Thư Chủ Nhiệm – 40 năm ngày xuất bản số báo Người Việt đầu tiên
Nhân viên Người Việt trước trụ sở của tòa soạn, số 14771 Moran St, Westminster, CA 92683. (Hình: Nhân Quách/Người Việt)
Ngô Nhân Dụng
Khi Nhật báo Người Việt xuất bản số đầu tiên, ngày 15 Tháng Mười Hai năm 1978, có mấy chục tờ báo tiếng Việt đã ra đời trên thế giới, ở ngoài nước Việt Nam. Trong mấy năm sau, riêng ở California đã có hàng trăm tờ báo tiếng Việt.
Hiện tượng báo chí Việt ngữ xuất hiện rầm rộ trong thời gian đó chứng tỏ người Việt Nam tị nạn Cộng Sản thiết tha bảo vệ tiếng mẹ đẻ, đồng thời muốn liên kết thành một “cộng đồng” dù phải sống xa quê hương và cách nhau bao nhiêu ngàn dặm, để cùng nhau tiếp tục cuộc tranh đấu chống lại chế độ Cộng Sản độc tài, xây dựng một nước Việt Nam dân chủ, tự do, và cường thịnh.
Những ý nguyện đó đến nay vẫn không thay đổi.
Nhật báo Người Việt vẫn tiếp tục con đường do người sáng lập, nhà báo quá cố Đỗ Ngọc Yến, vạch ra từ 40 năm trước. Người Việt phải là một cơ sở truyền thông chính trực, tin tức xác thực, bình luận khách quan. Giữ vững những quy tắc này, tờ báo mới có thể được độc giả tin tưởng. Lòng tín nhiệm của độc giả là nguồn sống của bất cứ tờ báo hay một cơ sở truyền thông nào.
Trước ngày Nhật Báo Người Việt tròn 40 tuổi, một độc giả từ Chicago qua California chơi đã đến thăm tòa soạn. Đây là lần đầu tiên ông Nguyễn Phong nhìn thấy trụ sở của tờ báo mà ông vẫn đọc, vẫn nhìn và nghe qua không gian mạng.
Ông Nguyễn Phong (trái), một độc giả từ Chicago qua California, hôm 13 Tháng Mười Hai 2018, đến thăm tòa soạn và vui mừng gặp gỡ các phóng viên, biên tập viên của báo Người Việt, trong đó có nhà báo Đỗ Dzũng. (Hình: Khôi Nguyên/Người Việt)
Đôi mắt vui mừng, trìu mến và nụ cười rạng rỡ của ông khi nắm chặt tay các ký giả Người Việt là một phần thưởng vô giá cho tất cả mọi nhân viên tờ báo. Ông Phong chạy tị nạn Cộng Sản khi mới 34 tuổi, từng phục vụ trong Sư Đoàn 2 Bộ Binh, đã bị thương ở Hạ Lào và ở Quảng Ngãi, cấp bậc sau cùng là trung úy.
Trước ông Phong, Người Việt cũng từng đón tiếp những độc giả khác từ khắp nước Mỹ, từ Úc, Canada, Nhật Bản, Đại Hàn và các nước ở Châu Âu đến thăm. Nhiều độc giả từ Việt Nam qua cũng ghé đến chỉ để quan sát, bắt tay và chụp hình với ban nội dung. Có người cẩn thận nói trước sẽ “photoshop” bức hình chụp trước cửa tòa báo để tránh không cho công an thấy mình đứng dưới lá cờ vàng của Việt Nam Cộng Hòa đang phất phơ trong gió!
Ông Nguyễn Phong và là một độc giả tiêu biểu mà những người viết trên báo Người Việt, mỗi ngày, khi ngồi trước bàn máy vi tính, có thể tưởng tượng ra để nhớ trách nhiệm của mình là bảo vệ niềm tin của những người bạn chân thành như ông. Chinh phục lòng tín nhiệm của độc giả là một công việc khó khăn và lâu dài. Và lòng tin đó cũng có thể mất rất nhanh nếu người làm báo không luôn ý thức trách nhiệm của mình.
Nhật Báo Người Việt đã trải qua những cơn sóng gió vì có khi sơ xuất; nhưng cuối cùng vẫn bảo vệ được niềm tin trong cộng đồng người Việt khắp nơi.
Từ một tờ báo 4 trang xuất bản hàng tuần, với số in chỉ có một ngàn, hôm nay Người Việt đã thành một diễn đàn với mấy trăm ngàn độc giả khắp thế giới; số người vào Người Việt Online đã lên trên 600,000 trong một ngày. Số độc giả đông nhất sống ở Mỹ, đông hàng thứ nhì là các độc giả đang sống ở Việt Nam, mặc dù chính quyền Cộng Sản tìm mọi cách dựng tường lửa. Ngoài tờ báo giấy vẫn xuất bản tại Quận Cam, California và mạng Người Việt Online, còn có Ti Vi Người Việt trên mạng Internet, Facebook Người Việt, mỗi ngày đến với khán giả và độc giả khắp nơi, 24 giờ mỗi ngày.
Nhờ lòng tín nhiệm của quý vị độc giả, Người Việt đang trở thành một nơi quần tụ của người Việt, vừa là một diễn đàn thông tin, vừa là một nơi trao đổi tin tức khi thương mại khi cần mua, cần bán. Riêng trang Rao Vặt trên Người Việt đã nối kết “cung” với “cầu” trong cộng đồng, trở thành một “chợ nổi” qua không gian mạng. Mỗi ngày có từ 1,500 đến 2,000 mục mua, bán đăng trên trang Rao Vặt vì người muốn bán xe, cho thuê nhà, nhận sửa điện, sửa ống nước hoặc tuyển nhân viên hay tìm việc làm đều thấy hiệu quả nhanh chóng!
Dựa vào lòng tín nhiệm của quý vị độc giả nên Nhật báo Người Việt tồn tại và phát triển trong 40 năm qua.
Chúng tôi thành thật cảm ơn quý vị và xin nguyện tiếp tục phục vụ hết sức mình.
‘Nói tới truyền thông hải ngoại, phải nói đến nhật báo Người Việt’
Linh Nguyễn & Đằng Giao/Người Việt
(Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
WESTMINSTER, California (NV) – Hôm nay nhật báo Người Việt tròn 40 tuổi! Gần bằng số tuổi của cộng đồng người Việt khai sinh trên quê hương thứ hai này.
Cùng đi những bước chập chững đầu tiên với bao người Mỹ gốc Việt nơi đây, cùng trải qua những thăng trầm, vui buồn với cộng đồng Việt nơi này, để hôm nay, mời quý vị cùng nghe người Việt nhận xét về chặng đường mà Người Việt đã bước qua như thế nào.
Giáo Sư Quyên Di thuộc trường Đại Học UCLA
Giáo Sư Quyên Di, UCLA. (Hình: Facebook/Quyên Di)
Tôi đọc báo Người Việt từ khi nhạc sĩ Việt Dzũng ngồi cởi trần làm việc trong garage nhà ông Đỗ Ngọc Yến. Lâu lắm rồi!
Nói tới truyền thông hải ngoại, phải nói đến nhật báo Người Việt, một tổ chức vững vàng. Nhân sự ban đầu là những người chơi với nhau qua chương trình Phát Triển Sinh Hoạt Học Đường từ khi còn ở Việt Nam, cùng lý tưởng phục vụ cộng đồng qua báo chí.
Theo tôi, tờ Người Việt hiện nay không cần thêm mục gì, chỉ nên tăng cường bài vở về giới trẻ. Độc giả đọc tiếng Việt càng ngày càng ít đi vì tuổi họ càng ngày càng cao và mất đi theo định luật của tạo hóa. Những người trẻ sẽ khó đọc báo Người Việt nếu không có tiếng Anh – vốn là ngôn ngữ quen thuộc với họ. Cùng với việc tăng cường trang Anh ngữ, cũng cần tăng cường trang Bé Học Tiếng Việt và thêm trang Văn Hóa Việt Nam để cùng độc giả giữ gốc là người Việt.
