Thượng đỉnh G20 Osaka, Nhật Bản ngày 28/06/2019Brendan Smialowski / AFP
Thượng đỉnh 20 nước có sức mạnh kinh tế hàng đầu thế giới đã khai mạc ngày 28/06/2019 tại Osaka, Nhật Bản. Đây là một hội nghị với nhiều bất trắc, vì các lập trường đối chọi từ thương mại đến môi trường khó có thể được dung hoà. Thủ tướng Nhật bản Shinzo Abe long trọng kêu gọi lãnh đạo các nước thành viên giúp cho hội nghị thành công trong tinh thần « hài hòa », như niên hiệu « Lệnh Hoà » của tân vương Naruhito.
Giới quan sát đặc biệt theo dõi phản ứng của những nhân vật được xem có thể làm rạn nứt nhóm G20, do lập trường cứng rắn trên các hồ sơ quốc tế : Donald Trump, Tập Cận Bình, Vladimir Putin và Emmanuel Macron.
Từ Osaka, đặc phái viên Mounia Daoudi tường thuật :
"Một trong những hình ảnh đầu tiên gây ấn tượng tại thượng đỉnh Osaka là thủ tướng Shinzo Abe chủ tọa cuộc họp G20 đầu tiên có mặt Donald Trump và Tập Cận Bình. Thủ tướng nước chủ nhà gần như là đóng vai trọng tài trước trận võ đài thương mại khó tránh khỏi giữa hai đại cường kinh tế hàng đầu thế giới.
Dấu hiệu căng thẳng hiện rõ với tuyên bố đầu tiên của chủ tịch Trung Quốc tố cáo chính sách bảo hộ mậu dịch và dọa nạt gây tác hại cho trật tự thế giới.
Thế nhưng, thương mại không phải là hồ sơ duy nhất gây bất đồng tại Osaka. Một trận chiến khác đang diễn ra bên trong hậu trường về biến đổi khí hậu. Trước giờ khai mạc, Liên Hiệp Châu Âu, được Canada ủng hộ, phối hợp hành động chung. Đối với các nước này, không có lý do gì xét lại đường hướng của Hiệp định Paris COP21.
Hiện giờ chỉ có Hoa Kỳ là thành viên duy nhất của G20 thông báo từ bỏ COP21. Phái đoàn Mỹ đang tìm cách lôi kéo Brazil, Úc, Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ nghiêng theo xu hướng hoài nghi biến đổi khí hậu.
Tổng thống Pháp thấy rõ điều này. Emmanuel Macron cảnh báo là nếu G20 không đủ khả năng thống nhất một tiếng nói dứt khoát về khí hậu, Pháp sẽ không ký vào bản thông cáo chung."
Theo AFP, dường như tổng thống Mỹ Donald Trump đã lắng nghe lời kêu gọi « hài hòa » của thủ tướng Nhật Bản. Trước khi chụp bức ảnh lưu niệm với các đồng nhiệm G20, tổng thống Mỹ tiếp xúc vui vẻ với Vladimir Putin và thái tử Mohammed Ben Salmane. Tổng thống Nga tìm cách biện giải cho lập trường của Teheran, trong khi thái tử Ả Rập Xê Út ủng hộ chiến lược của Mỹ gây sức ép với Iran.
Chưa rõ G20 sẽ kết thúc như thế nào, nhưng theo giới quan sát, có bốn hồ sơ được xem là « những ngòi thuốc nổ ».
Abe đề cập đến Hồng Kông
Trong cuộc trao đổi với ông Tập Cận Bình bên lề thượng đỉnh G20, thủ tướng Nhật Bản kêu gọi chủ tịch Trung Quốc bảo đảm các quyền tự do, nhân quyền, nhà nước thượng tôn pháp luật và các giá trị phổ quát khác tại Hoa lục nói chung. Riêng về tình hình Hồng Kông, trong bối cảnh dân chúng biểu tình chống luật dẫn độ, thủ tướng Nhật khuyến cáo lãnh đạo Trung Quốc tôn trọng lời cam kết « một quốc gia hai chế độ » và bảo đảm cho Hồng Kông được sống trong tự do, điều kiện để lãnh địa này tiếp tục được phồn vinh.
Ảnh tư liệu. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tại Đại sảnh đường nhân dân, Bắc Kinh, ngày 09/11/2017.REUTERS/Thomas Peter/File Photo
Giống như cách nay hơn nửa năm tại Buenos Aires, xứ Achentina, cuộc gặp song phương ngày mai, 29/06/2019 giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được xem là cái « đinh » của Thượng đỉnh G20 ở Osaka, Nhật Bản. Với mục tiêu là tìm thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến tranh thương mại giữa hai bên, cuộc tiếp xúc được cho là một cuộc đấu mới giữa hai lãnh đạo. Theo một số chuyên gia phân tích được báo Le Monde hôm nay 28/06 trích dẫn, thì lần này, ông Trump đến Osaka trong thế thượng phong.
Trước lúc lên đường sang Nhật Bản dự hội nghị, như thông lệ, tổng thống Mỹ không ngần ngại khẳng định : « Nền kinh tế Trung Quốc đang suy sụp, họ muốn có một thỏa thuận ». Và cũng như thông lệ, tổng thống Mỹ đe dọa là trong trường hợp Trung Quốc không chịu thỏa thuận, ông đã có sẵn một « kế hoạch B », đó là áp thuế ồ ạt trên hàng hóa Trung Quốc !
