Thực hư về đe dọa Mỹ vỡ nợ
Capitol, trụ sở Quốc hội lưỡng viện Hoa Kỳ (ảnh chụp sáng 15/10/2013)
REUTERS
48 giờ trước hạn định Hoa Kỳ phải nâng trần nợ công, Hành pháp và Quốc hội lưỡng viện vẫn chưa tìm ra đồng thuận. Cả thế giới nói tới kỳ hạn 17/10/2013, khi cường quốc kinh tế số 1 toàn cầu bị đe dọa « mất khả năng thanh toán ». Nhưng các thị trường tài chính thế giới và kể cả hai chủ nợ lớn nhất của Mỹ là Trung Quốc và Nhật Bản vẫn bình tĩnh.
Về phần các cơ quan thẩm định tài chính, trước mắt cũng chưa một ai lên tiếng đe dọa hạ điểm tín nhiệm đối với nợ công của Hoa Kỳ. Trong khi đó mọi người còn nhớ rằng vào năm 2011, khi Washington đàm phán để nâng trần nợ công thì cũng là lúc Standard & Poor's hạ điểm tín nhiệm của Mỹ. Khi đó tổng nợ công của Hoa Kỳ tương đương với 10 % GDP chứ không chỉ là gần 4 % như hiện tại.
Giải thích cho thái độ điềm tĩnh đó của quốc tế các chuyên gia cho rằng, hạn định 17/10/2013 được chính giới Hoa Kỳ nêu lên như là một cột mốc « quyết định », nhưng trên thực tế hạn ngày 17 tháng 10 nặng về ý nghĩa chính trị hơn là kinh tế.
Cụ thể là trong 48 giờ nữa nếu Nhà Trắng và Hạ Viện do đảng đối lập Cộng hòa chiếm đa số không tìm ra đồng thuận để nâng trần nợ công của Hoa Kỳ, thì bộ Tài chính vẫn còn một khoản dự trữ khoảng 30 tỷ đô la để thanh toán nợ đáo hạn, đài thọ những khoản chi tiêu cấp bách nhất. Nhưng kể từ cột mốc thời gian đó, về phương diện pháp lý, chính phủ Mỹ không được quyền đi vay thêm để trang trải các hóa đơn đến kỳ phải trả. Đó sẽ là một vấn đề đau đầu khi bộ Tài chính phải thanh toán 6 tỷ đô la tiền lãi cho các chủ nợ vào ngày 01/11/2013 và cùng ngày, phải xuất ra 55 tỷ đô la để trả các khoản an sinh xã hội : lương hưu cho người già, phụ cấp cho lính, hay bảo hiểm y tế cho người tàn tật …
Trong trường hợp Hạ viện vẫn chưa đồng ý nâng trần nợ công từ nay cho đến hết ngày 31/10/2013 thì điều gì sẽ xảy tới ? Có ba kịch bản được đưa ra : một là chính quyền Mỹ bắt buộc phải mạnh tay cắt giảm chi tiêu công cộng để duy trì mức nợ công ở dưới ngưỡng quy định như hiện nay là 16.700 tỷ đô la (tương đương với 3,9 % GDP). Giải pháp thứ nhì là tổng thống Obama sử dụng điều khoản Tu chính 14, cho phép ông đơn phương nâng trần nợ công.
Kịch bản thứ ba là Hoa Kỳ sau ngày 01/11/2013 rơi vào tình trạng « tạm thời mất khả năng thanh toán ». Trong trường hợp thứ ba này, nước Mỹ sẽ đánh mất niềm tin nơi các nhà đầu tư trên thế giới, bởi vì từ trước đến nay, công trái của Hoa Kỳ vẫn được coi là « an toàn » nhất.
Khi mà các nhà đầu tư cho rằng mua công trái phiếu có rủi ro cao thì điều đó cũng có nghĩa là chính phủ Mỹ sẽ phải đi vay tín dụng với lãi suất cao hơn. Mọi người còn nhớ rằng vào thập niên 1970 do một sự cố kỹ thuật về điện toán, Hoa Kỳ đã tạm thời mất khả năng thanh toán trong một vài giờ. Hậu quả là trong một thời gian dài, Washington đã phải đi vay với lãi suất cao hơn đến 0,6 %.
Trong bối cảnh hiện tại, khi mà kinh tế Hoa Kỳ chưa thực sự vững vàng sau khủng hoảng tài chính 2008, nếu đe dọa bị « mất khả năng thanh toán » đẩy lãi suất của Mỹ lên cao thì nước Mỹ của ông Obama sẽ lại rơi vào một chu kỳ suy thoái.
Trước khi phân tích về thực hư chung quanh đe dọa nước Mỹ bị « vỡ nợ », xin được lưu ý rằng, cụm từ « vỡ nợ » hay « mất khả năng thanh toán » dùng để nói về khủng hoảng của Hoa Kỳ hiện nay không hoàn toàn chính xác bởi Mỹ không trong hoàn cảnh bị đẹ dọa như là Hy Lạp hay một vài quốc gia khác trong khối euro, khiến họ đã phải cầu cứu quốc tế.
Để hiểu rõ hơn về những tranh cãi trên mức trần nợ công Hoa Kỳ và tác động của nó, ban Việt ngữ RFI một lần nữa đã mời chuyên gia kinh tế Mỹ, Nguyễn Xuân Nghĩa tham gia vào tạp chí hôm nay. Theo ông ít có hy vọng Hạ viện và chính phủ Obama đạt được đồng thuận về mức trần nợ trước thời hạn ngày 17/10/213
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Diễn tiến bề mặt của trận đấu tuần qua là Hạ viện Cộng Hoà đề nghị nhiều giải pháp mà đều bị Chính quyền Obama bác bỏ nên tạm lui từ Thứ Sáu 11/10/2013, để trận đấu chuyển qua Thượng viện, nơi đảng Dân Chủ giữ đa số và bên Cộng Hoà có lập trường ôn hòa hơn. Suốt cuối tuần, lãnh đạo hai đảng tại Thượng Viện ráo riết thương thuyết và qua trưa ngày 14/10/2013 thì hy vọng chớm nở, nên Tổng thống Obama quyết định đình hoãn việc gặp lãnh tụ hai đảng trong Quốc hội vào buổi chiều để đợi hai đảng hoàn tất một đề nghị chung. Tuy nhiên, thỏa hiệp của Thượng viện vẫn phải trở lại Hạ viện để có chung quyết trước kỳ hạn 17/10/2013. Lạc quan lắm thì đôi bên sẽ lại trì hoãn bằng giải pháp tạm cho qua năm tới theo kiểu đá bóng ra biên và suốt ba năm tới, năm nào cũng có tranh luận như vậy.
RFI : Không đạt được đồng thuận trước kỳ hạn như vậy thì liệu nước Mỹ có bị « vỡ nợ » như là các phương tiện truyền thông thường nói tới ?