Linh Mục Mai Khải Hoàn, chủ tịch Liên Đoàn Công Giáo Việt Nam miền Tây Nam Hoa Kỳ
Linh Mục Mai Khải Hoàn, chủ tịch Liên Đoàn Công Giáo Việt Nam miền Tây Nam Hoa Kỳ. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Tôi đọc báo Người Việt rất lâu, nhưng rồi bỏ một thời gian vì công việc thay đổi địa điểm, và tôi mới trở lại đọc báo Người Việt được ba, bốn tháng nay.
Trước đây tôi thấy Người Việt có nhiều bài viết sâu sắc, nay thì trung trung, phẩm có phần giảm.
Theo tôi, báo chí càng ngày càng khó đi lên. Số độc giả lớn tuổi bớt đi trong khi người trẻ đọc trên mạng nhiều hơn, trong khi tờ báo tiếng Việt lại khó phổ biến đến giới trẻ. Thế nên, Online cần chú trọng và thêm những mục cho giới trẻ. Cần thêm các mục có thể lôi cuốn được tuổi trẻ thì mới duy trì văn hóa Việt được.
Hòa Thượng Thích Chơn Thành, viện chủ chùa Liên Hoa, Garden Grove
Hòa Thượng Thích Chơn Thành, viện chủ chùa Liên Hoa, Garden Grove. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Tôi đọc báo Người Việt từ lâu rồi, không nhớ rõ năm nào, có thể là từ khi qua Mỹ năm 1985 và nhất là khi về định cư ở Orange County năm 1993.
Báo Người Việt rất tốt, chẳng có gì chê trách cả. Tin tức chính xác. Giữ như vậy cũng đủ rồi, vả lại tôi cũng không có thời giờ nhiều để đọc thêm.
Bà Phan Hoàng Yến, chủ nhân nhà sách Tú Quỳnh, Westminster
Bà Phan Hoàng Yến, chủ nhân nhà sách Tú Quỳnh, Westminster. (Hình: Linh Nguyễn/Người Việt)
Tôi đọc báo Người Việt từ những ngày đầu, khi ấy tòa soạn còn
ở trong khu Bolsa Mini Mall này.
Phải nói nhật báo Người Việt là tờ báo lớn nhất ở đây, tin tức đầy đủ, và giàu nhất. Có nghĩa là nhiều tiền nhất! Theo tôi, không cần phải thêm mục gì cả, như thế là đầy đủ rồi.
Bà Huỳnh Thị Ngọc, Trung Tâm Việt Ngữ Hồng Bàng, Garden Grove
Bà Huỳnh Thị Ngọc, một trong những sáng lập viên TTVN Hồng Bàng, Garden Grove. (Hình: Linh Nguyễn/Người Việt)
Tôi đọc báo Người Việt hơn 20 năm. Báo Người Việt tin tức súc tích, rõ ràng, nhưng nên tránh xài chữ Việt Cộng để khỏi đầu độc tuổi trẻ Việt Nam ở hải ngoại. Nếu có thể thì thêm mục Tâm Tình Bạn Đọc.
Bà Nguyễn Thanh Thủy, hội trưởng hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Quả Phụ VNCH
Có hai lý do để tôi nghĩ tốt về báo Người Việt. Lý do thứ nhất là chuyện cá nhân. Hồi mới qua, tôi có một tiệm “fast food.” Nhờ quảng cáo trên báo Người Việt, rất nhiều người đến tiệm tôi. Vì có đăng trên nhiều báo một lúc, tôi hỏi họ vì sao họ biết tiệm tôi, phần đông đều trả lời là đọc trên báo Người Việt.
Hội trưởng hội H.O. Cứu Trợ Thương Phế Binh & Quả Phụ VNCH. (Hình: Linh Nguyễn/Người Việt)
Về lý do thứ hai thuộc về chyện hội đoàn. Nhật báo Người Việt đã giúp hội HO rất nhiều, từ hồi còn chị Nguyễn Thị Hạnh Nhơn. Mỗi Thứ Tư, chúng tôi được một phần riêng trên báo để đăng danh sách những vị ân nhân đã gởi tiền về ủng hộ hội.
Nhờ vậy, những vị ân nhân này tin chắc rằng tất cả những đóng góp của họ sẽ được chuyển đến tay người nhận, không sai lệch. Cũng nhờ báo Người Việt đăng giúp danh sách cũng như liệt kê số tiền một cách chính xác mà hội chúng tôi có thêm một điểm lợi nữa là có thể dùng số liệu đó để khai thuế. Những việc liên quan đến Hội H.O., báo Người Việt hoàn toàn giúp miễn phí.
Ông Phùng Minh Tiến, tổng thư ký Ủy Ban Phát Triển Little Saigon
Nhật báo Người Việt đã phát triển cùng với cộng đồng, từ một tuần báo với số bài vở hạn chế, từ từ thành một nhật báo đáng kể của cộng đồng. Ngày nay, báo Người Việt là một tờ báo với đầy đủ các trang, từ tin tức nóng bỏng tới văn hóa, nghệ thuật.
Nội dung phong phú là một chuyện, báo Người Việt còn có chỗ hay là đào sâu vào vấn đề. Phải nói, cộng đồng lớn tới đâu thì báo Người Việt lớn tới đó để cung cấp tin tức đầy đủ và đúng lúc. (Linh Nguyễn & Đằng Giao)
Một ngày ở tòa soạn Người Việt – chuyện không phải ‘ai cũng biết!’
Ngọc Lan và nhóm phóng viên Người Việt
Bà Hoàng Vĩnh, tổng giám đốc công ty Người Việt (thứ 4 từ phải) và ông Ngô Nhân Dụng, chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Người Việt (thứ 5 từ phải, ngồi) cùng các thành viên của Ban Nội Dung báo Người Việt bên logo Người Việt 40 năm. Từ trái: Tâm An, Ngọc Lan, Nia, Công Thành, Đằng Giao, Nhất Anh, Thịnh Nguyễn, Quốc Dũng, Khôi Nguyên. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
WESTMINSTER, California (NV) – Tôi sẽ kể cho bạn nghe những gì diễn ra bên trong tòa soạn Người Việt trong một ngày làm việc, điều mà nhiều người vẫn thường “tò mò” muốn biết mỗi khi có dịp.
Dĩ nhiên, bạn là độc giả của Người Việt (tôi tin chắc như thế vì bạn đang đọc những gì tôi viết).
Có thể bạn đang đọc Người Việt theo kiểu truyền thống, nghĩa là cầm trên tay tờ báo giấy để đọc. Có thể bạn đang đọc Người Việt Online, tức đọc từ trên desktop, laptop, iPad hay là từ một máy điện thoại “sờ mát” thông minh nào đó. Dù đọc bằng gì thì những gì bạn đọc được cũng bắt đầu hình thành từ bên trong “căn cứ địa” Người Việt có trụ sở trên đường Moran, đi bộ chừng 5 phút là thấy khu thương mại Phước Lộc Thọ của Little Saigon tươi vui vẫy gọi.
Tòa soạn thường bắt đầu chào đón những khách hàng đầu tiên vào lúc 8 giờ sáng. Đó chính là những người mang tiền đến cho Người Việt làm báo. Họ đến đăng Quảng Cáo, đăng Rao Vặt, đăng thư Cảm Tạ, và cả đăng điều chẳng bao giờ muốn, là Cáo Phó.
