Trung Quốc dường như đã giành chiến thắng ngoại giao trong tuần qua khi thách thức phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) về tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với Biển Đông.
Nhưng có những người tin rằng Trung Quốc sẽ vẫn phải đối mặt với tác động lâu dài của phán quyết.
Ông Tim Huxley, giám đốc điều hành của Viện Quốc tế về Nghiên cứu Chiến lược ở châu Á nói các cuộc đàm phán song phương sắp tới của Bắc Kinh với các bên tranh chấp khác như Việt Nam và Philippines diễn ra trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Ông nhận định: "Nói cách khác, họ - Philippines và Việt Nam - sẽ nói, Được, chúng ta có thể nói chuyện. Nhưng chúng tôi sẽ không nói theo các điều kiện của quý vị. Mà chúng tôi sẽ theo các điều kiện của chúng tôi và các điều kiện của chúng tôi là trên cơ sở pháp luật quốc tế".
Nhà nghiên cứu ở Singapore này nói thêm rằng có thể mất nhiều năm, thậm chí hàng thập kỷ, mới thấy được những tác động dài hạn của phán quyết trên thực tế.
Hồi đầu tuần này, Bắc Kinh đã tác động để Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đi đến quyết định xoá bất kỳ từ ngữ nào nhắc đến Trung Quốc hoặc phán quyết của tòa trọng tài trong thông cáo chung của ASEAN sau cuộc họp của các ngoại trưởng tại Lào.
Điều đó được xem là một chiến thắng ngoại giao của Trung Quốc.
Có thể Trung Quốc đã giữ được thể diện bằng cách gây sức ép với ASEAN, nhưng liệu Bắc Kinh có giữ được uy tín của họ không?
Walden Bello, một nhà nghiên cứu kỳ cựu tại Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á ở Kyoto, Nhật Bản, nói: "Trong ngắn hạn, các nước có thể bị dọa dẫm, nhưng các mưu toan bắt nạt này bị người ta ghi nhớ, và chắc chắn sau cùng sẽ không giúp Trung Quốc giành được điểm".
Còn ông Bello, cựu dân biểu Hạ viện Philippines nói: "Vấn đề mà Trung Quốc phải đối mặt ở đây là họ càng lên án phán quyết, họ càng mất đi độ tin cậy"
Ông Dan Steinbock, giám đốc nghiên cứu về kinh doanh quốc tế tại Viện Ấn Độ, Trung Quốc và Mỹ cho rằng vụ khiếu nại của Philippines và phản ứng của ASEAN đối với phán quyết của tòa là những ví dụ hoàn hảo về việc các nước châu Á đang bị mắc kẹt ra sao giữa việc bảo đảm an ninh của Mỹ và hợp tác kinh tế của Trung Quốc.
Ông Steinbock đưa ra ý kiến: "Tập trung vào chỉ một mặt này hay mặt kia chưa bao giờ có tính xây dựng cả, còn cân bằng giữa hai mặt đã chứng minh là có lợi cho hòa bình và thịnh vượng trong khu vực".
Ông cũng cho rằng các nước ASEAN biết quá rõ rằng "luật pháp quốc tế là một chuyện, còn hiện thực về chính sách trong khu vực là một chuyện khác".
Vì vậy, ông Steinbock lập luận rằng xác suất vô tình xảy ra xung đột ở khu vực vẫn tiếp tục tăng, đòi hỏi sự hợp tác của tất cả các bên liên quan để xuống thang căng thẳng thông qua xây dựng lòng tin và đàm phán.
Các ngoại trưởng của ASEAN tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 49. Sự lũng đoạn của Trung Quốc đối với ASEAN sẽ khiến khối này hết mơ hồ? (Hình: Getty Images)LÀO (NV) – Ngoại trưởng Hoa Kỳ, Nhật, Úc vừa công bố một tuyên bố chung, bày tỏ sự lo ngại về tình hình Biển Ðông và phản đối mọi hành động đơn phương làm mức độ căng thẳng gia tăng.