Nguyễn Xuân Nghĩa : Chuyện này khá rắc rối. Tôi xin được trình bày vắn tắt như sau : Thứ nhất là định nghĩa pháp lý và tấm lịch. Cả thế giới lẫn đa số dư luận Mỹ cứ nói đến kỳ hạn 17 Tháng 10 là khi Hoa Kỳ có thể bị vỡ nợ nếu Quốc hội không nâng định mức đi vay quá con số 16.700 tỷ đô la hiện nay. Sự thật không là vỡ nợ, -vỡ nợ là khi món nợ vượt quá tài sản của quốc gia nên chính quyền không trả được nợ- mà chỉ là một vụ lỗi hẹn trả nợ hay "vi ước" khi mà khách nợ không thanh toán được một số nợ đáo hạn. Tôi xin lấy một thí dụ: khách nợ có tài sản là ngôi nhà và món nợ lớn về tín dụng địa ốc và vẫn có thu nhập bình thường nhưng tạm thời không thanh toán được khoản nợ đáo hạn của thẻ tín dụng. Đây là điều bất tiện khi các chủ nợ lớn nhỏ đều biết tình trạng này và có thể đòi tiền lời cao hơn để tránh rủi ro, nhưng bất tiện chứ chưa là vỡ nợ hay phá sản. Hoá ra hai phe trong cuộc cứ đưa kỳ hạn vỡ nợ này ra để hăm dọa quần chúng và tác động vào thị trường.
Thực tế thì mỗi tháng ngân sách liên bang Mỹ vẫn thu vào 250 tỷ đô la tiền thuế và phải trả tiền lời đi vay là 20 tỷ và bộ Ngân khố còn khả năng du di nhiều khoản chi theo một ưu tiên khác để thanh toán các món nợ đáo hạn sau ngày 17/10/2013. Việc du di hay thay đổi ưu tiên đó cũng nằm trong các đề mục đang được tranh cãi. Nhưng song song, đồng hồ vẫn nhảy nên mùng 01/11/2013 này lại đến kỳ trả tiền an sinh xã hội, hay ngày 15/11/2013 sẽ phải trả nợ trái phiếu, và đấy mới là những lằn ranh khó lùi.
Trong khi ấy, vấn đề căn bản vẫn là Hoa Kỳ bị bội chi quá lớn, cứ chi ra trăm đồng là phải vay gần hai chục bạc. Hoặc năm tới phải vay thêm 700 tỷ, 10 năm tới phải vay 5 ngàn tỷ. Việc ấy không thể kéo dài và là mối nguy thật sự cho nước Mỹ, chưa kể các khoản cam kết của quỹ hưu bổng An sinh Xã hội hay nghĩa vụ thanh toán quỹ Bảo hiểm Y tế Medicare hay Trợ cấp Y tế Medicaid. Nếu Mỹ bị vỡ nợ thì là do các quỹ tín thác này khi giới cao niên sinh sau Thế chiến II ào ạt về hưu với tuổi thọ cao hơn và yêu cầu về y tế đắt hơn !
RFI : « Lằn ranh đỏ » không phải là ngày 17/10 và cốt lõi vấn đề không nằm ở chỗ nâng trần nợ công của Hoa Kỳ. Căn nguyên nguồn cội vẫn là Hoa Kỳ đang bội chi quá lớn. Mà để giải quyết vấn đề này, thì bắt buộc hai vế chính trị và kinh tế phải đi song song với nhau.
Nguyễn-Xuân Nghĩa : Chính trường Hoa Kỳ vẫn bị cái lá che mắt là lịch bầu cử. Hai cuộc bầu cử 2014 và 2016 sắp tới khiến đôi bên lại đổ lỗi cho nhau để giành phiếu mà cuối cùng vẫn chỉ là tìm giải pháp thỏa hiệp. Ngón võ này có xảy ra hồi tháng 8/2011 khiến trái phiếu Hoa Kỳ bị sụt cấp mà hai đảng chưa dứt khoát giải quyết và đành thả nổi cho biện pháp tự động giảm chi gọi là "séquestration". Chính là những biện pháp tự động ấy góp phần thu hẹp bội chi ngân sách dù Chính quyền Obama cứ báo động về tai họa suy trầm vào đầu năm nay. Có lẽ vì vậy mà lần này thị trường tại Mỹ không mấy rúng động. Chỉ dấu hốt hoảng trên thị trường cổ phiếu như chỉ số VIX vẫn lửng lơ dưới điểm 20 thay vì tăng vọt lên gần 80 vào năm 2008 hay quá 40 điểm vào giữa năm 2011.
RFI : Trong trận đấu trên chính trường Mỹ hiện nay thì ai thắng, ai thua hay chỉ đem lại hậu quả tai hại cho kinh tế ?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Thuần về chính trị thì một thiểu số cực đoan trong đảng Cộng Hoà có chủ trương tối đa là lồng hồ sơ Obamacare vào trận đấu ngân sách và gây chấn động cho đảng mà không giỏi tuyên truyền nên đã tặng một món quà bất ngờ cho Tổng thống Obama. Thế rồi, được lợi thế đó, đảng Dân Chủ lại đòi tối đa và quyết không nhượng bộ nên cũng làm dân chúng thất vọng. Khi nhược điểm của đạo luật cải tổ y tế Obamacare ngày càng tỏ lộ thì kết quả sẽ là sự bất ngờ khác cho cuộc bầu cử năm tới.
Chuyện trầm trọng hơn chính là hiện tượng phân cực của chính trường Hoa Kỳ khi các thiểu số ở cả hai cánh tả hữu có những đòi hỏi cực đoan về chuyện vặt mà không giải quyết một cử nợ chình ình trước mắt nên khiến quần chúng ôn hòa ở giữa chán nản. Họ không mấy tín nhiệm Quốc hội và giới dân cử, hết thiết tha đến việc đi bầu và nhường cái loa cho những kẻ ồn ào nhất. Trong hiện tại, có lẽ đấy mới là vấn đề nghiêm trọng của chính trường Hoa Kỳ.
RFI : Dù muốn hay không thì uy tín của Mỹ đối với các đối tác quốc tế cũng đang bị sứt mẻ.
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Dĩ nhiên là họ coi thường nước Mỹ, với lời mỉa mai dễ hiểu là "Xứ này lạ thật!", hoặc "Ai lại lãnh đạo một quốc gia như vậy?" Trong khi đó các chủ nợ quốc tế của Hoa Kỳ là giới đầu tư trên thị trường trái phiếu thì có cái nhìn bi quan hơn giới đầu tư Mỹ. Điều ấy được thấy ở phân lời gia tăng của loại bảo hiểm tín dụng chống rủi ro vi ước của Hoa Kỳ, gọi tắt là CDS. Có lẽ thế giới quan ngại về chuyện này hơn là các chính khách Hoa Kỳ.
RFI : Trung Quốc hiện là chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ với gần 1.300 tỷ đô la trong tay, vậy Bắc Kinh đánh giá thế nào về khủng hoảng tại Mỹ hiện nay và liệu rằng chủ nợ Trung Quốc có bán bớt công trái của Mỹ để giới hạn các rủi ro hay không ?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Hoa Kỳ quả thật là nợ nước ngoài cỡ năm ngàn tỷ đô la, hai chủ nợ hàng đầu là Trung Quốc với 1. 300 triệu đô la, rồi Nhật Bản 1.100 triệu đô. Nhưng thực tế kinh tế lại có nhiều điều đáng chú ý. Thứ nhất, thị trường Mỹ có mức thanh khoản cao, sức tiếp nhận sâu rộng, dễ dàng mua vào bán ra cả trăm tỷ một ngày. Thứ hai, các thị trường lớn khác như Âu Châu lại chưa được an toàn như vậy. Thứ ba, Hoa Kỳ cũng nắm trong tay tài sản của nhiều xứ khác dưới dạng đầu tư còn lớn hơn khoản ngoại trái này, với mức lời cao hơn, nôm na là đi vay rẻ mà tung tiền kiếm lời cao hơn ở xứ khác! Và sau cùng, nếu chủ nợ sợ hãi bán tháo thì vừa bán ra là tài sản Mỹ ở trong tay lại sụt giá. Chuyện phũ phàng là chủ nợ tại Bắc Kinh sẽ nghèo đi nếu tìm cách cho Hoa Kỳ một bài học tài chính !