Ban Rao Vặt, Quảng Cáo của báo Người Việt mỗi ngày đón tiếp hàng trăm khách hàng đến đăng quảng cáo. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Ai đã từng một lần bước chân đến lãnh địa Người Việt cũng sẽ dễ dàng nhìn thấy những gương mặt quen thuộc của cô Huyền, cô Thúy, cô Liên, cô Đan, cô Phương Anh, cô Phương Nhiêu ngay từ quầy tiếp khách đến đăng các loại Rao Vặt – thế mạnh vô địch của Người Việt hiện nay.
Bước chân qua một cánh cửa, khách đăng Quảng Cáo và các thể loại khác sẽ có dịp tiếp xúc với cô Kim Hồng, cô Mỹ Linh, cô Minh Phú, cô Ngọc Anh, cô Hằng Nguyễn.
Ban Thương Vụ, nơi đón nhận các yêu cầu quảng cáo của khách hàng. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Mọi thứ “order” được nhận từ nơi này, sau đó sẽ chuyển đến cho ban Mỹ Thuật-Layout, nghĩa là, bạn sẽ đi thêm mấy bước chân nữa để tiến sâu vào bên trong.
Ban Mỹ Thuật với các anh chị như Bùi Kim Ánh, Đường Tuấn Kiệt, Long Trần, Nia Nguyễn, Điểm Võ, Vân Nguyễn sẽ đảm nhận việc làm sao cho mọi thông tin Quảng Cáo, Rao Vặt xuất hiện trên trang báo đúng nội dung, đúng vị trí, và đẹp hơn mong đợi.
Trong khi những anh chị vừa kể tên trên làm việc trực tiếp hoặc gián tiếp với khách hàng, thì sâu vào bên trong nữa sẽ là nơi sản xuất tin tức: Ban Biên Tập.
Ngoại trừ nhà báo có biệt danh “cực kỳ cà chớn” Đinh Quang Anh Thái thường thức dậy cùng rạng đông để chuẩn bị nội dung cho mục Điểm Tin Buổi Sáng, thì hầu hết dàn phóng viên, biên tập viên còn lại sẽ có mặt đầy đủ tại tòa soạn từ lúc 10 giờ 30, với công việc đầu tiên trong ngày là câu hỏi “Hôm nay mọi người làm gì?”
Có mặt tại giang sơn của Ban Biên Tập lúc này, bạn sẽ có dịp nghe Đằng-Giao thủng thẳng, “Tôi đã có hẹn phỏng vấn với một số nơi bán bảo hiểm để viết bài về những gì người ta nên làm khi nhà bị hỏa hoạn. Tôi sẽ nộp bài này trong hôm nay.”
Studio nơi sản xuất hầu hết các chương trình của Người Việt TV. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Đỗ Dzũng ngồi lắc lư trên ghế, sẽ chậm chậm nói nhỏ nhỏ (khác hẳn với kiểu ào ào trên TV), “Liên quan đến việc trục xuất người Việt Nam, hôm nay tôi sẽ tìm cách liên lạc với những người có trách nhiệm để phỏng vấn và viết về chuyện này.”
“Em sẽ theo dõi tin tức địa phương và dịch bài,” Thiện Lê nói một cách ngắn gọn công việc thường ngày của mình.
Cứ thế Tâm An, Công Thành, Thanh Long, Linh Nguyễn,… sẽ tự nêu ra công việc của mình trước khi Khôi Nguyên, Quốc Dũng, hay Ngọc Lan góp ý, hay “cự nự” rằng thì là nên làm bài đó theo cách như thế nào, cần phải nêu bật được điều gì, hay cũng có lúc “la làng”: “Chời ơi, sao làm đề tài đó lâu quá dzậy? Lẹ lên, lẹ lên, có cần giúp gì không?”
Ông sếp bự nhất của Ban Biên Tập là Đỗ Quý Toàn (Ngô Nhân Dụng) sẽ có lúc không nói gì, nhưng thường thì ông sẽ nói nhiều hơn bình thường bằng giọng chậm rãi, nhẹ nhàng như một thầy giáo… già, “Cái tựa bài này, mình có thể viết gọn lại như thế này,” hay “Hôm nay có độc giả gửi thư vào góp ý thế này, tôi sẽ trả lời cho ông ta,” và “ông thầy” cũng biết công việc của mình “Hôm nay tôi sẽ nộp bài bình luận cho quý vị vào lúc 6 giờ nhé!”
Ông sếp Đinh Quang Anh Thái thì hay tủm tỉm cười khi nghe mọi người nói, rồi cũng “biết thân biết phận”: “Sáng giờ tui đã sửa và post những tin này, này, này, lên online rồi nè nghen.”
Ban Mỹ Thuật, nơi lay-out tờ nhật báo hàng ngày trước khi gởi đi nhà in. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Nói chung là sự ồn ào, náo nhiệt của tòa soạn thường là từ phòng biên tập vang lên vào thời gian đó, trước khi cuộc họp giải tán, ai nấy bắt tay vào việc của mình.
Với những “chàng trai, cô gái” có nhiệm vụ đọc tin tức thì dĩ nhiên phải làm thêm công việc kiếm tin, biên tập, khi xong rồi thì kêu lên “Có tin rồi, quay nghen!” Thế là ban Ti Vi với anh Nhân Phạm, Dân Huỳnh, Thoán Nguyễn, Quang Nguyễn, giờ có thêm Thịnh Nguyễn, Bá Hân đáp lại “Chờ 5 phút nghen!” – 5 phút đó là để các anh chép tin, mang qua phòng thu, đưa lên promter, và a lê hấp “Action!”
Các phóng viên nhà báo của chúng tôi sau khi xuất hiện trên Người Việt TV trong các chương trình ấn định, nào là Tin Trong Ngày của Đỗ Dzũng, Nhất Anh, Ngọc Lan, Tâm An, Công Thành, “Việt Nam 24 Giờ” của Cát Linh, hay quay các talk show “Trò Chuyện với Ngô Nhân Dụng,” “Quê Nhà Quê Người,” “Giờ Giải Ảo,”… xong, thì lại tức tốc quay trở lại bàn làm việc.
Người viết tiếp bài phóng sự còn đang dang dở, người gọi điện thoại phỏng vấn, người lùng sục tin tức từ các hãng thông tấn mà Người Việt đã phải trả tiền để mua để chọn tin, dịch tin, người thì rà soát lại các chương trình TV đã edit xong để post lên trang mạng Người Việt, người thì đọc, sửa bài vở của các cộng tác viên, biên tập viên từ xa gửi đến, rồi chọn xem tin nào phải đăng lên liền, tin nào có thể từ từ đăng, rồi lại “la làng” lên khi thấy có tin mới, tin sốt dẻo mà sao chưa thấy người nào làm, hay có người phải dừng ngay việc đang làm để lên xe lao đi vì có một “breaking news” gì đó xảy ra… Cứ vậy. Thong thả trong hối hả.
Các nhân viên Ban Thương Vụ, những gương mặt quen thuộc với khách hàng quảng cáo. (Hình: Nhân Quách/Người Việt)
Cho đến 3 giờ chiều, thì các Rao Vặt, Quảng Cáo chuẩn bị lên báo cho ngày kế tiếp coi như khóa sổ để ban Mỹ Thuật-Layout tính toán dàn trang.
Bên trong Ban Biên Tập cũng bắt đầu đưa “maquette” ra từ từ để “thầy cò” Hương Phạm và Bé Châu chỉnh sửa chính tả, lỗi kỹ thuật những bài theo “order” trước khi đưa qua cho Ban Mỹ Thuật trình bày. Những trang “nằm” như Ca Nhạc, Phụ Nữ, Cựu Chiến Binh, Ẩm Thực, Quán Văn, Xe Hơi, Nhà Đất, Sức Khỏe,… sẽ ra trước. Các trang Việt Nam, Thời Sự, Địa Phương thường đi sau vì biết đâu gần cuối ngày có “biến cố” gì xảy ra.
