Trang Thông Tin Chính Phủ cho hay, các nhà lãnh đạo APEC được tặng “chén ngọc” trang trí búp sen bằng vàng 24K trên đỉnh “mang thông điệp về sự phát triển liên tục của một đất nước.” Món quà này còn có họa tiết rồng Việt và biểu tượng APEC 2017 đối xứng trên đỉnh nắp. “Chén ngọc được nâng bởi ba linh vật vừa rồng vừa phượng (thời Lý – Trần), là biểu trưng cho nòi giống Tiên Rồng của người Việt, cũng là chi tiết thể hiện sự đoàn kết ba miền đất nước,” Thông Tin Chính Phủ viết.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Xi Jinping) phát biểu tại Hội Nghị Thượng Đỉnh Doanh Nghiệp APEC, Đà Nẵng, Việt Nam, ngày 10/11/2017REUTERS/Nyein Chan Naing/Pool
Nhân thượng đỉnh Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á-Thái Bình Dương APEC tại Việt Nam, tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đứng đầu hai nền kinh tế hàng đầu thế giới, có dịp trình bài hai nhãn quan cạnh tranh và đối chọi về thương mại toàn cầu với các nhà lãnh đạo toàn khu vực trong ngày thứ Sáu 10/11/2017 tại Đà Nẵng.
Theo AFP, tổng thống Donald Trump đã đến Đà Nẵng vào buổi trưa, vài giờ trước khi thượng đỉnh thường niên của APEC khai mạc.
Các nhà lãnh đạo trong vùng kinh tế năng động nhất địa cầu, tạo ra hơn 60% của cải thế giới, chờ Donald Trump làm sáng tỏ nhãn quan « một vùng Ấn Độ -Thái Bình Dương tự do và rộng mở » trong chủ trương « nước Mỹ trước đã ».
Quyết định của ông Trump rút bỏ Hiệp Định Tự Do Mậu Dịch Xuyên Thái Bình Dương TPP ba ngày sau khi tuyên thệ nhậm chức tổng thống đã làm nhiều nước thành viên, đặc biệt là Nhật Bản và Việt Nam bối rối.
Trong khi nước Mỹ của Donald Trump co cụm trong chủ thuyết « kinh tế quốc gia chủ nghĩa » thì Trung Quốc của Tập Cận Bình tiến lên một bước, với hàng loạt đề án hợp tác trong vùng. Theo nhà phân tích Ian Bremmer của nhóm chuyên gia Eurasia Group, Hoa Kỳ càng ngày càng bị xem như là một đồng minh « thiếu nhất quán ». Cho dù hầu hết các quốc gia châu Á không ưa gì mô hình Trung Quốc nhưng họ đành phải tìm cách thích nghi với tình huống mới. Thêm vào đó, sau Đại Hội Đảng Cộng Sản vừa qua, uy quyền của Tập Cận Bình được củng cố thêm. Lãnh đạo Trung Quốc tạo được hình ảnh một « hoàng đế đỏ » thống lĩnh một đại cường đang lên và đủ sức làm rung chuyển nước Mỹ. Đối đầu với « nước Mỹ trước đã », chủ tịch Tập Bình tuyên bố « tự do thương mại là xu thế lịch sử không thể đảo ngược » và Bắc Kinh thông báo « nới rộng thị trường đón tiếp doanh nghiệp thế giới ».
Theo chủ tịch Trung Quốc thì cần phải « ủng hộ mậu dịch tự do, giúp cho các nước đang phát triển hưởng được lợi nhuận thương mại và đầu tư ». Giới phân tích, rút kinh nghiệm thực tế, thận trọng trước những tuyên bố của chính quyền Trung Quốc, nhưng thông báo này tạm thời xoa dịu chỉ trích của các đối tác và hướng mọi chú ý vào chủ trương « ngược trào lưu » của Donald Trump.
Trong bối cảnh này, Nhật Bản và nhóm TPP-11 cố gắng tìm một đồng thuận để có thể « trình làng » Hiệp Định TPP để kéo Mỹ trở lại. Sau ba ngày thương lượng vẫn chưa đạt được thỏa thuận chung. Tuy vậy, tổng thống Trump vẫn cứng rắn khuyến cáo nhóm TPP-11 : Hoa Kỳ không bao giờ ký kết « các hiệp định quan trọng » ép buộc nước Mỹ « từ bỏ chủ quyền ».
