Posts tonen met het label khủng hoảng chính trị. Alle posts tonen
Posts tonen met het label khủng hoảng chính trị. Alle posts tonen

zaterdag 6 augustus 2016

Thế Vận Hội Rio trong cơn khủng hoảng chính trị Brazil

Thế Vận Hội Rio trong cơn khủng hoảng chính trị Brazil

mediaBiểu tượng Thế Vận Hội Olympic 2016 tại Rio de Janeiro, Brazil. Ảnh chụp ngày 05/08/2016.REUTERS/Carlos Barria
Thế Vận Hội Rio khai mạc vào đêm 05/08/2016 không phải là niềm vui của tất cả dân Brazil. Trong bối cảnh khủng hoảng chính trị và kinh tế, đa số dân xứ samba chống lễ hội bị cho là tốn kém không đúng lúc, theo một kết quả thăm dò ý kiến. Hàng ngàn người đe dọa sẽ xuống đường phản đối quyền tổng thống Michel Temer sau khi đã gây xáo trộn lễ rước đuốc ngày hôm trước.
Vào năm 2009, khi thành phố Rio được tuyển chọn làm nơi tổ chức Thế Vận Hội 2016, tổng thống Brazil lúc bấy giờ là Lula da Silva rất phấn chấn khi thấy đất nước vươn lên sân khấu quốc tế. Cũng vào thời điểm đó, quốc gia Nam Mỹ với 200 triệu dân đang lướt trên ngọn sóng tăng trưởng kinh tế ngoạn mục và kỳ vọng vào Thế Vận Hội 2016 để phô trương sức mạnh của một cường quốc kinh tế mới.
Brazil ước mơ sử dụng hai đại hội thể thao quốc tế tiếp nối nhau, Cúp Bóng Đá Thế Giới 2014 và Thế Vận Hội 2016, để canh tân và xây dựng thêm hạ tầng cơ sở.
Tuy nhiên, thiên đường tăng trưởng của 2009 đã ra đi và từ năm 2015, Brazil rơi vào suy thoái. Theo một kết quả thăm dò ý kiến do viện Ibope thực hiện hồi tuần qua, 60% dân Brazil nghĩ rằng Thế Vận Hội chỉ đem lại thiệt hại cho đất nước vì tình hình chính trị và kinh tế đều xấu.
Theo AFP, tổng thống Dilma Rousseff bị tạm đình chỉ chức vụ theo một tiến trình truất phế gây tranh cãi, nhưng phe ủng hộ bà vẫn còn mạnh. Nhân Thế Vận Rio, họ biểu dương lực lượng và bày tỏ bất bình trước công luận thế giới. Đối với phe tả, thủ tục truất phế tổng thống Dilma Rousseff là một cuộc « đảo chính trá hình ».
Không ít người dân Brazil chỉ trích Thế Vận Hội chỉ nhằm « phục vụ người giàu » theo nhu cầu của khách nước ngoài trong khi đất nước bị khủng hoảng kinh tế và bị chấn động vì tai tiếng tham ô trong tập đoàn dầu khí quốc gia Petrobras. Tai tiếng này liên lụy đến hầu hết giới lãnh đạo chính trị, tả cũng như hữu.
Tuy lực lượng biểu tình chỉ độ vài ngàn nhưng phe cánh tả cho biết sẽ tập trung « đả đảo » quyền tổng thống Michel Temer khi ông lên khán đài tuyên bố « khai mạc » Olympic 2016.
Michel Temer, nguyên là phó tổng thống của bà Dilma Rousseff trước khi trở thành đối thủ chính trị, tuy theo Hiến Pháp, ông chỉ là « quyền tổng thống », nhưng từ tháng 5/2016 đến nay, ông đã đưa Brazil vào hướng bảo thủ.
Dự kiến buổi lễ khai mạc có thể bị xáo trộn quyền tổng thống Brazil cho biết đã « chuẩn bị kỹ » và nhắc lại rằng vận động trường Maracana, ngôi đền của bóng đá Brazil luôn là một « lò lửa ».
Theo báo chí Brazil, ban tổ chức đã chuẩn bị mở nhạc thật to ngay sau khi diễn văn của quyền tổng thống chấm dứt để át tiếng la ó phản đối. Tin này không được ban tổ chức xác nhận.
Ngoài căng thẳng chính trị, tổng thống bị tạm ngưng chức là bà Dilma Rousseff và người tiền nhiệm Lula da Silva đều từ chối tham dự lễ khai mạc Thế Vận Hội mặc dù bà Dilma Rousseff cận lực chuẩn bị cho đại hội thể thao này và ông Lula da Silva đóng vai trò then chốt mang lại chiến thắng cho Rio.
Cho dù nữ tổng thống Dilma Rousseff bị mất chức một phần cũng vì bà bị đa số dân chúng mất tín nhiệm nhưng sự kiện Michel Temer lên thay cũng gây bất bình trong công luận vì các biện pháp cắt giảm ngân sách xã hội.
Theo nhật báo cánh tả Folha de Sao Paulo, Olympic Rio là Thế Vận Hội « của trục xuất, của phí phạm, của trấn áp từ một chính phủ không có tính chính đáng ».

http://vi.rfi.fr/quoc-te/20160805-the-van-hoi-rio-trong-con-khung-hoang-chinh-tri-brazil