Bài vở trên Người Việt Online thì dĩ nhiên là khác hơn, vì nó phải được đăng lên trong suốt 24 tiếng, cứ trung bình 25 phút lại có một tin mới.
Đôi khi bài vở dự trù đã xong, đột nhiên có những bất ngờ như một trang quảng cáo hay cáo phó nào đó phải đi liền, thế là “Tăng trang nha!” lệnh từ Ban Mỹ Thuật vang lên, thì Biên Tập cũng phải ứng chiến “Thêm bài nha!” Thế là lại vắt giò lên cổ mà chạy tin, chạy bài (mà ông bà mình có thành ngữ lạ nhỉ, giò vắt lên cổ thì làm sao mà chạy?”)
“Bài này đi trang chính 4 cột nha, cho leo vô Thời Sự, bài này đi 3 cột nè, leo vô Địa Phương, bài này leo Việt Nam…”
Cứ thế mà mạnh ai nấy ôm lấy máy tính mà gõ, mà múa…
Căn tin, nơi các nhân viên cùng dùng bữa cơm trưa tại báo Người Việt, được duy trì suốt nhiều năm qua. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Đôi khi hơn 8 giờ tối, ngỡ như trang báo đã sẵn sàng bấm nút gửi sang nhà in thì “Có Breaking News, chờ!” thế là “lột ra làm lại” – đó là nỗi “đau đớn” nhất vì xem như mọi thứ layout cả buổi đều đã thành công cốc. Nhưng biết sao được, tin tức là quan trọng, có “đau” gì thì cũng phải nín thở mà làm lại cho kịp giờ gửi nhà in.
Đến khi bước chân ra khỏi tòa soạn, trời đã tuyền một màu đen, và lòng thầm cầu khẩn, “Đừng có xe đụng, bắn nhau, bắt cóc, hay cháy nhà gì nữa nha ông Trời, mắc công con phải làm nữa!”
Tạm tạm công việc một ngày ở tòa soạn diễn ra như vậy, tôi không phải kể thêm việc của Ban Kế Toán, Ban Phát Hành, Ban Điều Hành, vì không có những ban bệ đó thì toàn bộ những gì kể trên chỉ có thể gom lại trong mấy chữ, “Đóng cửa tắt đèn. Giải tán.”
Giờ thì mời bạn xem tiếp tâm sự của một số đồng nghiệp mà tôi có nhắc tên ở trên (những ai không thấy có mặt là tại vì họ phải lo làm cho xong tờ báo này đó).
Phóng viên Tâm An
Gần 10 năm trước, tôi sang Mỹ định cư tại bang Minnesota, nơi thời tiết lạnh giá và rất ít người Việt sinh sống. Tôi cảm thấy rất cô đơn, nhớ người thân, bạn bè, đồng nghiệp và mọi thứ gắn bó với mình ngày còn ở Việt Nam. Thế là tôi tìm đến chợ để xin báo Tiếng Việt về đọc. Tờ báo mà tôi yêu thích nhất khi ấy là tờ Người Việt Minnesota. Sở dĩ tôi yêu thích vì đây là tờ báo có những bài bình luận rất công tâm và sâu sắc, không có những bài mang tính bôi nhọ cá nhân, chia rẽ cộng đồng. Tôi đã xin làm volunteer gần hai năm cho tuần báo Người Việt ở Minnesota.
Năm 2018, tôi quyết định chuyển về California sống, với lý do được “ăn món Việt, nói tiếng Việt, sống theo văn hóa Việt” mỗi ngày. Tôi mong ước được làm việc tại báo Người Việt ở đây nên ngày nào tôi cũng đọc mục “việc làm” của báo Người Việt.
Tôi nhớ như in ngày 20 Tháng Tám, khi đọc thấy thông tin tuyển phóng viên, tôi đã vội nộp hồ sơ ngay qua email, cứ như thể để ngày mai sẽ không còn cơ hội nữa. Chờ cả tuần không thấy email reply xác nhận đã nhận được hồ sơ của tôi hay chưa, tôi sợ email của tôi bị lọt vào mục “spam box” thì thật là đáng tiếc. Nghĩ vậy tôi lại in ra một bộ hồ sơ, rồi ra bưu điện gửi thêm một lần nữa cho chắc.
Ngày được gọi phỏng vấn, tôi xúc động không cầm được nước mắt, nhất là khi tôi gặp được những nhà báo mà trước giờ tôi biết tên mà chưa có cơ hội gặp như Ngô Nhân Dụng, Đinh Quang Anh Thái, Ngọc Lan… Nhưng điều quan trọng nhất là giấc mơ được sống như một người thuần Việt trên đất Mỹ của tôi đã trở thành hiện thực. Tôi không còn cảm thấy cô đơn, lạc lõng ở nước Mỹ nữa. Có được điều này là nhờ may mắn được làm trong môi trường báo Người Việt.
Phóng viên Công Thành
Tôi đến từ tiểu bang Nebraska, thích viết từ nhỏ nhưng vốn không phải là một người làm báo chuyên nghiệp. Ở Nebraska tôi cũng không có nhiều cơ hội được gặp gỡ tiếp xúc với truyền thông báo chí của người Việt Hải Ngoại.
Một lần sang California thăm gia đình người cô vào năm 2009, tôi thấy cô đọc báo Người Việt và được cô cho biết đây là tờ báo lớn nhất của người Việt Hải Ngoại. Thế là tôi bắt đầu đọc báo Người Việt từ đó.
Tuy nhiên, một ngày tôi thường đọc rất nhiều báo nên chỉ có thể đọc lướt qua các tin tức chính, ngắn gọn, không thích đọc những bài viết dài. Bài viết dài đầu tiên mà tôi đọc trên báo Người Việt là một bài của ký giả Ngọc Lan. Mới đầu tôi nghĩ là “Trời, viết gì mà dài quá, thời gian đâu mà đọc!” Nhưng vì tò mò nên cũng cố gắng đọc cho hết phần mở đầu. Thế rồi tự nhiên bị cuốn vào câu chuyện, cứ thế tiếp tục đọc hết bài như là đọc truyện kiếm hiệp Hồng Kông của Kim Dung!
Từ đó tôi nghĩ rằng, nếu có cơ hội tôi nên nộp đơn xin việc ở đây để được học hỏi từ những anh chị ký giả ở báo Người Việt. Sau các vòng phỏng vấn cam go, rớt lên rớt xuống, cuối cùng tôi được “vé vớt” vào làm phóng viên cho báo Người Việt.
Là người mới nhất làm cho báo, tôi nhận ra một điều thú vị là khoảng 10 anh chị em phóng viên, biên tập viên ở đây, mỗi người đều có một thế mạnh riêng để tôi có thể bắt đầu học hỏi về cái nghề thường được nhiều người gọi là “làm dâu trăm họ” này.
Phóng viên Thiện Lê
Tôi đến nhật báo Người Việt vào Tháng Sáu, 2017, vì trường “bắt” đi thực tập. Sau sáu tháng thực tập, vừa đi học vừa đi làm, tôi được báo Người Việt nhận làm phóng viên toàn thời gian và bắt đầu làm việc chính thức từ Tháng Hai, 2018 cho đến bây giờ.
Là một người thích ăn uống và khá “tốt tướng” nên tôi được các sếp phong chức “trưởng ban ẩm thực” và lãnh luôn trách nhiệm viết bài cho trang Ẩm Thực phát hành vào Thứ Năm hằng tuần. Thế là mỗi tuần tôi đều đi tìm những món ngon ở Little Saigon hoặc ở khắp Orange County để giới thiệu cho các độc giả tìm đến ăn thử. Món ăn Á Châu, Âu Châu, hay Phi Châu, món gì tôi cũng tìm ăn thử, đặc biệt tôi rất thích tìm các tiệm ăn nhỏ, ít người biết đến, nhưng thức ăn ngon.
