Đầu tôm, vỏ cua từng bị xem là phế phẩm tốn tiền xử lý, nhưng giờ đây đang trở thành mỏ vàng cho các startup công nghệ sinh học toàn cầu với những thương vụ gọi vốn trăm triệu USD.

 

Đầu tôm, vỏ cua từng bị xem là phế phẩm tốn tiền xử lý, nhưng giờ đây đang trở thành mỏ vàng cho các startup công nghệ sinh học toàn cầu với những thương vụ gọi vốn trăm triệu USD.

​Tuy nhiên, cuộc chơi này không đơn thuần là... bán vỏ tôm, mà đó là bài toán tối ưu công năng và giá trị gia tăng.

​1. Bán giải pháp, không bán phế phẩm

- ​Tidal Vision (Mỹ): Tháng 2/2025, startup này gây chú ý khi gọi vốn thành công 140 triệu USD (Series B). Thay vì bán chitosan thô, họ chế tạo thành các giải pháp xử lý nước, nông nghiệp và vật liệu công nghiệp

- ​Cruz Foam (California): Tận dụng chitin từ vỏ giáp xác để làm foam sinh học thay thế mút xốp nhựa trong đóng gói vận chuyển (gọi thành công 18 triệu USD Series A)

- ​TômTex: Startup do người Việt (Uyên Trần) đồng sáng lập tại Mỹ, biến chitosan thành vật liệu sinh học ứng dụng trong thời trang cao cấp.

​2. Mặt tối của ngành: Bài toán chi phí và đầu ra

​Không phải mô hình nào từ vỏ tôm cũng thành công. CuanTec (Scotland) - một startup từng rất tiềm năng trong mảng bao bì phân hủy sinh học đã chính thức bước vào quá trình thanh lý (Liquidation) vào năm 2026.

​Thất bại này cho thấy chitosan có thể đắt tiền, nhưng chi phí gom nguyên liệu nhanh trước khi thối rữa, tách chiết, xử lý nước thải và tìm đầu ra thương mại mới là "nút thắt cổ chai" quyết định sự sống còn.

​3. Xu hướng Biorefinery: Tối ưu hóa từng gam phụ phẩm

​Thế hệ startup mới đang chuyển dịch sang mô hình Biorefinery (Lọc hóa sinh) - không tạo ra một sản phẩm duy nhất bán giá đắt, mà tách 1 tấn phụ phẩm thành nhiều dòng doanh thu:

- ​Protein/Peptide: Làm thức ăn chăn nuôi, pet food

- ​Dầu & Carotenoid (Astaxanthin): Phụ gia dinh dưỡng

- ​Khoáng chất: Thu hồi cho công nghiệp

- ​Chitin/Chitosan: Dùng cho nông nghiệp, bao bì, xử lý nước, y sinh.

​Việt Nam thải ra hàng trăm nghìn tấn phụ phẩm tôm mỗi năm. Nếu chỉ dừng lại ở bán bột tôm hay nguyên liệu thô giá thấp, chúng ta đang bỏ ngỏ phần lớn giá trị ở chuỗi hạ nguồn.

​Giá trị của phế phẩm thủy sản không nằm ở khối lượng, mà nằm ở công nghệ phân tách và năng lực giải quyết bài toán cụ thể cho thị trường.

Hàng Việt vươn mình