Làng Mai qua ba thập niên
Photos
Thăm tịnh thất của Thiền sư Nhất Hạnh
Đầu xuân, phóng viên BBC Việt ngữ tới thăm tịnh thất của Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Sư ông Làng Mai, ở miền Tây nam nước Pháp.
Mùa Xuân về bên Làng Mai
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/indepth/langmai_plumvillage.shtml
Làng Mai - một 'di sản' sống động
- 7 tháng 3 2015
Chúng tôi đến Làng Mai, một trung tâm Thiền học Quốc tế Việt Nam ở miền Tây Nam nước Pháp, vào đúng dịp chuẩn bị đón Tết nguyên đán và nghênh chào xuân mới Ất Mùi.
Ấn tượng đầu tiên của tôi là ngay ở một nơi ở 'trời Tây', nằm cách Thủ đô Paris tới 600 km, qua những bờ tre, tháp chuông, mái chùa, tượng Bụt, chúng tôi đã thực sự lọt vào một ngôi làng ấm áp của văn hóa Việt Nam.Nằm ở khá xa các khu vực đô thị, Làng Mai chọn cho mình một địa điểm khá sâu ở mạn Tây Nam nước Pháp, một vùng sơn thủy hữu tình, quanh năm khá yên tĩnh, bao bọc xung quanh là vùng nông thôn còn mang nhiều dấu ấn của nông nghiệp xứ miền Nam.
Có lẽ vì chức năng là một không gian tu học và thực tập về Thiền và nhất là Thiền Phật Giáo, tiêu chí tương đối biệt lập về địa điểm đã được những người chủ xướng Làng Mai chọn lựa.
"Ở nhiều nơi, do điều kiện hạn chế, nhiều nhà chùa ở hải ngoại buộc phải đặt trong phố, thành ra muốn thực hành các pháp môn tu tập như thiền hành, thiền đứng, thiền ngồi, thiền đi, nhất là với số lượng phật tử, thiền sinh đông đảo, thật khó làm, thành ra nhiều nơi chỉ có thể tạm đóng khung như một thứ câu lạc bộ, hay một nơi để cúng, lạy bụt mà thôi, cũng rất tiếc," một nhà sư ở Làng Mai nói với chúng tôi ngay hôm đầu tiên chúng tôi bước tới làng.
Địa phương hưởng lợi
Các vị tu sỹ Phật giáo dòng Thiền ở Làng Mai khoe với chúng tôi rằng nhờ có Làng Mai mà một vùng nông thôn hẻo lánh địa phương, đặc biệt là nhà ga tàu hỏa Sainte Foye La Grande có nhiều khách thăm hơn và bán được nhiều vé hơn quanh năm, kể từ khi xóm ấp đầu tiên của Làng được xây dựng từ năm 1982.Các khu chợ, đặc biệt là chợ rau, nông sản địa phương cũng được nhờ, không chỉ bởi mỗi lần Làng Mai có các kỳ an cư kiết đông, kiết hạ, hay các khóa tu thiền mở ra đón tiếp hàng trăm, hàng ngàn tu sỹ, thiền sinh, phật tử, mà cơ số ổn định của trên hai trăm thành viên thường trực ở Làng Mai đã là một khách hàng thường xuyên và quan trọng ở trong vùng và địa phương.
Thế nhưng, còn có một cái lợi khác, cũng theo các quý vị tu sỹ ở Làng Mai chia sẻ với chúng tôi, đó là cái lợi mà làng Mai đóng góp cho khu vực, cho vùng có thêm sự phong phú, đa dạng về mặt văn hóa.
Ngay trong chuyến đi ngắn chỉ có bốn ngày này, chúng tôi đã gặp các khách thăm từ ngay Bordeaux trong vùng Aquitaine tới thực tập ở Làng Mai.
Cũng đã có những vị sau những kỳ thực tập, đã quyết định xin gia nhập Làng Mai lâu dài hơn và người thì trở thành thiền sinh, người thì trở thành tu sỹ của làng.
Còn chuyện tiền nong?