Hai cựu tổng thống Brazil tẩy chay lễ khai mạc Olympic

mediaTổng thống bị đình chỉ Dilma Rousseff gặp mặt các phụ nữ ủng hộ dân chủ, Sao Paulo, Brazil, 08/07/2016.REUTERS/Paulo Whitaker
Bà Dilma Rousseff, tổng thống Brazil bị đình chỉ chức vụ, và người tiền nhiệm Lula da Silva, sẽ không tham dự lễ khai mạc Thế Vận Hội tại sân vận động Maracana, thành phố Rio, vào ngày 05/08/2016. Nhờ cựu tổng thống Lula da Silva, năm 2009, Brazil đã giành được quyền đăng cai thế vận hội JO-2016.
Hãng tin Pháp AFP nhận định, sự vắng mặt của hai chính trị gia thuộc cánh tả tại buổi lễ khai mạc Thế Vận Hội cho thấy không khí căng thẳng của cuộc khủng hoảng chính trị đang làm đảo lộn Brazil từ vài tháng gần đây.
Trong buổi phỏng vấn với đài RFI, ban tiếng Bồ Đào Nha, bà không chấp nhận « đóng vai trò phụ » trong buổi lễ trên. Bà nhấn mạnh : « Thứ nhất, đây là thành quả của cựu tổng thống Lula da Silva (2003-2010). Thứ hai, vì chính phủ (dưới thời của bà, 2011-2016) là nhà cung cấp cơ sở hạ tầng cho Thế Vận Hội ».
Ngày 12/05, phó tổng thống Michel Temer thay thế bà Rousseff giữ chức tổng thống sau khi Thượng Viện bỏ phiếu ủng hộ thủ tục phế truất. Bà Rousseff lên án ông Temer đã phản bội bà và quyết định của lưỡng viện ủng hộ thủ tục phế truất tổng thống là một « cú đảo chính ».
Theo báo chí Brazil, tổng thống tạm quyền Michel Temer sẽ đọc một bài diễn văn ngắn tuyên bố khai mạc Thế Vận Hội, vì sợ những người ủng hộ bà Rousseff la ó phản đối. Các cựu tổng thống Fernando Henrique Cardoso, Fernando Collor de Mello và José Sarney cũng được mời tham dự lễ khai mạc sự kiện thể thao quan trọng này.

http://vi.rfi.fr/quoc-te/20160727-brazil-tong-thong-bi-phe-truat-rousseff-khong-tham-du-khai-mac-jo

Vì sao Brazil bên bờ tan vỡ ?

