Máy bay trinh thám Mỹ RC-135 đang hoạt động trên không phận Đông Nam Á (Ảnh chụp ngfay 14/03/2016)@wikipedia.com
Bộ Quốc Phòng Mỹ, ngày hôm qua, 07/06/2016, đã tố cáo tiêm kích Trung Quốc ngăn chặn máy bay trinh thám Hoa Kỳ một cách nguy hiểm trên không phận Biển Đông.
Theo phát ngôn viên Bộ Chỉ Huy Lực Lượng Mỹ ở Thái Bình Dương, David Benham, trong lúc máy bay RC-135 của Hoa Kỳ đang đi tuần tra thì hai tiêm kích Trung Quốc J-10 đã bay ở cự ly gần và « một trong hai chiến đấu cơ Trung Quốc đã bay cắt ngang quá gần » máy bay của Mỹ.
Đại diện quân đội Hoa Kỳ nhận định : Theo phân tích ban đầu, dường như đây là hành động « thiếu chuyên nghiệp » vì sau đó, các tiêm kích Trung Quốc không có những thao tác khiêu khích hoặc nguy hiểm nào nữa.
Theo báo The Wall Street Journal, Bộ Quốc Phòng Trung Quốc, hôm nay, cho biết sẽ tìm hiểu về trường hợp này, nhưng đồng thời tố cáo Hoa Kỳ « lại một lần nữa cố tình thổi phồng » vụ máy bay trinh thám Mỹ đi tuần tra ở Biển Đông. Trong thông cáo, bộ Quốc Phòng Trung Quốc khẳng định là « các phi công Trung Quốc luôn luôn hành động phù hợp với các quy định và luật pháp, chuyên nghiệp ».
Bộ Ngoại Giao Trung Quốc chưa có phản ứng gì vụ này.
Ngày 17/05 vừa qua, bộ Quốc Phòng Mỹ cũng đã thông báo về một trường hợp tương tư.
Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei có tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông. Hoa Kỳ khẳng định không đứng về bên nào, đồng thời liên tục nhấn mạnh đến quyền tự do lưu thông trong khu vực.
Trong khuôn khổ Đối thoại Chiến lược và Kinh tế thường niên, kết thúc ngày hôm qua tại Bắc Kinh, Mỹ và Trung Quốc đã có những cuộc thảo luận về hồ sơ này.
Image copyrightXINHUAImage caption Chuyến bay ngày 6/1 của Trung Quốc đáp trên Đá Chữ Thập
Cục Hàng không Việt Nam gửi văn bản nói các máy bay thử nghiệm của Trung Quốc đáp lên Đá Chữ Thập là "ảnh hưởng nghiêm trọng và uy hiếp an toàn đến các hoạt động bay trong khu vực" - báo Một Thế Giới tại Việt Nam cho biết.
Tờ Một Thế Giới nói văn bản được gửi đến Tổ chức Hàng không Dân dụng Thế giới (ICAO) với nội dung một số tàu bay "không xác định" hoạt động trong vùng thông báo bay (FIR) HCM nhưng không liên lạc với cơ quan không lưu phụ trách theo quy định quốc tế về an toàn bay.
Hôm thứ Bảy 2/1, Trung Quốc đã đáp một phi cơ dân sự xuống đường băng trên Đá Chữ Thập và đây cũng là đường băng đầu tiên được Trung Quốc sử dụng tại khu vực.
Đến ngày thứ Tư ngày 6/1, Bắc Kinh lại đáp hai chuyến bay thử nghiệm từ sân bay Hải Khẩu xuống Đá Chữ Thập, theo Tân Hoa Xã. Image copyrightXINHUAÔng Lại Thanh Xuân, Cục trưởng Cục hàng không Việt Nam, nói "một số tàu bay không xác định hoạt động trong vùng thông báo bay HCM cắt ngang các đường hàng không L625, N892, M771, từ điểm báo cáo DONA đến ALDAS"
Phía Việt Nam nói không nhận được thông báo bay nào của Trung Quốc liên quan đến các chuyến bay đến Đá Chữ Thập.