“Có thực mới vực được đạo”, ấy là câu nói của cổ nhân đề cập vai trò của kinh tài như một điều kiện quan trong để các tổ chức, cá nhân, cho dù là ai đi nữa, có thể thực hiện được những chức năng, nhiệm vụ, mục tiêu hoạt động và lý tưởng… mà họ vạch ra.Tôi đã có một số dịp đặt câu hỏi về 'tài chính, quản trị' với một số quý vị được Làng Mai giao phó trong quản lý ở làng, giữa những chặng đường mà chúng tôi di chuyển và tới thăm các thôn xóm trong làng như xóm Thượng, Sơn Hạ, xóm Hạ, xóm Mới v.v…
Mặc dù chưa có hẳn và ngay lập tức một bức tranh tổng thể, thật chi tiết, chúng tôi được biết Làng Mai thừa hưởng những di sản và kinh nghiệm quản lý cộng đồng, tổ chức và quản trị kinh tài, gây qũy cũng như phát triển dự án rất bài bản từ thời các vị chủ xướng còn ở Việt Nam trong các giai đoạn chiến tranh ở Đông Dương.
Làng phát triển là nhờ đã biết chân quý các quan hệ con người, quan hệ cộng đồng từ trước tới nay, cũng như luôn có các dự án đa dạng giúp cho làng luôn phát triển và hướng về tương lai phụng sự phật pháp và cộng đồng xã hội
"Trước khi tới, thông thường họ có thể đăng ký trên mạng, và có thể nộp các khoản phí để có thể có xuất thực tập ở Làng Mai", một sư thầy Làng Mai là người Mỹ nói với chúng tôi.
"Ngoài ra, bất cứ ai cũng có thể đóng góp thêm kinh tế cho Làng Mai qua "cúng dường", "quyên góp" quanh năm,” một sư cô nói thêm với chúng tôi ở Xóm Mới.
Niềm tự hào riêng
Làng Mai tự hào là riêng tại Pháp, làng được chính phủ miễn thuế trong nhiều trường hợp tiếp nhận một tài sản đóng góp, quyên cúng, như khi nhận cả một tòa nhà của ai đó cho làng chẳng hạn. Sau đó, Làng tiếp nhận và làm thủ tục sang tên đổi chủ và có thể sử dụng các khối tài sản ấy bổ sung vào quỹ tài chính của mình, phục vụ các dự án, các hoạt động hoằng pháp, lợi sinh, các Phật sự và phát triển...Một số quý vị ở Làng hé mở cho chúng tôi biết rằng không thể liệt kê hết những người đã hâm mộ, yêu quý Làng, yêu quý Việt Nam, đã có hảo tâm quyên cúng nhiều tài sản, hay các khoản tài chính rất đáng quý cho nhà Chùa và cộng đồng tu tập của làng trong suốt hàng chục năm nay.
"Các hiệu sách quanh làng và các cơ sở của Làng ở Pháp và hải ngoại cũng còn thường xuyên in ấn, phát hành các tác phẩm của các vị tu hành trong tăng thân Làng Mai, như sách vở, hồi ký của Sư cô Chân không, cho tới các tác phẩm của các sư thầy, sư cô là đồ đệ của Thiền sư," một sư cô ở Xóm mới nói thêm.
"Làng phát triển là nhờ đã biết chân quý các quan hệ con người, quan hệ cộng đồng từ trước tới nay, cũng như luôn có các dự án đa dạng giúp cho làng luôn phát triển và hướng về tương lai phụng sự phật pháp và cộng đồng xã hội."
'Đầu ra từ thiện'
Một đại diện lãnh đạo của Làng Mai tại Xóm Mới cho chúng tôi hay làng có nhiều hoạt động từ thiện, xã hội tiến hành quanh năm."Chẳng hạn như chúng tôi vẫn cung cấp, hỗ trợ tài chính cho một số trường học ở bên Việt Nam, các lớp học được gọi là “Hiểu và thương”, theo ý một bài thơ của Thiền sư Nhất Hạnh và chúng tôi xin trả lương cho các thầy cô giáo ở những nơi giáo dục còn khó khăn ấy," vị Giáo thọ này nói với chúng tôi.