Trong một bài bình luận trên New York Times, Tony Blinken, cựu trợ lý ngoại trưởng Mỹ thời tổng thống Barack Obama than phiền là « Donald Trump đã nhượng vai trò lãnh đạo thế giới cho Tập Cận Bình ». Trong khi « Trump chạy trốn chủ nghĩa đa phương và vai trò lãnh đạo thế giới thì Tập càng ngày càng nắm lấy thời cơ ». http://vi.rfi.fr/viet-nam/20171110-apec-truoc-hai-chien-luoc-thuong-mai-doi-khang-my-trung
Tại APEC Mỹ muốn song phương, Trung Quốc kêu gọi đa phương
RFA 2017-11-10
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump phát biểu tại hội nghị APEC ở Đà Nẵng hôm 10/11/2017
AFP
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm 10/11 đều đã có bài phát biểu chính thức tại hội nghị APEC ở Đà Nẵng, với cách tiếp cận về thương mại hoàn toàn trái ngược nhau.
Phát biểu trước cử tọa gồm hàng trăm lãnh đạo các quốc gia và doanh nghiệp, Tổng thống Trump nói nước Mỹ đã bị lợi dụng quá lâu vì những thương mại bất bình đẳng với các quốc gia khác và từ giờ trở đi nước Mỹ sẽ không chấp nhận điều này nữa. Tổng thống Trump nói: “Từ bây giờ trở đi, chúng ta sẽ cạnh trạnh trên cơ sở bình đẳng. Chúng tôi sẽ không để cho nước Mỹ bị lợi dụng nữa. Tôi luôn đặt nước Mỹ trước tiên cũng như tôi mong tất cả các quý vị trong căn phòng này cũng đặt quốc gia mình lên trước tiên”
Tổng thống Mỹ đưa ra hướng tiếp cận song phương trong các thỏa thuận thương mại với các nước trong khu vực Ấn Độ Thái Bình Dương thay vì đa phương như trước kia
“Tôi sẽ làm những thỏa thuận thương mại đa phương với bất kỳ quốc gia Ấn Độ Thái Bình Dương nào muốn là đối tác với chúng tôi và sẽ tuân thủ các nguyên tắc bình đẳng có qua có lại trong thương mại”
Trong bài phát biểu của mình Tổng thống Trump cũng chỉ trích Tổ chức Thương mại Thế giới và các thỏa thuận đa phương khác mà Mỹ đã tham gia vì cho rằng nước Mỹ đã không được đối xử công bằng khi Mỹ tuân thủ các quy định còn những nước tham gia khác thì không.
Tổng thống Trump cũng nói đến những vấn đề về ăn cắp bản quyền trí tuệ và khẳng định nước Mỹ sẽ không chấp nhận điều này. Đồng thời ông nói nước Mỹ cũng không chấp nhận việc bắt các doanh nghiệp Mỹ phải trao công nghệ cho các quốc gia khác để đổi lấy việc tiếp cận thị trường.
Ngược lại với đề nghị thương mại song phương với các nước của Tổng thống Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình của Trung Quốc trong bài phát biểu của mình lại nhấn mạnh những hợp tác đa phương.
Phát biểu sau Tổng thống Trump, Chủ tịch Tập Cận Bình nói mở có nghĩa là mang đến sự tiến bộ. Ông lặp đi lặp lại lời kêu gọi toàn cầu hóa kinh tế qua hương mại đa phương. Ông nói Trung Quốc cần ủng hộ đa phương và chủ nghĩa khu vực mở để cho phép các nước phát triển hưởng lợi nhiều hơn từ thương mại và đầu tư quốc tế.
Nhân dịp này Chủ tịch Tập Cận Bình cũng nhấn mạnh đến sáng kiến Khu vực Tự do Thương mại Châu Á Thái Bình Dương mà Trung Quốc đưa ra trong hơn 10 năm qua, đối trọng với Hiệp định Thương mại tự do xuyên Thái Bình Dương TPP mà Mỹ vừa rút khỏi hồi đầu năm nay sau khi Tổng thống Trump lên nắm quyền.