Tân Hoa Xã nói: "Các chuyến bay thử thành công chứng minh rằng sân bay có khả năng đảm bảo hoạt động an toàn cho các phi cơ dân sự cỡ lớn,"và cho biết sân bay này sẽ phục vụ cho việc vận chuyển đồ tiếp vận, nhân viên và viện trợ y tế.
Căng thẳng
Việc Trung Quốc 'đáp thử phi cơ' xuống Đá Chữ Thập đã gây ra căng thẳng trong khu vực Biển Đông. Image copyrightAMTIImage caption Trung Quốc xây dựng đường băng nhân tạo trên Đá Chữ Thập Ngày 7/1, ông Lê Hải Bình, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam nói: "Một lần nữa Việt Nam mạnh mẽ phản đối hành động nêu trên của Trung Quốc. Đây là hành động xâm phạm một cách nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam, đe dọa hòa bình, ổn định trong khu vực; đe dọa an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông."
Theo hãng tin Reuters, Chủ tịch Hạ Viện Mỹ, ông Paul Ryan nói Hoa Kỳ cần duy trì một lực lượng hải quân đủ mạnh để ngăn cản căng thẳng trong khu vực Biển Đông. Ông cũng phê bình chính quyền Obama vì đã đề xuất cắt giảm hạm đội Hải quân Hoa Kỳ.
Ông Paul Ryan nói thêm: “Điều này cho thấy chúng ta cần lực lượng hải quân mạnh”
Ông Peter Cook, người phát ngôn của Lầu Năm Góc cho biết: “Chúng tôi quan ngại với tất cả những hoạt động Trung Quốc tiến hành trên các đảo tranh chấp ở Biển Đông.”
Các quan chức Hải quân Hoa Kỳ cho rằng xung đột có thể dẫn đến chạy đua vũ trang trong khu vực.
Tại Mỹ, Đảng Cộng hòa đang sử dụng chính sách ngoại giao của ông Obama làm mũi tấn công Đảng Dân chủ trong chiến dịch tranh cử tổng thống sắp tới. Image copyrightXINHUAImage caption TQ có thể lập tuyến bay Hải Khẩu - Trường Sa thường xuyên
Image copyrightReuters CSIS AMTIImage caption Trung Quốc sắp hoàn thành đường băng sân bay mới trên bãi đá Chữ thập
Hôm 4/1, Hoa Kỳ tuyên bố việc Trung Quốc 'bay thử nghiệm' để kiểm tra đường băng sắp hoàn thành trên một trong bảy hòn đảo có tranh chấp ở Biển Đông “làm tăng căng thẳng và đe dọa sự ổn định trong khu vực”.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ John Kirby nhắc lại lời nước này yêu cầu tạm Trung Quốc dừng việc bồi đắp đảo và quân sự hóa vùng biển đang tranh chấp với 5 quốc gia châu Á thành tiền đồn của họ, hãng AP cho hay.
Trước đó Nhật Bản, Philippines và Việt Nam cũng đã lên tiếng phản đối Trung Quốc 'bay thử nghiệm' tại hòn đảo tranh chấp.
Tuần trước, Bộ Ngoại giao Việt Nam phản đối và tuyên bố rằng rằng động thái của Trung Quốc vi phạm chủ quyền của Hà Nội. Việt Nam yêu cầu “Trung Quốc chấm dứt, không tái diễn các hành động tương tự”, nhưng Bắc Kinh lập tức bác bỏ phản đối của Hà Nội.
Căng thẳng tại Biển Đông đã gia tăng trong hai năm qua sau khi Trung Quốc tiến hành cải tạo các bãi đá tranh chấp ở Trường Sa thành đảo nhân tạo. Động thái này khiến các nước trong khu vực quan ngại Bắc Kinh có thể tận dụng căn cứ quân sự bên ngoài đại lục để thể đe dọa lãnh thổ của họ.
Việc Trung Quốc cho một chiếc máy bay đáp xuống Fiery Cross Reef (Đá Chữ Thập) hôm 2/1 khiến các nước láng giềng chỉ trích.
Chuyến bay thử nghiệm "gây thêm căng thẳng và bất ổn trong khu vực", Charles Jose, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Philippines, nói hôm thứ Hai 4/1.
