Lính lê-dương Đức tại Điện Biên Phủ
Liên quan đến Việt Nam, nhật báo Libération có bài viết mang tựa đề « Đông Dương với đoàn quân lê dương Đức ít ai biết đến ». Vào cuối Đệ nhị Thế chiến, hàng ngàn lính Đức bị bắt tại Pháp đã chấp nhận đi lính lê dương ở thuộc địa. Một nhà nghiên cứu trẻ Pháp đã vẽ lại hành trình của những người bị lãng quên này trong tác phẩm « Kẻ thù hữu dụng », được bài báo trích dẫn.
Trong Thế chiến thứ hai, có đến 2.600 lính Đức « hy sinh vì nước Pháp » ! Đó là các tù binh Đức bị Pháp bắt đã xung phong gia nhập lực lượng lê-dương, và ngay lập tức được gởi sang Đông Dương, trong đó có nhiều lính SS cũ. Tại Điện Biên Phủ, có đến 1.600 lính Đức tham gia chiến đấu, trong đó nhiều người đã thiệt mạng.
http://vi.rfi.fr/chau-a/20140306-dai-hoa-thuc-pham-ban-tai-trung-quoc/
Posts tonen met het label Điện Biên Phủ. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Điện Biên Phủ. Alle posts tonen
woensdag 18 februari 2015
woensdag 7 mei 2014
Điện Biên Phủ, trận chiến biểu tượng cho thất bại của Pháp ở Đông Dương
Trận chiến khốc liệt kéo dài gần hai tháng tại cứ điểm lòng chảo Điện Biên Phủ kết thúc khi hầm chỉ huy của tướng de Castries bị đánh chiếm ngày 7/5/1954, đó cũng là thời điểm mở đầu sự thất bại hoàn toàn của nước Pháp tại xứ thuộc địa Đông Dương.
Đạo diễn diện ảnh Pháp Pierre Schoendoerffer, từng là phóng viên chiến trường và bị bắt làm tù binh sau khi Điện Biên Phủ thất thủ đã kể lại trong hồi ký của mình về « 56 ngày và 56 đêm ầm ào và điên cuồng », rồi « bỗng nhiên bất ngờ im lặng kinh hoàng ».
Đến bây giờ sau 60 năm, Điện Biên Phủ vẫn luôn là biểu tượng thất bại của Pháp tại Đông Dương, đồng thời đó cũng là trận chiến ác đổ nhiều xương máu cuối cùng của quân đội Pháp.
Ngược lại thời gian, cuộc chiến tranh Đông Dương đã trải qua được 7 năm tính cho đến tháng Tư năm 1953, thời điểm mà quân đội Việt Minh mở cuộc tấn công sang hướng Lào. Tướng Henri Navarra, Tổng chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương quyết định lập căn cứ Điện Biên Phủ để bảo vệ mặt trận Lào. Tháng 11 năm 1953, 3 nghìn lính dù được đổ bộ xuống khu lòng chảo Điện Biên lập cứ điểm, người Pháp cho xây dựng cả sân bay để tiếp viện cho căn cứ.
Bộ tham mưu quân Pháp tin tưởng các đơn vị của tướng Võ Nguyên Giáp sẽ gặp nhiều khó khăn trong công tác hậu cần, không thể đưa pháo hạng nặng vào gần, chứ chưa nói tấn công cứ điểm. Thế nhưng, quân đội Việt Minh đã làm được cái việc mà quân Pháp không ngờ tới. Việt Minh đã huy động hàng nghìn dân công, bộ đội bằng tất cả những phương tiện có trong tay, trong cả tháng trời, ngày đêm vận chuyển quân, khí tài và lương thực áp sát trận địa chuẩn bị cho một trận đánh lớn.
Cuối tháng Giêng năm 1954, Việt Nam đã tập trung được khoảng 40 nghìn quân bao quanh khu lòng chảo Điện Biên Phủ. Đến ngày 13/3/1954, 60 nghìn quân đội Việt Minh bắt đầu cuộc đọ sức trực diện với 12 nghìn lính Pháp đóng trong vùng lòng chảo khi họ bất ngờ mở cuộc tấn công với hoả lực lớn ngoài mọi dự liệu của quân đội Pháp.
Pháo binh Pháp trở nên bất lực trước pháo binh Việt Nam được nguỵ trang kín đáo kéo sát vào trận địa, từ trên những điểm cao thuận lợi nhất trút hoả lực xuống các cứ điểm của Pháp. Đường băng dã chiến Mường Thanh bị pháo kích khiến các máy bay Pháp không thể cất hay hạ cánh xuống Điện Biên Phủ. Cùng lúc đó, quân đội Việt Minh tiến dần lên bằng các đường công sự lần lượt chiếm lĩnh các điểm cao, đẩy quân Pháp vào thế bị phong toả dưới làn lửa đạn ngày đêm của pháo binh Việt Minh.
Trong suốt tháng Tư, các điểm trọng yếu của quân Pháp trong cứ điểm lần lượt rơi vào tay quân đội Việt Nam. Đến ngày 7/5/1954 thì điểm cuối cùng là hầm chỉ huy của tướng de Castrie bị chiếm, toàn bộ khu cứ điểm lòng chảo Điện Biên Phủ rơi vào tay Việt Minh.
Theo thống kê của phía Pháp, trận chiến Điện Biên Phủ đã lấy đi sinh mạng hơn 10 nghìn người Pháp : 1700 người chết trực tiếp trên chiến trường, 1400 người mất tích và 70% trong số 10 nghìn tù binh bỏ mạng trong trại giam những tháng sau khi cứ điểm thất thủ.
Đã 60 năm trôi qua, những nhân chứng của cuộc chiến cũng không còn nhiều, vết thương chiến tranh cũng đã lành dần. Điện Biên Phủ vẫn là một mốc lớn trong lịch sử chiến tranh của đội quân viễn chinh Pháp cho dù đó là một thất bại phải rút khỏi Đông Dương, mở màn cho sự sụp đổ dây chuyển trong hệ thống thuộc địa Pháp ở nhiều nơi khác trên thế giới.
Đạo diễn diện ảnh Pháp Pierre Schoendoerffer, từng là phóng viên chiến trường và bị bắt làm tù binh sau khi Điện Biên Phủ thất thủ đã kể lại trong hồi ký của mình về « 56 ngày và 56 đêm ầm ào và điên cuồng », rồi « bỗng nhiên bất ngờ im lặng kinh hoàng ».
Đến bây giờ sau 60 năm, Điện Biên Phủ vẫn luôn là biểu tượng thất bại của Pháp tại Đông Dương, đồng thời đó cũng là trận chiến ác đổ nhiều xương máu cuối cùng của quân đội Pháp.
Ngược lại thời gian, cuộc chiến tranh Đông Dương đã trải qua được 7 năm tính cho đến tháng Tư năm 1953, thời điểm mà quân đội Việt Minh mở cuộc tấn công sang hướng Lào. Tướng Henri Navarra, Tổng chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương quyết định lập căn cứ Điện Biên Phủ để bảo vệ mặt trận Lào. Tháng 11 năm 1953, 3 nghìn lính dù được đổ bộ xuống khu lòng chảo Điện Biên lập cứ điểm, người Pháp cho xây dựng cả sân bay để tiếp viện cho căn cứ.
Bộ tham mưu quân Pháp tin tưởng các đơn vị của tướng Võ Nguyên Giáp sẽ gặp nhiều khó khăn trong công tác hậu cần, không thể đưa pháo hạng nặng vào gần, chứ chưa nói tấn công cứ điểm. Thế nhưng, quân đội Việt Minh đã làm được cái việc mà quân Pháp không ngờ tới. Việt Minh đã huy động hàng nghìn dân công, bộ đội bằng tất cả những phương tiện có trong tay, trong cả tháng trời, ngày đêm vận chuyển quân, khí tài và lương thực áp sát trận địa chuẩn bị cho một trận đánh lớn.
Cuối tháng Giêng năm 1954, Việt Nam đã tập trung được khoảng 40 nghìn quân bao quanh khu lòng chảo Điện Biên Phủ. Đến ngày 13/3/1954, 60 nghìn quân đội Việt Minh bắt đầu cuộc đọ sức trực diện với 12 nghìn lính Pháp đóng trong vùng lòng chảo khi họ bất ngờ mở cuộc tấn công với hoả lực lớn ngoài mọi dự liệu của quân đội Pháp.