Trong bài phát biểu của mình, Chủ tịch Tập Cận Bình cũng không quên cổ võ cho sáng kiến Vành Đai Con Đường của Trung Quốc, coi đây là cơ bản cho sự phát triển kết nối vì sự thịnh vượng chung. Chủ tịch Tập Cận Bình nói sáng kiến này không thuộc về Trung Quốc mà thuộc về cả thế giới. Ông nói Bắc Kinh đang trợ giúp các dự án phát triển hạ tầng cho một số nước khắp châu Á, đồng thời khẳng định Trung Quốc đi đầu cho sự phát triển của toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Hội Nghị Thượng Đỉnh Doanh Nghiệp APEC, Đà Nẵng, Việt Nam, ngày 10/11/2017.REUTERS/Nyein Chan Naing/Pool
Kim Jong Un tiếp tục là mục tiêu tấn công của Donald Trump. Phát biểu tại Hội Nghị Thượng Đỉnh Doanh Nghiệp APEC tại Đà Nẵng ngày 10/11/2017, tổng thống Hoa Kỳ tuyên bố : Tương lai của châu Á không thể bị "một nhà độc tài dùng lá bài nguyên tử bắt làm con tin".
Theo hãng tin Anh Reuters, phát biểu tại Việt Nam, trong khuôn khổ Hội Nghị Thượng Đỉnh Doanh Nghiệp Diễn Đàn Hợp Tác Châu Á-Thái Bình Dương, tổng thống Mỹ nêu lên hai vấn đề nổi bật : hạt nhân Bắc Triều Tiên và thương mại.
Liên quan đến tham vọng hạt nhân của Bình Nhưỡng, Donald Trump nhấn mạnh : tham vọng của chế độ Bắc Triều Tiên là điều "huyễn tưởng" và châu Á không thể để trở thành "con tin của vũ khí hạt nhân".
Tại ba chặng dừng trước khi đến Việt Nam trong vòng công du châu Á dài ngày, gồm Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, tổng thống Hoa Kỳ đã liên tục kêu gọi tất cả "các quốc gia có trách nhiệm" gia tăng áp lực để Bắc Triều Tiên từ bỏ chương trình phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Tại Bắc Kinh ngày 09/11, trong buổi làm việc với lãnh đạo Trung Quốc, tổng thống Trump đã kêu gọi chủ tịch Tập Cận Bình "hành động nhanh chóng" để giải quyết hồ sơ nhạy cảm này và Washington tin rằng Bắc Kinh có điều kiện để "dễ dàng và nhanh chóng" đạt đến mục tiêu phi hạt nhân bán đảo Triều Tiên. Donald Trump : "Thương mại, không một quốc gia nào lấn át Mỹ"
Vẫn theo Reuters, khi đề cập đến vế thương mại trong bài phát biểu của tổng thống Donald Trump, lãnh đạo Hoa Kỳ một lần nữa nhắc lại ông đặt "quyền lợi của nước Mỹ lên trên hết - America First". Trước cử tọa khoảng 2.000 doanh nhân, tổng thống Mỹ kêu gọi các quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương cũng nên "đặt quyền lợi của nước mình lên trên hết" trước khi đi xa hơn với tuyên bố "nước Mỹ sẽ không chấp nhận để các đối tác thương mại lạm dụng" và đòi hỏi ở các bạn hàng một sự "bình đẳng và công bằng", "các bên cùng tôn trọng lẫn nhau để cùng có lợi cho tất cả".
Giới quan sát ghi nhận, không nêu đích danh Trung Quốc nhưng lời lẽ cứng rắn trên đây của chủ nhân Nhà Trắng nhắm vào chính sách thương mại của Bắc Kinh. Thâm hụt cán cân thương mại Mỹ-Trung, bất lợi cho Washington liên tục tăng nhanh, đạt 26,6 tỷ đô la trong tháng 10/2017, tăng hơn 10% so với cùng thời kỳ năm 2016.
Các bộ trưởng APEC chụp hình chung sau cuộc họp ngày 08/11/2017 tại Đà Nẳng.Reuters
Ngày mai 10/11/2017, thượng đỉnh Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á Thái Bình Dương APEC 2017 chính thức khai mạc tại Đà Nẵng. Tâm điểm chú ý của thượng đỉnh APEC lần này là tổng thống Mỹ Donald Trump. Lãnh đạo các nước APEC đang đợi vị tổng thống với khẩu hiệu nổi tiếng « nước Mỹ trước tiên » sẽ thể hiện tầm nhìn thế nào trước một diễn đàn tự do thương mại quốc tế.
Chặng đầu của chuyến công du châu Á của ông Trump đến Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, trước khi tới Việt Nam dự APEC, được đánh giá mang nặng tính chất địa chính trị để thể hiện chiến lược của Mỹ đối với khu vực châu Á. Thế nhưng, người ta đã thấy bên cạnh những tuyên bố trấn an đồng minh chiến lược Nhật, Hàn về vấn đề an ninh, tổng thống Mỹ không quên lợi ích kinh tế của nước Mỹ.