Trong khi đó, tại một cuộc họp báo cùng ngày, ông Fumio Kishida, Ngoại trưởng Nhật, bình luận rằng chuyến bay thử nghiệm là nỗ lực của Trung Quốc để biến hòn đảo nhân tạo thành 'sự đã rồi', hãng tin Kyodo tường thuật.
'Lập trường rõ ràng'
Image copyrightEPAImage caption Tháng 10/2015, Hoa Kỳ điều tàu chiến USS Lassen vào Biển Đông “Việc Trung Quốc bắt đầu hoạt động tại sân bay mới trong vùng biển tranh chấp làm gia tăng căng thẳng và đe dọa sự ổn định trong khu vực, '' ông John Kirby nói với các phóng viên ở Washington.
\Ông đề nghị các bên tranh chấp nên tập trung vào việc đạt thỏa thuận về những động thái “có thể chấp nhận trong khu vực tranh chấp”.
''Về vấn đề này, chúng tôi có lập trường rõ ràng và nhắc lại nhiều lần. Chúng tôi sẽ tiếp tục thể hiện quan điểm đó'', ông nói.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh cho biết hôm thứ Bảy 2/1 rằng Trung Quốc triển khai một ‘máy bay dân sự’ trên đảo mà họ gọi là Vĩnh Thử Tiêu (tức Đá Chữ Thập), để kiểm tra xem liệu sân bay mới ở “lãnh thổ của Trung Quốc” có phù hợp với các tiêu chuẩn hàng không dân dụng.
Động thái của Trung Quốc báo hiệu căng thẳng ngoại giao tiếp tục trong năm nay giữa Trung Quốc với Việt Nam và Philippines về tranh chấp vùng biển có tiềm năng dầu khí phong phú. Ngoài các nước nêu trên, Đài Loan, Malaysia và Brunei cũng tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông.
Image copyrightReutersImage caption Ông Hồng Lỗi nói Trung Quốc đã báo cho Việt Nam về các vụ bay thử
Trung Quốc tuyên bố đã thông báo trước cho Việt Nam về các chuyến bay thử đến Đá Chữ Thập ở quần đảo Trường Sa, nhưng Việt Nam không hồi âm.
Bộ Ngoại giao Việt Nam đã phản đối máy bay dân sự Trung Quốc vài lần thử nghiệm hạ cánh trên Đá Chữ Thập, nơi có đường băng mà Việt Nam nói là Trung Quốc xây dựng phi pháp.
Ngoài ra, ngày 8/1 Cục Hàng không Việt Nam gửi thông báo cho Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) nói Trung Quốc đã thực hiện 46 chuyến bay vào vùng thông báo bay Hồ Chí Minh (FIR Hồ Chí Minh) để tới đá Chữ Thập.
Việt Nam và Trung Quốc cùng nhận chủ quyền tại khu vực này.
Cục Hàng không Việt Nam nói diễn biến này “uy hiếp an toàn bay vùng thông báo bay Hồ Chí Minh”.
Ngày 11/1, người phát ngôn Trung Quốc Hồng Lỗi bác bỏ phản đối của Việt Nam. Image copyrightXINHUAImage caption Chuyến bay thử hôm 6/1 của Trung Quốc Ông Hồng nói ngày 28/12/2015, Trung tâm thử nghiệm bay hàng không dân dụng Trung Quốc đã thông báo với Nhà đương cục quản lý khu vực bay Thành phố Hồ Chí Minh các thông tin kỹ thuật cụ thể như kế hoạch bay và đường bay thử nghiệm theo quy định hữu quan và thông lệ quốc tế, nhưng “không nhận được bất cứ sự phản hồi nào”.
Theo ông Hồng, ngày 30/12, Trung Quốc cũng “giải thích rõ cho cơ quan ngoại giao Việt Nam”.
Hiện chính phủ Việt Nam chưa lên tiếng về cáo buộc của Trung Quốc.
Trước đó, thông báo của Cục Hàng không Việt Nam nói từ ngày 1 đến 8/1, Trung Quốc đã thực hiện 46 chuyến bay vào vùng thông báo bay Hồ Chí Minh để tới Đá Chữ Thập.