Theo các nhà quan sát, sau một thời gian coi thường ông Trump và cuộc tấn công do ông khởi động chống Trung Quốc, giới lãnh đạo Trung Quốc đã nhận thức được rằng thâm hụt thương mại chỉ là một phần trong một cuộc tấn công toàn diện hơn mà chính phó tổng thống Mỹ Mike Pence đã loan báo công khai vào tháng 10 năm 2018, theo đó Hoa Kỳ cần phải chống lại « các nỗ lực của Trung Quốc nhằm phá vỡ lợi thế địa chính trị của Mỹ và trật tự quốc tế ».
Với Donald Trump, nước Mỹ đã từ bỏ hẳn chiến lược thuyết phục lôi kéo Trung Quốc, với hy vọng là thông qua việc mở cửa ra thế giới bên ngoài và tiếp nhận đầu tư ngoại quốc, Bắc Kinh sẽ áp dụng các quy tắc, chuẩn mực quốc tế. Và sau đó, Mỹ đã cứng rắn với Trung Quốc trên mọi phương diện, từ vấn đề Đài Loan, Tân Cương, cho đến Biển Đông, và mới đây là Hồng Kông, với những quyết định hầu như lúc nào cũng được cả hai đảng tại Mỹ hậu thuẫn.
Bắc Kinh từng lầm tưởng rằng kinh tế Mỹ có thể gặp khó khăn do chiến tranh thương mại, khiến ông Trump gặp khó khăn chính trị. Thế nhưng, theo bà Valérie Niquet, chuyên gia Pháp về Trung Quốc, hiện nay có « hai điều rất đáng ngại cho Trung Quốc là nền kinh tế Mỹ tiếp tục hoạt động tốt. Và ông Trump có khả năng được bầu lại. »
Trong chiều hướng đó, theo bà Niquet Bắc Kinh sẽ phải « gồng mình chịu đựng các biện pháp trừng phạt đang đè nặng lên nền kinh tế Trung Quốc và nêu bật mức độ lệ thuộc của Trung Quốc vào các thị trường phát triển như Hoa Kỳ và Châu Âu ».
Trung Quốc cũng nghĩ rằng họ có thể khai thác sự chia rẽ giữa một bên là Hoa Kỳ và bên kia là Châu Âu cùng Nhật Bản, thế nhưng, thực tế lại khác. Theo chuyên gia Niquet, Trung Quốc đang phải đối phó với một mặt trận, vì Châu Âu và Nhật Bản có cùng một đánh giá với Mỹ về Trung Quốc, cho dù phương pháp hành động khác nhau : Châu Âu muốn cải tổ Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, trong khi Hoa Kỳ chỉ muốn hành động đơn phương.
Trước những đòn tấn công của Mỹ, Trung Quốc vẫn sử dụng những chiêu bài xưa cũ : Bộ máy tuyên truyền của chế độ cố kích động tinh thần dân tộc, thi nhau lên án chủ nghĩa đế quốc Mỹ, đồng thời ca tụng « sự trỗi dậy hòa bình của Trung Quốc".
Trong bối cảnh đó, ông Tập Cận Bình đã phải cố gắng hòa hoãn để tìm đồng minh, như sưởi ấm quan hệ với Nhật Bản, từng bị ông làm khó dễ trước đây, hay hòa dịu hơn với Liên Hiệp Châu Âu, mà gần đây đã thể hiện một lập trường phê phán hơn với Trung Quốc.
Bắc Triều Tiên cũng đột nhiên được nâng cấp trở lại thành một nước anh em, trong lúc tình hữu nghị Nga - Trung thì được ca ngợi đến tận mây xanh.
Nhìn chung, cuộc tấn công của Mỹ đã khiến niềm tin của Trung Quốc vào sức mạnh của mình bị lung lay. Đối với chuyên gia Valérie Niquet, « vấn đề tế nhị đối với ông Tập Cận Bình là để lộ vẻ bị buộc phải chiều theo áp lực từ nước ngoài. Các cuộc tấn công của Mỹ đã tác hại đến lập luận về tự hào dân tộc và xoáy vào những điểm yếu của Trung Quốc ».
Một dây chuyền của nhà máy sản xuất thiết bị súng Yakesa Tactical Gear Co, chuyên xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Ảnh chụp tại Quảng Châu, Quảng Đông, Trung Quốc, ngày 01/06/2019REUTERS/Jason Lee
Chính quyền Việt Nam cam kết sẽ bài trừ tệ nạn hàng Trung Quốc được đưa vào Việt Nam sau đó xuất khẩu sang Mỹ, châu Âu với nhãn hiệu « Làm tại Việt Nam », để tránh lệnh áp thuế của Mỹ trong bối cảnh chiến tranh thương mại. Hà Nội lo ngại bị Mỹ trừng phạt lây.
Theo bản tin của Reuters ngày 10/06/2019, hải quan Việt Nam cho biết phát hiện rất nhiều vụ lách né lệnh áp thuế xuất khẩu 25% của Mỹ từ khi thương chiến Mỹ-Trung nổ ra. « Giả mạo xuất xứ, đóng lại bao bì bất hợp pháp thường xảy ra đối với hàng dệt may, thuỷ sản, nông sản, gạch men, mật ong, sắt, thép, nhôm và gỗ ép.. » của Trung Quốc, theo một bản thông cáo của Tổng cục Hải quan.
Trung Quốc sẽ còn tiếp tục tìm cách chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp vào Việt Nam sau đó xuất khẩu vào thị trường Mỹ, châu Âu, Nhật Bản…nếu thương chiến kéo dài, hải quan cảnh báo.