mediaHơn 3 triệu người xuống đường biểu tình phản đối bà tổng thống Brazil Dilma Rousseff và người tiền nhiệm, ông Lula da Silva.REUTERS/Ueslei Marcelino
Vào cuối tuần trước (12-13/3/2016), hơn ba triệu người Brazil đã xuống đường biểu tình và hàng chục ngàn người tại 30 thành phố khác nhau trong tuần. Cả nước Brazil như đùng đùng nổi cơn giận. Hình ảnh biếm họa bà tổng thống Dilma Rousseff xuất hiện trên đường phố, đi giữa đoàn người biểu tình rầm rộ chưa từng có trong lịch sử và trong tiếng gõ xoong nồi giận dữ tại những khu phố nổi tiếng. 
Bà Dilma Rousseff đang bị lung lay ngay giữa lòng một cuộc khủng hoảng chính trị quan trọng. Ngày qua ngày, phe đa số của bà đang bị tan rã và việc cựu tổng thống Lula, bị tố cáo tham nhũng , được mời trở lại chính phủ chỉ làm gia tăng thêm tình hình căng thẳng. Trang mạng đài phát thanh Europe 1 tóm lược lại tình hình tại Brazil qua năm câu hỏi. RFI xin giới thiệu lại.
Vì sao người dân Brazil xuống đường biểu tình ?
Người dân Brazil chỉ chực chờ bùng phát : thất nghiệp tăng cao, tổng thu nhập quốc dân rớt thê thảm (-3,8% năm 2015) và những vụ tiết lộ chính trị-tài chính không ngừng về các nhà lãnh đạo cũng chẳng giúp giải quyết được gì. Chính phủ của bà Dilma Rousseff đang cố gắng đối phó với năm suy thoái thứ hai liên tiếp, đang tác động vào nền kinh tế thứ 7 thế giới.
Nhưng vụ tai tiếng Petrobras đã làm cho bà bị khuấy đảo và ngăn chận bà thông qua chương trình thắt lưng buộc bụng. Hệ quả là người dân đổ hết sự bực tức lên hai gương mặt điển hình : bà tổng thống và người tiền nhiệm.
Liệu bà Dilma Rousseff có bị phế truất hay không ?
Từ hồi tháng 12/2015 đến nay, bà Dilma Rousseff, một cựu chiến binh du kích, sống dưới mối đe dọa của phe đối lập đòi tiến hành một thủ tục phế truất. Phe này tố cáo bà đã cố tình gian lận các số liệu năm 2014, năm bà tái đắc cử, nhằm che giấu bớt tác động của cuộc khủng hoảng trước người dân. Tuy nhiên, để có thể hạ bệ bà, phe đối lập phải có được 2/3 số nghị sĩ tại Quốc hội thông qua, trong khi mà đảng của bà chiếm đa số tại đây (chừng khoảng hơn 61% số ghế).
Dù vậy, cũng không loại trừ khả năng thế tương quan lực lượng đó cũng xoay theo nỗi bất bình của người dân. Năm ngày sau cuộc biểu tình rầm rộ của hơn ba triệu dân chống ba Dilma Rousseff, hôm qua (18/3/2016), đến lượt cánh tả Brazil huy động lực lượng xuống đường ủng hộ bà.
Tại sao ông Lula trở lại tham gia chính phủ ?
Mối đe dọa bị phế truất ngày càng đè nặng lên bà Dilma Rousseff. Trong bối cảnh đó, bà đã có một hành động được cho là tự vệ khi bổ nhiệm ông Lula, rất được lòng dân trở lại chính phủ. Vấn đề là, người đã từng mang đến phép mầu kinh tế-xã hội Brazil những năm 2000 cũng bị lôi vào chuỗi tai tiếng : vụ án tham nhũng tại Petrobras, rửa tiền và che giấu tài sản. Không những không hạ nhiệt được tình hình, thông báo trở về chính trường của ông còn làm cho cả nước thêm sôi sục.
Phải chăng ông Lula cũng muốn tránh bị giam giữ ?
Ông Lula được bổ nhiệm vào chức vụ « Bộ trưởng Quốc vụ » - một vị trí siêu Thủ tướng có vai trò hàng đầu. Đối với một bộ phận dân chúng, sự bổ nhiệm này là một trò lừa đảo hòng giúp ông ấy tránh bị truy tố. Tại Brasilia, người biểu tình còn tạo ra một con búp bê bong bóng khổng lồ mang ảnh ông Lula trong bộ áo tù nhân sọc trắng và đen.
Bởi lẽ, quyết định bổ nhiệm đó còn mang đến cho ông một quy chế đặc biệt : Kể từ giờ, trên phương diện hình sự, ông không cần giải thích về các hành vi của mình trước Tòa án Tối cao Liên bang, chuyên trách mảng chính trị về hồ sơ này.
Vì sao những ngày gần đây mọi thứ đều được thúc đẩy nhanh ?
Thẩm phán Tòa án Tối cao Liên bang, ông Sergio Moro cho rằng việc bất ngờ bổ nhiệm ông Lula vào chính phủ cấu thành một tội danh cản trở tư pháp từ phía bà tổng thống. Suy đoán này càng được củng cố hơn sau khi các đoạn ghi âm nghe lén điện thoại mới đây được công bố hôm thứ Năm (17/3). Tiết lộ có tác động như một quả bom chính trị.
Trong đoạn ghi âm, bà Dilma Rousseff giải thích bà sẽ làm nhanh chóng nhằm có được sắc lệnh bổ nhiệm cho cựu tổng thống để cho ông Lula có thể « dùng đến khi cần ». Điều này đã được người dân hiểu như muốn ám chỉ đến một lệnh bắt. Căng thẳng đặc biệt gia tăng sau khi đoạn băng được công bố, bà Rousseff đã buột miệng thốt lên : « Chính như thế mà các cuộc đảo chính bắt đầu ».

http://vi.rfi.fr/quoc-te/20160319-vi-sao-brazil-ben-bo-tan-vo

Brazil : Cựu tổng thống Lula bị yêu cầu truy tố hình sự

mediaCựu tổng thống Lula tại cuộc họp với các thượng nghị sĩ đảng Lao động tại Brasilia, ngày 09/03/2016.REUTERS/Adriano Machado
Ngày 09/03/2016, chưởng lý của Sao Paulo đã yêu cầu truy tố cựu tổng thống cánh tả Luiz Inacio Lula da Silva, bị nghi ngờ dính dáng đến vụ tai tiếng tham nhũng Petrobras.Theo một nguồn tin xin ẩn danh của Viện công tố Sao Paulo nói với AFP, ông Lula bị cáo buộc đã biển thủ công quỹ và rửa tiền.
Cuộc điều tra nhắm vào căn hộ 3 tầng ở Guaruja, một thành phố bờ biển ở bang Sao Paulo và đồng thời cũng là tên của một công ty xây dựng có liên quan với vụ scandal của tập đoàn dầu khí Nhà nước Petrobras - đã từng làm rúng động giới chính khách và chủ tập đoàn xây dựng của Brazil. Trái với cáo buộc của Viện công tố, ông Lula tuyên bố không phải là chủ nhân của căn hộ này.
Cáo trạng của Viện công tố Sao Paulo đã được chuyển đến tòa án địa phương và tiếp đó tòa án này sẽ đưa ra quyết định có truy tố hình tượng của cánh tả Brazil này hay không.
Vào ngày 04/03/2016, trong một tài liệu được công bố rộng rãi, các công tố viên thụ lý vụ án Petrobras tuyên bố đã tìm ra các dấu hiệu cho thấy ông Lula và Viện của ông đã hưởng rất nhiều lợi từ các công ty xây dựng có liên quan trong việc biển thủ công quỹ của tập đoàn Petrobras.
Ngoài ra, liên quan đến căn hộ 3 tầng, điều tra cũng cho thấy là vào năm 2014, ông Lula đã nhận được ít nhất 1 triệu reais, tương đương với 264.000 đô la, không hề có hóa đơn của công ty OAS, trên danh nghĩa là dùng vào việc tu sửa và sắm sửa tiện nghi cho tòa nhà 3 tầng ở Guaruja.
Ông Lula đã phản ứng gay gắt trước việc ông bị thẩm vấn hôm thứ Sáu vừa rồi bằng việc kêu gọi những người ủng hộ ông xuống đường để bảo vệ đảng Lao Động. Các thành viên này lên tiếng tố cáo âm mưu của các nhân vật quyền lực và giới truyền thông Brazil nhằm ngăn cản ông Lula ứng cử tổng thống vào năm 2018.
Các rắc rối tư pháp cùng những diễn tiến bất ngờ của vụ bê bối Petrobras càng khiến khủng hoảng chính trị tại Brazil trở nên trầm trọng.