Việt Nam cũng tuyên bố từ 28/12/2015, các cơ quan quản lý bay của Việt Nam không nhận được bất kỳ thông báo bay nào của phía Trung Quốc liên quan đến hoạt động bay đến Đá Chữ Thập.
o Hoạt động bồi đắp cát tại phía bắc Đá Vành Khăn, ảnh vệ tinh của CSIS;REUTERS/CSIS's Asia Maritime Transparency Initiative/Digital Glo
Hôm qua 08/05/2015, Bộ Quốc phòng Mỹ ra báo cáo thường niên về sức mạnh quân sự của Trung Quốc trong đó nêu rõ Bắc Kinh đã gia tăng thâu tóm bồi đắp các đảo đang tranh chấp trong quần đảo Trường Sa với nhịp độ và quy mô lớn chưa từng có, để biến những đảo đang có tranh chấp tại Biển Đông thành căn cứ hải quân, hiển nhiên thuộc chủ quyền của Trung Quốc.
Theo báo cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ, với việc bồi đắp đảo từ tháng Giêng năm 2014, Trung Quốc đã « mở rộng diện tích các đảo họ đang chiếm trong Biển Đông lên khoảng 400 lần », tương đương với 800 ha mà 3/4 số này thực hiện từ đầu năm 2015 đến nay.
Báo của Lầu Năm góc chỉ ra bốn vùng trong quần đảo Trường Sa, nơi Trung Quốc đã san lấp xong và đã chuyển qua giai đoạn « xây dựng hạ tầng cơ sở » như cầu cảng, hệ thống thông tin liên lạc, hệ thống giám sát và có ít nhất một đường băng sân bay.
Báo cáo còn ghi nhận, trong các công việc cải tạo đảo, Trung Quốc còn khơi sâu các luồng lạch để tàu chiến của họ ra vào những vị trí tiền tiêu trong Trường Sa.
Một quan chức Quốc phòng Mỹ, hôm qua, đã nhận định, cách làm của Trung Quốc nhằm chiếm cứ khu vực Biển Đông đã diễn ra với « tốc độ nhanh và quy mô lớn » hơn nhiều so với các nước có đảo ở Biển Đông.
Hồi đầu tháng Tư, một nhóm nghiên cứu Mỹ đã cho phổ biến những ảnh chụp vệ tinh cho thấy rõ các hoạt động bồi đắp đảo Đá Vành Khăn ( Mischief) và san lấp xây cầu cảng ở nhiều hòn đảo khác trong quần đảo Trường Sa.
Phần lớn các nhà phân tích đều nhận thấy ý đồ Trung Quốc muốn thay đổi thực trạng các đảo đang có tranh chấp để xây dựng cơ sở hạ tầng quốc phòng của họ ở Biển Đông.
Ngay lập tức hôm nay, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã phản ứng với bản báo cáo của Lầu Năm Góc. Tân Hoa Xã dẫn lời phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc Cảnh Nhạn Sinh : « Bản báo cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ về tình hình quân sự Trung Quốc đã bóp méo sự việc ... không có cơ sở » nhằm tiếp tục tạo hình ảnh Trung Quốc là mối đe dọa quân sự. Ông Cảnh Nhạn Sinh khẳng định « việc tăng cường khả năng quân sự là nhằm bảo đảm giữ gìn an ninh chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và phát triển hòa bình của Trung Quốc » mà không đề cập cụ thể đến hoạt động bồi đắp cải tạo đảo trong Biển Đông.
Hoa Kỳ không khẳng định đứng về bên nào trong các tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Tuy nhiên không ít lần Washington tỏ lo ngại trước « những hoạt động gây bất ổn định » của Bắc Kinh trong các khu vực đang có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông.
Ảnh chụp vệ tinh ngày 08/04/2015 cho thấy hành động cải tạo các bãi đá ngầm trong quần đảo Trường Sa trên Biển Đông.@CSIS
Theo tạp chí The Diplomat hôm nay 14/05/2015, Trung Quốc còn xây dựng những công trình quân sự kiên cố cả ở Hoàng Sa chứ không chỉ tại Trường Sa. Tờ báo cho rằng các nước liên quan có phản ứng quá chậm chạp so với tốc độ xâm lấn của Bắc Kinh tại Biển Đông.