Hàng Trung Quốc nhưng có giấy chứng nhận gốc Việt Nam
Cụ thể là một số công ty Việt Nam nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc, sau đó thay bao bì, dán nhãn "Made in Vietnam", xin cấp giấy chứng nhận xuất xứ để xuất khẩu sang Mỹ, châu Âu, Nhật Bản…
Cũng theo thông cáo của Tổng cục Hải quan được Reuters trích dẫn, Việt Nam đang tiến hành một số thủ tục cho phép « kiểm soát nguồn gốc hàng hóa xuất khẩu và sẽ trừng phạt răn đe những kẻ phạm pháp ».
Trước nguy cơ Việt Nam biến thành trạm trung chuyển tái xuất khẩu hàng Trung Quốc, một đại biểu thuộc Ủy ban Kinh tế Quốc Hội Việt Nam cảnh cáo coi chừng bị Mỹ trừng phạt lây.
Trong một bản tuyên bố, phó thủ tướng kiêm ngoại trưởng Phạm Bình Minh lên án thủ đoạn này « làm hại cho uy tín của doanh nghiệp và sản phẩm Việt Nam ».
Tình trạng nêu trên được báo chí Việt Nam đề cập rộng rãi nhưng không ai rõ vì sao « cơ quan cấp giấy chứng nhận xuất xứ » lại có hành động làm hại mặt hàng Việt Nam chính gốc.
Dây chuyền lắp ráp xe gắn máy tại Hải Phòng, Việt Nam. Ảnh chụp ngày 03/11/2018.REUTERS/Kham
Le Figaro hôm nay 14/11/2018nhận định « Đông Nam Á muốn vượt qua cuộc đối địch Mỹ-Trung » : mười nước ASEAN vừa lệ thuộc vào Trung Quốc vừa là đối thủ cạnh tranh ; và cuộc chiến tranh thương mại giữa Trung Quốc với Hoa Kỳ là mối lợi tình cờ cho Việt Nam.
Các cường quốc đều muốn gia tăng ảnh hưởng kinh tế và chính trị tại khu vực thuộc loại năng động nhất thế giới, có 647 triệu người tiêu dùng. Phó tổng thống Mỹ Mike Pence, thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường có thể gặp gỡ tổng thống Nga Vladimir Putin, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi hay thủ tướng Nhật Shinzo Abe tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN đang diễn ra tại Singapore (tuy Donald Trump và Tập Cận Bình không tham dự, còn châu Âu lại vắng mặt).
Mười nước thành viên ASEAN theo dõi cuộc song đấu giữa hai đối tác kinh tế chủ chốt Washington và Bắc Kinh với tâm trạng lo ngại xen lẫn hy vọng. Theo báo cáo của HSBC, có đến 86% chủ doanh nghiệp trong khu vực tin vào triển vọng thương mại, cao hơn mức bình quân thế giới.
Việc Mỹ áp thuế vào hàng Trung Quốc có thể làm tăng nhanh tốc độ dịch chuyển sản xuất từ Hoa lục sang Đông Nam Á – một hiện tượng đã diễn ra từ nhiều năm qua trong ngành dệt may và điện tử, do lương công nhân Trung Quốc tăng lên. Alicia Garcia Herrero, kinh tế gia trưởng của Natixis nhận định : « ASEAN rõ ràng có lợi trong cuộc chiến thương mại. Nhu cầu của Mỹ về hàng tiêu dùng thông dụng sẽ không giảm sút ».
Đặc biệt đối với Việt Nam, trong số 10 mặt hàng xuất khẩu hàng đầu, có đến 8 mặt hàng cùng loại với đối thủ Trung Quốc đang bị Mỹ đánh thuế. Đây là mối lợi bất ngờ cho Việt Nam, thu hút được hàng loạt đầu tư trực tiếp nước ngoài trong đó có những tên tuổi lớn như Samsung. Một số nước khác cũng đang hy vọng trong trung hạn, như nhận xét của Tony Cripps, tổng giám đốc HSBC ở Singapore : « Chuyển đổi một chuỗi sản xuất quy mô cần có thời gian. Nếu căng thẳng tiếp tục, Thái Lan hay Malaysia cũng sẽ được quan tâm ».
Tuy nhiên bên cạnh đó chiến tranh thương mại Mỹ-Trung sẽ ảnh hưởng đến ASEAN, khi nhu cầu của Trung Quốc giảm xuống – nhà kinh tế Trinh Nguyen của Natixis dự báo. Kịch bản này gây lo ngại cho nước chủ nhà Singapore. Sự hội nhập của khu vực bị Donald Trump bỏ rơi từ sau khi rút khỏi TPP hãy còn phải chờ đợi : kết luận về hiệp định tự do mậu dịch RCEP do Trung Quốc chủ xướng đã được dời lại sang năm 2019.
Thế giới đảo điên, Trung Quốc thủ lợi ?
Cũng liên quan đến châu Á, La Croix đặt câu hỏi với nhà sử học người Anh Peter Frankopan : « Phải chăng Trung Quốc được hưởng lợi nhiều nhất về tình trạng đảo lộn của thế giới ngày nay ? ». Trong cuốn sách vừa xuất bản mang tên « Con đường tơ lụa mới, một thế giới mới xuất hiện », ông Frankopan cho rằng tương lai thế giới sẽ được vẽ lại theo những gì diễn ra dọc con đường này.
Nhà sử học nhấn mạnh đến vai trò của khu vực nằm giữa phía đông Địa Trung Hải và Thái Bình Dương. Trung Đông, Nga và Trung Á tập trung 70% trữ lượng dầu lửa và 65% khí đốt của thế giới, phân nửa số lượng lúa mì và 85% sản lượng toàn cầu về gạo. Về nguyên liệu, Trung Quốc và Nga chiếm ba phần tư sản lượng silicium, cần thiết cho vi điện tử và chất bán dẫn, riêng Trung Quốc sản xuất trên 80% đất hiếm dùng cho pin và máy tính xách tay. Theo Peter Frankopan, chúng ta đang sống trong thế kỷ của châu Á.