Mỗi lần tôi đều đi ăn với tư cách một thực khách bình thường để chủ tiệm không đối xử đặc biệt với mình. Tuy vậy, một số tiệm ăn đã treo bài báo của tôi lên tường vì một số độc giả cầm bài báo của tôi đến đưa họ xem, thế là vài chủ tiệm nhận ra tôi khi đến ăn lần nữa vì tờ báo có in hình tôi. Thấy họ vui mừng vì tiệm ăn của họ được khen ngon làm tôi cũng vui theo vì Orange County có nhiều tiệm ăn ngon ít người biết đến.
Tôi hy vọng sẽ tiếp tục làm việc lâu dài ở báo Người Việt và sẽ tiếp tục giới thiệu cho độc giả nhiều món ăn ngon ở quanh đây.
Phóng viên Đằng-Giao
Tôi bắt đầu gia nhập gia đình Người Việt vào Tháng Năm, 2015. Tôi thích viết phóng sự về những con người với những hoàn cảnh đặc biệt. Khi tường thuật một câu chuyện thương tâm nào đó thì tôi cố gắng không lấy nước mắt người đọc, mà chỉ muốn tạo được sự đồng cảm giữa người đọc và nhân vật mà thôi. Thế nên, “rủi ro có ai khóc’ thì tôi thành thật xin lỗi.
Cô Nia Nguyễn, nhân viên Ban Mỹ Thuật:
Làm việc ở Người Việt từ Tháng Bảy, 2017 tới giờ, tôi học được một điều bất ngờ là cuốn Year Book – Niên Giám Điện Thoại – của Người Việt là tích lũy của rất nhiều kỹ năng cũng như thời gian của bao người. Trước đó, tôi chỉ nghĩ nó là một cái đồ lót nồi rất tốt mà thôi. Bây giờ, sau khi tốn hơn sáu tháng để trình bày cuốn niên giám, tôi biết mình đã quá sai lầm.
Các thành viên của Ban Kế Toán và Phát Hành, những người làm công việc thầm lặng ở phía sau mặt báo. (Hình: Nhân Quách/Người Việt)
Anh Bùi Kim Ánh, trưởng Ban Mỹ Thuật-Layout:
Là trưởng ban mỹ thuật, tôi chịu trách nhiệm về tất cả những hình ảnh của Người Việt, từ online đến báo giấy, từ trang đầu đến cáo phó. Làm việc ở đây đã 15 năm, tôi thích không khí thân thiện nơi này, mọi người cùng làm việc một cách thoải mái.
Cô Anh Vũ, nhân viên Ban Sale-Marketing:
Tôi làm trong Ban ‘sale’ 18 năm rồi. Lúc trước các công ty Mỹ như Bank of America, K-mart, Sears, các ‘dealer’ xe hơi… mới bắt đầu vào thị trường Việt Nam, mình lấy quảng cáo của họ rất dễ. Chỉ cần thấy báo Người Việt là họ đồng ý. Bây giờ công việc có khó khăn hơn nhưng tôi vẫn giữ đúng ‘quota’. Tôi cảm thấy rất thoải mái khi làm việc ở đây.
Cô Phương Nhiêu, trưởng Ban Rao Vặt:
Làm việc ở đây 16 năm, tôi chứng kiến sự phát triển của Người Việt, từ hồi chỉ có bốn trang quảng cáo, rồi lên 10, rồi 12 trang. Tôi quý nhất tình cảm mọi người ở đây dành cho nhau như trong một gia đình lớn.
***
Thế đó, chúng tôi trải qua mỗi ngày ở tòa soạn Người Việt trong không khí khi rộn ràng, khi trầm lặng, khi náo nhiệt, với nhiều hỉ nộ ái ố theo các dòng tin tức diễn ra, không ngày nào giống ngày nào.
Nếu có dịp, mời bạn một lần ghé thăm tòa soạn, để tự “khám phá” thêm nhiều điều thú vị mà tôi còn chưa kể ra, như cùng với mọi người ăn một bữa cơm trưa nhà bàn chẳng hạn, để xem tòa soạn Người Việt đặc biệt như thế nào! (Ngọc Lan và nhóm phóng viên Người Việt)
Cuộc Thi vẽ thiếu nhi Trung Thu 2013, lần thứ 11 gồm hàng trăm thí sinh tuổi từ 5-15, tham dự cuộc thi vẽ thiếu nhi Trung Thu hào hứng, do Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA) tổ chức, diễn ra từ 9 giờ 30 tới 12 giờ 30 Thứ Bảy, tại phòng sinh hoạt của nhật báo Người Việt, TP. Westminster. Phim phóng sự của PV Dân Huỳnh /NV
Báo Người Việt đối
với cộng đồng người ViệtMonday, January 28, 2013 1:54:38 PM
Sổ Tay
Bài 1
Phạm Xuân
Ðài
Cuộc biểu tình chống nhật báo Người Việt
vào chiều ngày 19 tháng 1, 2013 vừa rồi đã được hoạch định trước ít nhất vài ba
tuần trong một buổi họp của những người thấy rằng phổ biến cuốn sách Bên Thắng
Cuộc (cuốn I, Giải Phóng) của Huy Ðức là một hành động tiếp tay để tuyên truyền
những điều có lợi cho cộng sản (1). Một quyết định cụ thể, có đối tượng, có nội
dung rõ rệt. Quyết định ấy hẳn nhiên bắt nguồn từ nội dung cuốn sách, tất cả vấn
đề nằm trong những gì đã được tác giả Huy Ðức viết trong cuốn sách. Không vì nội
dung đó thì thiết tưởng chẳng ai đặt vấn đề chống việc phổ biến làm gì.
Báo Người Việt đã trải qua 35 năm phục vụ
cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ. (Hình: Uyên
Nguyên/NV)
Và để đi đến một quyết định như thế, đương nhiên các đương sự chủ trương cuộc
biểu tình đã phải đọc kỹ cuốn sách, thấy rõ các tác hại của nó cho đồng bào
trong cộng đồng.
Nhưng một ngạc nhiên lớn cho mọi người, là sự việc hoàn toàn ngược lại cái
logic đơn giản ấy: Hầu như tất cả những người đó chẳng ai đọc sách cả. Hiện
tượng có vẻ kỳ quái này khiến người ta phải suy nghĩ, vì cảm thấy có một cái gì
đó rất không ổn, rất không bình thường, cần phải giải thích để hiểu rõ hơn thực
chất những gì đang xảy ra quanh ta.
Muốn hiểu được một vấn đề có tính cách xã hội như thế, thiết tưởng chúng ta
phải quay về tận nguồn gốc: Báo Người Việt và cộng đồng Việt Nam tại quận Cam đã
cùng nhau thành hình như thế nào.
Về báo Người Việt
Trước hết, tìm hiểu về báo Người Việt, ra đời từ 1978, gắn bó với sự ra đời
và trưởng thành của cộng đồng, và trong thời gian gần đây đã bị một số người
biểu tình chống đối.
Người viết bài này không tham dự vào quá trình thành lập báo Người Việt, vì
thời gian đó còn nằm trong trại cải tạo tuốt trên miền thượng du tỉnh Thanh Hóa.