Chúng tôi có một Tòa nhà rất lớn ở bên Đức, bởi vì thấy ở Làng Mai bên này xa xôi quá, mà có nhiều người trí thức rất muốn tới nghe thầy giảng... ở bên đó mình cũng có gần 60 người tu sỹ, nhờ từ vụ Bát Nhã bị đuổi đó, mình cũng có đủ người qua bên Đức, rồi vào Pháp
Đầu ra xã hội còn thể hiện ở chỗ làng Mai có thể hỗ trợ nhiều mặt, trong đó có tài chính cho một số cơ sở tu học Phật giáo và thiền học ở bên trong Việt Nam.
Hàng năm, một số thành viên của đại chúng và các thiền sinh muốn đi sâu hơn trong lĩnh vực tu học có thể sử dụng các nguồn lực hỗ trợ này để ra nước ngoài học tập.
Một trong các trung tâm tiếp thu các thiền sinh, các nhà tu hành trẻ tuổi, các thành viên đại chúng được chọn lọc ít nhiều trước khi tới Làng Mai hoặc các cơ sở hải ngoại của Làng, có thể dừng chân tu học tại Thái Lan, chẳng hạn.
Tại Làng Mai, nhiều "sư thầy, và sư cô", cách gọi của các quý vị tu hành ở đây, và nhiều Phật tử, thiền sinh người Việt Nam và quốc tế nói với chúng tôi 'từ thiện' và 'xã hội' là một hoạt động không thể thiếu của Làng và đó cũng là điều đã 'thu hút' nhiều người tới với Làng Mai và quyết định trở thành một thành viên của làng.
"Phụng sự xã hội và công việc từ thiện là truyền thống của Làng, do Sư ông, Sư cô Chân Không và nhiều quý vị đi trước xây dựng, ngày nay, tăng thân Làng Mai không ngừng lắng nghe các nhu cầu xã hội dù ở trong nước hay hải ngoại, dù ở địa phương hay toàn vùng," một sư thầy thuộc thế hệ đầu tiên của tăng thân ở Làng Mai nói.
Sư Ông làm mới đạo Phật, đạo Phật ở Việt Nam hiện giờ là đạo Phật truyền thống, mà tu tập theo niềm tin hơn, còn đạo Phật làng Mai là đạo Phật ứng dụng, mình thực tập bằng mỗi hơn thở của mình, mình thực tập bằng mỗi bước chân của mình, mà đạo Phật xưa không trình bày được như vậy
Hay như Sư Cô Chân Không, một nữ giáo thọ Làng Mai vốn có hơn năm thập niên 'tu học theo Thầy và phụng sự xã hội' cho biết về phát triển của Làng ở châu Âu, khi chúng tôi ghé thăm Thất Ngồi Yên của Thiền sư Nhất Hạnh tại Xóm Thượng:
Bà nói: "Viện Phật học Âu châu, chúng tôi có một Tòa nhà rất lớn ở bên Đức, bởi vì thấy ở Làng Mai bên này xa xôi quá, mà có nhiều người trí thức rất muốn tới nghe thầy giảng, mà ở bên Đức sang xa quá, thì ở bên đó mình cũng có gần 60 người tu sỹ, nhờ từ (vụ) Bát Nhã bị đuổi đó, mình cũng có đủ người qua bên Đức, rồi vào Pháp, thì ở đây (có) tới hai trăm mấy chục người xuất gia."
'Di sản và tiếp hiện'
Đến với Làng Mai, chúng tôi dường như ngay lập tức đã nhận được câu trả lời cho một số thắc mắc ban đầu của mình, chẳng hạn 'di sản' của Thiền sư Thích Nhất Hạnh sẽ được tiếp nối ra sao khi ông đã cao niên và đang điều trị trọng bệnh trong suốt gần ba tháng trời bị tai biến mạch máu não.Chúng tôi đã chứng kiến các hoạt động bình thơ, tu tập thiền học, các hoạt động đón Tết, mừng Xuân hệt như những gì mà Làng Mai trong nhiều năm trước vẫn tiến hành, như nhiều vị Phật tử, thiền sinh và khách thăm thập phương xác nhận. Một đồ đệ thuộc các thế hệ đầu của Làng Mai, thầy Pháp Đăng, giáo thọ, nguyên trụ trì Tu viện Rừng Phong ở Mỹ, một nhánh của Đạo tràng Mai thôn ở hải ngoại, nói:
"Sư Ông cống hiến cho cuộc đời với cho đạo pháp, cũng như con người là một Tăng thân, tăng thân của người xuất gia và người tại gia, hiện giờ những người tu theo pháp môn Làng Mai, sự trao truyền của pháp môn Làng Mai là nhiều lắm, người xuất sĩ không - hiện giờ cũng có khoảng chừng trên 700 người.