http://vi.rfi.fr/quoc-te/20160310-brazil-cuu-tong-thong-lula-bi-yeu-cau-truy-to-hinh-su

maandag 25 november 2013

Đối lập Thái Lan chiếm Bộ Ngoại giao và Tài chánh

Thứ hai 25 Tháng Mười Một 2013

Đối lập Thái Lan chiếm Bộ Ngoại giao và Tài chánh

Người biểu tình chống chính phủ nối vòng tay, đối mặt với cảnh sát trước trụ sở Chính phủ, Bangkok, 25/11/2013
Người biểu tình chống chính phủ nối vòng tay, đối mặt với cảnh sát trước trụ sở Chính phủ, Bangkok, 25/11/2013
REUTERS/Damir Sagolj

Trọng Nghĩa
Khủng hoảng chính trị tại Thái Lan thêm nghiêm trọng. Cảm tình viên phong trào đối lập vào hôm nay, 25/11/2013, đã đột nhập vào Bộ Tài chánh rồi Bộ Ngoại giao, đồng thời đe dọa chiếm cứ các cơ quan chính phủ khác để buộc nữ Thủ tướng Yingluck Shinawatra từ chức. Đây là diễn biến mới nhất của phong trào biểu tình chống chính quyền rầm rộ nhất từ năm 2010 đến nay.


Theo ghi nhận của phóng viên hãng tin Pháp AFP tại Bangkok, vào lúc trưa nay, hàng trăm người biểu tình đã xông vào khuôn viên của Bộ Tài chánh Thái Lan. Phát biểu với đám đông cảm tình viên, ông Suthep Thaugsuban, một nhân vật lãnh đạo của đảng Dân chủ, đảng đối lập chính tại Thái Lan, xác định : « Đây là bước mới nhất của phong trào bất phục tùng dân sự ».
Theo nhân vật này : « Nếu các công chức không chịu đình công, chúng ta sẽ chiếm cứ tất cả các Bộ vào ngày mai để cho thấy rằng hệ thống Thaksin không có tính chính đáng để lãnh đạo đất nước ». Thaksin Shinawatra là vị cựu Thủ tướng đang sống lưu vong, nhưng vẫn còn là chính khách trung tâm trong đời sống chính trị Thái Lan.
Ít lâu sau, đến lượt phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Thái Lan xác nhận là hàng trăm người biểu tình cũng đã xông vào bên trong cơ quan này. Đây là Bộ thứ hai bị người xuống đường chiếm đóng.
Sáng nay, hàng chục ngàn người chống đối chính phủ của nữ Thủ tướng Yingluck Shinawatra, em gái của ông Thaksin, đã tuần hành đến hàng chục địa điểm tại thủ đô, trong đó có trụ sở chính của cảnh sát, quân đội và các đài truyền hình.
Họ tản ra nhiều nơi tại Bangkok, vừa đi vừa vẫy cờ Thái Lan, miệng huýt còi inh ỏi, và hô to : « Thaksin cút đi, quân đội đứng về phía chúng tôi ». Một số người tham gia biểu tình còn kêu gọi quân đội can thiệp trên một đất nước đã trải qua 18 cuộc đảo chính hoặc âm mưu đảo chánh kể từ khi chế độ quân chủ lập hiến được thành lập vào năm 1932, trong đó có vụ lật đổ ông Thaksin vào năm 2006.
Trong một cử chỉ mang tính biểu tượng, những người xuống đường đã tặng hoa hồng cho các thành viên lực lượng an ninh. Đường phố của trung tâm thành phố, thường xuyên bị kẹt xe, đã trở nên trống vắng khác thường, hầu như không có ai khác ngoại trừ những người biểu tình. Nhiều khối bê tông lớn đã được dựng lên để ngăn chặn lối vào trụ sở chính phủ.
Xin nhắc lại là phông trào đối lập đã rầm rộ biểu tình vào hôm qua. Theo chính quyền, đã có từ 150.000 đến 180.000 người xuống đường, còn theo ban tổ chức, số lượng cao hơn nhiều.
Cuộc khủng hoảng chống chính quyền gần đây nhất xẩy ra hồi mùa xuân năm 2010, khi khoảng 100.000 người "Áo Đỏ" trung thành với ông Thaksin chiếm đóng trung tâm của Bangkok trong hai tháng để yêu cầu chính phủ của Thủ tướng Abhisit Vejjajiva thuộc đảng Dân chủ phải từ chức.
Chính quyền lúc ấy đã phải ra lệnh cho quân đội tấn công giải tán, khiến cho khoảng 90 người chết và 1.900 người bị thương.
tags: Bạo động - Biểu tình - Châu Á - Chính trị - Thái Lan - Xã hội - Đối lập
 
http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20131125-doi-lap-thai-lan-chiem-dong-tru-so-hai-bo-ngoai-giao-va-tai-chanh-tai-bangkok

woensdag 14 augustus 2013

Tiến Sĩ Kinh tế Phạm Chí Dũng : Liệu sẽ xảy ra khủng hoảng kinh tế dẫn đến khủng hoảng chính trị ở Việt Nam?