Vì vậy mà tuần qua Tân Hoa Xã của Trung Quốc có bài bình luận gay gắt đả kích Hoa Kỳ, kêu gọi các nước xây dựng trật tự mới cho một thế giới "phi-Mỹ hóa" với một ngoại tệ có thể thay thế Mỹ kim. Sự thật thì chẳng có một ông trời hay một định chế siêu quốc gia nào quyết định về vai trò của một ngoại tệ quốc tế và với mọi nhược điểm thì Mỹ kim có góp phần nâng mức thanh khoản cho toàn cầu từ mấy chục năm nay rồi mà đến nay chưa có ngoại tệ nào thay thế được.
Ngoài ra, bên dưới trò đấu đá chính trị tại Hoa Kỳ, thực tế của thị trường là cán cân thương mại của Mỹ đã được thặng dư, ngược với cán cân thương mại của Trung Quốc, một quốc gia cũng đang có gánh nợ quá lớn.Và nếu Bắc Kinh muốn truất phế Mỹ kim thì phải thả nổi đồng bạc để đồng Nguyên sẽ thành ngoại tệ phổ biến hơn. Chuyện ấy không dễ và có đầy rủi ro nên Bắc Kinh mới hậm hực. Dù sao thì lời phản kích của Trung Quốc cũng có lợi cho Hoa Kỳ vì xúc phạm tự ái và làm dân Mỹ thêm thất vọng về lãnh đạo của họ. Chúng ta nên theo dõi phản ứng này.
Giải thích cho thái độ điềm tĩnh đó của quốc tế các chuyên gia cho rằng, hạn định 17/10/2013 được chính giới Hoa Kỳ nêu lên như là một cột mốc « quyết định », nhưng trên thực tế hạn ngày 17 tháng 10 nặng về ý nghĩa chính trị hơn là kinh tế.
Cụ thể là trong 48 giờ nữa nếu Nhà Trắng và Hạ Viện do đảng đối lập Cộng hòa chiếm đa số không tìm ra đồng thuận để nâng trần nợ công của Hoa Kỳ, thì bộ Tài chính vẫn còn một khoản dự trữ khoảng 30 tỷ đô la để thanh toán nợ đáo hạn, đài thọ những khoản chi tiêu cấp bách nhất. Nhưng kể từ cột mốc thời gian đó, về phương diện pháp lý, chính phủ Mỹ không được quyền đi vay thêm để trang trải các hóa đơn đến kỳ phải trả. Đó sẽ là một vấn đề đau đầu khi bộ Tài chính phải thanh toán 6 tỷ đô la tiền lãi cho các chủ nợ vào ngày 01/11/2013 và cùng ngày, phải xuất ra 55 tỷ đô la để trả các khoản an sinh xã hội : lương hưu cho người già, phụ cấp cho lính, hay bảo hiểm y tế cho người tàn tật …
Trong trường hợp Hạ viện vẫn chưa đồng ý nâng trần nợ công từ nay cho đến hết ngày 31/10/2013 thì điều gì sẽ xảy tới ? Có ba kịch bản được đưa ra : một là chính quyền Mỹ bắt buộc phải mạnh tay cắt giảm chi tiêu công cộng để duy trì mức nợ công ở dưới ngưỡng quy định như hiện nay là 16.700 tỷ đô la (tương đương với 3,9 % GDP). Giải pháp thứ nhì là tổng thống Obama sử dụng điều khoản Tu chính 14, cho phép ông đơn phương nâng trần nợ công.
Kịch bản thứ ba là Hoa Kỳ sau ngày 01/11/2013 rơi vào tình trạng « tạm thời mất khả năng thanh toán ». Trong trường hợp thứ ba này, nước Mỹ sẽ đánh mất niềm tin nơi các nhà đầu tư trên thế giới, bởi vì từ trước đến nay, công trái của Hoa Kỳ vẫn được coi là « an toàn » nhất.
Khi mà các nhà đầu tư cho rằng mua công trái phiếu có rủi ro cao thì điều đó cũng có nghĩa là chính phủ Mỹ sẽ phải đi vay tín dụng với lãi suất cao hơn. Mọi người còn nhớ rằng vào thập niên 1970 do một sự cố kỹ thuật về điện toán, Hoa Kỳ đã tạm thời mất khả năng thanh toán trong một vài giờ. Hậu quả là trong một thời gian dài, Washington đã phải đi vay với lãi suất cao hơn đến 0,6 %.
Trong bối cảnh hiện tại, khi mà kinh tế Hoa Kỳ chưa thực sự vững vàng sau khủng hoảng tài chính 2008, nếu đe dọa bị « mất khả năng thanh toán » đẩy lãi suất của Mỹ lên cao thì nước Mỹ của ông Obama sẽ lại rơi vào một chu kỳ suy thoái.
Trước khi phân tích về thực hư chung quanh đe dọa nước Mỹ bị « vỡ nợ », xin được lưu ý rằng, cụm từ « vỡ nợ » hay « mất khả năng thanh toán » dùng để nói về khủng hoảng của Hoa Kỳ hiện nay không hoàn toàn chính xác bởi Mỹ không trong hoàn cảnh bị đẹ dọa như là Hy Lạp hay một vài quốc gia khác trong khối euro, khiến họ đã phải cầu cứu quốc tế.
Để hiểu rõ hơn về những tranh cãi trên mức trần nợ công Hoa Kỳ và tác động của nó, ban Việt ngữ RFI một lần nữa đã mời chuyên gia kinh tế Mỹ, Nguyễn Xuân Nghĩa tham gia vào tạp chí hôm nay. Theo ông ít có hy vọng Hạ viện và chính phủ Obama đạt được đồng thuận về mức trần nợ trước thời hạn ngày 17/10/213
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Diễn tiến bề mặt của trận đấu tuần qua là Hạ viện Cộng Hoà đề nghị nhiều giải pháp mà đều bị Chính quyền Obama bác bỏ nên tạm lui từ Thứ Sáu 11/10/2013, để trận đấu chuyển qua Thượng viện, nơi đảng Dân Chủ giữ đa số và bên Cộng Hoà có lập trường ôn hòa hơn. Suốt cuối tuần, lãnh đạo hai đảng tại Thượng Viện ráo riết thương thuyết và qua trưa ngày 14/10/2013 thì hy vọng chớm nở, nên Tổng thống Obama quyết định đình hoãn việc gặp lãnh tụ hai đảng trong Quốc hội vào buổi chiều để đợi hai đảng hoàn tất một đề nghị chung. Tuy nhiên, thỏa hiệp của Thượng viện vẫn phải trở lại Hạ viện để có chung quyết trước kỳ hạn 17/10/2013. Lạc quan lắm thì đôi bên sẽ lại trì hoãn bằng giải pháp tạm cho qua năm tới theo kiểu đá bóng ra biên và suốt ba năm tới, năm nào cũng có tranh luận như vậy.
RFI : Không đạt được đồng thuận trước kỳ hạn như vậy thì liệu nước Mỹ có bị « vỡ nợ » như là các phương tiện truyền thông thường nói tới ?