Sư Ông cống hiến cho cuộc đời với cho đạo pháp, cũng như con người là một Tăng thân, tăng thân của người xuất gia và người tại gia
Bốn ngày ở Làng Mai qua thật nhanh, trên đường rời làng, những gì chứng kiến ở đây gợi cho chúng tôi một vài cảm tưởng rằng phải chăng đạo Phật Việt Nam ở Làng Mai tại Pháp đã, đang và luôn được "tiếp tục" và "biểu hiện", thể hiện như một dòng trao truyền, lưu dẫn từ lâu nay, mặc dù Thiền sư Nhất Hạnh và các vị Tăng thân thế hệ đầu của Làng nay đã cao niên.
Và phải chăng những nỗ lực "hiện đại hóa Phật giáo", bắc nhịp cầu "xiển dương, hòa nhập văn hóa Việt Nam, phật Giáo Việt Nam" ra quốc tế, khu vực của Làng Mai, khởi đầu bằng Thiền sư Nhất Hạnh là một 'di sản sống' đầy sống động, sáng tạo.
Phải chăng di sản ấy đã đang 'tiếp hiện' và tích hợp sống động qua nhiều truyền thống văn hóa và Phật giáo Việt Nam từ trong cổ xưa, đi qua chiến tranh và cả thời kỳ hậu chiến gần đây, như một dòng chảy sinh động, liên tục, hiện sinh, đã và đang ngày càng thu được những thành công vững bền đầy hứa hẹn cho hôm nay và mai sau.
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2015/03/150307_langmai_plum_village_blog
Làng Mai 'trong lòng nước Pháp'
- 1 tháng 3 2015
Làng Mai là một mô hình thiền học phật giáo Việt Nam thành công ở nước Pháp, quốc tế, mặc dù chưa được hoàn toàn thừa nhận ở Việt Nam do các lý do khác nhau, theo một nhà nghiên cứu sử học đương đại và văn hóa tôn giáo tại Pháp.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh, người sáng lập và phát triển pháp môn Làng Mai đã có những đóng góp rất lớn cho văn hóa ở nước Pháp, cũng như ở riêng trong vùng Tây Nam nước Pháp nơi Đạo tràng Mai Thôn của ông tọa lạc, vẫn theo ý kiến của nhà nghiên cứu này.Mặc dù những khó khăn như từng đối diện ở Việt Nam, Làng Mai vẫn chắc chắn sẽ có tương lai với những dự án của mình và tiếp tục khẳng định được vị thế, chỗ đứng của một pháp môn thiền học có uy tín không chỉ trong lòng cộng đồng người Việt, mà còn đối với quốc tế và hải ngoại, trong đó có nước Pháp.
Đó là một số nhận xét được Tiến sỹ sử học Caroline Vion, nhà nghiên cứu từ Bordeaux và vùng Aquitaine, Pháp đưa ra với BBC trong một phỏng vấn đầu xuân Ất Mùi này tại Làng Mai.
Làng Mai trước hết là một trung tâm Phật giáo mà đồng thời với việc là một nơi tu dưỡng tinh thần, thực hành tâm linh, thì còn là một môi trường văn hóa giúp mọi người làm quen với Phật giáo Việt Nam và lớn hơn là văn hóa Việt Nam
Thiền sư Nhất Hạnh đã dành cả cuộc đời của ông chiến đấu cho quyền con người và tự do của Phật giáo và người dân Việt Nam trong suốt thập niên 1960. Mọi người đến Làng Mai từ nhiều nơi trên khắp thế giới, mặc dù họ tới đây nhưng vẫn có thể lưu giữ niềm tin và kỷ cương của tôn giáo của họ.