Tờ báo viết, khi Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh tuần trước, Tân Hoa Xã đã ca ngợi « quan hệ đối tác sâu sắc » giữa hai nước. Nhưng cách bờ biển Việt Nam 400 km, tại quần đảo Hoàng Sa, Bắc Kinh đã nhanh chóng cho xây dựng các công trình quân sự kiên cố để áp đảo.
Các hình ảnh vệ tinh có độ phân giải cao chụp được hôm 17/3 cho thấy đảo Phú Lâm - bị Trung Quốc chiếm đóng từ năm 1956 và gọi là đảo Vĩnh Hưng - đang được mở rộng quy mô với đường băng và các công trình phục vụ cho sân bay quân sự.
Trong 5 tháng vừa qua, phi đạo dài 2.400 m đã được thay thế hoàn toàn bằng một đường băng mới bằng bê-tông dài 2.920 m. Bên cạnh đó là xây đường chạy mới dành cho phi cơ, mở rộng khu vực đỗ máy bay, và cạnh đó là những tòa nhà đang được xây dựng. Công việc bồi đắp cũng đang được tiến hành tại đây.
Cách đảo Phú Lâm 80 km về phía đông nam, trên đảo Quang Hòa thuộc cụm Lưỡi Liềm của quần đảo Hoàng Sa - bị Trung Quốc xâm chiếm sau trận hải chiến năm 1974 với quân đội Việt Nam Cộng Hòa, đặt lại tên là Sâm Hàng và Quảng Kim - ảnh vệ tinh cho thấy việc bồi đắp của Bắc Kinh đã làm tăng đến 50% diện tích hòn đảo kể từ tháng 4/2014.
Trên đảo Quang Hòa có một đơn vị quân đội đồn trú, bốn vòm radar, một nhà máy sản xuất bê-tông, và một cảng biển vừa được mở rộng nhờ nạo vét và phá hủy san hô. Một con đê biển kiên cố đang được xây dựng xung quanh các công trình bồi đắp đất. Các tòa nhà mới cũng thấy xuất hiện gần đảo Duy Mộng - bị Trung Quốc xâm chiếm năm 1974 và gọi là đảo Tấn Khanh.
The Diplomat nhận định, trong những tuần lễ gần đây, mọi chú ý đều hướng về quần đảo Trường Sa - nơi Trung Quốc cho bồi đắp và xây dựng với tốc độ nhanh đến chóng mặt, tại ít nhất bảy đảo đá ngầm và rạn san hô đang được Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei và Đài Loan đòi hỏi chủ quyền. Nhưng nếu các nước tranh chấp ở Trường Sa chỉ có phản ứng nhẹ nhàng hoặc không tỏ thái độ trước hành động của Bắc Kinh, thì tại Hoàng Sa, lại còn yếu ớt hơn.
Từ vài tháng qua, đã diễn ra đối thoại hướng về quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Philippines – quốc gia đang rất quan ngại trước việc Trung Quốc kiểm soát các đảo san hô gần bờ biển nước mình. Hoa Kỳ đã dỡ bỏ một phần cấm vận vũ khí đối với Việt Nam ; và Hà Nội đang tăng cường lực lượng hải quân, tiếp nhận các tàu tuần tra do Nhật Bản trao tặng, mua sáu tàu ngầm lớp kilo của Nga. Còn Manila đã mở lại căn cứ ở vịnh Subic cho hải quân Mỹ, kiện Trung Quốc ra tòa trọng tài quốc tế về luật biển.
Tuy nhiên cũng theo The Diplomat, tất cả những phản ứng trên đây có vẻ quá chậm chạp, so với tốc độ Trung Quốc nạo vét, đào đắp đất, triển khai các nhà máy bê-tông cơ động trên toàn khu vực Biển Đông.
Phi đạo đang xây trên Đá Chữ Thập theo ảnh vệ tinh đăng trên trang web của CSIS.Reuters
Trung Quốc đang nhanh chóng xây dựng một phi đạo hay một đảo nhân tạo tại Đá Chữ Thập (Fiery Cross), thuộc cụm Nam Yết ở quần đảo Trường Sa. Theo AFP hôm nay 17/04/2015, các hình ảnh vệ tinh mới nhất chứng tỏ điều này, có thể làm tăng căng thẳng với các nước Đông Nam Á láng giềng. Việt Nam tuyên bố việc các nước khác tự ý xây dựng tại Trường Sa là bất hợp pháp.
