả năng tác chiến tài tình của các trắc thủ, chứ không hề độ chế thêm "chân tay" cho nó.
VẬY CHUYỆN "NỐI TẦNG" TỪ ĐÂU MÀ RA?
Không có lửa làm sao có khói đúng không ạ?
Quả thật trong chiến tranh, Việt Nam từng có một công trình "nối tầng" các bạn nhé.
Nhưng đó là nối tầng hỏa tiễn pháo binh ĐKB (loại pháo phản lực mang vác của Liên Xô).
Năm 1969, quân giới Việt Nam đã độ chế thành công ĐKB, nối thêm ống phóng, nâng tầm bắn từ 11 km lên tới 18 km.
Năm 1970, chúng ta dùng chính loại đạn nối tầng này nã vào căn cứ địch ở Tây Ninh.
Rất có thể, theo thời gian, sự kiện nối tầng hỏa tiễn ĐKB hào hùng đã bị truyền miệng "râu ông nọ cắm cằm bà kia", gắn nhầm sang tên lửa phòng không SAM-2 rồi khoác thêm tên tuổi của Giáo sư Trần Đại Nghĩa vào cho huyền thoại.
Việc bộ đội phòng không Việt Nam cải tiến, vạch nhiễu tìm thù và quật ngã B-52 là một chiến công vĩ đại có thật 100%.
Trí tuệ của các kỹ sư Việt Nam và chuyên gia Liên Xô là không thể phủ nhận.
Tuy nhiên, lịch sử cần sự chính xác tuyệt đối.
Sẽ không có chuyện nối tầng tên lửa SAM-2.
Để tôn vinh chiến công của cha ông, trước hết, chúng ta phải kể cho đúng những gì họ đã đổ máu và chất xám để làm ra.
TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU, ĐỐI CHIẾU
- Đại tá Đỗ Đức Dục, Ta có nối thêm tầng cho tên lửa SAM-2 để bắn B52?, Xưa và Nay, số 36, tháng 2/1997, tr. 21. Đối chiếu qua mục lục và bản đăng lại năm 2011.
- CIA, Technical Data on a Soviet Surface-to-Air Missile Designated V-75, ngày 24/5/1961. Hồ sơ CIA.
- Đại tá Anatoly P. Moiseyev, Ханойский эксперимент (Thí nghiệm Hà Nội), Moskva, tháng 1/2001. Hồi ký tiếng Nga.
- Đại tá Lê Cổ, Cần hiểu đúng sự thật về việc cải tiến tên lửa SAM2 Việt Nam, trích sách 40 năm nhớ lại trận Điện Biên Phủ trên không, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, 2012, tr. 353-361.
- Bernard C. Nalty, Electronic Countermeasures in the Air War Against North Vietnam, 1965-1973, Văn phòng Lịch sử Không quân Mỹ, 1977, tr. 109. Tài liệu Mỹ đã giải mật.
Lưu ý kiểm chứng: Hai bài báo năm 1995 hiện mới được xác định qua phần dẫn lại trong bài phản bác của Đại tá Đỗ Đức Dục; chưa có bản quét nguyên gốc. Số liệu sự cố ngày 15/12/1967 và hơn 1.000 quả tên lửa cải tiến được dẫn theo hồi ký Moiseyev, chưa đối chiếu với nhật ký kỹ thuật đương thời.
ẢNH: Bộ đội tên lửa phòng không trong chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không". Nguồn:
Smithsonianmag.com -----------