Làng Mai trước hết là một trung tâm Phật giáo mà đồng thời với việc là một nơi tu dưỡng tinh thần, thực hành tâm linh, thì còn là một môi trường văn hóa giúp mọi người làm quen với Phật giáo Việt Nam và lớn hơn là văn hóa Việt Nam, nhất là để hiểu biết về nghệ thuật sống.
Như chúng ta đã biết, các mối quan hệ giữa nước Pháp và Việt Nam là rất mạnh mẽ về mặt lịch sử, trong suốt thời kỳ Đông Dương thuộc địa ở thế kỷ thứ 19 và Làng Mai tiếp tục là nhịp cầu.
Làng Mai với nước Pháp?
BBC: Chính phủ Pháp nghĩ gì về Làng Mai, thưa Tiến sỹ?TS. Caroline Vion: Làng Mai từng là một trung của người Việt Nam tị nạn. Sau chiến tranh bom đạn ở Việt Nam, nhiều thuyền nhân Việt đã rời bỏ đất nước ra đi.
Người Việt Nam đã tới Pháp trong nhiều làn sóng khác nhau trong thế kỷ 20, mỗi lần là một nỗ lực trong chiến tranh hoặc hậu chiến. Do đó, ngày hôm nay, lịch sử của nước Pháp có một nét văn hóa Việt Nam nói chung và Phật giáo nói riêng ở trong lòng mình.
Chính phủ Pháp đã chấp nhận vào đầu năm 1960 để Thiền sư được cư trú chính trị. Người ta biết rằng mục đích của Thích Nhất Hạnh từ ban đầu đã là một thứ Phật giáo nhập thế
Tới nay, Làng Mai đã trở thành một địa điểm mở ra tiếp đón và thu hút đông đảo người dân Pháp, là nơi mọi người tới để quan sát, học tập, thực hành pháp môn 'chánh niệm' của Thiền học Phật giáo Làng Mai và dần dần những thông điệp hòa bình đã được chia sẻ trong cộng đồng.
Cũng cần nói thêm là nhiều nhà tâm lý trị liệu, nhiều người trong giới nghiên cứu, trong giới làm công tác xã hội cũng tìm tới Làng Mai, gặp Thiền sư Nhất Hạnh để học hỏi.
Chính phủ Pháp đã chấp nhận vào đầu những năm 1960 để Thiền sư được cư trú chính trị. Người ta biết rằng mục đích của Thích Nhất Hạnh từ ban đầu đã là một thứ Phật giáo nhập thế, và với việc rời Việt Nam tới Pháp, ông đã phát triển các dự án cộng đồng Phật giáo của ông và tiếp tục một cuộc đấu tranh bất bạo động vì hòa bình, chống lại chiến tranh ở Việt Nam.
Hành động và phương pháp bất bạo động của ông đã tạo tiếng vang vào năm 1966, ở Hoa Kỳ, quốc gia mà ông đã tới để học tập, nghiên cứu từ năm 1961-1963, và nhờ đường lối này, ông đã được Mục sư Martin Luther King đề cử ứng viên cho giải thưởng Nobel Hòa Bình.
Đóng góp cho địa phương
TS. Caroline Vion: Thích Nhất Hạnh là một nhà khởi xướng và Phật giáo của ông gắn liền với một sự nhập thế mạnh cùng tư tưởng hòa bình chống chiến tranh ở Việt Nam...
Nước Pháp tiếp nhận ông và các môn đệ của ông dễ dàng tiếp nhận ông và ông cũng đã thiết lập nên thứ hòa bình ở nơi mà ông được tiếp nhận và triển khai tự do tư tưởng. Cùng với các vụ tấn công hôm 7 tháng Giêng mới đây tại Pháp, chống lại tờ báo Charlie Hebdo, biến cố nhắc nhở rằng tự do tư tưởng và tự do báo chí có vai trò rất quan trọng ở nước Pháp, nơi mà quyền tự do được hiến định trong Hiến pháp.
Cộng đồng Làng Mai xiển dương một tôn giáo tự do, và điều này cũng được thể hiện trên khắp thế giới như từ Miến Điện cho tới Iraq.
Có thể nói rằng, Phật giáo của Thích Nhất Hạnh đã có được quyền tồn tại chính đáng ở Pháp, nhưng điều này lại chưa phải là thực tế ở Việt Nam.