Liệu sẽ xảy ra khủng hoảng kinh tế dẫn đến khủng hoảng chính trị ở Việt Nam?

Phạm Chí Dũng gửi RFA
2013-08-11



Email
Ý kiến của Bạn
Chia sẻ
In trang này


Nhóm nhân sĩ trí thức khởi xướng kiến nghị 72 và dự thảo sửa đổi Hiến pháp 2013
Nhóm nhân sĩ trí thức khởi xướng kiến nghị 72 và dự thảo sửa đổi Hiến pháp 2013
RFA files

Bài tham luận "Liệu sẽ xảy ra khủng hoảng kinh tế dẫn đến khủng hoảng chính trị ở Việt Nam?" của Tiến Sĩ Kinh tế Phạm Chí Dũng, một cây bút thường xuyên của RFA, dưới đây được đọc trong Cuộc hội thảo Hè năm 2013 tại Singapore với chủ đề "Cải cách ở Việt Nam đang đi về đâu?" trong hai ngày Thứ Hai 12 và Thứ Ba 13 tháng 8 2013..

Những người cùng thời
Cùng với bối cảnh suy thoái kinh tế trầm kha và nhiều tiền đề cho khủng hoảng xã hội ở Việt Nam từ năm 2011 đến nay, vấn đề chủ quyền biển đảo và những đòi hỏi về dân chủ, nhân quyền đang được những người trong phong trào dân chủ ở Việt Nam áp sát hơn hẳn so với những năm trước.
Một sự kiện chưa từng có trong lịch sử thể chế đương đại là vào đầu năm 2013, một nhóm nhân sĩ, trí thức mang tinh thần phản biện yêu nước, còn gọi là nhóm “Kiến nghị 72”, đã nêu ra các khuyến nghị và khuyến cáo đối với đảng và chính quyền về các quyền lập hội, biểu tình, trưng cầu dân ý và cả về sự thay đổi phải có của điều 4 trong hiến pháp.
Hoạt động không chỉ mang tính lời nói như thế đang phản ánh bầu tâm tư rất nặng lòng của không chỉ công dân đối với chế độ, mà còn là tình cảm mong muốn một sự thay đổi tốt đẹp hơn, hoặc ít ra cũng đỡ xấu hơn, xuất phát từ chính những cán bộ lão thành, đảng viên và cả một bộ phận công chức, viên chức đương nhiệm.
Như một quy luật, phản biện không thể thiếu đất sống ở những nơi mà mầm non bị vùi dập. Xuất phát chỉ với một hành trang hạn hẹp, nhưng đến đầu năm 2012, cùng với hành động nổi dậy của người nông dân Đoàn Văn Vươn, giới blogger lề dân đã tạo cho mình được một tài sản đáng giá là truyền thông xã hội. Trong suốt năm 2012, bất chấp nhiều áp lực chính trị, một số blogger vẫn làm được những việc có ích cho xã hội, đặc biệt hỗ trợ quyền lợi chính đáng của dân oan đòi đất và dấy lên không khí về chủ quyền biển đảo. Cho đến đầu năm 2013, sau chuyến đi Roma của người đứng đầu đảng Nguyễn Phú Trọng, điều có vẻ ngẫu nhiên là một số cơ quan quản lý nhà nước về thông tin và cả một số lãnh đạo cao cấp của đảng đã phải thừa nhận thế đứng của giới truyền thông xã hội, về độ thông tin nhanh nhạy mà hoàn toàn có thể cạnh tranh và còn vượt hơn cả báo chí nhà nước.
Như một quy luật, phản biện không thể thiếu đất sống ở những nơi mà mầm non bị vùi dập. Xuất phát chỉ với một hành trang hạn hẹp, nhưng đến đầu năm 2012, cùng với hành động nổi dậy của người nông dân Đoàn Văn Vươn, giới blogger lề dân đã tạo cho mình được một tài sản đáng giá là truyền thông xã hội
Với những gì mà giới truyền thông xã hội đã gây ấn tượng và tích tụ cho đến ngày hôm nay, đó là cái gì, nếu không phải là một tiền đề đầu tiên và cực kỳ quan trọng cho một mẫu hình nào đó cho xã hội dân sự trong tương lai ở Việt Nam?
Sự tự do tương đối cho tới nay của giới truyền thông xã hội đã tạo nên một chân đứng đầu tiên về thông tin cho xã hội dân sự ở Việt Nam. Quan trọng hơn, chân đứng này còn đang được nối kết ngày càng mật thiết với giới truyền thông quốc tế. Nhiều vấn đề về an ninh biển Đông, an sinh xã hội, mâu thuẫn và xung đột mang tính xã hội, những chủ đề chính trị như sửa đổi hiến pháp và điều 4 độc đảng, dân chủ và nhân quyền, tự do tôn giáo… đã được nhiều báo nước ngoài trích dẫn và bình luận từ tin tức của giới truyền thông xã hội trong nước.
Ba giai đoạn trong trung hạn
Một cách thông thường và diễn ra theo kịch bản trì trệ mà không xảy ra một biến động đủ mạnh và đủ lớn ứng với một cuộc suy thoái nặng nề hoặc khủng hoảng kinh tế, nền chính trị vẫn kéo dài sự tồn tại của nó, còn những nguyện vọng đòi hỏi dân chủ hơn của các nhóm phản biện xã hội vẫn chỉ có thể đạt được một tầm mức không đủ cao. Sự phản ánh chân thực của báo chí nhà nước cũng vì thế sẽ chưa thể hiện được đúng với khả năng còn tiền ẩn và bầu tâm huyết của nó.
Nhưng nếu nền kinh tế bị sói mòn trầm trọng và kéo theo những biến động xã hội đủ mạnh, đó lại là điều kiện và sự gieo mầm cho các ý tưởng và hành động phản biện. Mức độ thăng trầm của xã hội và chính trị càng lớn, quy luật tất yếu là phản biện sẽ càng gia tăng sức ép của nó đối với thể chế.
Anh Đoàn Văn Vươn tại phiên xử ở Tòa án Hải Phòng hôm 2 tháng 4 năm 2013. RFA screen capture
Anh Đoàn Văn Vươn tại phiên xử ở Tòa án Hải Phòng hôm 2 tháng 4 năm 2013. RFA screen capture