Pháo binh Pháp trở nên bất lực trước pháo binh Việt Nam được nguỵ trang kín đáo kéo sát vào trận địa, từ trên những điểm cao thuận lợi nhất trút hoả lực xuống các cứ điểm của Pháp. Đường băng dã chiến Mường Thanh bị pháo kích khiến các máy bay Pháp không thể cất hay hạ cánh xuống Điện Biên Phủ. Cùng lúc đó, quân đội Việt Minh tiến dần lên bằng các đường công sự lần lượt chiếm lĩnh các điểm cao, đẩy quân Pháp vào thế bị phong toả dưới làn lửa đạn ngày đêm của pháo binh Việt Minh.
Trong suốt tháng Tư, các điểm trọng yếu của quân Pháp trong cứ điểm lần lượt rơi vào tay quân đội Việt Nam. Đến ngày 7/5/1954 thì điểm cuối cùng là hầm chỉ huy của tướng de Castrie bị chiếm, toàn bộ khu cứ điểm lòng chảo Điện Biên Phủ rơi vào tay Việt Minh.
Theo thống kê của phía Pháp, trận chiến Điện Biên Phủ đã lấy đi sinh mạng hơn 10 nghìn người Pháp : 1700 người chết trực tiếp trên chiến trường, 1400 người mất tích và 70% trong số 10 nghìn tù binh bỏ mạng trong trại giam những tháng sau khi cứ điểm thất thủ.
Đã 60 năm trôi qua, những nhân chứng của cuộc chiến cũng không còn nhiều, vết thương chiến tranh cũng đã lành dần. Điện Biên Phủ vẫn là một mốc lớn trong lịch sử chiến tranh của đội quân viễn chinh Pháp cho dù đó là một thất bại phải rút khỏi Đông Dương, mở màn cho sự sụp đổ dây chuyển trong hệ thống thuộc địa Pháp ở nhiều nơi khác trên thế giới.
Các văn phòng của AFP tại Hà Nội, Sài Gòn và Paris, đã gửi về trụ sở của hãng tin nhiều bản tin về Điện Biên Phủ thất thủ.
Việt Minh tấn công Điện Biên Phủ
Ngày 07/05/1954 – văn phòng AFP tại Hà Nội đưa tin : Tối qua, Việt Minh đã tiến hành các đợt tấn công dữ dội vào các mặt phía đông bắc, đông và tây nam của căn cứ cố thủ.
Đây là những điểm tựa hỗ trợ mà kẻ thù đã không đánh chiếm được qua các đợt tấn công liên tục trong đêm thứ Bẩy rạng sáng Chủ nhật.
Tại bộ chỉ huy tối cao, người ta tuyên bố là vẫn chưa biết liệu đây có phải là một cuộc tổng tấn công hay không. Tuy nhiên, quân Việt Minh dường như đã sử dụng các phương tiện hùng hậu, chắc chắn là hai sư đoàn.
Các điểm tựa bị tấn công nằm xung quanh hầm chỉ huy của tướng Castries ; các giao thông hào xuất kích của đối phương thì tiến sát vào chân hàng rào dây thép gai.
Do thời tiết xấu, không quân không thể can thiệp. Trong mọi trường hợp, các máy bay tiêm kích không thể xả súng vào quân Việt Minh vì các trận chiến diễn ra trên những vị trí xen kẽ giữa Pháp và Việt và các giao thông hào của đối phương thì đan xen vào nhau.
Các trận chiến tại Điên Biên phủ
Vào lúc 12 giờ 50 giờ địa phương, ngày 07/05/1954, văn phòng AFP tại Hà Nội gửi về trụ sở bản tin cho biết, các trận chiến ác liệt nhất ở Điện Biên Phủ vẫn đang diễn ra.
Khoảng cách giữa hai mũi tấn công gọng kìm của Việt Minh, từ phía đông và từ phía tây, bao vây hầm chỉ huy của tướng de Castries, chỉ còn là 800 mét.
Cuộc điện đàm cuối cùng
Bản tin ngày 08/05/1954 của AFP, cho biết, theo nguồn tin chính thức, nội dung cuộc điện đàm cuối cùng giữa tướng de Castries ở Điện Biên Phủ và tướng Cogny, Tổng chỉ huy các lực lượng tại Bắc Kỳ, vào lúc 17 giờ, giờ địa phương ngày 07/05 được công bố.
Tướng de Castries : « Tình hình cực kỳ nguy ngập. Các trận chiến diễn ra khắp nơi và không rõ ràng. Tôi nghĩ là hồi kết đã tới gần, nhưng chúng tôi sẽ chiến đấu đến cùng ».
Tướng Congy : « Rõ. Các chiến hữu sẽ chiến đấu tới cùng. Không có chuyện kéo cờ trắng ở Điện Biên Phủ sau khi các chiến hữu đã dũng cảm kháng cự ».
Tướng de Castries : « Rõ. Chúng tôi sẽ phá hủy đại bác và tất cả các thiết bị liên lạc. Máy liên lạc qua đường dây điện sẽ bị phá vào lúc 17 giờ 30 phút. Chúng tôi sẽ chiến đấu tới cùng. Tạm biệt tướng quân. Nước Pháp muôn năm ».
Quân đội kiểm duyệt thông tin và trung tâm chỉ huy rơi vào tay Việt Minh
Vào lúc 8 giờ 45 phút, giờ địa phương, từ Hà Nội, văn phòng AFP đưa tin : Hơn 12 tiếng sau khi Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Thủ tướng), từ diễn đàn của Quốc hội, đã thông báo chính thức là trung tâm chỉ huy ở Điện Biên Phủ đã rơi vào tay Việt Minh, nhưng giới lãnh đạo quân đội tại Đông Dương vẫn không cho phép các hãng thông tấn đưa tin.
Tại các văn phòng của bộ phận kiểm duyệt, hàng trăm bức điện vẫn nằm chờ. Các bản tin này chỉ phát đi vào lúc 9 giờ sáng ngày 08/08, trong lúc các thông tin viên đã được thông tin từ 19 giờ ngày hôm trước, mồng 07/05.
Đối với giới lãnh đạo quân đội, Điện Biên Phủ đã cầm cự được cho tới ngày hôm nay, thứ Bẩy, 08/05, lúc 9 giờ sáng, giờ địa phương. Có hai lý do thông tin muộn màng về Điện Biên Phủ thất thủ : Đánh điện chuyển tin rất chậm và phía quân đội kiểm duyệt.
Tướng de Castries phá hủy máy liên lạc.
Vào lúc 9 giờ 25 phút, giờ địa phương, ngày 08/05/1954, văn phòng AFP từ Sài Gòn, cho biết : Vào chiều hôm qua, lúc 16 giờ 45 phút, giờ địa phương, tướng de Castries đã gửi một gọi điện về Hà Nội thông báo : « Hầm chỉ huy trung tâm sẽ bị chiếm. Không thể kháng cự được nữa ». Sau bức điện này, tướng de Castries đã phá hủy máy phát sóng. Từ đó, không còn có thông tin nào được gửi từ trung tâm chỉ huy Điện Biên Phủ hoặc từ một máy phát trong hầm chỉ huy.
Việt Minh tấn công Điện Biên Phủ
Ngày 07/05/1954 – văn phòng AFP tại Hà Nội đưa tin : Tối qua, Việt Minh đã tiến hành các đợt tấn công dữ dội vào các mặt phía đông bắc, đông và tây nam của căn cứ cố thủ.
Đây là những điểm tựa hỗ trợ mà kẻ thù đã không đánh chiếm được qua các đợt tấn công liên tục trong đêm thứ Bẩy rạng sáng Chủ nhật.
Tại bộ chỉ huy tối cao, người ta tuyên bố là vẫn chưa biết liệu đây có phải là một cuộc tổng tấn công hay không. Tuy nhiên, quân Việt Minh dường như đã sử dụng các phương tiện hùng hậu, chắc chắn là hai sư đoàn.
Các điểm tựa bị tấn công nằm xung quanh hầm chỉ huy của tướng Castries ; các giao thông hào xuất kích của đối phương thì tiến sát vào chân hàng rào dây thép gai.
Do thời tiết xấu, không quân không thể can thiệp. Trong mọi trường hợp, các máy bay tiêm kích không thể xả súng vào quân Việt Minh vì các trận chiến diễn ra trên những vị trí xen kẽ giữa Pháp và Việt và các giao thông hào của đối phương thì đan xen vào nhau.
Các trận chiến tại Điên Biên phủ
Vào lúc 12 giờ 50 giờ địa phương, ngày 07/05/1954, văn phòng AFP tại Hà Nội gửi về trụ sở bản tin cho biết, các trận chiến ác liệt nhất ở Điện Biên Phủ vẫn đang diễn ra.
Khoảng cách giữa hai mũi tấn công gọng kìm của Việt Minh, từ phía đông và từ phía tây, bao vây hầm chỉ huy của tướng de Castries, chỉ còn là 800 mét.
