Một tàu của Hải Quân Mỹ hoạt động gần khu vực bãi cạn Scarborough, Biển Đông. Ảnh chụp 21/04/2015.AFP PHOTO/TED ALJIBE
Ngày 20/01/2018, Trung Quốc thông báo đã phải điều một tầu chiến để đẩy lùi khu trục hạm Mỹ bị cho là « vi phạm » chủ quyền của nước này khi cắt ngang khu vực 12 hải lý của bãi cạn Scarborough, bị Trung Quốc chiếm từ tay Philippines vào năm 2012.
Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc Lục Khảng cáo buộc tầu khu trục USS Hopper đã đi qua bãi cạn Hoàng Nham (Huangyan), tên mà Trung Quốc đặt cho Scarborough, vào ngày 17/01/2017 mà không thông báo cho Bắc Kinh. Ông Lục Khảng lên án tầu chiến của Mỹ đã « vi phạm chủ quyền và lợi ích về mặt an ninh của Trung Quốc » và « đe dọa nghiêm trọng » đến an toàn của các tầu Trung Quốc hoạt động gần đó.
Về phía bộ Quốc Phòng Trung Quốc, một bản thông cáo, được AFP trích dẫn, khẳng định đã điều một tầu để lập tức nhận dạng, kiểm tra thông tin về tầu chiến của Mỹ và đẩy lùi chiến hạm USS Hopper ra khỏi khu vực.
Những thông tin trên được phía Trung Quốc đưa ra chỉ một ngày sau khi bộ Quốc Phòng Mỹ công bố Chiến lược Quốc Phòng. Theo tài liệu này, Trung Quốc và Nga bị đánh giá là « những mỗi đe dọa đang nổi lên », đồng thời Trung Quốc còn bị cáo buộc sử dụng « chiến thuật kinh tế hăm dọa các nước láng giềng, trong khi vẫn tiếp tục quân sự hóa các thực thể trên Biển Đông ».
Đáp trả những cáo buộc trên, ngày 20/01, bộ Quốc Phòng Trung Quốc tuyên bố rằng « tình hình Biển Đông không ngừng ổn định » và cáo buộc ngược lại Hoa Kỳ vì « thường xuyên điều chiến hạm một cách bất hợp pháp đến các khu vực gần các đảo và bãi cạn ở Biển Đông ».
BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Bắc Kinh hôm Thứ Bảy cho hay đã gửi một chiến hạm đến để “đuổi” một khu trục hạm có võ trang hỏa tiễn của Mỹ ra khỏi vùng hải phận của họ, khi chiếc tàu này đi quá gần một hòn đảo san hô do Trung Quốc kiểm soát ở Biển Đông.
Chiếc khu trục hạm Mỹ USS Hopper di chuyển trong khu vực 12 hải lý từ đảo san hô Scarborough, nơi Philippines gọi là Panatag và Trung Quốc gọi là Huangya, vào tối ngày 17 Tháng Giêng mà không chịu thông báo trước cho Bắc Kinh, theo bộ ngoại giao Trung Quốc.
Bãi san hô Scarborough Shoal nằm trong vùng Biển Đông, cách quần đảo Palawan của Philippines chừng 230 cây số.
Bộ Quốc Phòng Trung Quốc cho hay họ gửi một hộ tống hạm đến nơi này và nhanh chóng nhận diện rồi sau đó “cảnh cáo để đuổi tàu Mỹ đi.”
Chiếc chiến hạm USS Hopper, có bến nhà ở Pearl Harbor, Hawaii, với thủy thủ đoàn gần 300 người, mới gần đây đã vào vùng hoạt động của Đệ Thất Hạm Đội và trong chuyến công tác đơn độc nhằm xác định quyền tự do hải hành.
