Động đất cực lớn tại Nam California là chắc chắn, chỉ chưa rõ khi nào
Kết quả nghiên cứu mà Đại học Hawaii (University of Hawaii) vừa công bố củng cố cho cảnh báo: Nam California sẽ có động đất cực lớn. Theo nghiên cứu vừa kể, áp lực tích tụ trên hệ thống đứt gãy San Andreas đã đạt mức cao nhất trong 1.000 năm qua, mà ứng suất trên một đứt gãy cao chừng nào thì áp lực dẫn đến động đất lớn chừng đó.
Bà Liliane Burkhard – làm việc tại Viện Địa vật lý và Hành tinh học Hawaii thuộc Đại học Hawaii tại Manoa, đồng thời còn làm việc tại Đại học Bern ở Thụy Sĩ và là tác giả chính của nghiên cứu – bảo rằng, kết quả nghiên cứu cho thấy, mức ứng suất trên nhiều đoạn đứt gãy hiện bằng hoặc vượt mức cao nhất từng ghi nhận trong 1.000 năm qua, có thể sẽ xảy ra một đợt đứt gãy lớn xuyên suốt, liên quan đến cả hai hệ thống đứt gãy.
Cũng nhóm nghiên vừa kể đã phát hiện khu vực Cajon Pass (nằm giữa dãy núi San Bernardino và San Gabriel ở Nam California) có vai trò như một loại "cổng động đất", đôi khi ngăn chặn các trận đứt gãy lớn lan từ đứt gãy này sang đứt gãy khác, song đôi khi lại cho phép chúng xuyên qua, khiến cả hai hệ thống đứt gãy cùng vỡ trong một sự kiện duy nhất. Nói cách khác, thay vì chỉ ảnh hưởng dọc theo một đường đứt gãy, một trận động đất có thể lan sang đứt gãy thứ hai và tác động đến khu vực rộng hơn nhiều.
Kiểu động đất đa đứt gãy (multi-fault rupture) vừa đề cập không phải là giả thuyết. Nó đã từng xảy ra trong nhiều trận động đất gần đây, bao gồm trận động đất Tohoku ở Nhật Bản năm 2011, và đã được đưa vào mô hình dự báo động đất của Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) từ năm 2015.
Vì từ khi khu vực Los Angeles và vùng phụ cận hứng chịu một trận đứt gãy kiến tạo lớn cho đến nay đã hơn 100 năm, nên các nhà nghiên cứu lưu ý, điều đó đồng nghĩa với áp lực trên các mảng kiến tạo đã liên tục tích tụ suốt thời gian đó. Trận động đất lớn gần nhất là Fort Tejon năm 1857, trong khi đứt gãy San Jacinto chỉ ghi nhận các trận động đất ở mức trung bình vào các năm 1918, 1968 và 1987. Khoảng thời gian yên tĩnh kéo dài như vậy khiến giới khoa học lo ngại rằng đợt trượt, đứt gãy tiếp theo có thể vừa lớn, vừa phức tạp.
Bà Kate Scharer - đồng tác giả nghiên cứu, đồng thời là nhà địa chấn học tại USGS ở Pasadena - giải thích thêm về cơ chế: Hai đứt gãy San Andreas đoạn phía nam và San Jacinto hiện được xem là có nguy cơ cao nhất vì đây là những đứt gãy di chuyển nhanh nhất. Theo hồ sơ địa chất, chu kỳ giữa các trận động đất trên hai đứt gãy này đã vượt quá mức trung bình lịch sử một chút.
Tuy nhiên cũng cần lưu ý, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, phát hiện của họ không phải là tiên đoán về thời điểm động đất sẽ xảy ra. Cư dân California không cần lo lắng hơn mức vốn đã cần có trước khi nghiên cứu này được công bố. Lý do, áp lực vốn đã được biết là cao và đứt gãy đã "quá hạn" cho một trận động đất lớn từ nhiều năm nay. Giá trị của nghiên cứu chỉ nằm ở việc cung cấp các phép tính nhằm giúp định lượng chặt chẽ hơn về mức độ nguy hiểm, dựa trên mô hình vật lý sử dụng dữ liệu địa chất trải dài 1.000 năm, được thu thập qua việc đào các hào (trench) cắt ngang đứt gãy và phân tích các lớp đất bị dịch chuyển trong quá khứ.
USGS từng đề cập, các mô hình dự báo động đất hiện tại là lời nhắc nhở rằng động đất gây thiệt hại là điều KHÔNG THỂ TRÁNH KHỎI đối với California và nghiên cứu mới làm nổi bật mức độ áp lực khổng lồ mà các hệ thống đứt gãy đang phải chịu, trong bối cảnh cư dân California vẫn đang chuẩn bị cho "trận động đất lớn" (the Big One) được dự báo từ lâu. Nếu kịch bản đứt gãy kép qua Cajon Pass xảy ra, hậu quả có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với một trận động đất trên một đứt gãy đơn lẻ, ảnh hưởng đến các khu vực đông dân cư như Los Angeles, San Bernardino, Riverside và thung lũng Coachella.
Đó cũng là lý do xin hãy chú ý tới khuyến nghị của các chuyên gia và giới hữu trách: Trước hết, chuẩn bị những thứ cần thiết cho tình huống khẩn cấp tại nhà. Nên trữ đủ nước uống (khoảng 4 lít/người/ngày) và thực phẩm không hư hỏng cho ít nhất 3 ngày đến một tuần, đèn pin, pin dự phòng, bộ sơ cứu, radio, thuốc men cá nhân và tiền mặt. Kế đó là gia cố nhà cửa. Cố định các đồ nội thất lớn (tủ, kệ sách) vào tường, di chuyển vật nặng xuống các kệ thấp, lắp thiết bị tự động ngắt gas khi có rung chấn mạnh. Tiếp theo là lập kế hoạch ứng phó cho gia đình. Xác định điểm gặp mặt an toàn nếu các thành viên gia đình bị phân tán, thống nhất cách liên lạc với người ở xa (vì mạng nội hạt thường quá tải sau động đất) và cho trẻ nhỏ, người già biết trước những việc cần làm.
Cũng cần tập và thực hành kỹ năng "Cúi xuống – Che chắn – Bám chặt" (Drop, Cover, Hold On). Đây là phản xạ được khuyến nghị thực hiện ngay khi có rung chấn - cúi thấp người, chui xuống gầm bàn hoặc vật chắc chắn và bám chặt cho đến khi rung lắc dừng lại. Do bảo hiểm nhà ở thông thường không bao gồm thiệt hại do động đất, nên tìm hiểu các gói bảo hiểm động đất riêng. Ghi danh với hệ thống cảnh báo sớm ShakeAlert (nhận thông báo qua điện thoại vài giây trước khi rung chấn mạnh lan tới – khoảng thời gian tuy ngắn nhưng đủ để dừng xe, tránh xa cửa kính, hoặc thực hiện tư thế an toàn).
---
Geen opmerkingen:
Een reactie posten