Cuộc điện đàm cuối cùng
Bản tin ngày 08/05/1954 của AFP, cho biết, theo nguồn tin chính thức, nội dung cuộc điện đàm cuối cùng giữa tướng de Castries ở Điện Biên Phủ và tướng Cogny, Tổng chỉ huy các lực lượng tại Bắc Kỳ, vào lúc 17 giờ, giờ địa phương ngày 07/05 được công bố.
Tướng de Castries : « Tình hình cực kỳ nguy ngập. Các trận chiến diễn ra khắp nơi và không rõ ràng. Tôi nghĩ là hồi kết đã tới gần, nhưng chúng tôi sẽ chiến đấu đến cùng ».
Tướng Congy : « Rõ. Các chiến hữu sẽ chiến đấu tới cùng. Không có chuyện kéo cờ trắng ở Điện Biên Phủ sau khi các chiến hữu đã dũng cảm kháng cự ».
Tướng de Castries : « Rõ. Chúng tôi sẽ phá hủy đại bác và tất cả các thiết bị liên lạc. Máy liên lạc qua đường dây điện sẽ bị phá vào lúc 17 giờ 30 phút. Chúng tôi sẽ chiến đấu tới cùng. Tạm biệt tướng quân. Nước Pháp muôn năm ».
Quân đội kiểm duyệt thông tin và trung tâm chỉ huy rơi vào tay Việt Minh
Vào lúc 8 giờ 45 phút, giờ địa phương, từ Hà Nội, văn phòng AFP đưa tin : Hơn 12 tiếng sau khi Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Thủ tướng), từ diễn đàn của Quốc hội, đã thông báo chính thức là trung tâm chỉ huy ở Điện Biên Phủ đã rơi vào tay Việt Minh, nhưng giới lãnh đạo quân đội tại Đông Dương vẫn không cho phép các hãng thông tấn đưa tin.
Tại các văn phòng của bộ phận kiểm duyệt, hàng trăm bức điện vẫn nằm chờ. Các bản tin này chỉ phát đi vào lúc 9 giờ sáng ngày 08/08, trong lúc các thông tin viên đã được thông tin từ 19 giờ ngày hôm trước, mồng 07/05.
Đối với giới lãnh đạo quân đội, Điện Biên Phủ đã cầm cự được cho tới ngày hôm nay, thứ Bẩy, 08/05, lúc 9 giờ sáng, giờ địa phương. Có hai lý do thông tin muộn màng về Điện Biên Phủ thất thủ : Đánh điện chuyển tin rất chậm và phía quân đội kiểm duyệt.
Tướng de Castries phá hủy máy liên lạc.
Vào lúc 9 giờ 25 phút, giờ địa phương, ngày 08/05/1954, văn phòng AFP từ Sài Gòn, cho biết : Vào chiều hôm qua, lúc 16 giờ 45 phút, giờ địa phương, tướng de Castries đã gửi một gọi điện về Hà Nội thông báo : « Hầm chỉ huy trung tâm sẽ bị chiếm. Không thể kháng cự được nữa ». Sau bức điện này, tướng de Castries đã phá hủy máy phát sóng. Từ đó, không còn có thông tin nào được gửi từ trung tâm chỉ huy Điện Biên Phủ hoặc từ một máy phát trong hầm chỉ huy.
Điện Biên Phủ : Trận chiến chống quên lãng
Đối với nhật báo Le Monde, trận chiến oanh liệt năm nào vẫn chưa hoàn toàn kết thúc trên mặt trận tư tưởng. Đã 60 năm trôi qua, nhiều cựu quân nhân « Việt Minh » vẫn tiếp tục « chiến đấu để chống sự quên lãng », như hàng tựa nhận định của bài viết. Họ muốn Điện Biên Phủ, khu «lòng chảo » sôi bỏng năm nào, vẫn phải được giữ nguyên trạng và trở thành một địa điểm tưởng niệm, một bảo tàng sống về một trong những chiến công oai hùng nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam.
Vào ngày này cách đây 60 năm, ngày 07 tháng Năm năm 1954, sau 57 ngày đêm chiến đấu kịch liệt, với một sự khốc liệt hiếm có giữa quân viễn chinh Pháp và bộ đội Việt Minh, cuối cùng căn cứ kiên cố nhất cũng đã rơi vào tay các đội quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Trận chiến Điện Biên Phủ kết thúc cũng đặt dấu chấm hết cho chủ nghĩa thực dân tại Đông Dương.
Đối với người Pháp, Điện Biên Phủ, từ chỉ có ba âm tiết, nhưng lại giống như là ba cú tát về một sự bại trận mang tính biểu tượng rất cao. Sử gia Pháp Jean-Pierre Rioux nhận xét : « Đây là cuộc chiến duy nhất mà một đạo quân Châu Âu dàn trận và bị thua trong suốt lịch sử phi thực dân hóa ». Chính chiến thắng của quân ông Hồ Chí Minh đã tạo được sức ép trên bàn hội nghị Genève, buộc Thủ tướng Mendès France lúc bấy giờ phải đặt bút ký vào Hiệp định vào ngày 21/07/1954. Cuộc bại trận đó cũng để lại hậu quả nặng nề về nhân lực cho nước Pháp, 3420 binh sĩ bỏ mạng trên chiến trường và 5300 người bị thương. Con số này có thể còn cao hơn theo phía Việt Nam.
60 năm sau trở lại Điện Biên Phủ, quang cảnh tại đây vẫn gây một ấn tượng mạnh cho tác giả. Ấn tượng thứ nhất là về địa hình của khu « lòng chảo » - thuật ngữ do giới « quân nhân » lúc ấy đặt cho. Đối với Bruno Philip, nơi này giống như là một bể tắm lớn hơn là « lòng chảo », vốn được bao bọc bởi những triền núi xung quanh, tạo thành một vùng thung lũng rộng lớn.
Ấn tượng thứ hai, đó là thị trấn này giờ đây lại không gợi nhắc chút gì về một thung lũng của những năm 1950. Nhiều cựu chiến binh Viêt Minh năm xưa tỏ ra rất bất mãn về hiện tượng đô thị hóa tại đây, vì đã che khuất các đồi bao quanh căn cứ. Điểm lý thú là các đồi đó đều được lính Pháp lúc bấy giờ đặt cho những cái tên rất duyên dáng của phụ nữ như Eliane, Beatrice, Gabrielle, Huguette v.v…
Ngày nay, chính quyền Việt Nam vẫn giữ lại một số điểm trọng yếu mang tính biểu tượng cao như đài chỉ huy Eliane 2 của tướng De Castries. Tại đây người tham quan còn thấy tàn tích của một chiếc xe tăng theo kiểu Mỹ M24 Chaffee. Tham quan các chiến hào đó cũng người xem hiểu rõ được chiến thuật của Việt Minh ra sao, thấy được quyết tâm không ngơi nghỉ của bộ đội trong trận chiến, điều đã dẫn đến sự thành công.
« Điện Biên Phủ, trận bại đó còn là một thông điệp hy vọng »
Về phía người Pháp, họ nghĩ gì về cuộc chiến này ? Báo Le Figaro đã có bài phỏng vấn ông Philippe de Maleissye, chuyên gia nghiên cứu về Điện Biên Phủ, nhân dịp ông ra mắt tác phẩm « Thung lũng bị mất » (La vallée perdue) do nhà xuất bản Indo Edition phát hành. Ông cho rằng đối với Pháp, Điện Biên Phủ là một trận chiến có thắng mà cũng có thua.
Theo giải thích của ông Maleissye, sở dĩ quân Pháp bại trận tại Điện Biên Phủ là do khinh địch. Khi quyết định chọn khu « lòng chảo » để bày thế trận, không ai dám nghĩ rằng Việt Minh lại có thể kéo được pháo lên trên sườn núi cao và có đủ pháo để tấn công . Ông nhìn nhận rằng đó chính là một sai lầm chiến lược.
Một lý do khác dẫn đến sự thất bại đó là mục đích của cuộc chiến không rõ ràng. Tướng Navarre thời đó từng thổ lộ rằng ông ưu tiên về một « giải pháp chính trị » nhưng lại không nêu rõ cụ thể về giải pháp này. Một khi Điện Biên Phủ bị mất, người ta đã lên án ông là viên chỉ huy bất tài. Thế nhưng, 15 năm sau trận chiến, trong Hồi ức của mình, tướng Giáp cho rằng sự chọn lựa này là một giải pháp không phải là tồi.