Cũng có một quy luật chính trị - xã hội khác: trong bối cảnh nội bộ thể chế không thuận hòa và phát sinh nhiều mâu thuẫn - có thể là mâu thuẫn giữa các cá nhân hoặc giữa các nhóm lợi ích, nhóm thân hữu với nhau, đó là một điều kiện quan trọng để hoạt động phản biện phát triển, không chỉ bằng hoạt động thông tin và bình luận trên mạng, mà còn có thể hình thành những tổ chức sinh hoạt công khai theo đường lối ôn hòa. Nhóm “Kiến nghị 72” với nhiều nhân sĩ, trí thức đầu đàn là một minh chứng và một phương pháp luận như thế.
Hiện thời và trong thời gian tới, một lực lượng trí thức có tính độc lập, hay nói khác hơn là mang tính trung lập, có thể là cần thiết, với mục đích tạo nên một độ mở dân chủ nào đó cho khuôn mặt của chế độ, cũng là nhân tố có thể mang lại thiện cảm với các tổ chức và quốc gia trên thế giới
Trong cách nhìn của một bộ phận lãnh đạo đảng và chính quyền, hiện thời và trong thời gian tới, một lực lượng trí thức có tính độc lập, hay nói khác hơn là mang tính trung lập, có thể là cần thiết, với mục đích tạo nên một độ mở dân chủ nào đó cho khuôn mặt của chế độ, cũng là nhân tố có thể mang lại thiện cảm với các tổ chức và quốc gia trên thế giới quan tâm đến vấn đề dân chủ, nhân quyền và xã hội dân sự ở Việt Nam.
Phản biện xã hội và phong trào phản biện của giới nhân sĩ, trí thức cũng có thể tương tác và tương ứng với những ưu thế mới trong tình hình mới. Và đó cũng là một điều kiện nữa để hoạt động phản biện có thể tiến xa hơn một bước: hình thành các nhóm công khai với sinh hoạt theo phương châm ôn hòa, bất bạo động.
Nếu cuộc khủng hoảng kinh tế nổ ra vào những năm 2016-2017, thời gian từ nay đến đó sẽ có thể được xem là quãng đường trung hạn trong 3-4 năm. Quãng đường đó có thể phải trải qua 3 giai đoạn:
1/ Giai đoạn thứ nhất: giải quyết những vấn đề gay cấn trong nội bộ và tạm kết thúc với thế cục chính trị nghiêng hẳn về một quan điểm và một nhóm chính khách nào đó. Trong giai đoạn này, nền kinh tế tạm phục hồi, chưa lộ ra những xung đột khủng hoảng và những phản ứng xã hội mang tính đối kháng. Hoạt động phản biện xã hội cũng có điều kiện để phát triển về lượng và chất, về mối liên kết chiều rộng và cả chiều sâu. Giai đoạn này có thể kéo dài từ giữa năm 2013 đến giữa năm 2015.
2/ Giai đoạn thứ hai: hành xử mang tính “hồi tố” của chính thể và nhóm chính khách chiếm ưu thế đối với những tiếng nói và hành động bị xem là đối lập, đối kháng và đi quá xa. Phong trao phản biện tạm lắng. Giai đoạn này có thể trùng với một cuộc suy thoái kép hoặc khủng hoảng kinh tế nổ ra trên thế giới, bắt nguồn từ Trung Quốc. Kinh tế Việt Nam cũng chìm sâu vào vòng xoáy khủng hoảng và bùng nổ nhiều xung đột về kinh tế và xã hội. Giai đoạn này có thể diễn ra từ giữa năm 2015 đến giữa hoặc cuối năm 2017.
3/ Giai đoạn thứ ba: khi tất cả cùng cộng hưởng ở một điểm: kinh tế, xã hội và cả chính trị mất kiểm soát, không phải bởi các lực lượng phản biện của trí thức, mà do phản ứng sống còn của chính người dân trước làn sóng suy thoái kinh tế kinh niên hoặc khủng hoảng kinh tế, tước đoạt những nỗ lực tồn tại cuối cùng của đời sống dân sinh. Khủng hoảng kinh tế càng trầm trọng, tính chất và quy mô phản ứng xã hội càng ghê gớm, có thể dẫn đến một sự thay đổi về chân đứng, thậm chí về bản chất nền chính trị của chế độ. Đây là giai đoạn mà phong trào phản biện xã hội mang tính ôn hòa sẽ thăng hoa. Giai đoạn này sẽ diễn ra nhanh chóng hơn hai giai đoạn trước, có thể vào nửa cuối năm 2017 và kéo sang năm 2018.
Dù không có nhiều kỳ vọng từ kết quả của cuộc gặp Obama – Sang, nhưng tình thế đã có một chuyển biến nhỏ và có thể hy vọng sẽ dẫn tới những chuyển biến lớn hơn. Nhà nước VN sau một thời gian dài im lặng, đang dần chấp nhận quan điểm phản biện về nhân quyền và dân chủ của người Mỹ và các tổ chức quốc tế
Giai đoạn thứ ba lại khiến xã hội Việt Nam sẽ phải trải qua một giai đoạn hệ quả tiếp nối, từ năm 2017-2018 trở đi, với quá trình ma sát thô và tương tác giữa các lực lượng chính trị cũ và mới, trước khi tiến tới một sự ổn định mới về chính trị và xã hội, phục hồi kinh tế. Giai đoạn tiếp theo này rất khó xác định về thời gian diễn biến, nhưng ít nhất phải mất 4-5 năm.
Tổng thống Hoa Kỳ Barak Obama tiếp Chủ tịch Trương Tấn Sang tại Nhà Trắng hôm 25/07/2013.
Tổng thống Hoa Kỳ Barak Obama tiếp Chủ tịch Trương Tấn Sang tại Nhà Trắng hôm 25/07/2013. AFP