Mười ba năm sau mới được thả về, dần dần tiếp xúc lại với cuộc sống tại quê nhà
và liên lạc với bạn bè bà con đang ở hải ngoại. Tại Sài Gòn tôi có một người
đồng hương đi tập kết về đang làm việc trong ngành văn hóa, một hôm bỗng nói với
tôi: Ở hải ngoại người Việt Nam làm rất nhiều báo, từ Mỹ đến Pháp đến Úc nơi nào
cũng có báo, nhưng tờ đáng gờm nhất đối với nhà nước Việt Nam là tờ Người Việt ở
California. Tôi hỏi “đáng gờm” là sao, thì được trả lời: Vì chống cộng có trình
độ nhất, và đó cũng là tờ báo lớn nhất. Nghe nói thế, tôi thấy rằng sự liên lạc
của tôi với những người làm báo Người Việt phải cẩn thận hơn, nên qua các trung
gian hơn là trực tiếp, dù nhóm đó toàn là bạn bè cũ thân thiết với tôi trước kia
ở Sài Gòn. Khi viết xong bài “Hà Nội Trong Mắt Tôi” vào cuối năm 1989, tôi phải
nhờ một Việt kiều về nước mang sang Mỹ để chuyển lại cho anh em Người Việt chứ
không dám gửi bưu điện. Trước 75 tôi không nghĩ mình sẽ viết lách gì nhiều nên
không bao giờ có bút hiệu, nhưng viết xong bài này và có ý định gửi ra hải
ngoại, tôi phải tìm một bút hiệu, chứ ký tên thật thì tức là mình tự dọn đường
cho mình vô tù trở lại.
Khi đi Mỹ theo chương trình H.O. và định cư tại Nam California, tôi mới thực
sự biết rõ về tờ báo Người Việt: Ðọc kỹ nội dung của nó, gặp gỡ những người đang
làm báo. Tôi được biết tờ báo đã trải qua rất nhiều khó khăn thử thách, bắt đầu
làm trong garage mỗi tuần một số, rồi hai, ba số, mãi hơn mười năm sau mới phủ
kín được khắp các ngày trong tuần và mới có cơ ngơi của một tòa soạn hẳn hoi. Sự
thật này ngược hẳn với cái nhìn từ trong nước, nhất là của người cộng sản: Báo
chí hải ngoại toàn là nhận tiền của... CIA để làm! Trong chế độ cộng sản hoàn
toàn không có báo chí tư nhân, cũng hoàn toàn không biết đến những hoạt động xã
hội dân sự ngoài sự chỉ đạo của đảng, nên người ta không hình dung được cảnh một
nhóm người di tản còn nghèo và đầy khó khăn lại họp nhau trong nhà xe để khai
sinh ra một tờ báo! Mà ra báo để làm gì? Chỉ để cho đồng bào Việt Nam mới đến Mỹ
chưa rành Anh ngữ được biết các thông tin cần thiết cho đời sống. Ðó là ý nghĩ
đầu tiên để từ đó thiết lập nên báo Người Việt, mà ngay những người sáng lập
thời đó cũng không ngờ sau này lại trở thành một định chế văn hóa quan trọng của
cộng đồng người Việt hải ngoại.
Cha đẻ của tờ Người Việt là Ðỗ Ngọc Yến. Với tư cách là bạn của Yến từ thời
còn học ở trường trung học Trương Vĩnh Ký Sài Gòn, và sau đó lớn lên còn cùng
nhau hoạt động trong lãnh vực thanh niên và giáo dục, tôi có thể nói đó là một
người Việt Nam ưu tú, rất ưu tú. Anh không phải là một học sinh xuất sắc trong
trường lớp, nhưng có kiến thức cực kỳ rộng rãi mà không một người bạn học nào
của anh có thể bằng được. Anh gia nhập Hướng Ðạo từ bé nên tâm và chí được rèn
luyện hướng thiện, lúc nào cũng muốn làm việc tốt cho mọi người. Khi ra đời, anh
tiếp xúc và học hỏi càng nhiều, kiến thức của anh ngày càng đa dạng, cái biết
của anh rộng và sâu một cách đáng ngạc nhiên. Anh là người Công Giáo, nhưng một
hôm trước một đám bạn bè thân, anh đã thuyết trình về Thiền, khúc chiết một cách
hiếm có, cả đám say sưa nghe anh nói mà tưởng như đang nghe một thiền sư thuyết
pháp! Anh biết rành về rất nhiều lãnh vực, đối với tôi từ thời đang hoạt động
với nhau, Yến là một cuốn bách khoa tự điển.
Nhưng với cái tâm nguyện “đem lại thông tin cho đồng bào tị nạn” anh sẵn sàng
chọn con đường khó mà đi. Sang Mỹ từ biến cố 1975, nếu yên phận với nghề cán sự
xã hội đã tìm được trong mấy năm đầu thì anh đã có một cuộc sống yên ổn của một
công chức, chẳng lừng lẫy gì nhưng bảo đảm cuộc sống bình yên cho gia đình.
Quyết định làm báo là chọn một con đường chông gai, bấp bênh, phải có một cái
nhìn viễn kiến và tinh thần phục vụ cao độ mới dám đầu tư cả cuộc đời còn lại ở
hải ngoại cho mục tiêu này. Nhưng tinh thần và tài xoay xở không thì chưa đủ,
còn phải có kiến thức về nghề báo và một quan niệm vững chắc về một tờ báo cộng
đồng phải như thế nào thì mới có cơ thành công lâu dài về sau. Sau này anh tường
thuật lại thời gian “khởi nghiệp” đầy khó khăn về tài chánh, anh đã kêu gọi bạn
bè, đồng hương đóng góp từng chục bạc coi như là vay vốn, và khi báo khá đã hoàn
lại tiền mượn, có người nhận, có người bảo để trừ vào quảng cáo trên báo. Và
chính sự góp công góp của của đông người cho tờ báo, anh đã ví báo Người Việt
giống với báo Le Monde bên Pháp ở chỗ cả hai đều không có một người gọi là “chủ
báo” (owner) (2).
Với một khởi đầu như thế, báo Người Việt đã lớn lên theo với cộng đồng người
Việt Nam tại quận Cam. Nó đã thực sự đáp ứng các nhu cầu truyền thông cho người
tị nạn, với những thông tin xem ra nhỏ nhặt nhưng cần thiết của địa phương, từ
việc lái xe trên freeway, việc đi mua hàng ở siêu thị cho đến cách thức đi bầu
cử, hay làm giấy tờ xe cộ ở DMV, v.v... nói chung bất cứ thứ gì cần biết cho một
người di dân mới đến xứ này. Nhưng không chỉ những điều cần thiết trước mắt, tờ
báo cũng biết rằng người rời quê hương rất muốn biết những gì xảy ra nơi xứ sở
mà mình đã rời bỏ, cố gắng tìm tòi những gì mà báo chí Hoa Kỳ và thế giới nói về
Việt Nam, trong một khung cảnh truyền thông chưa có e-mail, Internet và điện
thoại viễn liên thì không dám gọi vì giá quá mắc. Vậy mà tờ báo vẫn sản xuất ra
những bản tin đáp ứng nhu cầu thông tin của cộng đồng, một cách chuyên nghiệp,
dù dấu chữ Việt bấy giờ chưa có, phải bỏ dấu bằng tay trước khi đưa báo đi
in.
Có thể nói báo Người Việt trưởng thành với sự trưởng thành của cộng đồng, hai
bên đã tương tác nhau mà lớn mạnh. Và cũng giống như bao sự lớn lên khác trong
thiên nhiên và xã hội, cả hai đều đã trải qua những khủng hoảng nội tại, những
“cơn sốt” khi từ một trạng thái này chuyển sang một trạng thái khác cao hơn,
nhưng xem ra sự gắn bó giữa Người Việt và cộng đồng vẫn chặt chẽ như ngày nào.