Mặt khác, vị chuyên gia này còn cho rằng trong trận chiến đó quân Pháp cũng đã đạt được hai mục tiêu đề ra : Ngăn chận sự xâm nhập từ phía bắc Lào, và một phần bẻ gãy quân chủ lực của Việt Minh.
Tuy nhiên, trong con mắt vị chuyên gia này, trận chiến Điện Biên Phủ còn chứa đựng nhiều thông điệp rất cần thiết mà giới trẻ Pháp ngày nay vẫn còn thiếu : Tình đồng đội và niềm tin. Cuộc chiến đó thể hiện rất rõ tình đồng đội gắn bó giữa các binh sĩ gốc Pháp và các lính viễn chinh gốc Việt, Phi…. Nó minh chứng khả năng cùng nhau trải qua nghịch cảnh. Bên cạnh tình đồng đội, còn phải có niềm tin giữa các cấp bậc, điều mà xã hội Pháp ngày nay đang thiếu vắng. Niềm tin đó cần phải được thực thi trên cả hai chiều.
Cuối cùng, điều làm cho ông Maleissye bận tâm nhất khi viết quyển sách « Thung lũng bị mất» là danh dự của những con người bị lãng quên trong trận chiến này. Đối với ông, bất kể những người lính đó có xuất xứ từ đâu Việt, Phi … đều là những anh hùng. Trong số đó còn phải kể đến nhiều phụ nữ từ nhiều thành phần xã hội khác nhau (vào thời điểm thất trận, trên chiến trường có nhiều phụ nữ, vốn là gái mãi dâm, tình nguyện làm y tá hay đầu bếp cho quân đội Pháp), những người đã kiên quyết ở lại. Những người này cuối cùng cũng đã bị quân đội Việt Minh thủ tiêu. Đó là chưa kể đến số phận của những người bị bắt làm tù binh.
Ukraina sẽ mất một phần lãnh thổ phía đông ?
Nhìn sang Châu Âu, báo chí Pháp vẫn tiếp tục theo dõi các biến động tại Ukraina. Báo Le Monde có bài phỏng vấn Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier với hàng tựa « Nước Đức kêu gọi một hội nghị Geneve thứ hai về Ukraina ». Theo Ngoại trưởng Đức, cần phải tìm ra một giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng tại đây và « không nên để Putin trở thành một đối thủ ».
Báo Le Figao quan tâm đến số phận hàng chục các con tin vẫn còn nằm trong tay các phe thân Nga trong bài viết « Nỗi khổ của những kẻ mất tích tại Slaviansk ». Những người này bị phe thân Nga cáo buộc làm gián điệp. Nhưng theo tờ báo, tội của những người đó là dám công khai bày tỏ chính kiến ủng hộ chính quyền Kiev trên mạng Facebook.
Một số con tin vừa được thả ra đã tố cáo phe thân Nga đối xử thô bạo, hành hạ hay đe dọa tính mạng , theo như lời thuật của một quan chức thuộc Tổ chức Giám sát Nhân quyền Human Rights Watch. Le Figaro quan ngại cho an ninh của thường dân vô tội tại đây do cảnh sát hầu như vắng mặt hoàn toàn.
Nhật báo Công giáo La Croix lo sợ rằng « tại Ukraina, vùng Donbass đang tiến về nền tự trị ». Các lực lượng thân Nga hiện đang kiểm soát một phần lãnh thổ phía đông Ukraina bằng mọi giá muốn tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về quyền tự quyết tương lai của khu vực, trong khi cho đến giờ Kiev vẫn chưa thể nào lấy lại được quyền kiểm soát.
Tại Cuba, « Thay đổi, giờ là chưa phải lúc »
Đất nước Cuba tại Châu Mỹ đang có những biến chuyển mới về kinh tế và xã hội. Kể từ khi lên nắm quyền lãnh đạo đất nước vào năm 2008, Raul Castro đã từng bước đưa ra nhiều chính sách cải cách để vực dậy nền kinh tế đất nước. Tuy nhiên, theo phân tích của tác giả Cecile Chambraud, trên báo Le Monde, « Tại Cuba, thay đổi, nhưng chưa phải là lúc này ».
Tác giả khẳng định, « cải cách, nhưng mất quyền kiểm soát thì không ». Luật đầu tư mới vừa được công bố hồi tháng Tư rồi phản ảnh rất rõ nét nỗi ám ảnh trên của chính quyền La Habana.
Đạo luật một mặt cho phép các doanh nghiệp hay người nước ngoài, kể cả người Cuba ở hải ngoại, được phép đầu tư trong nước, nhưng lại cấm người dân trên đảo quốc. Động cơ chính của sự cấm đoán này là người Cuba bản xứ chưa đủ tiềm lực về tài chính để đáp ứng nhhu cầu to lớn của nền kinh tế. Còn nếu có, chiếu theo quy định về hoạt động kinh tế, điều đó có thể là những người này gian lận. Đối với một nhà ly khai, điều luật này phản dân tộc. « Kiểu biện pháp này là nhằm duy trì quyền kiểm soát của Nhà nước lên xã hội. Chính quyền không cho phép người dân Cuba được làm giàu một cách độc lập với Nhà nước ».
Hơn nữa, đạo luật đầu tư mới này còn quy định rõ việc tuyển dụng người phải do chính phủ đảm nhận, thông qua các cơ quan tuyển dụng của nhà nước. Đạo luật còn quy định việc chi trả lương cho người lao động tại các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cũng phải do nhà nước phụ trách. Doanh nghiệp rót tiền cho Nhà nước. Cơ quan chuyên trách sẽ có phân phát lại một phần lương và giữ lại phần hơn cho mình. Như vậy, Nhà nước giữ vai trò trung gian cần thiết giữa các công dân và các nguồn lợi.
Tác giả còn quan sát thấy rằng có bước thụt lùi trong nhiều mặt tiến bộ đạt được trước đây trong đời sống xã hội : đóng cửa các rạp chiếu bóng tư nhân vào cuối năm 2013, đánh thuế cao vào mặt hàng xe ô-tô khiến người dân không thể với tới, dù nay đã được nhà nước cho phép tự do mua bán xe, nhiều ngành nghề vẫn bị cấm hoạt động tư như luật sư, kiến trúc sư, bác sĩ hay kỹ sư.
Nỗi ám ảnh kiểm soát mọi mặt còn thể hiện trong việc tiếp cận Internet. Người dân không được quyền có Internet tại gia, mà phải đến truy cập tại các trung tâm do nhà nước quản lý.
Dù vậy, nhiều nhà ly khai cũng nhìn nhận đã có nhiều tiến bộ, nhất là việc cho phép người dân được tự do xuất cảnh nếu có đủ điều kiện. Dù việc bắt bớ giam cầm có hạn chế bớt và án giam cũng giảm nhẹ nhiều, nhưng hành động sách nhiễu các tiếng nói đối lập vẫn còn.
Đối với nhật báo Le Monde, trận chiến oanh liệt năm nào vẫn chưa hoàn toàn kết thúc trên mặt trận tư tưởng. Đã 60 năm trôi qua, nhiều cựu quân nhân « Việt Minh » vẫn tiếp tục « chiến đấu để chống sự quên lãng », như hàng tựa nhận định của bài viết. Họ muốn Điện Biên Phủ, khu «lòng chảo » sôi bỏng năm nào, vẫn phải được giữ nguyên trạng và trở thành một địa điểm tưởng niệm, một bảo tàng sống về một trong những chiến công oai hùng nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam.
Vào ngày này cách đây 60 năm, ngày 07 tháng Năm năm 1954, sau 57 ngày đêm chiến đấu kịch liệt, với một sự khốc liệt hiếm có giữa quân viễn chinh Pháp và bộ đội Việt Minh, cuối cùng căn cứ kiên cố nhất cũng đã rơi vào tay các đội quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Trận chiến Điện Biên Phủ kết thúc cũng đặt dấu chấm hết cho chủ nghĩa thực dân tại Đông Dương.
Đối với người Pháp, Điện Biên Phủ, từ chỉ có ba âm tiết, nhưng lại giống như là ba cú tát về một sự bại trận mang tính biểu tượng rất cao. Sử gia Pháp Jean-Pierre Rioux nhận xét : « Đây là cuộc chiến duy nhất mà một đạo quân Châu Âu dàn trận và bị thua trong suốt lịch sử phi thực dân hóa ». Chính chiến thắng của quân ông Hồ Chí Minh đã tạo được sức ép trên bàn hội nghị Genève, buộc Thủ tướng Mendès France lúc bấy giờ phải đặt bút ký vào Hiệp định vào ngày 21/07/1954. Cuộc bại trận đó cũng để lại hậu quả nặng nề về nhân lực cho nước Pháp, 3420 binh sĩ bỏ mạng trên chiến trường và 5300 người bị thương. Con số này có thể còn cao hơn theo phía Việt Nam.