Nguyễn Xuân Nghĩa : Chuyện này khá rắc rối. Tôi xin được trình bày vắn tắt như sau : Thứ nhất là định nghĩa pháp lý và tấm lịch. Cả thế giới lẫn đa số dư luận Mỹ cứ nói đến kỳ hạn 17 Tháng 10 là khi Hoa Kỳ có thể bị vỡ nợ nếu Quốc hội không nâng định mức đi vay quá con số 16.700 tỷ đô la hiện nay. Sự thật không là vỡ nợ, -vỡ nợ là khi món nợ vượt quá tài sản của quốc gia nên chính quyền không trả được nợ- mà chỉ là một vụ lỗi hẹn trả nợ hay "vi ước" khi mà khách nợ không thanh toán được một số nợ đáo hạn. Tôi xin lấy một thí dụ: khách nợ có tài sản là ngôi nhà và món nợ lớn về tín dụng địa ốc và vẫn có thu nhập bình thường nhưng tạm thời không thanh toán được khoản nợ đáo hạn của thẻ tín dụng. Đây là điều bất tiện khi các chủ nợ lớn nhỏ đều biết tình trạng này và có thể đòi tiền lời cao hơn để tránh rủi ro, nhưng bất tiện chứ chưa là vỡ nợ hay phá sản. Hoá ra hai phe trong cuộc cứ đưa kỳ hạn vỡ nợ này ra để hăm dọa quần chúng và tác động vào thị trường.
Thực tế thì mỗi tháng ngân sách liên bang Mỹ vẫn thu vào 250 tỷ đô la tiền thuế và phải trả tiền lời đi vay là 20 tỷ và bộ Ngân khố còn khả năng du di nhiều khoản chi theo một ưu tiên khác để thanh toán các món nợ đáo hạn sau ngày 17/10/2013. Việc du di hay thay đổi ưu tiên đó cũng nằm trong các đề mục đang được tranh cãi. Nhưng song song, đồng hồ vẫn nhảy nên mùng 01/11/2013 này lại đến kỳ trả tiền an sinh xã hội, hay ngày 15/11/2013 sẽ phải trả nợ trái phiếu, và đấy mới là những lằn ranh khó lùi.
Trong khi ấy, vấn đề căn bản vẫn là Hoa Kỳ bị bội chi quá lớn, cứ chi ra trăm đồng là phải vay gần hai chục bạc. Hoặc năm tới phải vay thêm 700 tỷ, 10 năm tới phải vay 5 ngàn tỷ. Việc ấy không thể kéo dài và là mối nguy thật sự cho nước Mỹ, chưa kể các khoản cam kết của quỹ hưu bổng An sinh Xã hội hay nghĩa vụ thanh toán quỹ Bảo hiểm Y tế Medicare hay Trợ cấp Y tế Medicaid. Nếu Mỹ bị vỡ nợ thì là do các quỹ tín thác này khi giới cao niên sinh sau Thế chiến II ào ạt về hưu với tuổi thọ cao hơn và yêu cầu về y tế đắt hơn !
RFI : « Lằn ranh đỏ » không phải là ngày 17/10 và cốt lõi vấn đề không nằm ở chỗ nâng trần nợ công của Hoa Kỳ. Căn nguyên nguồn cội vẫn là Hoa Kỳ đang bội chi quá lớn. Mà để giải quyết vấn đề này, thì bắt buộc hai vế chính trị và kinh tế phải đi song song với nhau.
Nguyễn-Xuân Nghĩa : Chính trường Hoa Kỳ vẫn bị cái lá che mắt là lịch bầu cử. Hai cuộc bầu cử 2014 và 2016 sắp tới khiến đôi bên lại đổ lỗi cho nhau để giành phiếu mà cuối cùng vẫn chỉ là tìm giải pháp thỏa hiệp. Ngón võ này có xảy ra hồi tháng 8/2011 khiến trái phiếu Hoa Kỳ bị sụt cấp mà hai đảng chưa dứt khoát giải quyết và đành thả nổi cho biện pháp tự động giảm chi gọi là "séquestration". Chính là những biện pháp tự động ấy góp phần thu hẹp bội chi ngân sách dù Chính quyền Obama cứ báo động về tai họa suy trầm vào đầu năm nay. Có lẽ vì vậy mà lần này thị trường tại Mỹ không mấy rúng động. Chỉ dấu hốt hoảng trên thị trường cổ phiếu như chỉ số VIX vẫn lửng lơ dưới điểm 20 thay vì tăng vọt lên gần 80 vào năm 2008 hay quá 40 điểm vào giữa năm 2011.
RFI : Trong trận đấu trên chính trường Mỹ hiện nay thì ai thắng, ai thua hay chỉ đem lại hậu quả tai hại cho kinh tế ?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Thuần về chính trị thì một thiểu số cực đoan trong đảng Cộng Hoà có chủ trương tối đa là lồng hồ sơ Obamacare vào trận đấu ngân sách và gây chấn động cho đảng mà không giỏi tuyên truyền nên đã tặng một món quà bất ngờ cho Tổng thống Obama. Thế rồi, được lợi thế đó, đảng Dân Chủ lại đòi tối đa và quyết không nhượng bộ nên cũng làm dân chúng thất vọng. Khi nhược điểm của đạo luật cải tổ y tế Obamacare ngày càng tỏ lộ thì kết quả sẽ là sự bất ngờ khác cho cuộc bầu cử năm tới.
Chuyện trầm trọng hơn chính là hiện tượng phân cực của chính trường Hoa Kỳ khi các thiểu số ở cả hai cánh tả hữu có những đòi hỏi cực đoan về chuyện vặt mà không giải quyết một cử nợ chình ình trước mắt nên khiến quần chúng ôn hòa ở giữa chán nản. Họ không mấy tín nhiệm Quốc hội và giới dân cử, hết thiết tha đến việc đi bầu và nhường cái loa cho những kẻ ồn ào nhất. Trong hiện tại, có lẽ đấy mới là vấn đề nghiêm trọng của chính trường Hoa Kỳ.
RFI : Dù muốn hay không thì uy tín của Mỹ đối với các đối tác quốc tế cũng đang bị sứt mẻ.
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Dĩ nhiên là họ coi thường nước Mỹ, với lời mỉa mai dễ hiểu là "Xứ này lạ thật!", hoặc "Ai lại lãnh đạo một quốc gia như vậy?" Trong khi đó các chủ nợ quốc tế của Hoa Kỳ là giới đầu tư trên thị trường trái phiếu thì có cái nhìn bi quan hơn giới đầu tư Mỹ. Điều ấy được thấy ở phân lời gia tăng của loại bảo hiểm tín dụng chống rủi ro vi ước của Hoa Kỳ, gọi tắt là CDS. Có lẽ thế giới quan ngại về chuyện này hơn là các chính khách Hoa Kỳ.
RFI : Trung Quốc hiện là chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ với gần 1.300 tỷ đô la trong tay, vậy Bắc Kinh đánh giá thế nào về khủng hoảng tại Mỹ hiện nay và liệu rằng chủ nợ Trung Quốc có bán bớt công trái của Mỹ để giới hạn các rủi ro hay không ?