Trung Quốc chiếm Scarborough Shoal năm 2012 sau cuộc đối đầu với hải quân Philippines. Đài Loan cũng coi nơi này thuộc chủ quyền của họ. (V.Giang)
Vào hôm 10/10/2017, chiến hạm USS Chafee của Hải Quân Mỹ đã tiến hành một chiến dịch tuần tra bảo vệ quyền tự do hàng hải gần quần đảo Hoàng Sa trên Biển Đông. Tàu Mỹ lần này chỉ di chuyển bên ngoài vùng 12 hải lý quanh các đảo trong khu vực, thế nhưng phía Trung Quốc đã có những phản ứng mạnh mẽ khác thường, cả bằng những hành động trên hiện trường, lẫn trên bình diện ngoại giao.
Trong một buổi họp báo thường kỳ tại Bắc Kinh vào hôm qua, 11/10, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh đã lớn tiếng tố cáo tàu Mỹ là đã « vi phạm luật pháp Trung Quốc và luật lệ quốc tế có liên quan, phương hại đến chủ quyền và lợi ích an ninh của Trung Quốc ». Bà Hoa Xuân Oánh cũng cho biết là Bắc Kinh đã gởi công hàm cực lực phản đối đến Washington.
Theo phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc, quân đội nước này đã lập tức cho phái chiến hạm và cho máy bay cất cánh để ra nhận dạng và cảnh cáo tàu Mỹ, buộc phải rời khỏi khu vực. Một thông báo của bộ Quốc Phòng Trung Quốc nói thêm rằng họ đã huy động hộ tống hạm có trang bị tên lửa Hoàng San (Huangshan), thuộc lớp 054A, cùng hai chiến đấu cơ J-11B và một trực thăng Z-8.
Phản ứng của Trung Quốc lần này có vẻ dữ dội hẳn lên, ít ra là về hình thức, và Bắc Kinh đã tố cáo chiến hạm Mỹ xâm nhập lãnh hải Trung Quốc, một điều mà Washington chưa xác nhận.
Tuy nhiên, theo hãng tin Anh Reuters vào hôm qua, 3 quan chức Mỹ cao cấp đã cho biết là khu trục hạm Mỹ Chafee chỉ đến rất gần vùng biển quanh quần đảo Hoàng Sa, bên trong vùng 16 hải lý, nhưng không đi vào bên trong vùng 12 hải lý, trái với những lần trước đây.
Cho dù vậy, cuộc tuần tra đó cũng nhằm thách thức các « yêu sách chủ quyền biển đảo thái quá » trong khu vực.
Theo hãng Reuters, chiến dịch tuần tra lần này của chiến hạm Mỹ như vậy không mang tính chất « khiêu khích » mạnh như ba chuyến tuần tra gần đây, từ lúc tổng thống Donald Trump lên cầm quyền tại Washington. Hãng tin Anh đã lồng điều này vào trong bối cảnh vào tháng 11 tới đây, ông Trump sẽ ghé Trung Quốc trong khuôn khổ vòng công du châu Á, và vẫn cần đến Bắc Kinh để giải quyết hồ sơ hạt nhân, tên lửa Bình Nhưỡng.
Về phần mình, chính quyền Bắc Kinh cũng vẫn phải tỏ vẻ cứng rắn, phô trương quyết tâm bảo vệ chủ quyền, một động thái mang tính đối nội nhiều hơn vào lúc sắp khai mạc Đại Hội Đảng Cộng Sản Trung Quốc.
Trung Quốc đang xây dựng một trạm quan sát môi trường trên bãi cạn Scarborough đang tranh chấp với Philippines, theo tin từ một quan chức cao cấp chính quyền địa phương của Trung Quốc.
Theo hãng tin AP, tờ nhật báo chính thức Hải Nam Nhật Báo hôm nay, 17/03/2017, trích lời một quan chức cao cấp của « thành phố » Tam Sa cho biết là các trạm quan sát môi trường sẽ được xây trên 6 đảo và đá đang tranh chấp ở Biển Đông, trong đó có bãi cạn Scarborough, nằm ngoài khơi phía tây bắc Philippines. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc xây một cấu trúc thường trực trên bãi cạn này.