Trung Quốc đã chuẩn bị cho kỷ nguyên này với sách lược « Một vành đai, một con đường ». Hiểu rằng đầu tư vào kinh tế sẽ mang lại những lợi ích về chính trị, Bắc Kinh đang ve vãn những người bạn mới, không chỉ ở châu Á và châu Phi, mà còn tại châu Âu và Trung Đông. Tuy nhiên câu hỏi vẫn đặt ra về cách thức Trung Quốc giải quyết những khó khăn trong các dự án hạ tầng lớn thuộc Con đường tơ lụa mới, và nợ nần quá cao của một số nước liên quan. Thách thức khác đối với Trung Quốc là tình trạng lão hóa dân số và bong bóng tín dụng.
Donald Trump thích dùng cây gậy thay vì củ cà rốt
Hoa Kỳ đã trễ tràng nhận ra thực tế thế giới đang thay đổi, và chính sách của Mỹ khá rối rắm, nếu không nói là phản tác dụng. Việc cắt giảm ngân sách của bộ Ngoại Giao đã làm giảm đi tính chuyên nghiệp, và cảm tình của thế giới đối với nước Mỹ.
Tổng thống Donald Trump muốn bảo vệ lợi ích của Mỹ, nhưng ông sử dụng cây gậy thường xuyên hơn củ cà rốt. Washington dùng các biện pháp trừng phạt và thuế quan, kể cả đối với bạn cũ và đồng minh ; rút khỏi các thỏa ước quốc tế như hiệp ước nguyên tử Iran, hiệp ước khí hậu Paris, Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, thay vì đóng vai trò tích cực trong lãnh vực an ninh và thương mại thế giới.
Hoa Kỳ cũng nhận lấy rủi ro khi coi Ả Rập Xê Út là trụ cột trong chính sách Trung Đông. Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan nay nghiêng sang Nga và Trung Quốc ; còn tại Syria, bộ ba Nga, Iran và Thổ qua mặt Mỹ trong các cuộc đàm phán hòa bình. Matxcơva cũng quay lại đóng vai trò trung gian hòa giải giữa chính quyền Afghanistan và phe Taliban.
Ngược lại, Washington coi Trung Quốc, Nga và Iran là những « nhân tố gây bất ổn ». Nhà sử học Peter Frankopan bày tỏ hy vọng sự đối địch giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc sẽ không chuyển thành đối đầu quân sự, nhưng ông nhấn mạnh, lịch sử cho thấy chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể dẫn đến leo thang căng thẳng.
Tân Cương, « quần đảo ngục tù » của người Duy Ngô Nhĩ
Cũng liên quan đến Trung Quốc, Le Monde tố cáo « Quần đảo ngục tù mới của người Duy Ngô Nhĩ ». Tân Cương nay trở thành « Quần đảo Gulag » (hay « Quần đảo ngục tù ») - tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Nga Soljenitsyne – nhưng là một gulag kỹ thuật cao, chỉ dành riêng cho một sắc tộc.
Theo Le Monde, việc buộc cả triệu người Duy Ngô Nhĩ đi cải tạo, nằm trong giấc mơ muôn thuở là Hán hóa vùng đất rộng lớn này, biến một dân tộc nói tiếng Thổ và theo đạo Hồi thành những công dân Trung Quốc « yêu nước » qua quá trình tẩy não quen thuộc của cộng sản. Trại viên phải tự kiểm điểm, ca ngợi sự khoan hồng của đảng trước mỗi bữa ăn…
Đây cũng là quan điểm đồng hóa của Hồ Liên Hiệp (Hu Lianhe), lý thuyết gia được Tập Cận Bình đặt vào vị trí quan trọng trong Mặt trận Tổ quốc. « Giấc mơ Trung Hoa » của ông Tập là cứu cánh để biện minh cho mọi phương tiện. Nhưng công cuộc khủng bố này của Nhà nước Trung Quốc, dù chưa cụ thể thấy máu đổ, cho thấy Bắc Kinh khó thể chính danh khi nắm lấy quyền lãnh đạo Tân Cương, không cho vùng đất này được tự trị.
Thành công và hạn chế của phe Dân Chủ Mỹ
Về cuộc bầu cử giữa kỳ vừa qua ở Hoa Kỳ, Le Monde phân tích về « Sự thành công và hạn chế của phe Dân Chủ », hiện đang bị giằng co giữa cánh tả và cánh trung. Tuy chiến thắng trong cuộc đua vào Hạ Viện, nhưng các ứng viên cánh tả chỉ giành được lợi thế tại các đơn vị bầu cử không mấy quan trọng.
Dân Chủ nay có được đa số tương đối trong Hạ Viện, và giành được thêm bảy ghế thống đốc, trong bối cảnh lý ra phải có lợi cho ông Donald Trump : kinh tế phát triển mạnh và không có cuộc khủng hoảng quốc tế quan trọng nào. Tuy nhiên « làn sóng xanh » không đạt được như mong đợi, Dân Chủ thất thế tại các vùng nông thôn.
Những khuôn mặt hàng đầu trong cuộc bầu cử 2018 đều thuộc cánh tả mà Bernie Sander của năm 2016 là biểu tượng, họ chiến thắng nhưng tại các địa phương xưa nay vẫn bầu cho Dân Chủ. Cánh tả này không lật đổ được một ghế nào ở Hạ Viện, mà chính phe ôn hòa của Tân Liên Minh Dân Chủ mới giành được thắng lợi tại 23/29 đơn vị nơi họ ra tranh cử.