Nguyễn-Xuân Nghĩa: Hoa Kỳ quả thật là nợ nước ngoài cỡ năm ngàn tỷ đô la, hai chủ nợ hàng đầu là Trung Quốc với 1. 300 triệu đô la, rồi Nhật Bản 1.100 triệu đô. Nhưng thực tế kinh tế lại có nhiều điều đáng chú ý. Thứ nhất, thị trường Mỹ có mức thanh khoản cao, sức tiếp nhận sâu rộng, dễ dàng mua vào bán ra cả trăm tỷ một ngày. Thứ hai, các thị trường lớn khác như Âu Châu lại chưa được an toàn như vậy. Thứ ba, Hoa Kỳ cũng nắm trong tay tài sản của nhiều xứ khác dưới dạng đầu tư còn lớn hơn khoản ngoại trái này, với mức lời cao hơn, nôm na là đi vay rẻ mà tung tiền kiếm lời cao hơn ở xứ khác! Và sau cùng, nếu chủ nợ sợ hãi bán tháo thì vừa bán ra là tài sản Mỹ ở trong tay lại sụt giá. Chuyện phũ phàng là chủ nợ tại Bắc Kinh sẽ nghèo đi nếu tìm cách cho Hoa Kỳ một bài học tài chính !
Vì vậy mà tuần qua Tân Hoa Xã của Trung Quốc có bài bình luận gay gắt đả kích Hoa Kỳ, kêu gọi các nước xây dựng trật tự mới cho một thế giới "phi-Mỹ hóa" với một ngoại tệ có thể thay thế Mỹ kim. Sự thật thì chẳng có một ông trời hay một định chế siêu quốc gia nào quyết định về vai trò của một ngoại tệ quốc tế và với mọi nhược điểm thì Mỹ kim có góp phần nâng mức thanh khoản cho toàn cầu từ mấy chục năm nay rồi mà đến nay chưa có ngoại tệ nào thay thế được.
Ngoài ra, bên dưới trò đấu đá chính trị tại Hoa Kỳ, thực tế của thị trường là cán cân thương mại của Mỹ đã được thặng dư, ngược với cán cân thương mại của Trung Quốc, một quốc gia cũng đang có gánh nợ quá lớn.Và nếu Bắc Kinh muốn truất phế Mỹ kim thì phải thả nổi đồng bạc để đồng Nguyên sẽ thành ngoại tệ phổ biến hơn. Chuyện ấy không dễ và có đầy rủi ro nên Bắc Kinh mới hậm hực. Dù sao thì lời phản kích của Trung Quốc cũng có lợi cho Hoa Kỳ vì xúc phạm tự ái và làm dân Mỹ thêm thất vọng về lãnh đạo của họ. Chúng ta nên theo dõi phản ứng này.
Thứ hai 14 Tháng Mười 2013
Hoa Kỳ : Cuộc chạy đua nước rút tránh để bị vỡ nợ
Biểu tình trước Quốc hội Mỹ tại Washington, yêu cầu kết thúc tình trạng tê liệt các dịch vụ công cộng. Ảnh ngày 13/10/2013
REUTERS/Jonathan Ernst
Cả thế giới đang hướng về Washington, nơi tổng thống Barack Obama đang ráo riết tìm ra đồng thuận với Hạ viện Mỹ để đạt thỏa thuận nâng trần nợ công. Nếu mục tiêu không thành trước ngày 17/10/2013, lần đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ, nền kinh tế số 1 trên thế giới này sẽ mất khả năng thanh toán.
Số phận của đồng đô la và công trái phiếu Hoa Kỳ vốn được coi là an toàn nhất thế giới, tùy thuộc vào thành công hay thất bại của cuộc đọ sức đang diễn ra trên sân khấu chính trị Mỹ. Ngày càng có nhiều tiếng nói đòi xét lại quy chế ngoại tệ dự trữ của đồng đô la. Các thị trường chứng khoán thế giới đang nóng lòng chờ đợi hồi kết của cuộc đấu giữa hành pháp và lập pháp tại Washington.
Một tuần lễ mang tính « quyết định » đang mở ra với nước Mỹ. Chính trường Mỹ chỉ còn 4 ngày để thông qua một đạo luật gồm đúng 1 trang. Văn bản đó cho phép Hoa Kỳ nâng trần nợ công lên cao hơn mức đang quy định là 16 700 tỷ đô la. Về mặt chính thức, nếu đạo luật đó được Hạ viện thông qua trước ngày 17/10/2013 thì viễn cảnh nước Mỹ mất khả năng thanh toán được xua tan. Bằng không, kinh tế Hoa Kỳ bị đe dọa lại bị suy thoái nghiêm trọng, và theo lời giám đốc Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế, bà Christine Lagarde, « kèm theo đó là những rối loạn dồn dập đối với toàn thế giới ». Hậu quả còn tai hại hơn so với những gì thế giới đã phải hứng chịu sau khủng hoảng tài chính năm 2008.
Cốt lõi của vấn đề nằm ở Hạ viện Hoa Kỳ, nơi đảng Cộng hòa chiếm đa số và vẫn đòi gắn liện việc bỏ phiếu nâng trần nợ công với việc bỏ phiếu thông qua dự luật tài chính 2014. Như đã biết, từ gần hai tuần qua, phe đa số ở Hạ viện đã từ chối thông qua dự luật tài chính 2014, đẩy nước Mỹ vào tình trạng « shutdown », nhiều cơ quan hành chính bị tê liệt. Các vòng đàm phán giữa phủ tổng thống với Hạ viện từ ngày 01/10/2013 để chấm dứt tình trạng bế tắc ngân sách đã liên tục thất bại.
Cùng lúc, hạn nâng trần nợ công của Hoa Kỳ ngày càng cận kề. Sự trùng hợp của hai sự kiện này càng khiến bầu không khí tại Washington thêm căng thẳng.
Trước một cuộc đối thoại giữa hai người điếc – là bên hành pháp và Hạ viện, thượng viện Mỹ hôm qua (13/10/2013) buộc lòng phải can thiệp, tránh để lần đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ, nước Mỹ bị mất khả năng thanh toán.
Sau cuộc thảo luận với lãnh đạo khối nghị sĩ Cộng Hòa, thượng nghị sĩ Mitch McConnell ngày Chủ nhật, người đứng đầu đảng Dân chủ tại Thượng viện, thượng nghị sĩ Harry Reid đã tỏ ra lạc quan về triển vọng tìm ra được đồng thuận với đảng Cộng Hòa. Ông thông báo đôi bên sẽ thảo luận tiếp vào hôm nay. Cho dù là cả nước Mỹ đang nghỉ phép, nhưng hôm nay Thượng viện và kể cả Hạ viện sẽ họp lại.
Trên thực tế, đảng Cộng Hòa đã đưa ra nhiều đề nghị cả trên hồ sơ dự luật tài chính lẫn trong vấn đề nâng trần nợ của Mỹ. Nhưng tất cả đều đã bị Nhà Trắng bác bỏ.
Để tránh trường hợp Hoa Kỳ bị vỡ nợ, Hạ viện đề nghị nâng trần nợ công của Mỹ, nhưng đó chỉ là một bộ luật mang tính tạm thời, có hiệu lực cho tới ngày 22/11/2013 mà thôi. Hành động này nhằm duy trì áp lực lên chính quyền Obama để buộc hành pháp phải tiếp tục mạnh dạn cải tổ ngân sách và đặc biệt là đòi Washington rút lại luật bảo hiểm y tế bắt buộc cho tất cả mọi công dân Hoa Kỳ.
Đảng Dân chủ và nhất là Nhà Trắng không thể chấp nhận những đòi hỏi của đối lập đang chiếm đa số tại Hạ viện. Tổng thống Obama tuyên bố sẵn sàng đối thoại với tất cả các bên để chấm dứt khủng hoảng về ngân sách, nhưng không rút lại bộ luật bảo hiểm y tế còn được gọi là Obamacare. Hơn nữa, cả tổng thống Obama lẫn đảng Dân chủ cùng cho rằng, việc nâng trần nợ công trong ngắn hạn như đề nghị của bên đảng Cộng hòa không giải quyết được thực chất của vấn đề, mà chỉ tiếp tục mở ra những cuộc đọ sức chính trị khác tại Washington. Những tranh cãi đó càng làm mất niềm tin nơi cường quốc kinh tế số 1 thế giới, càng đe dọa đến quy chế ngoại tệ dự trữ của đồng đô la Mỹ.