Đá Chữ Thập (Trung Quốc gọi là Vĩnh Thử, Philippines gọi là Kagitinan) là một đảo đá ngầm, trước khi Trung Quốc bắt đầu bồi đắp để biến thành một hòn đảo vào cuối năm 2014.
Nay các hình ảnh vệ tinh do DigitalGlobe chụp vào tuần trước, được công bố trên trang web của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Washington, cho thấy một phi đạo dài khoảng 3,1 kilomet đã được hoàn thành khoảng một phần ba. Khi đi vào hoạt động, đường băng này có thể « phục vụ cho hầu như tất cả các loại phi cơ mà Trung Quốc muốn cho hạ cánh ».
CSIS nhận xét, trong các bức ảnh chụp cách đây chưa đầy bốn tuần, người ta thấy hai đoạn đường băng dài 468 mét và 200 mét đang được xây dở dang, chứng tỏ tốc độ xây dựng rẩt nhanh của Bắc Kinh.
Hôm thứ Tư 15/4, tạp chí chuyên về quốc phòng IHS Jane’s công bố các bức ảnh do Airbus Defence and Space chụp được ngày 23/3, trong đó có một đoạn phi đạo dài hơn 500 mét, rộng 50 mét.
Trung Quốc khăng khăng đòi hỏi chủ quyền trên hầu như toàn bộ Biển Đông, trên cơ sở một bản đồ tự mình đưa ra vào thập niên 40. Việc xây dựng, bồi đắp hàng loạt các đảo tại quần đảo Trường Sa đang tranh chấp với Việt Nam và Philippines được cho là nhằm khẳng định chủ quyền, áp đặt « việc đã rồi ».
Các hình ảnh đăng trên trang web của CSIS trong tháng này cũng cho thấy một đoàn tàu Trung Quốc đang đổ cát lên Đá Vành Khăn (Mischief Reef), thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa.
Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Philippines hôm nay nói với AFP, phi đạo trên có thể gây ảnh hưởng « kinh tế, môi trường, ngoại giao và quốc phòng » đối với nước mình, « gây tác hại trầm trọng về nhiều phương diện về an ninh quốc gia trước mắt cũng như lâu dài ».
Cũng trong hôm nay, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi tiếp tục khẳng định việc Trung Quốc bồi đắp các đảo « chủ yếu vì lý do cải thiện tình trạng tại đây », đồng thời nhằm « tăng cường việc tìm kiếm và cứu hộ, bảo vệ môi trường, an ninh hàng hải, an toàn cho hoạt động ngư nghiệp ».
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình hôm qua tuyên bố, việc các quốc gia khác tự tiện xây dựng trên quần đảo Trường Sa mà không có sự đồng ý của Hà Nội là « hoàn toàn bất hợp pháp và không có cơ sở ».
Tháng 11/2014, Hoa Kỳ đã từng cảnh báo về âm mưu của Trung Quốc xây dựng phi đạo trên Đá Chữ Thập. Phát ngôn viên quân sự Mỹ Jeffrey Pool tuyên bố : « Chúng tôi kêu gọi Trung Quốc chấm dứt các chương trình bồi đắp đảo, và tiến hành các hoạt động ngoại giao nhằm cổ vũ tất cả các bên tự kiềm chế trong loại hoạt động này ».
Trong hai ngày 19-20/05/2014, các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN đã họp hội nghị thường niên (ADMM) tại Miến Điện. Vào lúc quan hệ với Trung Quốc căng thẳng hẳn lên sau vụ Bắc Kinh đưa giàn khoan HD-981 vào vùng biển Việt Nam, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh đã nhân dịp này tố cáo hành vi « đơn phương » của Trung Quốc trước diễn đàn ASEAN cũng như trong Hội nghị không chính thức ASEAN-Trung Quốc, và nhấn mạnh lập trường phản đối của Việt Nam trong cuộc họp song phương với đồng nhiệm Trung Quốc.
Theo ghi nhận của hãng tin Pháp AFP, hai Bộ trưởng Việt Nam và Trung Quốc đã đấu khẩu với nhau trong cuộc họp song phương – ngày 19/05 - và Tướng Phùng Quang Thanh cho biết rằng hai bên vẫn chưa đạt được thỏa thuận xuống thang nào.