Yemen trong tình trạng tuyệt vọng
Libération nhìn sang Trung Đông, kêu gọi « Hãy nỗ lực tìm kiếm hòa bình cho Yemen ». Sau vụ sát hại nhà báo Khashoggi, phương Tây gây áp lực với Riyad, để kết thúc một cuộc chiến đã kéo dài bốn năm trong sự thờ ơ của mọi người.
Tờ báo bày tỏ mong muốn « Yemen, giờ là lúc khởi đầu cho hồi kết của cuộc chiến ? ». Cảng Hodeida, nơi thực phẩm và thuốc men từ bên ngoài đưa vào Yemen đang bị phong tỏa, khiến có nguy cơ xảy ra nạn đói.
Vốn là quốc gia nghèo nhất trong thế giới Ả Rập, phải nhập khẩu 90% thực phẩm, hiện nay có đến 22/28 triệu người Yemen phải sống nhờ viện trợ quốc tế. Nhiều trung tâm y tế không còn hoạt động, y bác sĩ không được trả lương từ tháng 8/2016. Yemen ba năm qua không có ngân sách, đồng tiền quốc gia mất giá 50%, giá cả các mặt hàng thiết yếu tăng vọt. Hiện nay trên 420.000 trẻ em Yemen bị suy dinh dưỡng, và tuy nạn đói chưa diễn ra, nhưng tình hình chung được đánh giá là thảm họa.
Tình báo kinh tế, giá xăng… : Tựa chính báo Pháp
Trong lúc tổng thống Mỹ Donald Trump đả kích Pháp nặng nề chưa từng thấy, Le Figaro hôm naybáo động « Hoa Kỳ đã dọ thám các công ty của chúng ta như thế nào ». Tờ báo tiết lộ một báo cáo của cơ quan tình báo Pháp, cảnh báo về các phương pháp tấn công dữ dội của người Mỹ, cho rằng Paris vẫn còn ngây thơ trước tình báo kinh tế.
Về chính trị trong nước, Le Monde nhận định « Tổng thống Pháp Macron lo ngại cử tri của mình sẽ bỏ sang phe Sinh thái » trong cuộc bầu cử châu Âu sắp tới. La Croix dành trang nhất cho « Chiếc áo gilet phẫn nộ » : Chính phủ Pháp hôm nay loan báo các biện pháp để giảm nhẹ tác động của việc tăng giá xăng, trong lúc phong trào « Gilet vàng » (tức những chiếc áo dạ quang) chuẩn bị xuống đường rầm rộ vào thứ Bảy này để phản đối.
Les Echos chạy tựa lớn « Brexit : Bà May đặt cược vào kế hoạch ly dị » với châu Âu. Sau nhiều tháng thương lượng, các bên đã đạt được một thỏa thuận về kỹ thuật, và các bộ trưởng Anh hôm nay cho ý kiến đồng ý hay không.
Hàng Trung Quốc gắn xuất xứ giả từ Việt Nam để tránh quan thuế Mỹ
Công nhân tại một xưởng may tại Hà Nội sản xuất để xuất cảng. (Hình: MANAN VATSYAYANA/AFP/Getty Images)
HÀ NỘI 10-6 (NV) .- Một số nhà xuất cảng Trung Quốc đã tìm cách tránh né thuế quan trừng phạt của Mỹ bằng cách tuồn hàng sang Việt Nam, gắn sẵn xuất xứ Việt Nam rồi đi đường vòng sang Hoa Kỳ.
Báo tài chính Bloomberg hôm Chủ Nhật nói nhà cầm quyền Việt Nam đã khám phá ra hàng chục sản phẩm có chứng chỉ xuất xứ giả mạo và chuyển bất hợp pháp từ những công ty muốn né thuế quan Mỹ, từ sản phẩm nông nghiệp, vải sợi đến sắt thép. Đây là một trong những lần người ta thấy Hà Nội công khai nhìn nhận có chuyện mánh mung như thế xảy ra từ khi bùng nổ cuộc chiến thương mại Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Bloomberg cho hay Việt Nam cam đoan gia tăng trừng phạt các trò gian lận thương mại vì nước này cũng đang lo bị vạ lây khi một số nhà xuất cảng Trung Quốc đưa vòng hàng của họ sang Việt Nam, chuyển giao bất hợp pháp để tránh thuế quan trừng phạt vào $250 tỉ hàng hóa Trung Quốc, và Mỹ còn dọa đánh luôn $300 tỉ hàng nữa.
Những đối tác thương mại của Mỹ như Việt Nam đang bị Hoa Thịnh Đốn gia tăng áp lực buộc phải ngăn chặn các vụ xuất cảng bất hợp pháp, nếu chính họ không muốn bị Mỹ trừng phạt thuế quan. Báo chí Việt Nam những tháng gần đây thấy có những bài viết hay bản tin khuyến cáo cả người tiêu thụ cũng như giới doanh nghiệp về hàng hóa Trung Quốc gắn xuất xử giả làm sản phẩm Việt Nam.
Biểu đồ thống kê của Cục Thống Kê Hoa Kỳ cho thấy sự gia tăng nhập cảng từ Việt Nam cao nhất trong quý I năm 2019. (Hình: Bloomberg).