Một tuần lễ mang tính « quyết định » đang mở ra với nước Mỹ. Chính trường Mỹ chỉ còn 4 ngày để thông qua một đạo luật gồm đúng 1 trang. Văn bản đó cho phép Hoa Kỳ nâng trần nợ công lên cao hơn mức đang quy định là 16 700 tỷ đô la. Về mặt chính thức, nếu đạo luật đó được Hạ viện thông qua trước ngày 17/10/2013 thì viễn cảnh nước Mỹ mất khả năng thanh toán được xua tan. Bằng không, kinh tế Hoa Kỳ bị đe dọa lại bị suy thoái nghiêm trọng, và theo lời giám đốc Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế, bà Christine Lagarde, « kèm theo đó là những rối loạn dồn dập đối với toàn thế giới ». Hậu quả còn tai hại hơn so với những gì thế giới đã phải hứng chịu sau khủng hoảng tài chính năm 2008.
Cốt lõi của vấn đề nằm ở Hạ viện Hoa Kỳ, nơi đảng Cộng hòa chiếm đa số và vẫn đòi gắn liện việc bỏ phiếu nâng trần nợ công với việc bỏ phiếu thông qua dự luật tài chính 2014. Như đã biết, từ gần hai tuần qua, phe đa số ở Hạ viện đã từ chối thông qua dự luật tài chính 2014, đẩy nước Mỹ vào tình trạng « shutdown », nhiều cơ quan hành chính bị tê liệt. Các vòng đàm phán giữa phủ tổng thống với Hạ viện từ ngày 01/10/2013 để chấm dứt tình trạng bế tắc ngân sách đã liên tục thất bại.
Cùng lúc, hạn nâng trần nợ công của Hoa Kỳ ngày càng cận kề. Sự trùng hợp của hai sự kiện này càng khiến bầu không khí tại Washington thêm căng thẳng.
Trước một cuộc đối thoại giữa hai người điếc – là bên hành pháp và Hạ viện, thượng viện Mỹ hôm qua (13/10/2013) buộc lòng phải can thiệp, tránh để lần đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ, nước Mỹ bị mất khả năng thanh toán.
Sau cuộc thảo luận với lãnh đạo khối nghị sĩ Cộng Hòa, thượng nghị sĩ Mitch McConnell ngày Chủ nhật, người đứng đầu đảng Dân chủ tại Thượng viện, thượng nghị sĩ Harry Reid đã tỏ ra lạc quan về triển vọng tìm ra được đồng thuận với đảng Cộng Hòa. Ông thông báo đôi bên sẽ thảo luận tiếp vào hôm nay. Cho dù là cả nước Mỹ đang nghỉ phép, nhưng hôm nay Thượng viện và kể cả Hạ viện sẽ họp lại.
Trên thực tế, đảng Cộng Hòa đã đưa ra nhiều đề nghị cả trên hồ sơ dự luật tài chính lẫn trong vấn đề nâng trần nợ của Mỹ. Nhưng tất cả đều đã bị Nhà Trắng bác bỏ.
Để tránh trường hợp Hoa Kỳ bị vỡ nợ, Hạ viện đề nghị nâng trần nợ công của Mỹ, nhưng đó chỉ là một bộ luật mang tính tạm thời, có hiệu lực cho tới ngày 22/11/2013 mà thôi. Hành động này nhằm duy trì áp lực lên chính quyền Obama để buộc hành pháp phải tiếp tục mạnh dạn cải tổ ngân sách và đặc biệt là đòi Washington rút lại luật bảo hiểm y tế bắt buộc cho tất cả mọi công dân Hoa Kỳ.
Đảng Dân chủ và nhất là Nhà Trắng không thể chấp nhận những đòi hỏi của đối lập đang chiếm đa số tại Hạ viện. Tổng thống Obama tuyên bố sẵn sàng đối thoại với tất cả các bên để chấm dứt khủng hoảng về ngân sách, nhưng không rút lại bộ luật bảo hiểm y tế còn được gọi là Obamacare. Hơn nữa, cả tổng thống Obama lẫn đảng Dân chủ cùng cho rằng, việc nâng trần nợ công trong ngắn hạn như đề nghị của bên đảng Cộng hòa không giải quyết được thực chất của vấn đề, mà chỉ tiếp tục mở ra những cuộc đọ sức chính trị khác tại Washington. Những tranh cãi đó càng làm mất niềm tin nơi cường quốc kinh tế số 1 thế giới, càng đe dọa đến quy chế ngoại tệ dự trữ của đồng đô la Mỹ.
Thứ tư 16 Tháng Mười 2013
Tại sao Hoa Kỳ bằng mọi giá phải tránh vỡ nợ ?
Ông Martin Kvitky, 70 tuổi, (P) đi biểu tình chống lập trường của phái Tea Party, duy trì trạng thái bế tắc về ngân sách của Hoa Kỳ, California, 10/10/ 2013.
REUTERS/Lucy Nicholson
Trong lúc mà thị trường tài chính thế giới đang hồi hộp chờ đón ngày 17/10, ngày mà Chính phủ Mỹ sẽ chính thức ra quyết định tăng mức trần nợ hay không thì cho đến nay, Washington vẫn chưa đạt được đồng thuận nào. Để giải thích cho những tác hại tồi tệ có khả năng xảy ra đối với nước Mỹ cũng như toàn thế giới, tờ báo đăng bài viết « Vì sao Hoa Kỳ bằng mọi giá phải tránh mất khả năng chi trả ? ».
Tác giả bài báo phân tích, để trả nợ, Bộ Tài chính Hoa Kỳ cần phải vay tiền. Nếu như cơ quan này mất khả năng vay mượn trên thị trường từ ngày 18/10, Mỹ sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng cạn tiền để thanh toán các khoản nợ. Trên nguyên tắc, Hoa Kỳ vẫn có đủ tiền dự trữ để chi trả tiền lời của các khoản nợ công. Nhưng luật pháp nghiêm cấm Bộ Tài chính trả cho chủ nợ này trước, chủ nợ kia sau. Ngoài ra, trên thị trường, ngay khi một chủ nợ không được thanh toán đúng kỳ hạn thì tiếng tăm của cả hệ thống tín dụng Mỹ cũng bị hoen ố. Thông thường, một quốc gia bị phá sản do bị mất tín nhiệm trước các chủ nợ. Tình trạng của nước Mỹ hoàn toàn khác : Đó là sự bất đồng về ngân sách giữa các phe trong nghị viện kéo nước Mỹ đến nguy cơ mất khả năng chi trả, chứ không phải là sự suy yếu về việc thu thuế hay về tăng trưởng.
Hệ thống tín dụng Hoa Kỳ giữ một vai trò quan trọng trên thế giới. Kinh tế và tài chính thế giới dựa trên sự tín nhiệm. Nếu như cường quốc số một thế giới mất khả năng chi trả và vay mượn thì nguồn lưu thông tài chính và thương mại trên thế giới sẽ nhanh chóng bị đóng băng. Vào năm 2008, ngân hàng Lehman Brothers bị phá sản, một cơ sở được xem là ít quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ, nhưng cũng đã làm tê liệt các dòng vốn tín dụng trên toàn thế giới. Quỹ tiền tệ quốc tế IMF và các ngân hàng lớn dự báo hậu quả mà Mỹ sẽ phải gánh chịu nếu mất khả năng thanh toán và vay vốn : Liên bang Mỹ sẽ mang nợ cao gấp 23 lần so với đợt phá sản vào năm 2008 của ngân hàng Lehman Brothers.