Thích Nhất Hạnh là một trường hợp đặc biệt. Ông đã cung cấp một bài học mới về sự minh triết mà có thể áp dụng trong đời sống thường nhật với tất cả mọi người, dù nguồn gốc, niềm tin xuất phát điểm là gì.
TS. Caroline Vion: Với Làng Mai được thành lập từ năm 1982, từ các xóm trong vùng, nay pháp môn của Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã phát triển ra nhiều trung tâm trên thế giới. Làng Mai nay có hàng trăm tu sỹ tới từ tất cả các quốc gia khác nhau và hàng năm tiếp đón hàng ngàn thiền sinh, người tới tu tập pháp môn thiền học.
Thích Nhất Hạnh là một trường hợp đặc biệt. Ông đã cung cấp một bài học mới về sự minh triết mà có thể áp dụng trong đời sống thường nhật với tất cả mọi người, dù nguồn gốc, niềm tin xuất phát điểm là gì.
BBC: Từ khi thành lập ở vùng, Làng Mai có tạo ra thay đổi gì cho khu vực?
TS. Caroline Vion: Theo quan sát của chúng tôi, mọi người đổ tới đây từ khắp nơi trên thế giới. Cộng đồng Làng Mai đã hòa trộn hoàn toàn vào vùng đất này, vào thiên nhiên và trong cộng đồng dân cư địa phương.
'Vấn đề với Việt Nam'
TS. Caroline Vion: Đó là tình bằng hữu, hòa bình, hạnh phúc ngay trong hiện tại. Đó là an lạc trong Tâm, là hòa bình trên thế giới với mọi người và ngay trong hiện tại.
BBC: Thiền sư Thích Nhật Hạnh, tuy thế, có giới hạn, hạn chế nào không?
TS. Caroline Vion: Tôi nghĩ rằng sự tỉnh thức, giác ngộ luôn giúp người ta nhận thức được bản thân và do đó tự biết được những giới hạn của mình và do đó sẽ biết đối xử với những hạn chế ấy một cách minh triết, khôn ngoan.
BBC: Liệu Làng Mai có tương lai ở Pháp và trong thế giới Phương Tây? Những người đến với Làng Mai có thỏa mãn không?
Tôn giáo nói chung và Phật giáo, Thiên chúa giáo và các tôn giáo khác nói riêng, vẫn còn là một vấn đề đối với chính quyền Việt Nam. Phật giáo ở Việt Nam cũng còn nằm trong tầm ngắm mục tiêu của thể chế độc đảng
BBC: Làng Mai thành công như vậy theo bà, nhưng dường như chưa được chính quyền ở Việt Nam hiện nay chấp nhận, tại sao?
TS. Caroline Vion: Tôn giáo nói chung và Phật giáo, Thiên chúa giáo và các tôn giáo khác nói riêng, vẫn còn là một vấn đề đối với chính quyền Việt Nam. Phật giáo ở Việt Nam cũng còn nằm trong tầm ngắm mục tiêu của thể chế độc đảng.
Trong thể chế ấy, có vẻ như tín ngưỡng tôn giáo được coi là thế lực có thể chống lại quyền lực độc đảng vốn chủ trương độc quyền các hoạt động chính trị và quyền lực nhà nước. Và câu hỏi đặt ra là liệu thể chế ấy có luôn chắc chắn sẽ nắm giữ được mọi quyền lực mãi mãi, vĩnh viễn hay đến một lúc nào đó sẽ phải thay đổi và làm khác đi.
Tiến sỹ Caroline Vion là nhà nghiên cứu địa phương về di sản và lịch sử, tôn giáo cũng như các thể chế cổ xưa. Bà cũng là thành viên của Hội đồng giáo dục, văn hóa và truyền thông ở Pessac, địa phương, thuộc vùng Tây Nam nước Pháp.
Tin liên quan
- Video Thăm thất 'Ngồi yên' của Thiền sư Nhất Hạnh
- Thăm tịnh thất của Thiền sư Nhất Hạnh ở Làng Mai
- Mùa Xuân về bên Làng Mai
- Thiền sư Thích Nhất Hạnh 'vẫn ổn định'
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2015/02/150228_langmai_caroline_vion
Geen opmerkingen:
Een reactie posten