Ngày 15/5/2019, tờ Công an Nhân Dân (báo tuyên truyền của Bộ Công an Hà Nội) có bản tin “Cảnh giác hàng Trung Quốc ‘núp’ bóng xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu”. Tờ báo viết rằng “các doanh nghiệp và chuyên gia lo ngại việc kiểm soát thiếu hiệu quả khiến hàng hóa từ Trung Quốc không chỉ tràn vào Việt Nam để tiêu thụ với giá rẻ mà còn tìm cách núp bóng xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu sang Hoa Kỳ và các nước khác. Do đó, hàng hóa Việt Nam sẽ phải hứng chịu đòn trừng phạt thuế rất cao của Hoa Kỳ. Một số mặt hàng như thép, gỗ… của Việt Nam đã từng bị ‘vạ lây’ từ hàng Trung Quốc tràn vào núp bóng xuất xứ hàng Việt để né thuế.”
Trước đó, bản tin đài VTV ngày 6/5/2019 nói rằng “lợi dụng tâm lý chuộng hàng Việt, hiện tượng gian lận thương mại thông qua ghi nhãn xuất xứ hàng hóa sản xuất tại Việt Nam (Made in Vietnam) đã gia tăng.”
Gần đây, ngày 1/6/2019, tờ Pháp Luật Thành phố ở Sài Gòn cho hay “để ngăn chặn tình trạng gian lận xuất xứ, bảo vệ người tiêu dùng trong nước, Tổng cục Hải quan vừa có công văn yêu cầu cục trưởng cục hải quan các tỉnh, thành phố chỉ đạo các chi cục hải quan tăng cường kiểm tra xuất xứ đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc nhưng trên nhãn lại thể hiện ‘Made in VietNam’”.
Tin tức trong tuần qua cho thấy hàng hóa từ Việt Nam xuất cảng sang Mỹ gia tăng rất mạnh trong quý I của năm nay vào lúc xuất cảng từ Trung Quốc sang Mỹ giảm xuống. Trong khi có những chứng cứ cho thấy các nhà nhập cảng ở Mỹ đã chuyển đơn đặt hàng sang các đối tác cung cấp khác, nhưng nhiều nhà phân tích lại đặt dấu hỏi liệu rằng trong số đó có bao nhiêu phần trăm là hợp pháp.
Các vụ giả mạo xuất xứ đã từng bị Hải quan Việt Nam phát hiện kể cả những hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc nhưng lại ghi xuất xứ “Made in Vietnam” trên món hàng. Nhà cầm quyền Việt Nam đưa ra thí dụ như Hải quan Mỹ đã phát hiện gỗ (ván) ép của Trung Quốc nhập cảng vào Mỹ qua một công ty của Việt Nam.
Hồi tháng trước, Bộ Tài Chính Hoa Kỳ đã xếp Việt Nam vào danh sách các nước cần theo dõi về chính sách thao túng tiền tệ. Hà Nội đã phải cử ông phó thủ tướng kiêm ngoại trưởng Phạm Bình Minh sang Hoa Thịnh Đốn để giải thích chống đỡ hầu tránh bị Mỹ trừng phạt kinh tế.
Giữa hai làn đạn của cuộc chiến thương mại Hoa Kỳ – Trung Quốc, Việt Nam phải xác nhận không dùng hối suất (phá giá) để hưởng lợi hơn trong thương mại dù họ càng ngày càng cảm thấy bất an khi cuộc chiến này ảnh hưởng tới nền kinh tế nhỏ bé của mình.
Khi ra trước Quốc Hội hồi tuần qua, ông Phạm Bình Minh nói rằng tổng sản phẩm nội địa của Việt Nam (GDP) có thể bị giảm mất 6 triệu tỉ đồng ($256 triệu đô la) trong 5 năm tới chỉ vì cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.(TN)
Thương chiến: Mỹ tăng thuế quan lên 200 tỷ USD hàng hóa TQ
9 giờ trước
Các đường dẫn bên ngoài này sẽ mở ở cửa sổ mới
Bản quyền hình ảnhGetty Images
Hoa Kỳ tăng gấp đôi thuế quan lên hàng hóa trị giá 200 tỷ đôla của Trung Quốc, một sự leo thang mạnh mẽ trong cuộc thương chiến đang gây thiệt hại cho các nước.
Thuế quan lên các hàng hóa Trung Quốc bị ảnh hưởng tăng từ 10% lên 25%, và Bắc Kinh tuyên bố sẽ trả đũa.
Trung Quốc nói rằng nước này lấy làm "hối tiếc sâu sắc" với hành động này và sẽ phải thực hiện "các biện pháp trả đũa cần thiết".
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung qua năm biểu đồ Mỹ bắt giữ tàu chở than của Triều Tiên TQ cử đoàn đàm phán cấp cao đến Mỹ
Mức thuế mới được đưa ra khi các quan chức cấp cao của cả hai bên đang nỗ lực cứu vãn một thỏa thuận thương mại tại Washington.
Chỉ mới gần đây, Hoa Kỳ và Trung Quốc gần như đã gần như kết thúc những tháng ngày căng thương mại.
Bộ Thương mại Trung Quốc xác nhận việc tăng thuế mới đây nhất của Hoa Kỳ trên trang web của mình.
"Hy vọng rằng phía Mỹ và Trung Quốc sẽ hợp tác... để giải quyết các vấn đề hiện có thông qua hợp tác và tham vấn," Bộ Thương mại Trung Quốc nói trong một tuyên bố.
Thuế quan là thuế do các nhà nhập khẩu trả cho hàng hóa nước ngoài, vì vậy mức thuế 25% sẽ được trả bời các công ty Mỹ nhập hàng hóa Trung Quốc vào nước này.
Thị trường chứng khoán Trung Quốc tăng hôm thứ Sáu (10/5), với chỉ số Hang Seng tăng 1% và Shanghai Composite tăng gần 2%.