Bắc Kinh đã chiếm Scarborough từ tay Philippines vào năm 2012. Sau khi tổng thống Duterte kêu gọi cải thiện quan hệ giữa Manila với Bắc Kinh, Trung Quốc đã cho phép ngư dân Philippines trở lại đánh cá ở khu vực này.
Theo lời quan chức cao cấp của « thành phố » Tam Sa, các trạm quan sát khác sẽ được xây trên các đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa, mà Trung Quốc đã chiếm của Việt Nam từ năm 1974 và hiện vẫn là quần đảo tranh chấp với Việt Nam và Đài Loan.
Cách đây hai ngày, hãng tin Reuters cũng vừa loan tin là một ảnh vệ tinh chụp vào ngày 06/03/2017, cho thấy là trên Đảo Bắc (North Island) thuộc quần đảo Hoàng Sa, Trung Quốc gần đây đã bắt đầu dọn đất và có thể đang chuẩn bị xây một hải cảng, mà theo các chuyên gia có thể là nhằm hỗ trợ cho các cơ sở quân sự. Trước đó, vào tháng 01/2017, cũng đã có thông tin về việc Bắc Kinh xây các công trình trên Đảo Cây, cũng thuộc quần đảo Hoàng Sa.
Theo các tùy viên quân sự trong khu vực và chuyên gia, công trình mới trên Đảo Bắc cho thấy quyết tâm của Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh xây dựng trên các đảo ở Biển Đông.
Ảnh vệ tinh của CSIS công bố ngày 22/02/2017 cho thấy Trung Quốc các công trình kiên cố trên Đá Chữ Thập ở Trường Sa.Courtesy CSIS via Reuters
Một căn cứ hậu cần sẽ được xây dựng ở đảo Hải Nam. Hoàn cầu Thời báo hôm nay 06/03/2017 dẫn lời thị trưởng Tam Sa – cơ quan hành chính do Bắc Kinh thành lập để quản lý khu vực đang bị nhiều nước tranh chấp tại Biển Đông – cho biết như trên.
Theo lời thị trưởng kiêm bí thư Tiêu Kiệt (Xiao Jie), chính quyền Bắc Kinh đã phê duyệt một đề án bảo vệ môi trường tại Hoàng Sa, Trường Sa, bãi Macclesfield và bãi cạn Scarborough (mà Trung Quốc gọi là Tây Sa, Nam Sa và Trung Sa, trực thuộc cái gọi là « thành phố Tam Sa »).
Tờ báo nhắc lại r ằng Philippines trong vụ kiện ở Tòa án Trọng tài Thường trực La Haye, đã tố cáo Trung Quốc xâm hại hệ sinh thái biển và môi trường tại Biển Đông.
Ông Tiêu Kiệt biện hộ cho kế hoạch gồm sáu dự án, trong đó có việc cải tạo các đảo và đá ngầm, bờ biển, giám sát môi trường biển và trồng rừng trên các đảo. Chính quyền khuyến khích sử dụng năng lượng mặt trời, xe máy chạy bằng điện trên đảo, tích trữ nước mưa. Tam Sa đã cho trồng hai triệu cây xanh trên các đảo trong năm 2016, và dự định trồng thêm một triệu cây trong năm nay.
Nhiều cơ sở kể cả các công trình dân sự trên đảo có thể được quân đội sử dụng. Một căn cứ đang được xây dựng tại cảng nước sâu Mộc Lan (Mulan) ở Văn Xương (Wenchang), Hải Nam để mở rộng quy mô yểm trợ cho các hoạt động của Trung Quốc trong khu vực. Hiện nay các dịch vụ hậu cần đang do cảng Thanh Lan (Qinglan) ở Tam Á (Sanya), Hải Nam đảm nhiệm.