Báo Le Figaro còn nhận định, sẽ không có sự thay thế cho đồng đô la. Đồng đô la hiện là đồng tiền dự trữ hàng đầu của các nhà đầu tư khi xảy ra khủng hoảng, kể cả đợt khủng hoảng vào năm 2008-2009. Tuy nhiên, đồng đô la không còn được chuyển đổi sang vàng kể từ năm 1971. Các đồng tiền khác như euro, đồng nhân dân tệ, mà nay vẫn chưa được chuyển đổi hay đồng yên của Nhật , kể cả vàng, mà số lượng chỉ có hạn, cũng không thể thay thế được đồng đô la. Sức mạnh của đồng tiền này dựa vào nhiều nguyên nhân : tầm cỡ của nền kinh tế Hoa Kỳ, luôn giữ vị trí số một thế giới, sự đa dạng phong phú của ngành nghề, sức mạnh của nền công nghệ Hoa Kỳ…
Cuối cùng, bài báo nhận định, các nhà đầu tư sẽ không tài nào tưởng tượng được một ngày Hoa Kỳ lại bị mất khả năng chi trả. Cả thế giới sẽ còn kinh ngạc hơn nếu ngày mai, chính phủ Mỹ vẫn không nâng được mức trần nợ, thì chứng khoán thế giới sẽ xuống giá ngay lập tức. Trong vòng vài tháng, hàng triệu người Mỹ mất việc. Các đối tác thương mại và tài chính của Mỹ cũng bị vạ lây.
http://www.viet.rfi.fr/quoc-te/20131016-tai-sao-hoa-ky-bang-moi-gia-phai-tranh-vo-no
Giả như nước Mỹ phá sản… ?
Bế tắc ngân sách tại Mỹ tiếp tục thu hút sự chú ý của các báo Pháp. Le Figaro phập phồng chạy tít trên trang nhất : « Nợ công Hoa Kỳ : Chỉ còn có hơn ba ngày để tránh điều tệ hại ».
Theo tờ báo, « Một thỏa hiệp đang được phát thảo tại Thượng viện nhằm tránh mất khả năng thanh khoản ». Các cuộc thương thuyết giữa đảng Cộng Hòa và đảng Dân Chủ hôm qua cho thấy hy vọng một thỏa thuận để giải quyết cuộc khủng hoảng ngân sách ít nhất cho đến giữa tháng Giêng sang năm (2014).
Báo Le Monde nghĩ sâu xa hơn, đưa ra những kịch bản trong trường hợp « Nước Mỹ mất khả năng thanh khoản ... ? ». Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận nâng mức nợ trần vào thứ Năm 17/10 tới đây, niềm tin vào trái phiếu Hoa Kỳ, khoản đầu tư được cho an toàn nhất trên thế giới, sẽ không còn được bảo đảm. Các nhà đầu tư sẽ đòi chính phủ Mỹ trả một khoản lãi suất cao hơn.
Câu hỏi đặt ra phải chăng có một số người đang có ý định bán tống các trái phiếu Hoa Kỳ họ đang nắm giữ ? Le Monde dè dặt trả lời « rất có thể ». Một số quỹ tài chính như JP Morgan đã bắt đầu bán ra một số ít trái phiếu ngắn hạn. Còn đối với các trái phiếu trung và dài hạn, một chuyên gia kinh tế thuộc ngân hàng BNP Paribas của Pháp cho rằng « các nhà đầu tư biết rõ rằng sẽ không thể nào xảy ra trường hợp mất thanh khoản : họ sẽ không có được lợi gì nếu bán ra trong bối cảnh hiện nay, vì họ sẽ bị mất trắng ».
Còn đối với nền thị trường, Hoa Kỳ mất khả năng thanh khoản có lẽ sẽ nhấn chìm cả nền tài chính thế giới trong bất ổn ngang ngửa như vụ sụp đổ ngân hàng Lehman Brother năm 2008.
Vở diễn thảm hại của Washington
Chính vì điều đó, Les Echos cũng đặt nhiều kỳ vọng trên tít lớn trên trang nhất « Hoa Kỳ sắp đạt một thỏa thuận để tránh phá sản ». Các cuộc đàm phán dường đang tiến theo hướng tốt để tránh bất ổn. Ngoài việc hy vọng « Hoa Kỳ đạt được một thỏa thuận nợ công vào giờ chót » như là tựa đề bài viết trên 7, Les Echos còn có bài phân tích sâu sắc đề tựa « Đảng Cộng Hòa trong cái bẫy của Tea Party ». Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy một đại bộ phận dân chúng cho rằng Đảng Cộng Hòa phải gánh lấy trách nhiệm về sự tê liệt của chính quyền Liên bang, kéo dài sang tuần thứ ba. Sở dĩ có sự bế tắc này là do cuộc bầu cử bán phần còn một năm nữa là sẽ đến, nên nhiều nghị sĩ đảng Cộng Hòa đã chấp nhận ủng hộ những yêu sách của đảng cực hữu Tea Party vì sợ bị lên án là nhút nhát. Hậu quả là giờ đây họ bắt đầu nhận thấy chiến thuật này đang dẫn đất nước đến bên bờ bất ổn và nguy cơ là họ sẽ phải trả cái giá đắt.
Về điểm này, bài xã luận trên báo Le Monde cũng đồng chia sẻ. Tờ báo đề tựa nhận định « Vở diễn thảm hại của Washington ». Vở diễn đang diễn ra không những tồi mà còn là điềm dữ. Cho dù một giải pháp có được tìm thấy vào giờ chót hôm thứ Năm tới, cuộc khủng hoảng này lộ rõ một cách hiển nhiên sự rối loạn của hệ thống dân chủ Hoa Kỳ. Đây là kết quả của một sự tiến hóa khắc nghiệt của nền văn hóa chính trị bên kia bờ Đại Tây Dương từ những năm 1980, và giờ đây đi tới cực điểm.
Ngoài sự ảnh hưởng to lớn của tiền bạc và các nhóm vận động hành lang lên chính trị, các phạm vi thỏa hiệp, từng cho phép hai đảng chính trị lớn làm luật giờ sẽ ngày càng thu hẹp lại. Việc chia cắt lại các đơn vị bầu cử trên diện rộng có lợi cho phe Cộng Hòa đã hạn chế phần nào vai trò dân chủ : đảng Cộng Hòa chiếm giữ phần lớn Hạ viện, và như vậy đảng Dân Chủ không có cơ may nào chiếm đa số ở đó.
Hậu quả là, theo như nhận định của nhà chính trị học, Francis Fukuyama, tiến trình đó dẫn đến hiện tượng gọi là « chủ nghĩa phủ quyết », một hệ thống mà trong đó, một tác nhân chính trị đại diện cho cả quan điểm của một thiểu số có thể cản trở cả đại đa số.