Tuy nhiên, hồi đầu tuần thị trường chứng khoán đã sụt giảm sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ra hiệu tăng thuế vào hôm Chủ Nhật. Chứng khoán TQ sụt giảm vì Mỹ dọa đánh thêm thuế
Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung
Chiến tranh thương mại Mỹ-TrungNăm ngoái, Hoa Kỳ đã áp thuế quan 10% lên hàng hóa trị giá 200 tỷ đôla của Trung Quốc - bao gồm cá, túi xách, quần áo và giầy dép.
Thuế quan phải tăng vào hồi đầu năm, nhưng việc tăng thuế đã bị trì hoãn do các cuộc đàm phán có tiến triển.
Tăng thuế sẽ tác động đến những gì?
Thương chiến Mỹ-Trung đã đè nặng lên nền kinh tế toàn cầu trong suốt năm qua và gây ra sự không chắc chắn cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Mặc dù ông Trump đã giảm thiểu tác động của thuế quan lên nền kinh tế Hoa Kỳ, việc tăng thuế có thể tác động đến một số công ty và người tiêu dùng Mỹ khi các công ty có thể chịu thêm vài chi phí, giới phân tích cho biết.
Deborah Elms, giám đốc điều hành Trung tâm Thương mại Châu Á nói: "Đây sẽ là cú sốc lớn với nền kinh tế.
"Tất cả các công ty Mỹ đột nhiên đối mặt với việc tăng 25% chi phí, và rồi bạn phải nhớ rằng người Trung Quốc sẽ trả đũa."
Bản quyền hình ảnhGetty ImagesImage caption Giời chức Mỹ và Trung Quốc đã tổ chức nhiều vòng đàm phán trong nỗ lực đạt được thỏa thuận chấm dứt thương chiến Trong một tuyên bố, Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại Trung Quốc cho biết họ cam kết giúp cả hai bên tìm ra giải pháp "bền vững".
"Mặc dù chúng tôi thất vọng vì cuộc cạnh tranh gia tăng, tuy vậy chúng tôi ủng hộ nỗ lực tiếp theo của cả hai bên để đạt được sự đồng thuận về một thỏa thuận mạnh mẽ và có thể thực thi nhằm giải quyết các vấn đề cơ bản và cốt yếu mà các nhân viên của chúng tôi đang phải đối mặt lâu nay ở Trung Quốc."
'Leo thang nghiêm trọng' của thương chiến
Phân tích của Karishma Vaswasni, phóng viên kinh doanh châu Á Mỹ nói TQ quay đầu với cam kết thương mại Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ: "Trung Quốc, Trung Quốc, Trung Quốc" Những điều cần biết về thương chiến Mỹ-Trung
Không có đột phá, không có thỏa thuận - chỉ có nhiều thuế quan hơn.
Với hành động này, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã giáng một đòn hiệu quả không chỉ vào nền kinh tế Trung Quốc - như ông có lẽ đã hy vọng - mà còn vào nền kinh tế Mỹ.
Mức thuế quan 10% trước đây lên hàng hóa trị giá 200 tỷ đôla của Trung Quốc được các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ chấp nhận ở một mức độ nào đó, nhưng các nhà kinh tế cho rằng thuế quan 25% sẽ khó 'nuốt' hơn cho họ rất nhiều.
Họ gần như chắc chắn phải tính thêm mức phí đó vào người tiêu dùng Mỹ - và điều đó có nghĩ là giá cả sẽ tăng.
Không nghi ngờ gì nữa, đây là sự leo thang nghiêm trọng - và cuộc thương chiến giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã trở lại.
Điều này có nghĩa là phần còn lại của chúng ta nên chuẩn bị cho nhiều đau khổ sắp tới.
Tăng thuế ảnh hưởng như thế nào đến các cuộc đàm phán?
Bất chấp căng thẳng leo thang trong tuần này, các cuộc đàm phán giữa Phó thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc với Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin đã được tổ chức hôm thứ Năm.
Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc cho biết các quan chức Mỹ đã đồng ý với phó thủ tướng tiếp tục các cuộc đàm phán vào sáng thứ Sáu, truyền thông cho biết.
Mặc dù có những lạc quan gia tăng về tiến bộ trong các cuộc đàm phán thương mại gần đây, các điểm mấu chốt vẫn tồn tại xuyên suốt.
Bao gồm những vấn đề quanh việc bảo vệ sở hữu trí tuệ, làm cách nào nhanh chóng đẩy lùi thuế quan và làm thế nào để thực thi thỏa thuận.
Các nhà phân tích nói rằng Trung Quốc vẫn sẵn sàng đàm phán để duy trì nền tảng đạo đức và vì họ nhận ra tầm quan trọng của việc giải quyết thương chiến.
"Một cuộc thương chiến sẽ có hại cho Trung Quốc, cả nền kinh tế thực và thị trường tài chính. Nó cũng không tốt cho nền kinh tế thế giới," Gary Hufbauer thuộc Viện Kinh tế Quốc tế Peterson nói.
"Sẽ tốt hơn cho Trung Quốc để đóng vai trò chính khách hòa giải hơn là một người trả đũa giận dữ."
Tại sao Mỹ và Trung Quốc bất hòa?
Trung Quốc là mục tiêu thường xuyên của sự tức giận của Donald Trump, với việc tổng thống Mỹ chỉ trích sự bất cân bằng thương mại giữa hai nước và các quy tắc sở hữu trí tuệ của Trung Quốc, mà ông nói là gây khó khăn cho các công ty Mỹ.