60 năm sau trở lại Điện Biên Phủ, quang cảnh tại đây vẫn gây một ấn tượng mạnh cho tác giả. Ấn tượng thứ nhất là về địa hình của khu « lòng chảo » - thuật ngữ do giới « quân nhân » lúc ấy đặt cho. Đối với Bruno Philip, nơi này giống như là một bể tắm lớn hơn là « lòng chảo », vốn được bao bọc bởi những triền núi xung quanh, tạo thành một vùng thung lũng rộng lớn.
Ấn tượng thứ hai, đó là thị trấn này giờ đây lại không gợi nhắc chút gì về một thung lũng của những năm 1950. Nhiều cựu chiến binh Viêt Minh năm xưa tỏ ra rất bất mãn về hiện tượng đô thị hóa tại đây, vì đã che khuất các đồi bao quanh căn cứ. Điểm lý thú là các đồi đó đều được lính Pháp lúc bấy giờ đặt cho những cái tên rất duyên dáng của phụ nữ như Eliane, Beatrice, Gabrielle, Huguette v.v…
Ngày nay, chính quyền Việt Nam vẫn giữ lại một số điểm trọng yếu mang tính biểu tượng cao như đài chỉ huy Eliane 2 của tướng De Castries. Tại đây người tham quan còn thấy tàn tích của một chiếc xe tăng theo kiểu Mỹ M24 Chaffee. Tham quan các chiến hào đó cũng người xem hiểu rõ được chiến thuật của Việt Minh ra sao, thấy được quyết tâm không ngơi nghỉ của bộ đội trong trận chiến, điều đã dẫn đến sự thành công.
« Điện Biên Phủ, trận bại đó còn là một thông điệp hy vọng »
Về phía người Pháp, họ nghĩ gì về cuộc chiến này ? Báo Le Figaro đã có bài phỏng vấn ông Philippe de Maleissye, chuyên gia nghiên cứu về Điện Biên Phủ, nhân dịp ông ra mắt tác phẩm « Thung lũng bị mất » (La vallée perdue) do nhà xuất bản Indo Edition phát hành. Ông cho rằng đối với Pháp, Điện Biên Phủ là một trận chiến có thắng mà cũng có thua.
Theo giải thích của ông Maleissye, sở dĩ quân Pháp bại trận tại Điện Biên Phủ là do khinh địch. Khi quyết định chọn khu « lòng chảo » để bày thế trận, không ai dám nghĩ rằng Việt Minh lại có thể kéo được pháo lên trên sườn núi cao và có đủ pháo để tấn công . Ông nhìn nhận rằng đó chính là một sai lầm chiến lược.
Một lý do khác dẫn đến sự thất bại đó là mục đích của cuộc chiến không rõ ràng. Tướng Navarre thời đó từng thổ lộ rằng ông ưu tiên về một « giải pháp chính trị » nhưng lại không nêu rõ cụ thể về giải pháp này. Một khi Điện Biên Phủ bị mất, người ta đã lên án ông là viên chỉ huy bất tài. Thế nhưng, 15 năm sau trận chiến, trong Hồi ức của mình, tướng Giáp cho rằng sự chọn lựa này là một giải pháp không phải là tồi.
Mặt khác, vị chuyên gia này còn cho rằng trong trận chiến đó quân Pháp cũng đã đạt được hai mục tiêu đề ra : Ngăn chận sự xâm nhập từ phía bắc Lào, và một phần bẻ gãy quân chủ lực của Việt Minh.
Tuy nhiên, trong con mắt vị chuyên gia này, trận chiến Điện Biên Phủ còn chứa đựng nhiều thông điệp rất cần thiết mà giới trẻ Pháp ngày nay vẫn còn thiếu : Tình đồng đội và niềm tin. Cuộc chiến đó thể hiện rất rõ tình đồng đội gắn bó giữa các binh sĩ gốc Pháp và các lính viễn chinh gốc Việt, Phi…. Nó minh chứng khả năng cùng nhau trải qua nghịch cảnh. Bên cạnh tình đồng đội, còn phải có niềm tin giữa các cấp bậc, điều mà xã hội Pháp ngày nay đang thiếu vắng. Niềm tin đó cần phải được thực thi trên cả hai chiều.
Cuối cùng, điều làm cho ông Maleissye bận tâm nhất khi viết quyển sách « Thung lũng bị mất» là danh dự của những con người bị lãng quên trong trận chiến này. Đối với ông, bất kể những người lính đó có xuất xứ từ đâu Việt, Phi … đều là những anh hùng. Trong số đó còn phải kể đến nhiều phụ nữ từ nhiều thành phần xã hội khác nhau (vào thời điểm thất trận, trên chiến trường có nhiều phụ nữ, vốn là gái mãi dâm, tình nguyện làm y tá hay đầu bếp cho quân đội Pháp), những người đã kiên quyết ở lại. Những người này cuối cùng cũng đã bị quân đội Việt Minh thủ tiêu. Đó là chưa kể đến số phận của những người bị bắt làm tù binh.
Ukraina sẽ mất một phần lãnh thổ phía đông ?
Nhìn sang Châu Âu, báo chí Pháp vẫn tiếp tục theo dõi các biến động tại Ukraina. Báo Le Monde có bài phỏng vấn Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier với hàng tựa « Nước Đức kêu gọi một hội nghị Geneve thứ hai về Ukraina ». Theo Ngoại trưởng Đức, cần phải tìm ra một giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng tại đây và « không nên để Putin trở thành một đối thủ ».
Báo Le Figao quan tâm đến số phận hàng chục các con tin vẫn còn nằm trong tay các phe thân Nga trong bài viết « Nỗi khổ của những kẻ mất tích tại Slaviansk ». Những người này bị phe thân Nga cáo buộc làm gián điệp. Nhưng theo tờ báo, tội của những người đó là dám công khai bày tỏ chính kiến ủng hộ chính quyền Kiev trên mạng Facebook.
Một số con tin vừa được thả ra đã tố cáo phe thân Nga đối xử thô bạo, hành hạ hay đe dọa tính mạng , theo như lời thuật của một quan chức thuộc Tổ chức Giám sát Nhân quyền Human Rights Watch. Le Figaro quan ngại cho an ninh của thường dân vô tội tại đây do cảnh sát hầu như vắng mặt hoàn toàn.
Nhật báo Công giáo La Croix lo sợ rằng « tại Ukraina, vùng Donbass đang tiến về nền tự trị ». Các lực lượng thân Nga hiện đang kiểm soát một phần lãnh thổ phía đông Ukraina bằng mọi giá muốn tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về quyền tự quyết tương lai của khu vực, trong khi cho đến giờ Kiev vẫn chưa thể nào lấy lại được quyền kiểm soát.
Tại Cuba, « Thay đổi, giờ là chưa phải lúc »
Đất nước Cuba tại Châu Mỹ đang có những biến chuyển mới về kinh tế và xã hội. Kể từ khi lên nắm quyền lãnh đạo đất nước vào năm 2008, Raul Castro đã từng bước đưa ra nhiều chính sách cải cách để vực dậy nền kinh tế đất nước. Tuy nhiên, theo phân tích của tác giả Cecile Chambraud, trên báo Le Monde, « Tại Cuba, thay đổi, nhưng chưa phải là lúc này ».
Tác giả khẳng định, « cải cách, nhưng mất quyền kiểm soát thì không ». Luật đầu tư mới vừa được công bố hồi tháng Tư rồi phản ảnh rất rõ nét nỗi ám ảnh trên của chính quyền La Habana.
Đạo luật một mặt cho phép các doanh nghiệp hay người nước ngoài, kể cả người Cuba ở hải ngoại, được phép đầu tư trong nước, nhưng lại cấm người dân trên đảo quốc. Động cơ chính của sự cấm đoán này là người Cuba bản xứ chưa đủ tiềm lực về tài chính để đáp ứng nhhu cầu to lớn của nền kinh tế. Còn nếu có, chiếu theo quy định về hoạt động kinh tế, điều đó có thể là những người này gian lận. Đối với một nhà ly khai, điều luật này phản dân tộc. « Kiểu biện pháp này là nhằm duy trì quyền kiểm soát của Nhà nước lên xã hội. Chính quyền không cho phép người dân Cuba được làm giàu một cách độc lập với Nhà nước ».