Tổng thống Trump đã nhiều lần nhắc lại với hai đồng minh về quan hệ làm ăn phải « tự do, công bằng và có qua có lại » để giảm thâm hụt thương mại khổng lồ của Mỹ. Tại Trung Quốc, ông Trump dường như đã hài lòng hơn với một loạt hợp đồng trị giá hơn 250 tỷ đô la được ký. Vì thế mà ông Doanld Trump đã đổi giọng, không còn chỉ trích Trung Quốc như trước đó không lâu.
APEC quy tụ 21 nước thành viên chiếm 40% dân số toàn cầu nắm giữ 60% của cải thế giới, với những nền kinh tế tiềm năng đa dạng. Câu hỏi mà nhiều người đặt ra là: Vị Tổng thống tôn sùng chủ nghĩa bảo hộ sẽ thể hiện những gì tại diễn đàn thúc đẩy toàn cầu hóa và tự do thương mại này ?
Cố vấn An ninh Quốc gia của Nhà Trắng, ông McMaster đã giải thích trước chuyến công du quan trọng của ông Trump rằng tổng thống Mỹ muốn « bảo đảm các chính phủ không trợ giá một cách không công bằng cho công nghiệp của họ, không phân biệt đối xử với các doanh nghiệp nước ngoài hoặc không hạn chế đầu tư nước ngoài ».
Giảm thâm hụt thương mại của Mỹ là một trong các cuộc chiến tâm đắc nhất của ông Trump vì ông nhận thấy đó là mối đe dọa cho công ăn việc làm của người Mỹ. Vì thế mà ngay sau khi nhậm chức, ông đặt bút ký sắc lệnh rút Mỹ khỏi TPP – hiệp định thương mại tự do Đii tác xuyên Thái Bình Dương ký với 11 nước, cho dù đa số những nước tham ký đều nhận thấy TPP là công cụ hữu hiệu để làm đối trọng với đà bành trướng kinh tế của Trung Quốc. Thế nhưng, ông Donald Trump cho rằng nước Mỹ không được lợi lộc gì và thậm chí còn bị thua thiệt ở hiệp định tự do thương mại TPP mà đa số các nước tham gia có thặng dư thương mại với Mỹ.
Hệ quả là Trung Quốc, nước bị gạt ra ngoài TPP, có thể lợi dụng dịp này vẽ lại bản đồ trao đổi thương mại của họ ở châu Á bằng cách thúc đẩy ký các thỏa thuận đơn lẻ với các nước.
Ông Trump chưa tới Đà Nẵng, nhưng một ngày trước khi khai mạc APEC, người ta đã thấy hiệu ứng của chủ trương « nước Mỹ trước tiên ». Theo AFP có mặt tại Đà Nẵng, các bộ trưởng Thương Mại và Ngoại Giao APEC vẫn chưa thể đạt được đồng thuận cho một bản tuyên bố chung của hội nghị. Thủ tục thông thường này đang vấp phải cản trở bởi khái niệm « tự do buôn bán » và « bảo hộ mậu dịch » theo kiểu « nước Mỹ trước tiên » của chính quyền Trump.
Kinh tế cũng không choán hết mối quan tâm của ông Donald Trump tại diễn đàn ở Đà Nẵng. « Nước Mỹ trước tiên » và nước Mỹ cũng đang là mục tiêu đe dọa của hạt nhân Bắc Triều Tiên. Hồ sơ Bắc Triều Tiên đã theo ông ông Trump trong suốt ba chặng công du châu Á những ngày qua với những tuyên bố cảnh cáo chế độ Bình Nhưỡng và kêu gọi hai nước lớn Trung Quốc và Nga phải có trách nhiệm chung tay gây sức ép, « cô lập chế độ tàn bạo Bắc Triều Tiên ».
Tại APEC lần này người ta đang mong chờ thấy một tổng thống Trump khôn khéo hơn, ngoại giao hơn, không bốc đồng tuyên bố đe dọa, mạt sát Kim Jong Un và chế độ Bình Nhưỡng như trước đây, để thế giới có thể thở phào vì cuộc chiến thương mại hay chiến tranh với Bắc Triều Tiên chỉ là nguy cơ thoáng qua mà thôi.