Một số người ở Trung Quốc coi cuộc thương chiến là một phần trong nỗ lực của Hoa Kỳ nhằm kiềm chế sự trỗi dậy của họ, với các chính phủ phương Tây ngày càng lo lắng về ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc trên thế giới.
Cả hai bên đã áp thuế quan lên hàng hóa của nhau trị giá hàng tỷ đôla. Tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn, vì ông Trump cũng cảnh báo rằng ông có thể "sớm" đưa ra mức thuế 25% lên hàng hóa trị giá 325 tỷ đôla của Trung Quốc.
Không rõ chính xác điều gì dẫn đến những hành động mới đây nhất của tổng thống Hoa Kỳ, mà dường như làm Trung Quốc ngạc nhiên.
Trước các cuộc thảo luận, Ông Trump đã nói Trung Quốc "phá vỡ thỏa thuận" và sẽ phải trả giá vì điều đó.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho biết cuộc tranh cãi này tạo ra "mối đe dọa cho nền kinh tế toàn cầu".
"Như chúng tôi đã nói trước đây, mọi người đều thua trong một cuộc xung đột thương mại kéo dài," cơ quan đảm bảo sự ổn định tài chính toàn cầu nói trong một tuyên bố, và kêu gọi một "giải pháp nhanh chóng".
Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc - có lúc đã tưởng như sắp kết thúc - giờ đây bất ngờ leo thang với mối đe dọa về thuế quan mới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tăng gấp đôi mức thuế trên 200 tỷ đôla hàng hóa Trung Quốc vào thứ Sáu kể cả những hàng hóa mới mới "trong thời gian ngắn".
Mặc dù vậy, người Trung Quốc đang bắt đầu hai ngày đàm phán với Mỹ.
1) Thâm hụt thương mại của Mỹ tăng trưởng như thế nào?
Hoa Kỳ cáo buộc Trung Quốc giao dịch không công bằng, và phát động một cuộc chiến thương mại chống lại Trung Quốc vào năm ngoái.
Không chỉ cáo buộc Trung Quốc ăn cắp tài sản trí tuệ, mà Hoa Kỳ còn muốn Bắc Kinh thay đổi chính sách kinh tế của mình, điều nước này cho rằng Trung Quốc không công bằng khi hỗ trợ các công ty trong nước qua nhiều trợ cấp. Hoa Kỳ cũng muốn Trung Quốc mua thêm hàng hóa của Hoa Kỳ để kiềm chế thâm hụt thương mại trị giá 419 tỷ đôla với Trung Quốc.
Thâm hụt thương mại là sự khác biệt giữa lượng nhập khẩu và xuất khẩu của Mỹ với nước khác. Giảm khoảng cách này là một phần quan trọng trong chính sách thương mại của ông Trump.
Các sản phẩm của Trung Quốc bị áp thuế quan của Mỹ kể từ khi bắt đầu cuộc chiến thương mại có phạm vi rất rộng, từ máy móc đến xe máy.
Trong diễn biến mới nhất, Mỹ đã áp thuế 10% đối với các sản phẩm Trung Quốc trị giá 200 tỷ đôla bao gồm cá, túi xách, quần áo và giày dép.
Những sản phẩm đó sẽ tiếp tục bị tăng thuế lên đến 25%, nếu Mỹ nhất quyết làm thế trong tuần này. Trung Quốc cáo buộc Mỹ khơi mào cuộc chiến thương mại lớn nhất trong lịch sử kinh tế. Trung Quốc thì nhắm tới những hàng hóa Mỹ như hóa chất, rau và rượu whisky.
Họ có chiến lược đặc biệt nhắm vào các sản phẩm sản xuất tại các quận của đảng Cộng hòa và hàng hóa có thể mua được ở nơi khác, như đậu nành.
4) Chiến tranh thương mại đã ảnh hưởng thị trường chưa?
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung là nguyên do của sự bất ổn lớn cho thị trường tài chính trong năm qua. Sự bất ổn đó đè nặng lên niềm tin của các nhà đầu tư trên toàn thế giới và góp phần gây ra nhiều lỗ lã.
Năm 2018, chỉ số Hang Seng của Hong Kong đã giảm hơn 13% và Shanghai Composite sụt gần 25%.
Cả hai chỉ số đã phục hồi chút ít và tăng lần lượt 12% và 16% trong năm 2019, tính cho đến nay. Trong khi đó, chỉ số Trung bình Công nghiệp Dow Jones đã giảm gần 6% trong năm 2018 và tăng khoảng 11% trong năm nay.
Đồng nhân dân tệ đã giảm hơn 5% so với đồng đô a Mỹ năm ngoái, bắt đầu ổn định vào năm 2019, theo Reuters.
5) Trận chiến thương mại nào khác đang diễn ra?
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung có tác động dây chuyền đối với các quốc gia khác và nền kinh tế toàn cầu.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết sự leo thang căng thẳng thương mại Mỹ-Trung là một yếu tố góp phần vào "suy yếu đáng kể trong việc phát triển toàn cầu" vào cuối năm ngoái khi cắt giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2019.
Một số quốc gia cũng có thể bị ảnh hưởng gián tiếp - đặc biệt là những quốc gia là đối tác thương mại quan trọng của Hoa Kỳ hoặc Trung Quốc - hoặc đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng của hai nước này.
Ông Trump đã áp thuế lên hàng nhập khẩu từ Mexico, Canada và Liên minh châu Âu, để khuyến khích người tiêu dùng mua sản phẩm của Mỹ. Tất cả các quốc gia này đã trả đũa bằng cách áp thuế lên hàng hóa của Mỹ.