Hơn nữa, đạo luật đầu tư mới này còn quy định rõ việc tuyển dụng người phải do chính phủ đảm nhận, thông qua các cơ quan tuyển dụng của nhà nước. Đạo luật còn quy định việc chi trả lương cho người lao động tại các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cũng phải do nhà nước phụ trách. Doanh nghiệp rót tiền cho Nhà nước. Cơ quan chuyên trách sẽ có phân phát lại một phần lương và giữ lại phần hơn cho mình. Như vậy, Nhà nước giữ vai trò trung gian cần thiết giữa các công dân và các nguồn lợi.
Tác giả còn quan sát thấy rằng có bước thụt lùi trong nhiều mặt tiến bộ đạt được trước đây trong đời sống xã hội : đóng cửa các rạp chiếu bóng tư nhân vào cuối năm 2013, đánh thuế cao vào mặt hàng xe ô-tô khiến người dân không thể với tới, dù nay đã được nhà nước cho phép tự do mua bán xe, nhiều ngành nghề vẫn bị cấm hoạt động tư như luật sư, kiến trúc sư, bác sĩ hay kỹ sư.
Nỗi ám ảnh kiểm soát mọi mặt còn thể hiện trong việc tiếp cận Internet. Người dân không được quyền có Internet tại gia, mà phải đến truy cập tại các trung tâm do nhà nước quản lý.
Dù vậy, nhiều nhà ly khai cũng nhìn nhận đã có nhiều tiến bộ, nhất là việc cho phép người dân được tự do xuất cảnh nếu có đủ điều kiện. Dù việc bắt bớ giam cầm có hạn chế bớt và án giam cũng giảm nhẹ nhiều, nhưng hành động sách nhiễu các tiếng nói đối lập vẫn còn.
maandag 10 maart 2014
Lính lê-dương Đức tại Điện Biên Phủ
Lính lê-dương Đức tại Điện Biên Phủ
Liên quan đến Việt Nam, nhật báo Libération có bài viết mang tựa đề « Đông Dương với đoàn quân lê dương Đức ít ai biết đến ». Vào cuối Đệ nhị Thế chiến, hàng ngàn lính Đức bị bắt tại Pháp đã chấp nhận đi lính lê dương ở thuộc địa. Một nhà nghiên cứu trẻ Pháp đã vẽ lại hành trình của những người bị lãng quên này trong tác phẩm « Kẻ thù hữu dụng », được bài báo trích dẫn.
Trong Thế chiến thứ hai, có đến 2.600 lính Đức « hy sinh vì nước Pháp » ! Đó là các tù binh Đức bị Pháp bắt đã xung phong gia nhập lực lượng lê-dương, và ngay lập tức được gởi sang Đông Dương, trong đó có nhiều lính SS cũ. Tại Điện Biên Phủ, có đến 1.600 lính Đức tham gia chiến đấu, trong đó nhiều người đã thiệt mạng.
http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20140306-dai-hoa-thuc-pham-ban-tai-trung-quoc
Liên quan đến Việt Nam, nhật báo Libération có bài viết mang tựa đề « Đông Dương với đoàn quân lê dương Đức ít ai biết đến ». Vào cuối Đệ nhị Thế chiến, hàng ngàn lính Đức bị bắt tại Pháp đã chấp nhận đi lính lê dương ở thuộc địa. Một nhà nghiên cứu trẻ Pháp đã vẽ lại hành trình của những người bị lãng quên này trong tác phẩm « Kẻ thù hữu dụng », được bài báo trích dẫn.
Trong Thế chiến thứ hai, có đến 2.600 lính Đức « hy sinh vì nước Pháp » ! Đó là các tù binh Đức bị Pháp bắt đã xung phong gia nhập lực lượng lê-dương, và ngay lập tức được gởi sang Đông Dương, trong đó có nhiều lính SS cũ. Tại Điện Biên Phủ, có đến 1.600 lính Đức tham gia chiến đấu, trong đó nhiều người đã thiệt mạng.
http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20140306-dai-hoa-thuc-pham-ban-tai-trung-quoc
zaterdag 30 november 2013
Điện Biên Phủ và một thế kỷ thực dân Pháp ở Đông Dương
Thứ tư 27 Tháng Mười Một 2013
Điện Biên Phủ và một thế kỷ thực dân Pháp ở Đông Dương
Cảnh quân Pháp nhảy dù xuống lòng chảo Điện Biên Phủ năm 1954.
Musée de l'Armée
Nhật báo Libération hôm nay 27/11/2013 giới thiệu cuộc triển lãm tại Bảo tàng Quân đội, tái hiện lại một thế kỷ hiện diện của Pháp tại Đông Dương với những trang phục, bản rập, tài liệu bằng văn bản và nghe nhìn. Khách tham quan có thể hình dung một trăm năm đô hộ của Pháp ở vùng Viễn Đông và cuộc chiến Điện Biên Phủ đã chấm dứt chủ nghĩa thực dân ở Đông Dương.
Tờ báo nhận định, sau Algérie năm ngoái, nay đến lượt Đông Dương: Bảo tàng Quân đội nằm ở quảng trường Invalides, Paris tiếp tục lật lại những trang sử đau thương của quá trình thuộc địa và phi thực dân hóa của Pháp. Gần sáu mươi năm sau thất bại ở Điện Biên Phủ vào tháng 5/1954 dẫn đến hồi kết của cuộc viễn chinh tại Đông Dương, cuộc triển làm này vẽ lại quá trình chinh phục Nam Kỳ, giai đoạn đô hộ (1856-1954) rồi việc Pháp phải rút quân trong tiếng đùng đoàng của súng đạn.
Tuy cuộc chiến Đông Dương ít gây tranh cãi hơn so với cuộc chiến Algérie, nhưng tuyên bố của Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius nhân sự kiện tướng Võ Nguyên Giáp qua đời cũng đã gây ra một số phản ứng tại Pháp.
Tháng 10 năm nay, khi biết tin tướng Giáp từ trần, thọ 103 tuổi, Ngoại trưởng Fabius đã vinh danh « một người Việt Nam yêu nước vĩ đại ». Lời tuyên bố này không những gây giận dữ cho các cựu chiến binh Điện Biên Phủ, mà cả một bộ phận trong quân đội Pháp vốn không quên những đối xử tệ hại của Việt Minh với tù binh. Bằng chứng của việc chủ đề này vẫn còn nhạy cảm, theo Libération, đó là có những người có trách nhiệm của Việt Nam đã lặng lẽ đến Invalides để kiểm tra xem liệu đại sứ của Hà Nội ở Paris có thể đến xem triển lãm mà không gây phản ứng gì.
Phần thứ nhất của triển lãm pha trộn những trang phục, bản rập, văn bản, giúp người xem hình dung lại cuộc chinh phục bằng họng súng đại bác, rồi đến việc đô hộ mảnh đất nằm cách nước Pháp đến 15.000 km. Công cuộc đô hộ này vào cuối thế kỷ 19 đã làm dấy lên những cuộc tranh luận tại Quốc hội thời đó. Nếu Jules Ferry nêu ra « nghĩa vụ của các chủng tộc thượng đẳng » với các « dân tộc hạ đẳng », thì Georges Clémenceau tố cáo « các tội ác khủng khiếp » do quân Pháp phạm phải.
Triển lãm càng thu hút hơn với những tài liệu nghe nhìn. Từ những đòi hỏi độc lập tại Đông Dương ngày càng tăng, cho đến thời kỳ chiếm đóng, rồi cuộc chiến trước Việt Minh, việc Thống chế Pétain hợp tác với Nhật để duy trì kiểm soát. Sau khi kháng chiến thành công, người ta nghe giọng nói vừa nhỏ nhẹ vừa kiên quyết của Hồ Chí Minh, ca ngợi « dân tộc Pháp vĩ đại » đã « giương cao ngọn cờ của giá trị tự do, bình đẳng và bác ái ». Theo Libération, đây là một lời ca ngợi dưới dạng một nụ hôn thần chết, để biện minh cho cuộc chiến sắp tới.
Sau nỗ lực thương lượng không thành công giữa Paris và các nhà lãnh đạo cộng sản Việt Nam năm 1946, bán đảo Đông Dương chìm vào cuộc chiến. Ngược lại với cuộc chiến Algérie, Chú Sam hỗ trợ cho đồng minh Pháp vì xem Đông Dương là một con cờ domino phải giữ bằng mọi giá cho một thế giới tự do. Trong một cuộn phim quay vào thời đó, có một Phó tổng thống Mỹ đến thăm lòng chảo Điện Biên Phủ : đó là Richard Nixon, người mà hai thập kỷ sau đã ký kết hiệp định chấm dứt chiến tranh Việt Nam.