Tuyên bố chung vừa kể được công bố ngay sau khi Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN lần thứ 49 công bố “thông cáo chung” mà nội dung không đả động gì đến phán quyết về Biển Ðông.
“Thông cáo chung” của Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN lần thứ 49 được xem như một chiến thắng của Trung Quốc về mặt ngoại giao nhằm giảm nhẹ thiệt hại do phán quyết về Biển Ðông gây ra, đồng thời là một phần của tiến trình vô hiệu hóa phán quyết này.
Tuy nhiên có những dấu hiệu khá rõ ràng cho thấy, nỗ lực vô hiệu hóa phán quyết về Biển Ðông của Trung Quốc không những không chắc sẽ đạt hiệu quả họ mong đợi mà có thể phản tác dụng.
Ngoài những đề nghị ASEAN cần có giải pháp thích đáng đối với Cambodia, kể cả loại bỏ quốc gia này nhằm vô hiệu hóa một công cụ mà Trung Quốc đã và đang sử dụng để lũng đoạn ASEAN, cản trở các quốc gia Ðông Nam Á có những hành động bất lợi cho Trung Quốc, hành động lộ liễu của Trung Quốc đã đẩy Hoa Kỳ, Nhật, Úc đến chỗ công khai liên kết bảo vệ phán quyết về Biển Ðông.
Các ngoại trưởng của Hoa Kỳ, Nhật, Úc nhấn mạnh Trung Quốc và Philippines phải tôn trọng phán quyết về Biển Ðông như “kết luận chung cuộc và có tính ràng buộc về pháp lý.” Trong tuyên bố chung, Hoa Kỳ, Nhật, Úc xác định, phán quyết về Biển Ðông là cơ hội quan trọng để duy trì trật tự quốc tế tại Ðông Nam Á. Trật tự này dựa trên luật pháp và thái độ đối với nó cho thấy các đương sự có ôn trọng luật pháp quốc tế hay không. Tuyên bố chung nhấn mạnh, những hành động đơn phương tạo ra những thay đổi vĩnh viễn đối với môi trường biển, việc bồi đắp-tạo lập các đảo nhân tạo, xây dựng các căn cứ quân sự là bất hợp pháp.
Một điểm đáng chú ý khác là sau “Thông cáo chung” của Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN lần thứ 49, ông Rodrigo Duterte, tân tổng thống Philippines, vừa khẳng định, Philippines sẽ viện dẫn phán quyết về Biển Ðông trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc. Tuyên bố của ông Duterte trước Quốc Hội Philippines cho thấy, dường như nội các mới của Philippines đã không còn “mơ hồ” về tham vọng và dã tâm của Trung Quốc.
Tuy chiến thắng trong vụ kiện yêu sách của Trung Quốc về chủ quyền ở Biển Ðông nhưng Philippines đang gặp vô số khó khăn về kinh tế-xã hội, đó cũng là lý do tân tổng thống Philippines muốn giảm nhẹ mức độ căng thẳng với Trung Quốc để có thêm nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội.
Ông Duterte đã từng đề cập tới chuyện sẵn sàng hợp tác với Trung Quốc để khai thác Biển Ðông. Thậm chí ông Duterte còn nhận định, nếu Philippines có thể giải quyết bất đồng với Trung Quốc mà không cần phán quyết của Tòa thì Philippins có thể hưởng lợi nhiều hơn từ phía Trung Quốc.
Liệu sắp đến lúc giới lãnh đạo Trung Quốc phải ngồi ngẫm thành ngữ “thái quá, bất cập”? (G.Ð) http://www.nguoi-viet.com/viet-nam/trung-quoc-khong-de-vo-hieu-hoa-phan-quyet-ve-bien-dong/
Theo kết quả một cuộc thăm dò dư luận thế giới công bố hôm qua, 18/07/2013, dư luận tại hầu như mọi khu vực trên hành tinh đều tin rằng Trung Quốc sẽ trở thành một siêu cường hàng đầu. Thế nhưng Hoa Kỳ vẫn là quốc gia có hình ảnh tốt hơn Trung Quốc rất nhiều, tại phần lớn các vùng trên thế giới.