Với mỗi giai đoạn trên, xã hội dân sự ở Việt Nam đều có thể đạt được những bước tiến triển mong muốn, nếu những người thực hiện nó đủ chuyên cần, đoàn kết và sáng tạo.
Phản biện xã hội những năm tháng cận cảnh
Ngay trước mắt, điều mà đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam gọi là “cơ hội lịch sử” cho chuyến đi của ông Trương Tấn Sang đến Washington vào tháng 7/2013 cũng lại là một cơ hội khác cho hoạt động phản biện độc lập ở Việt Nam.
Dù không có nhiều kỳ vọng từ kết quả của cuộc gặp Obama – Sang, nhưng tình thế đã có một chuyển biến nhỏ và có thể hy vọng sẽ dẫn tới những chuyển biến lớn hơn. Nhà nước Việt Nam sau một thời gian dài im lặng, đang dần chấp nhận quan điểm phản biện về nhân quyền và dân chủ của người Mỹ và các tổ chức quốc tế, nhưng tất nhiên có tính điều kiện.
Nhưng cùng với những điều kiện song hành giữa kinh tế, chính trị và cả quân sự, trong vài năm tới lối mở cho dân chủ, nhân quyền và không khí phản biện ở Việt Nam sẽ rộng đường hơn. Phản biện và những hoạt động có tính tổ chức của nó sẽ có thể được công khai hóa trong một chừng mực và phạm vi nào đó.
Ngay từ bây giờ, đang rất cần đến một sự kết nối có tính thành tâm, hữu dụng và bài bản giữa các nhóm trí thức kiều bào Việt Nam ở nước ngoài với trí thức trong nước, không chỉ dừng ở tính chất đơn lẻ, mà nhằm xây dựng một phong trào phản biện chặt chẽ và có chiều sâu, với hàng loạt chủ đề thiết thân như:
- Bảo vệ chủ quyền biển đảo, hạn chế sự phụ thuộc của nền kinh tế và chính trị Việt Nam vào Trung Quốc.
- Phản biện chống tham nhũng và các nhóm lợi ích, nhóm thân hữu.
- Bảo vệ quyền lợi của nông dân trước hành vi trưng thu đất đai bất hợp pháp và vô lối.
- Phản biện đối với chủ đề sở hữu trong Luật đất đai và cơ chế thu hồi đất đối với các dự án kinh tế - xã hội.
- Bảo vệ quyền lợi của công nhân và thị dân về điều kiện làm việc và an sinh xã hội.
- Đấu tranh chống tác động tiêu cực của một số doanh nghiệp đối với môi trường tự nhiên.
Loạn lạc là đường cùng của nhân dân, và đường cùng của dân chúng lại rất thường là đường cùng của chế độ. Đó cũng là một bài học nhãn tiền cho những chính khách đương thời và những nhà quản lý xã hội trong tương lai
- Phản biện đối với một số vấn đề kinh tế gay gắt như nợ công quốc gia; nợ và nợ xấu; tính độc quyền của kinh tế quốc doanh và một số tập đoàn; ngân hàng; các thị trường đầu cơ như vàng, bất động sản; những ngành có liên quan mật thiết đến người tiêu dùng như điện, xăng dầu, nước…
- Thúc đẩy Quốc hội sớm ban hành Luật biểu tình, Luật lập hội, Luật trưng cầu dân ý.
- Thúc đẩy tiếng nói của trí thức độc lập tại Quốc hội.
- Thúc đẩy tính hợp hiến và hợp pháp hóa của quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và tự do tôn giáo.
- Phản biện đối với các điều luật chính trị hóa hành vi phản phản biện như điều 79, 87, 88, 258 trong Bộ luật hình sự.
- Phản biện đối với điều kiện giam giữ phạm nhân trong các trại giam.
- Hỗ trợ tinh thần và vật chất cho các gia đình có người bị giam giữ, liên quan đến yếu tố chính trị.
- Phản biện với chính những tiếng nói phản biện thiếu tinh thần xây dựng và đoàn kết.
Tương lai từ xã hội dân sự
Loạn lạc là đường cùng của nhân dân, và đường cùng của dân chúng lại rất thường là đường cùng của chế độ. Đó cũng là một bài học nhãn tiền cho những chính khách đương thời và những nhà quản lý xã hội trong tương lai.
Một trong những giải pháp tốt đẹp nhất cho xã hội Việt Nam trong tương lai chỉ có thể đến từ xã hội dân sự.
Song song với các mục tiêu ngắn hạn, những nhóm nhân sĩ và trí thức trong nước và ngoài nước cần phối hợp tiến hành nghiên cứu một đề án về xã hội dân sự Việt Nam trong tương lai, cho 15-20 năm tới, nhưng những tiền đề của mô hình xã hội dân sự ấy có thể được ứng dụng ngay trong 4-5 năm tới, nếu các điều kiện kinh tế - chính trị và xã hội cho phép.
Việc kêu gọi các tổ chức quốc tế về nhân quyền và dân chủ hỗ trợ cho đề án về xã hội dân sự là rất cần thiết.
Cuộc hành trình của phản biện xã hội và xã hội dân sự ở Việt Nam trong ít nhất 20 năm tới không chỉ là một sự thay đổi về tương quan kinh tế - chính trị, mà còn là một cuộc cách mạng về văn hóa và dân trí cho các tầng lớp nhân dân.
Thay đổi của xã hội cũng là hệ quả cho phản biện và cơ hội cho dân chủ. Phong trào phản biện dân chủ và những điều kiện cho một xã hội dân sự ở Việt Nam đang nằm trong xu thế và lộ trình trung hạn có thể trong giai đoạn 2013-2017, và nếu được tổ chức tốt, phong trào này có thể góp sức cho xã hội về những triển vọng lạc quan trong tương lai dài hạn của dân tộc.
Xã hội dân sự có thể làm cái điều mà một chính thể hiện thời không làm được: phục hồi và nâng cấp chất liệu văn hóa và nhân cách cho cả một dân tộc.
TS Phạm Chí Dũng