Một bộ phim khác được quay năm 1953, bởi một người lính trẻ có tương lai điện ảnh đầy hứa hẹn là Pierre Schoendoerffer, cho thấy những hình ảnh chiến tranh mà ngày nay không còn trông thấy nữa. Những loạt pháo kích, tiếng vang động đinh tai của những khẩu đại bác, những xác chết không nguyên vẹn của những người lính…trên nền nhạc sầu thảm.
Ở gian cuối triển lãm, Libération chú ý đến cuộc đàm thoại đáng kinh ngạc giữa hai sĩ quan cao cấp được ghi lại ngay trước khi Điện Biên Phủ thất thủ. Bên cạnh đó là một cuộn phim nghiệp dư do một hạ sĩ quan quay sau khi ký hiệp định Genève năm 1954, với cảnh quân Pháp chen chúc xuống tàu về nước, dưới cái nhìn dửng dưng của những người chiến thắng – những anh lính Việt Minh trẻ tuổi.
Mại dâm : Pháp dự định trừng phạt khách mua dâm
Nhân sự kiện dự luật chống mại dâm hôm nay 27/11/2013 được đưa ra thảo luận tại Quốc hội Pháp, nhiều tờ báo lớn xuất bản tại Paris đã đưa lên trang nhất vấn đề này.
Nhật báo Le Monde chạy tựa : « Mại dâm : Việc trừng phạt khách hàng gây chia rẽ các chính đảng ». Tương tự, trang bìa tờ báo cánh tả Libération đăng ảnh cận cảnh một đôi chân phụ nữ mang đôi giày gót nhọn với tựa đề « Mại dâm, cuộc tranh luận xưa nhất thế giới » và đặt câu hỏi : « Trừng phạt khách mua dâm ? Dự luật được đưa ra trước Hạ viện gây chia rẽ tẩt cả các đảng ». Nhật báo cộng sản L’Humanité đăng ảnh một cô gái bán dâm đang đứng chờ khách với dòng tựa lớn « Hủy bỏ » và nhận định, việc thông qua dự luật trên sẽ là một bước tiến đầu tiên về hướng chấm dứt dạng nô lệ này.
Bài xã luận của nhật báo Le Monde mang tựa đề « Luật pháp, giới tính, đạo đức » cho rằng mại dâm là một vấn đề triết lý phức tạp và là một thực tế xã hội xót xa.
Được 120 đại biểu ký tên ủng hộ, dự luật này bãi bỏ việc phạt vạ gái mại dâm vì tội níu kéo khách, thay thể bằng việc trừng phạt khách mua dâm ở mức 1.500 euro. Đây là lần đầu tiên giải pháp phạt vạ khách mua dâm được đưa ra tại Pháp, kèm theo việc giúp đỡ các nạn nhân của bọn buôn người và nô lệ tình dục ra khỏi nghề mại dâm.
Trừng phạt « cầu » để giảm « cung », đó là mục tiêu của dự luật, một cách ngăn cấm việc buôn bán thân xác. Tuy nhiên theo Le Monde, không phải người bán dâm nào cũng là nạn nhân của bạo lực, và không thể quy cho tất cả là quan hệ cưỡng ép. Luật pháp cần làm tất cả để truy lùng bọn ma cô và giúp đỡ cho các nạn nhân bị buộc phải bán thân. Nhưng khi nhắm vào khách mua dâm để trừng phạt, những người bán dâm có thể sẽ phải rút vào bí mật và chịu nhiều rủi ro hơn.
Công dân mạng và dân chủ
Nhân Diễn đàn Dân chủ Thế giới tổ chức tại Strasbourg từ ngày 23 đến 29/11, Le Monde dành nguyên một phụ trang cho đề tài này, trong đó có bài viết « Tư cách công dân trong kỷ nguyên kỹ thuật số ». Câu hỏi đặt ra là các mạng xã hội, truyền thông mạng và blog cũng như việc được tự do tham khảo các dữ liệu, có mang lại quyền lực cho công dân trước các định chế cầm quyền hay không ?
Theo tờ báo, các công cụ kỹ thuật số hẳn sẽ đóng góp vào việc tạo ra một cộng đồng ảo, một nền dân chủ có sự tham gia tích cực của công dân, nhưng đây chỉ mới là điều kiện ban đầu mà thôi. Trong bài « Internet tăng cường quyền lực của xã hội dân sự », nhà nghiên cứu Amanda Clarke chuyên về quan hệ giữa internet và dân chủ cho rằng các định chế chính trị nếu muốn đáp ứng những mong đợi của người dân, không thể bỏ qua các kênh thông tin trong thời đại kỹ thuật số.
Tuy cuộc chiến Đông Dương ít gây tranh cãi hơn so với cuộc chiến Algérie, nhưng tuyên bố của Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius nhân sự kiện tướng Võ Nguyên Giáp qua đời cũng đã gây ra một số phản ứng tại Pháp.
Tháng 10 năm nay, khi biết tin tướng Giáp từ trần, thọ 103 tuổi, Ngoại trưởng Fabius đã vinh danh « một người Việt Nam yêu nước vĩ đại ». Lời tuyên bố này không những gây giận dữ cho các cựu chiến binh Điện Biên Phủ, mà cả một bộ phận trong quân đội Pháp vốn không quên những đối xử tệ hại của Việt Minh với tù binh. Bằng chứng của việc chủ đề này vẫn còn nhạy cảm, theo Libération, đó là có những người có trách nhiệm của Việt Nam đã lặng lẽ đến Invalides để kiểm tra xem liệu đại sứ của Hà Nội ở Paris có thể đến xem triển lãm mà không gây phản ứng gì.
Phần thứ nhất của triển lãm pha trộn những trang phục, bản rập, văn bản, giúp người xem hình dung lại cuộc chinh phục bằng họng súng đại bác, rồi đến việc đô hộ mảnh đất nằm cách nước Pháp đến 15.000 km. Công cuộc đô hộ này vào cuối thế kỷ 19 đã làm dấy lên những cuộc tranh luận tại Quốc hội thời đó. Nếu Jules Ferry nêu ra « nghĩa vụ của các chủng tộc thượng đẳng » với các « dân tộc hạ đẳng », thì Georges Clémenceau tố cáo « các tội ác khủng khiếp » do quân Pháp phạm phải.
Triển lãm càng thu hút hơn với những tài liệu nghe nhìn. Từ những đòi hỏi độc lập tại Đông Dương ngày càng tăng, cho đến thời kỳ chiếm đóng, rồi cuộc chiến trước Việt Minh, việc Thống chế Pétain hợp tác với Nhật để duy trì kiểm soát. Sau khi kháng chiến thành công, người ta nghe giọng nói vừa nhỏ nhẹ vừa kiên quyết của Hồ Chí Minh, ca ngợi « dân tộc Pháp vĩ đại » đã « giương cao ngọn cờ của giá trị tự do, bình đẳng và bác ái ». Theo Libération, đây là một lời ca ngợi dưới dạng một nụ hôn thần chết, để biện minh cho cuộc chiến sắp tới.
Sau nỗ lực thương lượng không thành công giữa Paris và các nhà lãnh đạo cộng sản Việt Nam năm 1946, bán đảo Đông Dương chìm vào cuộc chiến. Ngược lại với cuộc chiến Algérie, Chú Sam hỗ trợ cho đồng minh Pháp vì xem Đông Dương là một con cờ domino phải giữ bằng mọi giá cho một thế giới tự do. Trong một cuộn phim quay vào thời đó, có một Phó tổng thống Mỹ đến thăm lòng chảo Điện Biên Phủ : đó là Richard Nixon, người mà hai thập kỷ sau đã ký kết hiệp định chấm dứt chiến tranh Việt Nam.
Một bộ phim khác được quay năm 1953, bởi một người lính trẻ có tương lai điện ảnh đầy hứa hẹn là Pierre Schoendoerffer, cho thấy những hình ảnh chiến tranh mà ngày nay không còn trông thấy nữa. Những loạt pháo kích, tiếng vang động đinh tai của những khẩu đại bác, những xác chết không nguyên vẹn của những người lính…trên nền nhạc sầu thảm.
Ở gian cuối triển lãm, Libération chú ý đến cuộc đàm thoại đáng kinh ngạc giữa hai sĩ quan cao cấp được ghi lại ngay trước khi Điện Biên Phủ thất thủ. Bên cạnh đó là một cuộn phim nghiệp dư do một hạ sĩ quan quay sau khi ký hiệp định Genève năm 1954, với cảnh quân Pháp chen chúc xuống tàu về nước, dưới cái nhìn dửng dưng của những người chiến thắng – những anh lính Việt Minh trẻ tuổi.