Thăm dò của Trung tâm nghiên cứu Mỹ Pew Research Center, thực hiện tại 39 quốc gia trong hai tháng Tư và Năm vừa qua ghi nhận là uy tín của Mỹ vẫn còn trên đà gia tăng - một đà tăng có được từ sau thắng lợi của ông Obama, ngoại trừ tại một số ít quốc gia Hồi giáo vẫn ghét bỏ Washington.
Theo bản nghiên cứu của Pew, Hoa Kỳ được xếp cao hơn Trung Quốc với 63% điểm thuận lợi, Trung Quốc 50%. Ngay cả tại những quốc gia mà tinh thần bài Mỹ lan rộng, người ta cũng cho Mỹ điểm cao hơn khi được hỏi về cảm nhận đối với người dân Mỹ, và phần đông công nhận là Washington cho phép công dân của họ được hưởng quyền tự do cá nhân.
Hoa Kỳ được đánh giá tốt tại 28 trong số 38 quốc gia khác được thăm dò, với tỉ lệ cực cao trên 80% tại Ghana, Senegal và Kenya ở châu Phi, Israel ở Trung Đông và Philippines ở châu Á. Ngược lại, Mỹ bị điểm số tồi tệ nhất ở Trung Đông, nơi mà hầu hết các nước được khảo sát - năm trong số bảy nước - đều có một ý kiến không thuận lợi, với 81% ý kiến tiêu cực ở Ai Cập hay 70% không thuận lợi ở Thổ Nhĩ Kỳ chẳng hạn.
Cuộc thăm dò xem là quy mô rộng nhất của trung tâm từ năm 2007, cũng ghi nhận thái độ chỉ trích ngày càng nhiều đối với Trung Quốc ở phần lớn khu vực Đông Á và Châu Âu. Hơn 9 trên 10 người tại Nhật Bản (96%) và Hàn Quốc (91%) nói rằng sức mạnh quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc là một điều xấu.
Nhưng trên bình diện kinh tế, theo bản nghiên cứu, cho dù tại nhiều quốc gia mà Hoa Kỳ được xem là cường quốc kinh tế hàng đầu, thì phần đông nghĩ là Trung Quốc sẽ một ngày nào đó chiếm vị trí siêu cường hàng đầu thế giới.
Một cách cụ thể, 22 trong số 39 quốc gia được khảo sát xem Mỹ là nền kinh tế hàng đầu trên hành tinh, trong lúc Trung Quốc được 8 nước xem là có lợi thế hơn, trong số này có cả các đồng minh của Mỹ như Canada, Anh, Đức và Pháp. Đáng ngạc nhiên nhất tuy nhiên là dư luận Mỹ : 44% nói rằng Trung Quốc là đất nước có nền kinh tế mạnh nhất, còn 39% cho đấy là Hoa Kỳ.
Tại Tây Âu, người được hỏi - ngoại trừ ở Ý- nơi mà Hoa Kỳ rất được ưa thích - nghĩ là Trung Quốc đã đứng đầu hoặc đã qua mặt Hoa Kỳ trong tư cách ‘siêu cường dẫn đầu thế giới’.
Từ năm 2008, số dân xem Trung Quốc là nền kinh tế hàng đầu thế giới đã tăng lên gấp đôi tại Tây Ban Nha, Đức và Anh, tăng gần gấp ba ở Nga, và đạt 22 điểm tại Pháp. Trong số 20 quốc gia được Pew khảo sát trong cả hai năm 2008 và 2013, chỉ có hai nước là không cho rằng Trung Quốc là cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới.