Đảo Trường Sa lớn, quần đảo Trường Sa, Biển Đông. (Ảnh vệ tinh chụp ngày 07/11/1016 - nguồn CSIS/AMTI)
Tư pháp Trung Quốc nới rộng thẩm quyền « xét xử » ra khắp các vùng biển thuộc « chủ quyền » của nước này, kể cả vùng Biển Đông đang tranh chấp. Trên đây là nội dung bản báo cáo của Toà án Nhân dân Tối cao Trung Quốc tại kỳ họp của Quốc Hội, vào lúc Bắc Kinh tăng cường sức mạnh quân sự tại Biển Đông.
Theo hãng tin AP, hôm qua, 12/03/2017, chủ tịch Toà án Tối cao Trung Quốc, Chu Cường (Zhou Qiang) thông báo Trung Quốc quyết tâm bảo vệ chủ quyền và lợi ích hàng hải. Theo Tân Hoa Xã, tất cả các vùng biển thuộc « chủ quyền Trung Quốc » sẽ được luật pháp bảo vệ, cả những nơi đang tranh chấp. Theo luật mới, « có hiệu lực » từ tháng 8/2016, thẩm quyền của Toà án Tối cao Trung Quốc bao gồm không những vùng đặc quyền kinh tế mà cả thềm lục điạ và « mọi khu vực khác thuộc chủ quyền Trung Quốc ».
Theo ông Chu Cường, mọi « công dân Trung Quốc và nước ngoài đánh bắt bất hợp pháp trong vùng biển thuộc chủ quyền Trung Quốc sẽ bị truy tố ra toà án Trung Quốc ».
AP nhắc lại Trung Quốc đã tự tuyên bố chủ quyền trên gần như toàn bộ vùng Biển Đông, cũng như một phần lớn biển Hoa Đông tranh chấp với Nhật Bản.
Năm 2016, Bắc Kinh đã bác bỏ một phán quyết của Toà Trọng Tài Thường Trực La Haye phủ nhận những đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Sau vụ này, Tòa án Tối cao Trung Quốc đã diễn giải lại chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Quân đội gia tăng hoạt động tại Hoàng Sa và Trường Sa, củng cố các đảo nhân tạo thành pháo đài. Lệnh cấm đánh cá bốn tháng mỗi năm (từ tháng 5 đến tháng 8) tiếp tục được ban hành, viện cớ để truy đuổi ngư dân Việt Nam và Philippines.
Thứ sáu tuần trước, phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng khẳng định Trung Quốc có toàn quyền quyết định làm gì thì làm trên đảo « Hoàng Nham », tức Scarborough. Sở dĩ Bắc Kinh lớn tiếng là vì trước đó Manila tiết lộ với báo chí là Mỹ đã yêu cầu Trung Quốc không được đòi hỏi chủ quyền ở Scarborough.
Bãi cạn Scarborough cách căn cứ quân sự Vịnh Subic, Philippines, khoảng 200 km về phía tây. (Ảnh chụp ngày 12/03/2016)REUTERS/Planet Labs
Trả lời phỏng vấn hãng tin AFP ngày 07/02/2017, bộ trưởng Quốc Phòng Philippines Delfin Lorenzana cho biết ông tin rằng Trung Quốc có thể sẽ bồi đắp bãi cạn Scarborough, chỉ nằm cách đảo Luzon của Philippines 230 km. Trung Quốc đã chiếm giữ bãi cạn này từ năm 2012.
Bắc Kinh hiện đã xây nhiều đảo nhân tạo ở Biển Đông, trong đó có Đá Chữ Thập mà Manila cũng đòi chủ quyền, và đặt các thiết bị quân sự trên một số đảo đó. Theo các nhà phân tích, việc đặt các thiết bị quân sự trên bãi cạn Scarborough sẽ giúp Trung Quốc kiểm soát về mặt quân sự vùng Biển Đông, điều mà Hoa Kỳ báo trước là sẽ không chấp nhận.