Mại dâm : Pháp dự định trừng phạt khách mua dâm
Nhân sự kiện dự luật chống mại dâm hôm nay 27/11/2013 được đưa ra thảo luận tại Quốc hội Pháp, nhiều tờ báo lớn xuất bản tại Paris đã đưa lên trang nhất vấn đề này.
Nhật báo Le Monde chạy tựa : « Mại dâm : Việc trừng phạt khách hàng gây chia rẽ các chính đảng ». Tương tự, trang bìa tờ báo cánh tả Libération đăng ảnh cận cảnh một đôi chân phụ nữ mang đôi giày gót nhọn với tựa đề « Mại dâm, cuộc tranh luận xưa nhất thế giới » và đặt câu hỏi : « Trừng phạt khách mua dâm ? Dự luật được đưa ra trước Hạ viện gây chia rẽ tẩt cả các đảng ». Nhật báo cộng sản L’Humanité đăng ảnh một cô gái bán dâm đang đứng chờ khách với dòng tựa lớn « Hủy bỏ » và nhận định, việc thông qua dự luật trên sẽ là một bước tiến đầu tiên về hướng chấm dứt dạng nô lệ này.
Bài xã luận của nhật báo Le Monde mang tựa đề « Luật pháp, giới tính, đạo đức » cho rằng mại dâm là một vấn đề triết lý phức tạp và là một thực tế xã hội xót xa.
Được 120 đại biểu ký tên ủng hộ, dự luật này bãi bỏ việc phạt vạ gái mại dâm vì tội níu kéo khách, thay thể bằng việc trừng phạt khách mua dâm ở mức 1.500 euro. Đây là lần đầu tiên giải pháp phạt vạ khách mua dâm được đưa ra tại Pháp, kèm theo việc giúp đỡ các nạn nhân của bọn buôn người và nô lệ tình dục ra khỏi nghề mại dâm.
Trừng phạt « cầu » để giảm « cung », đó là mục tiêu của dự luật, một cách ngăn cấm việc buôn bán thân xác. Tuy nhiên theo Le Monde, không phải người bán dâm nào cũng là nạn nhân của bạo lực, và không thể quy cho tất cả là quan hệ cưỡng ép. Luật pháp cần làm tất cả để truy lùng bọn ma cô và giúp đỡ cho các nạn nhân bị buộc phải bán thân. Nhưng khi nhắm vào khách mua dâm để trừng phạt, những người bán dâm có thể sẽ phải rút vào bí mật và chịu nhiều rủi ro hơn.
Công dân mạng và dân chủ
Nhân Diễn đàn Dân chủ Thế giới tổ chức tại Strasbourg từ ngày 23 đến 29/11, Le Monde dành nguyên một phụ trang cho đề tài này, trong đó có bài viết « Tư cách công dân trong kỷ nguyên kỹ thuật số ». Câu hỏi đặt ra là các mạng xã hội, truyền thông mạng và blog cũng như việc được tự do tham khảo các dữ liệu, có mang lại quyền lực cho công dân trước các định chế cầm quyền hay không ?
Theo tờ báo, các công cụ kỹ thuật số hẳn sẽ đóng góp vào việc tạo ra một cộng đồng ảo, một nền dân chủ có sự tham gia tích cực của công dân, nhưng đây chỉ mới là điều kiện ban đầu mà thôi. Trong bài « Internet tăng cường quyền lực của xã hội dân sự », nhà nghiên cứu Amanda Clarke chuyên về quan hệ giữa internet và dân chủ cho rằng các định chế chính trị nếu muốn đáp ứng những mong đợi của người dân, không thể bỏ qua các kênh thông tin trong thời đại kỹ thuật số.
zondag 4 augustus 2013
Điện Biên Phủ : tiếng chuông báo tử cho đế chế thuộc địa Pháp
Điện Biên Phủ : tiếng chuông báo tử cho đế chế thuộc địa Pháp
Điện Biên Phủ là chủ đề cuối cùng trong loạt bài « Các trận chiến » của chuyên mục « Mùa hè của Le Figaro ». Đặc phái viên của nhật báo tại Điện Biên Phủ giúp độc giả hồi tưởng lại sự kiện này trong bài : « Điện Biên Phủ rung tiếng chuông báo tử cho đế chế thuộc địa Pháp ».
170 ngày chiến đấu, trong đó là 57 ngày sống trong địa ngục, đó là con số tác giả nêu lên để đánh dấu giai đoạn khốc liệt bắt đầu từ ngày 20 tháng 11 năm 1953 và kết thúc ngày 7 tháng 5 năm 1954. Tác giả bài phóng sự ngỡ ngàng khi quan sát lòng chảo, dài 16 km và rộng 6 km, và tự hỏi làm thế nào mà tướng Giáp có thể cho kéo được xe bọc thép và đạn dược lên tới đây.
Tướng Henri Navarre sử dụng chiến lược « con nhím » bằng cách chiếm lòng chảo Điện Biên và xây dựng một căn cứ quân sự để chặn đường từ Lào tới Việt Minh. Trong khi đó, tướng Giáp, người chiến thắng, so sánh « lòng chảo » Điện Biên như bát cơm, Việt Minh chiếm phần miệng và người Pháp ở đáy bát. Cuộc chiến khiến ít nhất 2 300 người chết bên phía Pháp và hơn 8 000 người bên phía Việt Minh. Trong số khoảng 10 863 tù binh, chỉ có 3 290 người quay lại. Kết cục bi thảm của cuộc chiến đã thúc đẩy nhanh hơn quá trình đàm phán tại Hội nghị Genève.
Ngày nay, mọi thứ đều xanh ở lòng chảo Điện Biên Phủ. Lúa gạo của vùng này nổi tiếng là một trong những loại ngon nhất Việt Nam. Thành phố đón nhận nhiều dân tộc thiểu số khác nhau với dân số lên tới 35 000 người, sống trong những tòa nhà cao tầng và xây dựng chắc chắn. Điện Biên Phủ còn được biết đến nhiều hơn nhờ loại hình du lịch « yêu nước ». Bảo tàng đầu tiên được xây dựng tại đây năm 1984 nhân kỷ niệm 30 năm chiến thắng. Một bảo tàng mới đang trong quá trình xây dựng.
http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20130803-ngoai-le-van-hoa-han-quoc-cham-dut
Điện Biên Phủ là chủ đề cuối cùng trong loạt bài « Các trận chiến » của chuyên mục « Mùa hè của Le Figaro ». Đặc phái viên của nhật báo tại Điện Biên Phủ giúp độc giả hồi tưởng lại sự kiện này trong bài : « Điện Biên Phủ rung tiếng chuông báo tử cho đế chế thuộc địa Pháp ».
170 ngày chiến đấu, trong đó là 57 ngày sống trong địa ngục, đó là con số tác giả nêu lên để đánh dấu giai đoạn khốc liệt bắt đầu từ ngày 20 tháng 11 năm 1953 và kết thúc ngày 7 tháng 5 năm 1954. Tác giả bài phóng sự ngỡ ngàng khi quan sát lòng chảo, dài 16 km và rộng 6 km, và tự hỏi làm thế nào mà tướng Giáp có thể cho kéo được xe bọc thép và đạn dược lên tới đây.
Tướng Henri Navarre sử dụng chiến lược « con nhím » bằng cách chiếm lòng chảo Điện Biên và xây dựng một căn cứ quân sự để chặn đường từ Lào tới Việt Minh. Trong khi đó, tướng Giáp, người chiến thắng, so sánh « lòng chảo » Điện Biên như bát cơm, Việt Minh chiếm phần miệng và người Pháp ở đáy bát. Cuộc chiến khiến ít nhất 2 300 người chết bên phía Pháp và hơn 8 000 người bên phía Việt Minh. Trong số khoảng 10 863 tù binh, chỉ có 3 290 người quay lại. Kết cục bi thảm của cuộc chiến đã thúc đẩy nhanh hơn quá trình đàm phán tại Hội nghị Genève.
Ngày nay, mọi thứ đều xanh ở lòng chảo Điện Biên Phủ. Lúa gạo của vùng này nổi tiếng là một trong những loại ngon nhất Việt Nam. Thành phố đón nhận nhiều dân tộc thiểu số khác nhau với dân số lên tới 35 000 người, sống trong những tòa nhà cao tầng và xây dựng chắc chắn. Điện Biên Phủ còn được biết đến nhiều hơn nhờ loại hình du lịch « yêu nước ». Bảo tàng đầu tiên được xây dựng tại đây năm 1984 nhân kỷ niệm 30 năm chiến thắng. Một bảo tàng mới đang trong quá trình xây dựng.
http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20130803-ngoai-le-van-hoa-han-quoc-cham-dut
Abonneren op:
Posts (Atom)