Tất cả những hiện tượng này, chúng ta sẽ tiếp tục cuộc khảo sát trong các bài
tới. (Còn tiếp)
Chú
thích: (1) Thông
Báo Biểu Tình Chống Báo Người Việt ngày 19 tháng 1 năm 2013, được phổ biến ngày
6 tháng 01, 2013 có đoạn nêu lý do: “Gần đây Báo
Người Việt lại công khai thách thức Người Việt Quốc Gia khi quảng bá rầm rộ là
sẽ đứng ra phát hành cuốn tự truyện của tên cán binh Việt Cộng Nguyễn Huy Ðức,
bóp méo lịch sử cận đại, gọi các tướng lãnh và quân dân miền Nam là ngụy quân,
ngụy quyền ngõ hầu đề cao vai trò của ‘Bên Thắng Cuộc’ là bọn Cộng Sản Việt Nam
để chạy tội buôn dân bán nước của bè lũ Cộng Sản Việt Nam và bọn tay sai nằm
vùng.” Ban tổ chức
của cuộc biểu tình, như ghi trong thông báo, gồm có: L.S. Nguyễn
Xuân Nghĩa, chủ tịch Cộng Ðồng Người Việt Quốc Gia Nam California; Ô. Nguyễn
Long, chủ tịch Cộng Ðồng Người Việt Hạt Los Angeles; Ô. Phạm Ngọc Lượng, chủ
tịch Liên Hội Cựu Chiến Sĩ Nam California; Ô. Trần Vệ, trung tâm trưởng Tập Thể
Chiến Sĩ Trung Tâm Tây Nam Hoa Kỳ; Ô. Phan Kỳ Nhơn, chủ tịch Liên Ủy Ban Chống
Cộng Sản và Tay Sai, Chống Tuyên Vận Cộng Sản; Ô. Phạm Hoàn, Ðoàn Biểu Tình Dân
Quân Cán Chính Việt Nam Cộng Hòa. (2) Câu
chuyện của báo Le Monde như sau: Năm 1944 khi Tướng Charles De Gaulle giải phóng
Paris thì tất cả báo chí tại Paris bấy giờ đều đã cộng tác với Ðức Quốc Xã trong
thời gian Ðức chiếm đóng. Ông thấy cần có một tờ báo mới tại đây, và đề nghị với
Henry Beuve-Mery, một nhà báo giàu kinh nghiệm đi theo phe kháng chiến, làm ngay
một tờ nhật báo. Nhà báo Beuve-Mery nói mình không có tiền, De Gaulle cho biết
quốc gia sẽ yểm trợ mọi thứ cần thiết. Và vậy là Beuve-Mery dựng lên tờ Le
Monde, và tuyên bố: “Tôi không phải là chủ báo. Tờ báo này thuộc về tất cả những
ai đã làm việc để gầy dựng lên nó.” Trường hợp Người Việt cũng vậy, không có một
“ông chủ báo”, mà tất cả anh em làm nên nó đều là chủ.
Báo Người Việt đối
với cộng đồng người Việt (bài 2)Sunday, February 03, 2013 2:30:13
PM
Phạm
Xuân Ðài
Trong
bài 1, chúng tôi đã viết cộng đồng người Việt ở quận Cam và báo Người Việt đã
xuất hiện hầu như cùng một lần và cùng tương tác nhau mà lớn lên. Từ sau 1975,
nhiều người Việt Nam di tản ở các nơi khác nhau trên đất Mỹ dần dần tìm về miền
đất ấm Nam California để định cư. Yếu tố khí hậu và có lẽ đời sống kinh tế nữa,
quyết định hiện tượng này. Và từ đầu thập niên 1980, một làn sóng tị nạn khác
đến với quận Cam, đó là “thuyền nhân”, những người vượt biên bằng thuyền được
đưa vào nước Mỹ từ các trại Á Châu. Người ta ước lượng rằng cứ hai người tới Mỹ
thì có một người định cư tại quận Cam. Tập thể người Việt tị nạn tại đây nhộn
nhịp hẳn lên với sự bùng nổ của đời sống xã hội, đời sống kinh tế và cuối cùng,
đời sống chính trị. Khác với đợt đến Mỹ từ 1975, những người vượt biển đã sống
với chế độ cộng sản, có nhiều kinh nghiệm ê chề, biết thế nào là sự độc tài toàn
trị, thậm chí nhiều người từng là tù nhân của chế độ đó. Một cộng đồng tị nạn
thành hình, với một dáng dấp và tinh thần mới mẻ.
Nhà
văn Hoàng Mai Ðạt, người đã đến sinh sống tại quận Cam từ giữa thập niên 1980
sau khi đã qua giai đoạn học hành và trưởng thành tại những địa phương khác của
nước Mỹ, đã nhớ lại:
“Phố
Bolsa có cả hàng trăm ngàn tấm lòng muốn tạo dựng, xây đắp một Việt Nam tự do ở
hải ngoại. Mỗi người đóng góp một cách, không chắc giống nhau mà đều đi đến một
hướng. Từ nỗ lực đặt tên Little Saigon, các đồng hương của tôi mỗi lúc một tự
tin hơn tiếp tục những dự án thăng tiến, mang niềm hãnh diện về cho cộng
đồng.”
Khi
đồng bào đã đến đủ đông và công cuộc làm ăn tương đối ổn định, thì báo chí xuất
hiện càng nhiều, để một mặt, tạo thức ăn tinh thần cho cộng đồng, mặt khác làm
dịch vụ quảng cáo để thúc đẩy công việc làm ăn tiến lên, và chính người làm báo
cũng sống được nhờ dịch vụ ấy. Nhà văn Hoàng Khởi Phong, một sĩ quan QLVNCH sang
Mỹ từ 1975, đã quan sát làng báo của thời kỳ sơ khai ấy:
“Trong
khoảng thời gian mười năm từ 1983 cho tới 1993, có lẽ không một ai có thể liệt
kê tất cả những tờ báo ra đời và chết đi ở quận Cam. Nếu tính cả những đặc san
của các trường trung, đại học, các nội san của các đoàn thể, hội đoàn, các quân
binh chủng của QLVNCH, các hội đồng hương... thì con số lên tới vài trăm tờ báo.
Nếu chỉ kể các tờ báo ra đời vì người chủ trương trước kia đã từng có thời gian
qua lại với báo chí ở trong nước, và giờ đây trên xứ người không thể làm một
công việc gì khác hơn là đi xin quảng cáo là động lực chính cho tờ báo ra đời,
và cả những tờ báo của những người chưa bao giờ sinh hoạt báo chí, nhưng nghĩ
rằng làm báo quá dễ với một cái kéo để cắt dán những bài báo của những tờ báo
khác. Nói chung trong thời gian mười năm này vì sự phát triển thương mại của
cộng đồng Việt Nam tăng trưởng nhanh một cách lạ lùng, con số các tờ báo sống vì
quảng cáo đã có lúc lên tới năm, sáu chục tờ (...)Mỗi tờ báo có một vóc dáng
riêng, và có nhiều tờ báo trông như một xấp quảng cáo đóng lại thành tập, lác
đác trong tập quảng cáo đó thỉnh thoảng có một bài báo thường là cắt từ những tờ
báo khác. Khi nền thương mại của cộng đồng Việt Nam đã ổn định, nhu cầu quảng
cáo bớt đi, thế tất phải có những tờ báo đã đình bản.”
Trong
cái cảnh trăm hoa đua nở như thế, nhật báo Người Việt tự khẳng định mình là tờ
báo tử tế và chuyên nghiệp, được sự ủng hộ của đông đảo đồng bào trong cộng
đồng. Tử tế vì có mục tiêu rõ rệt là phục vụ cộng đồng, với ý thức rằng cộng
đồng Việt Nam tị nạn tại Nam California cần có một tiếng nói xứng đáng bên cạnh
những cộng đồng bạn như Ðại Hàn, Trung Hoa, Nhật Bản... Và muốn thế, phải làm
báo một cách chuyên nghiệp, nghĩa là thông tin trung thực, mau chóng, bình luận
xác đáng, bài vở phong phú. Không phải tình cờ mà báo Người Việt được một số các
tờ báo khác cùng TV và radio Việt ngữ trong vùng “chiếu cố” rất kỹ trong việc
“cắt dán,” nghĩa là chẳng cần tìm kiếm tin tức gì cả, chỉ việc lôi tờ Người Việt
ra xem có tin tức bài vở gì mà mình thích thì cứ dùng kéo cắt nguyên bài rồi dán
vào tờ báo của mình. Nhưng có những tờ báo khác, đặc biệt ở những địa phương xa
với vùng quận Cam, thì lại đặt mua những bản tin do Người Việt sản xuất hàng
ngày. Muốn thực hiện dịch vụ này, bắt buộc Người Việt phải có đội ngũ phóng viên
chuyên nghiệp, có khả năng dịch thuật hoặc tự mình đi săn tin tức.