Cảm nhận về Hoa Kỳ trong tương quan với Trung Quốc thay đổi khá nhiều tùy theo nước. Thuận lợi nhất đối với Mỹ là tại Nhật Bản, quốc gia đang có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc. Tại đây 69% có đánh giá tốt về Hoa Kỳ, trong lúc chỉ có 5% là nhìn Trung Quốc một cách thuận lợi. Đây là tỉ lệ thấp nhất đối với Trung Quốc trong các nước thăm dò.
Ngược lại tại Pakistan chỉ 11% có ý kiến thuận lợi đối với Mỹ, trong lúc 81% đánh giá tích cực Trung Quốc,nước thường được Islamabad xem là hậu thuẫn then chốt của họ.
Đa số các nước Châu Á Thái Bình Dương ủng hộ Mỹ, nhưng lại chia rẽ trong đánh giá về tương lai : 2/3 người Úc tin là Trung Quốc sẽ vươn lên đứng đầu thế giới, trong lúc đánh giá này chỉ được không đầy 1/3 dân chúng Nhật, Malaysia, và Philippines chia sẻ.
Phân đông các nhà kinh tế tin chỉ là vấn đề thời gian một vài năm trước khi Trung Quốc, với số dân cao gấp hơn 4 lần Mỹ, vượt qua siêu cường quốc hiện nay trên bình diện thuần túy GDP.
Nhưng nhiều chuyên gia cũng tỏ ra nghi ngờ về việc Trung Quốc có thể nhanh chóng bắt kịp Mỹ trên phương diện chung về văn hóa, ngoại giao và kinh tế.
Nghiên cứu của Pew ghi nhận ở Nam Mỹ, Châu Phi, người ta ít quan tâm đến âm nhạc, điện ảnh Trung Quốc, cho dù phần đông đều khâm phục tiến bộ công nghệ học của Trung Quốc.
Tại Châu Âu hình ảnh của Trung Quốc cũng xấu đi đáng kể trong hai năm qua, mất đi 11 điểm tại Anh, 9 điểm tại Pháp. Xu hướng này có lẽ do "tâm trạng bất an" trước Trung Quốc, một đối thủ cạnh tranh thương mại, cũng như cảm nhận bực tức trước đường lối đơn phương của Trung Quốc trên mặt đối ngoại.
Hy Lạp là nước Châu Âu duy nhất mà đa số có nhận định tích cực đối với Trung Quốc, trong khi chỉ có không đầy một nửa đánh giá tốt Hoa Kỳ.
Hình ảnh của Trung Quốc cũng xấu đi ở nhiều nơi mà Mỹ cũng không được ưa thích. Như ở Ai Cập, Trung Quốc đã mất 10 điểm thuận lợi, xuống đến mức được 45% đánh giá tốt. Tuy nhiên, tỉ lệ này vẫn còn cao hơn Mỹ, vốn chỉ được 16% mà thôi.
Ngoài thế giới Hồi giáo, Hoa Kỳ còn bị đánh giá xấu nhất tại Trung Quốc, chỉ 40% ý kiến tốt, và Achentina, với 41%, ngược lại với đánh giá rất tích cực ở phần lớn Châu Mỹ La tinh.
Riêng về Tổng thống Mỹ Obama, tuy vẫn được lòng người hơn người tiền nhiệm nhiều, nhưng việc chống đối ông tiếp tục sử dụng máy bay không người lái để triệt hạ phần tử bị cho là Hồi giáo cực đoan quá khích ở Pakistan và nơi khác đã lan rộng. Chỉ có đa số ở Mỹ, Israel, và Kenya là còn hậu thuẫn cho chính sách này.
Pew đã thực hiện cuộc thăm dò vào tháng Ba và tháng Tư, trước khi vụ tai tiếng theo dõi được Snowden tiết lộ gây tức giận ở Châu Âu và trước vụ quân đội truất phế tổng thống ở Ai Cập.