http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/econ-cris-ld-poli-crisis-08112013062853.html

Suy thoái kinh tế: "Yếu tố quyết định"


Cập nhật: 09:22 GMT - thứ tư, 14 tháng 8, 2013

Media Player

Tiến sỹ kinh tế, nhà báo tự do Phạm Chí Dũng nhấn mạnh vai trò của một cuộc khủng hoảng kinh tế trong việc dẫn đến khủng hoảng về chính trị, xã hội.
Bạn cần mở JavaScript lên và cài phần mềm Flash Player mới nhất để nghe/xem.

Nhà báo, tiến sỹ kinh tế Phạm Chí Dũng gần đây đã có bài tham luận gửi đến hội thảo hè tại Singapore với chủ đề "Cải cách Việt Nam đang đi về đâu"diễn ra ngày 12-13/8.
BBC đã có buổi phỏng vấn với ông về nội dung bài viết, với tên gọi: "Liệu sẽ xảy ra khủng hoảng kinh tế dẫn đến khủng hoảng chính trị tại Việt Nam".
Trao đổi với BBC, ông Dũng nói "đây là bản tham luận khoa học mà tôi viết một cách công phu nhất từ trước đến nay" vì nó "liên quan tới hiện tình của đất nước và những dự cảm cũng như những dự báo của tương lai trong giai đoạn mà tôi gọi là trung hạn từ 3-4 năm tới."
Ông cũng nhấn mạnh vai trò của một cuộc khủng hoảng kinh tế khi nói về nguyên nhân có thể dẫn đến khủng hoảng xã hội, chính trị.
"Nếu thiếu khủng hoảng kinh tế thì sẽ còn khá lâu nữa mới dẫn tới một cuộc khủng hoảng xã hội và khủng hoảng chính trị."
"Tôi đã đề cập tới vấn đề khủng hoảng kinh tế và tôi cho là vấn đề cơm áo gạo tiền mới là yếu tố quyết định trong động lực thay đổi xã hội chứ không phải tác động của các nhóm trí thức hiện nay vì hiện nay, ở Viêt Nam, các hoạt động đối trọng còn rất mong manh."
"Có thể nói là đã có những cuộc tranh luận, nhưng người ta chưa thấy rõ có hình thành một lực lượng đối trọng, hay đối lập gì đó như Myanmar. Trong bối cảnh ứng với những kinh nghiệm lịch sử của Việt Nam, chỉ có những cuộc khủng hoảng kinh tế liên quan tới cơm áo gạo tiền và qua đó liên quan đến hai đối tượng chính là người nông dân và công nhân thì mới có thể tạo ra những biến đổi mạnh mẽ về khuôn mặt cũng như bản chất của xã hội và do đó có thể dẫn tới khủng hoảng chính trị."

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/multimedia/2013/08/130814_phamchidung_interview.shtml