Phát biểu với báo chí, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam Phùng Quang Thanh xác nhận là hai bên đã thảo luận về vị trí của giàn khoan khổng lồ của Trung Quốc trong vùng tranh chấp và nhấn mạnh đến sự cần thiết của một « giải pháp hòa bình » nhằm chấm dứt khủng hoảng. Tuy nhiên, ông cho biết : « Chúng tôi (tức là Việt Nam và Trung Quốc) vẫn có quan điểm khác biệt ».
Lời thừa nhận của Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam cho thấy là Hà Nội vẫn cố gắng bảo vệ quan điểm của mình trong vụ giàn khoan HD-981 bất chấp sức ép ngày càng mạnh của Bắc Kinh.
Bản tin của AFP đã đi ngược hẳn với cách tường trình của Tân Hoa Xã trước đó về cuộc gặp, nhấn mạnh đến lập trường cố hữu của Bắc Kinh được Bộ trưởng Quốc phòng Thường Vạn Toàn khẳng định, và cho biết là phía Việt Nam đã nhắc lại việc coi trọng tình hữu nghị giữa hai nước và quân đội Việt Nam sẽ không có những hành động nào làm phức tạp tình hình …
Trả lời báo chí Việt Nam, Tướng Phùng Quang Thanh đã nói rõ thêm về một số nội dung trao đổi với đồng nhiệm Trung Quốc.
« Quan điểm của Việt Nam là đấu tranh bảo vệ chủ quyền bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS) và Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) nhằm duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải, hàng không ở Biển Đông.
Việt Nam chỉ dùng các tàu chấp pháp của lực lượng Cảnh sát biển và Kiểm ngư, phối hợp với tàu cá của ngư dân hoạt động tại khu vực này để bảo vệ chủ quyền... Không sử dụng lực lượng chiến đấu như máy bay, tàu tên lửa, tàu pháo, lực lượng đặc công người nhái để phá hủy giàn khoan của Trung Quốc. »
Việt Nam, theo Tướng Phùng Quang Thanh đã đề nghị phía Trung Quốc « hết sức kiềm chế, không sử dụng tàu pháo, tàu tên lửa, máy bay, không nên đâm va và phun vòi rồng vào các tàu làm nhiệm vụ của Việt Nam, gây hư hỏng tàu và thương vong cho các kiểm ngư viên, tạo bức xúc trong dư luận, làm tổn thương tình cảm hữu nghị của nhân dân hai nước ».
Ngoài các phát biểu như nói trên trong cuộc gặp song phương với Trung Quốc, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh cũng đã nêu bật vụ giàn khoan HD-981 tại cuộc họp riêng của 10 Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN, cũng như cuộc họp giữa ASEAN và Trung Quốc.
Trong một bản thông cáo công bố hôm qua, các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN công nhận rằng họ đã có những trao đổi quan điểm « thẳng thắn » về tình hình an ninh khu vực và quốc tế.
Phát biểu với báo chí, Bộ trưởng Quốc phòng nước chủ nhà là Miến Điện, Wai Lwin cũng cho biết là giữa Việt Nam, Trung Quốc và Philippines đã có những cuộc thảo luận « xây dựng ».
Theo ông Wai Lwin : « Chính quyền Việt Nam hiểu rằng tình hình có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế của mình », và Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam đã nhấn mạnh rằng « họ có thể kiểm soát được tình hình ».
Máy bay trinh thám Mỹ RC-135 đang hoạt động trên không phận Đông Nam Á (Ảnh chụp ngfay 14/03/2016)@wikipedia.com
o Hoạt động bồi đắp cát tại phía bắc Đá Vành Khăn, ảnh vệ tinh của CSIS;REUTERS/CSIS's Asia Maritime Transparency Initiative/Digital Glo
Ảnh chụp vệ tinh ngày 08/04/2015 cho thấy hành động cải tạo các bãi đá ngầm trong quần đảo Trường Sa trên Biển Đông.@CSIS
Phi đạo đang xây trên Đá Chữ Thập theo ảnh vệ tinh đăng trên trang web của CSIS.Reuters