Ðó
là về mặt chuyên môn làm báo. Về một mặt khác, thì từ khi có báo quán rộng rãi
trên đường Moran, phòng sinh hoạt của báo Người Việt đã là nơi tổ chức nhiều
sinh hoạt của cộng đồng. Thoạt tiên đó là nơi hội họp để bàn về nhiều vấn đề của
cộng đồng, nhưng theo thời gian, các sinh hoạt có tính cách văn học nghệ thuật
được tổ chức thường xuyên hơn để đáp ứng nhu cầu tinh thần của đồng bào. Những
buổi ra mắt sách, những lần triển lãm tranh, những buổi trình diễn âm nhạc ở quy
mô nhỏ, hoặc thuyết trình, hội thảo về các vấn đề chính trị, văn học, lịch sử,
v.v... được tổ chức khá thường xuyên, vì thế cứ vài ba năm phòng sinh hoạt lại
có nhu cầu được sửa chữa, nâng cấp, thêm dụng cụ âm thanh ánh sáng và nhiều
phương tiện khác. Sẽ không quá đáng, nếu nói trong một thời, phòng sinh hoạt của
Người Việt đóng vai trò như là phòng sinh hoạt của cộng đồng.
Báo
Người Việt, như thế, dần dần kiện toàn và trở nên một cơ quan truyền thông có uy
tín, được sự tin cậy của đồng hương. Tin cậy về mặt thông tin, bài vở, số người
đọc báo ngày càng tăng, số in phải tăng theo. Tin cậy về mặt thương mại, các cơ
sở làm ăn thấy có hiệu quả tốt nếu đăng quảng cáo trên báo Người Việt. Ðó là sự
tương tác theo đúng quy luật phát triển. Sự tin cậy chỉ có khi có sản phẩm tốt,
đáp ứng đúng nhu cầu. Quảng cáo có nhiều loại, có khi lớn cả trang, có khi nửa
trang, rồi 1/4, 1/8, v.v... nhưng có một vùng rất đặc biệt, đó là những quảng
cáo li ti, nằm trong một mục gọi là Rao Vặt. Hãy xem trang Rao Vặt của Người
Việt: Nếu chịu khó đọc kỹ tất cả các mục rao trong đó, chúng ta tạm có một khái
niệm về rất nhiều sinh hoạt làm ăn của người Việt Nam tị nạn tại địa phương. Có
thể nói Rao Vặt chính là bộ mặt của các hoạt động vô cùng phong phú của vô số
ngành nghề trong cộng đồng, mà mặc dù ở cùng cộng đồng hàng chục năm, một người
không thể nào biết hết được. Nhưng khi cần thì giở mục Rao Vặt ra, hầu như cái
gì cũng có. Bạn cần mua một chiếc xe cũ, vừa túi tiền của mình? Rao Vặt sẽ cho
bạn biết hàng chục, có khi hàng trăm chiếc, đủ mọi hiệu, đủ mọi giá. Bạn cần
mướn nhà, apartment, hoặc thậm chí chỉ “share” một phòng? Rao Vặt sẽ có đủ mọi
loại, mọi giá, ở khắp mọi vùng địa lý trong vùng. Bạn là thợ nail cần việc làm?
Rao Vặt sẽ cho bạn một số điện thoại để liên lạc ngay lập tức. Nhưng có nhiều
món bạn phải có tờ báo ngay lúc báo mới phát hành lúc 5 giờ sáng thì mới kịp
chọn đúng cái rẻ nhất, tốt nhất theo ý mình muốn, vì nhiều người cũng đang có
nhu cầu giống như bạn. Nếu ví von đó là một cái chợ, theo cách người Việt Nam
thường nghĩ, thì có lẽ cũng không sai.
Không
thể kể hết mức độ phong phú của cả một “thị trường” có thể gọi là rộng lớn của
mấy trăm nghìn người Việt Nam vùng Nam California. Bạn thử đoán trung bình một
ngày có bao nhiêu lời “rao” trong mục Rao Vặt báo Người Việt? Thưa: 1,600. Dĩ
nhiên không ai trong một ngày có thể đọc hết trên dưới 10 trang rao như thế,
nhưng khi cần, ví dụ, giặt thảm, sửa ống cống, xe đưa đi phi trường, sửa tủ
lạnh, v.v... chỉ cần xem đúng cái mục mình cần là giải quyết ngay nhu cầu. Mà
không chỉ những cái cần thiết cụ thể trong đời sống, nếu bạn có một nhu cầu nào
đó về tâm linh chẳng hạn, cũng có luôn, nếu muốn bạn cứ theo đó mà cầu nguyện.
Cả những nhu cầu hơi... xa hoa một chút, “muốn thư giãn sau một ngày làm việc
mệt nhọc” chẳng hạn, bạn có ngay một dọc số điện thoại để gọi. Tin tức, bài vở
đem lại nhu cầu thông tin hiểu biết ở trình độ cao và đáng tin cậy cho mọi
người, đó là việc qua nhiều năm tháng đã được khẳng định. Nhưng ngoài ra, sự
tiện lợi mà báo Người Việt mang lại cho đời sống thường ngày của mọi người trong
cộng đồng thì rất rõ ràng, đến nỗi có thể nói, nó không thể vắng mặt, dù cho chỉ
một ngày.
Có
thể nói, tin tức, bài vở đủ loại cộng với quảng cáo trên báo Người Việt, đặc
biệt những trang Rao Vặt, là cả một bộ mặt xã hội thể hiện trên trang giấy.
Chúng ta thử tưởng tượng, nhiều chục năm, hoặc nhiều trăm năm sau, một sinh viên
muốn nghiên cứu đời sống của cộng đồng người Việt Nam đầu tiên tại quận Cam, Nam
California, thì tài liệu gì sẽ giúp nhiều nhất cho sinh viên ấy? Tôi nghĩ đó sẽ
là tờ báo Người Việt, lúc bấy giờ đã trở thành những trang giấy vàng úa nằm
trong thư viện, nhưng qua đó, người của các thế hệ sau sẽ tìm thấy ông bà họ,
trong những đợt di dân đầu tiên tới đây, đã tổ chức cộng đồng ra sao, làm ăn
sinh sống thế nào... Có thể có những nghề hoặc những loại sinh hoạt bây giờ
trong tương lai không còn nữa, hoặc đã biến dạng đi, và đó sẽ là những đề tài vô
cùng thú vị cho sự nghiên cứu của con cháu chúng ta. Tờ báo Người Việt sẽ giúp
đỡ họ rất nhiều.
Sự
tưởng tượng này cộng với thực tế của bây giờ sẽ nói lên sự tin cậy hai chiều
giữa báo Người Việt và cộng đồng người Việt Nam tị nạn tại miền Nam California,
nhất là vùng quận Cam. Sự tin cậy chỉ có khi người ta hiểu rõ phẩm chất của
nhau. Dù ai có nói ngả nói nghiêng thì sự tin cậy ấy vẫn vững như kiềng ba chân.
Ðó là đề tài sẽ phân tích trong bài tới.