Hệ thống tín dụng Hoa Kỳ giữ một vai trò quan trọng trên thế giới. Kinh tế và tài chính thế giới dựa trên sự tín nhiệm. Nếu như cường quốc số một thế giới mất khả năng chi trả và vay mượn thì nguồn lưu thông tài chính và thương mại trên thế giới sẽ nhanh chóng bị đóng băng. Vào năm 2008, ngân hàng Lehman Brothers bị phá sản, một cơ sở được xem là ít quan trọng đối với nền kinh tế Mỹ, nhưng cũng đã làm tê liệt các dòng vốn tín dụng trên toàn thế giới. Quỹ tiền tệ quốc tế IMF và các ngân hàng lớn dự báo hậu quả mà Mỹ sẽ phải gánh chịu nếu mất khả năng thanh toán và vay vốn : Liên bang Mỹ sẽ mang nợ cao gấp 23 lần so với đợt phá sản vào năm 2008 của ngân hàng Lehman Brothers.
Báo Le Figaro còn nhận định, sẽ không có sự thay thế cho đồng đô la. Đồng đô la hiện là đồng tiền dự trữ hàng đầu của các nhà đầu tư khi xảy ra khủng hoảng, kể cả đợt khủng hoảng vào năm 2008-2009. Tuy nhiên, đồng đô la không còn được chuyển đổi sang vàng kể từ năm 1971. Các đồng tiền khác như euro, đồng nhân dân tệ, mà nay vẫn chưa được chuyển đổi hay đồng yên của Nhật , kể cả vàng, mà số lượng chỉ có hạn, cũng không thể thay thế được đồng đô la. Sức mạnh của đồng tiền này dựa vào nhiều nguyên nhân : tầm cỡ của nền kinh tế Hoa Kỳ, luôn giữ vị trí số một thế giới, sự đa dạng phong phú của ngành nghề, sức mạnh của nền công nghệ Hoa Kỳ…
Cuối cùng, bài báo nhận định, các nhà đầu tư sẽ không tài nào tưởng tượng được một ngày Hoa Kỳ lại bị mất khả năng chi trả. Cả thế giới sẽ còn kinh ngạc hơn nếu ngày mai, chính phủ Mỹ vẫn không nâng được mức trần nợ, thì chứng khoán thế giới sẽ xuống giá ngay lập tức. Trong vòng vài tháng, hàng triệu người Mỹ mất việc. Các đối tác thương mại và tài chính của Mỹ cũng bị vạ lây.
http://www.viet.rfi.fr/quoc-te/20131016-tai-sao-hoa-ky-bang-moi-gia-phai-tranh-vo-no
Giả như nước Mỹ phá sản… ?
Bế tắc ngân sách tại Mỹ tiếp tục thu hút sự chú ý của các báo Pháp. Le Figaro phập phồng chạy tít trên trang nhất : « Nợ công Hoa Kỳ : Chỉ còn có hơn ba ngày để tránh điều tệ hại ».
Theo tờ báo, « Một thỏa hiệp đang được phát thảo tại Thượng viện nhằm tránh mất khả năng thanh khoản ». Các cuộc thương thuyết giữa đảng Cộng Hòa và đảng Dân Chủ hôm qua cho thấy hy vọng một thỏa thuận để giải quyết cuộc khủng hoảng ngân sách ít nhất cho đến giữa tháng Giêng sang năm (2014).
Báo Le Monde nghĩ sâu xa hơn, đưa ra những kịch bản trong trường hợp « Nước Mỹ mất khả năng thanh khoản ... ? ». Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận nâng mức nợ trần vào thứ Năm 17/10 tới đây, niềm tin vào trái phiếu Hoa Kỳ, khoản đầu tư được cho an toàn nhất trên thế giới, sẽ không còn được bảo đảm. Các nhà đầu tư sẽ đòi chính phủ Mỹ trả một khoản lãi suất cao hơn.
Câu hỏi đặt ra phải chăng có một số người đang có ý định bán tống các trái phiếu Hoa Kỳ họ đang nắm giữ ? Le Monde dè dặt trả lời « rất có thể ». Một số quỹ tài chính như JP Morgan đã bắt đầu bán ra một số ít trái phiếu ngắn hạn. Còn đối với các trái phiếu trung và dài hạn, một chuyên gia kinh tế thuộc ngân hàng BNP Paribas của Pháp cho rằng « các nhà đầu tư biết rõ rằng sẽ không thể nào xảy ra trường hợp mất thanh khoản : họ sẽ không có được lợi gì nếu bán ra trong bối cảnh hiện nay, vì họ sẽ bị mất trắng ».
Còn đối với nền thị trường, Hoa Kỳ mất khả năng thanh khoản có lẽ sẽ nhấn chìm cả nền tài chính thế giới trong bất ổn ngang ngửa như vụ sụp đổ ngân hàng Lehman Brother năm 2008.
Vở diễn thảm hại của Washington
Chính vì điều đó, Les Echos cũng đặt nhiều kỳ vọng trên tít lớn trên trang nhất « Hoa Kỳ sắp đạt một thỏa thuận để tránh phá sản ». Các cuộc đàm phán dường đang tiến theo hướng tốt để tránh bất ổn. Ngoài việc hy vọng « Hoa Kỳ đạt được một thỏa thuận nợ công vào giờ chót » như là tựa đề bài viết trên 7, Les Echos còn có bài phân tích sâu sắc đề tựa « Đảng Cộng Hòa trong cái bẫy của Tea Party ». Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy một đại bộ phận dân chúng cho rằng Đảng Cộng Hòa phải gánh lấy trách nhiệm về sự tê liệt của chính quyền Liên bang, kéo dài sang tuần thứ ba. Sở dĩ có sự bế tắc này là do cuộc bầu cử bán phần còn một năm nữa là sẽ đến, nên nhiều nghị sĩ đảng Cộng Hòa đã chấp nhận ủng hộ những yêu sách của đảng cực hữu Tea Party vì sợ bị lên án là nhút nhát. Hậu quả là giờ đây họ bắt đầu nhận thấy chiến thuật này đang dẫn đất nước đến bên bờ bất ổn và nguy cơ là họ sẽ phải trả cái giá đắt.
Về điểm này, bài xã luận trên báo Le Monde cũng đồng chia sẻ. Tờ báo đề tựa nhận định « Vở diễn thảm hại của Washington ». Vở diễn đang diễn ra không những tồi mà còn là điềm dữ. Cho dù một giải pháp có được tìm thấy vào giờ chót hôm thứ Năm tới, cuộc khủng hoảng này lộ rõ một cách hiển nhiên sự rối loạn của hệ thống dân chủ Hoa Kỳ. Đây là kết quả của một sự tiến hóa khắc nghiệt của nền văn hóa chính trị bên kia bờ Đại Tây Dương từ những năm 1980, và giờ đây đi tới cực điểm.
Ngoài sự ảnh hưởng to lớn của tiền bạc và các nhóm vận động hành lang lên chính trị, các phạm vi thỏa hiệp, từng cho phép hai đảng chính trị lớn làm luật giờ sẽ ngày càng thu hẹp lại. Việc chia cắt lại các đơn vị bầu cử trên diện rộng có lợi cho phe Cộng Hòa đã hạn chế phần nào vai trò dân chủ : đảng Cộng Hòa chiếm giữ phần lớn Hạ viện, và như vậy đảng Dân Chủ không có cơ may nào chiếm đa số ở đó.
Hậu quả là, theo như nhận định của nhà chính trị học, Francis Fukuyama, tiến trình đó dẫn đến hiện tượng gọi là « chủ nghĩa phủ quyết », một hệ thống mà trong đó, một tác nhân chính trị đại diện cho cả quan điểm của một thiểu số có thể cản trở cả đại đa số.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten