Mỹ rút khỏi TPP ảnh hưởng kinh tế - xã hội Việt Nam như thế nào?
Ảnh minh họa chụp tại Hà Nội tháng 6 năm 2016.
AFP
AFP
Mỹ rút khỏi TPP ảnh hưởng kinh tế - xã hội Việt Nam như thế nào?
Tác động không nhỏ
Gần đây, trong một video nói về những chính sách của tân Tổng thống Donald Trump sẽ thực hiện ngay sau khi nhậm chức vào ngày 20 tháng 1 năm 2017, theo đó ông Donal Trump sẽ ban hành quyết định Mỹ sẽ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).Được biết, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương - TPP là một hiệp đinh thương mại tự do, được ký kết giữa 12 quốc gia thuộc khu vực châu Á-Thái Bình Dương. TPP là một tổ chức kinh tế được đánh giá chiếm tới 40% tổng giá trị thương mại của toàn cầu.
Điều đó sẽ có tác động không nhỏ đối với nền kinh tế Việt Nam, vì kinh tế Việt Nam đã hội nhập rất sâu.Việt Nam đã chính thức ký kết TPP vào ngày 04 tháng 02 năm 2016 và sau 02 năm TPP sẽ bắt đầu có hiệu lực.
-TS Lê Đăng Doanh
Theo thỏa thuận, các quốc gia tham gia TPP bắt buộc phải thi hành đầy đủ các tiêu chuẩn về môi trường và lao động. Đối với Việt Nam, chính quyền phải cho phép công nhân viên tự do thành lập công đoàn và cho phép hình thành một công đoàn độc lập với Tổng Liên đoàn Lao Động Việt Nam. Trong trường hợp các nước không tuân theo tiêu chuẩn quy định sẽ bị phạt về thương mại.
Bình luận về tác động của việc Mỹ rút khỏi TPP, từ Hà nội chuyên gia Kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh nguyên Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế Trung Ương cho biết, lãnh đạo Việt Nam quyết tâm ra nhập vào TPP với mong muốn Hiệp định này sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế. Theo ông, đây là điều hết sức đáng tiếc vì nó đã làm cho Việt Nam bỏ lỡ nhiều cơ hội. Ông nhận định:
“Điều đó sẽ có tác động không nhỏ đối với nền kinh tế Việt Nam, vì kinh tế Việt Nam đã hội nhập rất sâu. Và xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam đến lúc này cộng lại đã chiếm 150-160% của GDP, cho nên việc mất một thì trường hoặc giảm sút của một sẽ dẫn đến việc giảm sút mất đi tới 20% của tổng giá trị xuất khẩu. Theo tôi, điều đó sẽ tác động và ảnh hưởng tới công ăn việc làm cũng như khả năng thương mại của Việt Nam.”
Trao đổi với PV Nam Nguyên của RFA ngày 22/11 về vấn đề này, ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ tịch Hội dệt may thêu đan TP.HCM, Phó Chủ tịch Hiệp hội da giày túi xách Việt Nam nhận xét:
Ảnh minh họa chụp tại Bắc Ninh tháng 3 năm 2016. AFP PHOTO
“Ông Trump có lôi kéo công ăn việc làm về thì cũng không thể nào lôi về những ngành mà Việt Nam xuất khẩu lớn, như dệt may, da giày. Bởi vì bản thân nước Mỹ không còn sản xuất những thứ đó nữa, đã dừng sản xuất lâu rồi. Có thể khẳng định nước Mỹ sẽ vẫn tiếp tục mua những sản phẩm dệt may, da giày từ Việt Nam và thế giới.”
TS. Nguyễn Quang A nguyên Viện trưởng Viện phản biện IDS thấy rằng, TPP sẽ tạo sức ép buộc Việt Nam phải cải cách mạnh mẽ về kinh tế, xã hội và kể cả thể chế chính trị theo như TPP đòi hỏi. Theo ông đây là một sự bỏ lỡ cơ hội đáng tiếc đối với Việt Nam. Ông nói với chúng tôi:
“Nền kinh tế VN sẽ được hưởng lợi nhiều nhất trong 12 quốc gia thành viên, về tăng trưởng xuất khẩu, tăng trưởng GDP… Giới chuyên gia chính trị gia và chuyên thì cho rằng không có TPP thì VN sẽ mất một cơ hội rất lớn về vấn đề kinh tế, Xã hội và kể cả về chính trị … Bởi vì cái TPP này nó ép Chính phủ VN phải thay đổi về mặt thể chế, thay đổi về các chính sách làm sao cho phù hợp với các yêu cầu của TPP”
Một bước thụt lùi rất quan trọng
Khi được hỏi, việc Mỹ sẽ rút khỏi TPP có ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong thời gian tới thế nào?TS. Lê Đăng Doanh cho biết:
Việc nước Mỹ rút khỏi TPP là một bước thụt lùi rất quan trọng. Mỹ là thì trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, hiện nay xuất khẩu vào Mỹ chiếm tới 18-20% xuất khẩu của Việt Nam.“Việc nước Mỹ rút khỏi TPP là một bước thụt lùi rất quan trọng. Mỹ là thì trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, hiện nay xuất khẩu vào Mỹ chiếm tới 18-20% xuất khẩu của Việt Nam. Nếu Mỹ không tham gia TPP, thì tất cả các ưu đãi sẽ không còn nữa và cũng khó có thể kiếm được một thị trường lớn nào để thay thế cho thị trường của Mỹ.”
-TS Lê Đăng Doanh
TS. Nguyễn Quang A cho rằng, đây là vấn đề các tiềm năng và khả năng mà TPP sẽ đem lại đã bị phá vỡ. Theo ông, đừng quá thất vọng với điều mà ông cho là cái chỉ mới là khả năng trong tương lai. Ông nói:
“VN sẽ gặp nhiều khó khăn hơn, nhưng chắc chắn không phải là so sánh với nền kinh tế bây giờ. Bởi bây giờ nền kinh tế VN vẫn phát triển trong một môi trường không có TPP. TPP chưa hề tồn tại mà nó đã bị chết yểu. Chúng ta đã tiếc là tiếc là tiếc cái tiềm năng, cái khả năng trong tương lai mà có thể có nhưng mà đã bị vứt đi. Vì từ trước đến nay, không có TPP thì Kinh tế VN vẫn phát triển và tang trưởng như hiện nay.”
TS. Lê Đăng Doanh khẳng định, việc TPP không được thực thi không chỉ tạo ra các trở ngại trong vấn đề thương mại giữa Việt Nam và Mỹ mà còn làm lỡ nhịp tiến trình cải cách của Chính phủ Việt Nam hiện nay. Ông cho biết:
“Nếu không tham gia Hiệp định TPP thì các rào cản thương mại sẽ tăng lên và thuế xuất vẫn còn, cái đó sẽ làm cho giá cả hàng hóa 2 bên trao đổi sẽ tăng lên. Điều đó sẽ buộc VN phải nâng cao năng lực cạnh tranh. Tôi tin chắc VN vẫn tiến hành tiến trình cải cách, song các hạng mục sẽ chậm hơn. Thí dụ như việc phát triển Công đoàn độc lập, nếu không còn TPP thì tôi không rõ VN còn thực hiện điều đó hay không và tiến trình thực hiện sẽ diễn ra như thế nào?”
Theo tạp chí Nghiên cứu Quốc tế, nhà nghiên cứu Lê Hồng Hiệp đánh giá cho rằng, về mặt chiến lược, TPP tái khẳng định hội nhập kinh tế quốc tế là một trụ cột quan trọng trong chính sách đối ngoại và chiến lược của Việt Nam. Hiệp định này cũng sẽ giúp Việt Nam tăng cường hơn nữa quan hệ với Hoa Kỳ và giảm bớt sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc. Tuy nhiên, hiệp định TPP không được phía Mỹ phê chuẩn nên các cơ hội này đã bị bỏ lỡ.
Tin, bài liên quan
- Cái chết của TPP và tương lai nghiệp đoàn độc lập Việt Nam
- Không có TPP, xuất khẩu của Việt Nam ảnh hưởng thế nào?
- Mỹ rút khỏi TPP, Trung Quốc sẽ khẳng định vai trò cường quốc?
- Tổng thống Đắc cử Donald Trump tuyên bố sẽ bỏ Hiệp định TPP
- Tổng thống Obama kêu gọi các nước cho Ông Trump thêm thời gian
- Lãnh đạo các nước vẫn không từ bỏ TPP mặc dù bị tân Tổng thống Mỹ chống đối
- Việt Nam dừng trình quốc hội hiệp định TPP
- Tổng thống đắc cử Donald Trump, TPP và Việt Nam
- Bộ trưởng Công Thương: TPP không phải là tất cả của Việt Nam
- Cải cách sẽ chậm lại nếu TPP trắc trở
http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/vietnam-economic-without-tpp-av-11282016104433.html
Cái chết của TPP và tương lai nghiệp đoàn độc lập Việt Nam
Biểu tình phản đối Hiệp định Kinh Tế Đối Tác Chiến Lược Xuyên Thái Bình Dương TPP bên ngoài tòa nhà Quốc hội Hoa Kỳ ở Washington DC hôm 7/9/2016.
AFP
AFP Vào năm 2014, khi bắt đầu có nhiều hy vọng về sự hình thành hiệp ước đối tác xuyên Thái Bình Dương (gọi tắt là TPP) sẽ góp phần thúc đẩy công cuộc cải cách ở Việt Nam, Tiến sĩ Vũ Hồng Lâm, làm việc tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược châu Á Thái Bình Dương cho chúng tôi biết:
“Ở Việt Nam có nhiều người muốn cải cách, muốn thay đổi, thì họ hy vọng rất nhiều vào TPP để dùng áp lực từ bên ngoài để buộc Việt Nam phải thay đổi, phải cải cách thể chế.”
Trong những cải cách thể chế, có việc cho phép thành lập các nghiệp đoàn độc lập của công nhân.
Sau khi Tổng thống Hoa Kỳ mới đắc cử Donald Trump tuyên bố rằng trong những này đầu làm việc của ông ở Nhà Trắng, ông sẽ rút Hoa Kỳ ra khỏi TPP, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, một nhà nghiên cứu kinh tế hiện sống ở Hà nội cho phóng viên Anh Vũ của đài RFA biết:
“Tôi tin chắc VN vẫn tiến hành tiến trình cải cách, song các hạng mục sẽ chậm hơn. Thí dụ như việc phát triển Công đoàn độc lập, nếu không còn TPP thì tôi không rõ VN còn thực hiện điều đó hay không và tiến trình thực hiện sẽ diễn ra như thế nào?”
Ông Nguyễn Thiện Nhân, một người có nhiều hiểu biết về hoạt động đình công của công nhân khu công nghiệp Bình Dương gần Sài Gòn cho biết những quan sát của ông trong thời gian gần đây:
Liên đoàn lao động Việt tự do vẫn phát triển xây dựng qua nhiều hình thức, trong nhiều điều kiện khó khăn. Bây giờ không có TPP thì Lao động Việt vẫn tiếp tục đi theo con đường đó.“Những công nhân tiên phong tổ chức biểu tình, đình công diễn ra hồi 2014, 2015 hiện bị chính quyền theo dõi và gây áp lực với công ty. Một phần trong số họ bị cho thôi việc, một lần chuyển bị chuyển qua bộ phận khác. Do đó sự ảnh hưởng của họ đối với phong trào bị giảm xuống và gây nỗi sợ hãi cho những công nhân còn lại. Vì vậy phong trào biểu tình và đình công của công nhân tạm thời lắng xuống trong một thời gian.”
-Ông Nguyễn Đình Hùng
Trong suốt thời gian hai năm qua, sau những cuộc biểu tình lớn của công nhân trong cả nước, người ta thường thấy báo chí nhà nước loan đi ý kiến của nhiều quan chức, nhấn mạnh đến hoạt động thực chất của công đoàn là phải bảo vệ quyền lợi của tầng lớp công nhân, thậm chí còn phê phán công đoàn của nhà nước đã không tổ chức được những cuộc biểu tình nào để đòi quyền lợi cho người lao động.
Nhận xét về những lời phát biểu này ông Nguyễn Thiện Nhân nói:
“Họ phát biểu trong tư thế là TPP sẽ được thông qua, nghiệp đoàn độc lập sẽ được hình thành. Họ chuẩn bị điều kiện cho ra đời công đoàn độc lập theo ý họ, và công đoàn của nhà nước cũng có phần cạnh tranh trong đó. Từ trước tới nay công đoàn nhà nước chưa bao giờ tổ chức đình công, nhưng mà họ có chuẩn bị tư thế để công đoàn nhà nước tổ chức đình công cạnh tranh với công đoàn độc lập.”
Nghiệp đoàn độc lập không cần TPP
Ông Nhân cũng nói ông nghĩ rằng dù không có TPP, không có những điều kiện thuận lợi để công đoàn phát triển nhưng điều đó không có nghĩa là hoàn toàn vô vọng đối với sự hình thành của các tổ chức công đoàn độc lập trong tương lai, vì sẽ có những thõa thuận mới, và những thõa thuận đó sẽ bắt buộc Việt Nam phải cho ra đòi công đoàn độc lập.
Tài xế hãng taxi Sao Sài Gòn tại Hà Nội đình công hôm 31/7/2008. AFP photo
“Dù có TPP hay không thì Việt Nam vẫn mở cửa ra thị trường thế giới thì Việt Nam vẫn chịu sự kiểm soát của chính phủ các quốc gia tư bản cũng như là nghiệp đoàn quốc tế, mà Việt Nam là thành viên.”
Ông Hùng cho biết thêm là cách đây 10 năm, dù không được nhà nước Việt Nam cho phép, các tổ chức công đoàn do công nhân thành lập cũng đã được thành lập:
“Lúc đó chưa có TPP, và những người thành viên của Ủy ban bảo vệ người lao động, và bây giờ phát triển trở thành Liên đoàn lao động Việt tự do, vẫn tiếp tục phát triển và xây dựng nghiệp đoàn độc lập ở trong nước. Đó là con đường tất yếu phải đi. Trong 10 năm qua không có TPP. Từ đó đến nay Liên đoàn lao động Việt tự do vẫn phát triển xây dựng qua nhiều hình thức, trong nhiều điều kiện khó khăn. Bây giờ không có TPP thì Lao động Việt vẫn tiếp tục đi theo con đường đó.”
Trở lại với Tiến sĩ Vũ Hồng Lâm và câu chuyện trao đổi với chúng tôi về TPP cách đây hai năm, ông cho rằng TPP là một cuộc đổi chác giữa các chính phủ, và chính phủ nào cũng cố gắng giữ những quyền lợi của mình:
TPP không phải là một liều thuốc thần để giúp Việt Nam cải cách.“Hai bên họ sẽ đổi chác thì Việt Nam vì lợi ích gọi là ý thức hệ của họ rất là lớn, cho nên họ sẽ không nhượng bộ những vấn đề như là quyền lợi của người lao động, những vấn đề như là doanh nghiệp nhà nước.”
-Ông Vũ Hồng Lâm
Ông Lâm cũng nhắc lại thời điểm Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) nhiều người cũng hy vọng là việc làm thành viên của WTO sẽ thúc đẩy Việt Nam cải cách, nhưng theo ông thì dù có những cải cách nhỏ nhưng những việc đáng phải cải cách thì lại không diễn ra. Ông cho rằng TPP cũng không phải là một liều thuốc thần để thúc đẩy Việt Nam cải cách.
Ông Nguyễn Đình Hùng thì kể ra một kinh nghiệm tại Miến Điện khi nghiệp đoàn bí mật được thành lập ở đây dưới chế độ độc tài mà không có một sức ép nào giống như TPP. Tổ chức nghiệp đoàn này đã công khai hoạt động khi Miến Điện thay đổi sang chế độ dân sự, dân chủ hơn. Khi liên hệ với tình hình Việt Nam, ông Hùng cho rằng sự phát triển của các tổ chức dân sự độc lập đang diễn ra cũng góp phần thúc đẩy sự hình thành là hoạt động của các nghiệp đoàn độc lập tại Việt Nam.
Vị trí thành phố Medellin, Colombia. Đồ họa: BBC.