Theo lời bộ trưởng Lorenzana, các công trình xây dựng trên bãi cạn Scarborough sẽ đáng lo ngại hơn nhiều so với trên Đá Chữ Thập, vì bãi cạn này nằm rất gần Philippines. Từ Scarborough, các chiến đấu cơ phản lực và tên lửa của Trung Quốc có thể dễ dàng tấn công lực lượng Mỹ đóng tại Philippines. Tiền đồn trên Scarborough có thể giúp Trung Quốc ngăn chận tàu của các nước khác sử dụng con đường hàng hải trọng yếu này.
Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines nói với AFP, việc bồi đắp các đảo ở Biển Đông là chiến lược của Trung Quốc nhằm chống lại những cường quốc nào can dự vào Biển Đông, vì đối với Bắc Kinh, đây là vùng biển của Trung Quốc.
Chính quyền của tân tổng thống Donald Trump đã tuyên bố sẽ đẩy lùi mọi mưu toan của Trung Quốc nhằm củng cố kiểm soát Biển Đông. Trong cuộc điều trần trước Thượng viện để được phê chuẩn việc bổ nhiệm, tân ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson đã tuyên bố là Hoa Kỳ sẽ ngăn chận Trung Quốc tiếp cận các đảo nhân tạo trên Biển Đông, mặc dù các nhà phân tích cho rằng, muốn làm như thế Washington phải phong tỏa trên biển, và đây là một hành động chiến tranh.
Nhưng theo tờ The Japan Times của Nhật số ra ngày 07/02/2017, một tài liệu được tiết lộ trên một trang mạng cho thấy là sau đó ông Tillerson đã có giọng điệu hòa dịu hơn. Trả lời các câu hỏi về các công trình xây đảo nhân tạo của Trung Quốc, tân ngoại trưởng Mỹ chỉ viết : Không thể để Trung Quốc sử dụng các đảo nhân tạo để cưỡng ép các nước láng giềng hoặc hạn chế quyền tự do lưu thông hàng khải và hàng không ở Biển Đông. Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hành xử các quyền tự do ấy bằng cách đưa phi cơ và tàu đến hoạt động tại bất cứ nơi nào mà luật pháp quốc tế cho phép.
Oanh tạc cơ Trung Quốc H-6K bay qua không phận bãi cạn Scarborough, ở Biển Đông (ảnh do Không quân Trung Quốc đăng trên mạng xã hội ngày 14/07/2016)@weibo.com
Bắc Kinh công bố hình ảnh oanh tạc cơ hiện đại nhất của Trung Quốc H-6K đã bay qua bãi cạn Scarborough vài ngày sau phán quyết của Tòa Án Trọng Tài Thường Trực La Haye về Biển Đông. Giới quan sát coi đây là hành động mới trong cuộc đọ sức giữa Hoa Kỳ với Trung Quốc trên không phận Philippines.
Cuối tuần qua, hình ảnh oanh tạc cơ H-6K bay qua bãi cạn Scarborough được đăng tải rộng rãi trên mạng xã hội Vi Bác. Đây là loại máy bay ném bom hiện đại nhất của Trung Quốc có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Tờ báo Mỹ Forbes ấn bản ngày 17/07/2016 nhấn mạnh, hành động nói trên là thông điệp cứng rắn Bắc Kinh gửi đến Washington : Trung Quốc có khả năng đáp trả một cách tương xứng những hành vi của Hoa Kỳ. Trong những tháng gần đây, chiến đấu cơ Thunderbird A-10 của Mỹ, rồi máy bay B-52 đã nhiều lần bay qua vùng có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông, nhân danh quyền « tự do lưu thông hàng hải ».
Ngoài ra, đây cũng là một tín hiệu mạnh Trung Quốc gửi đến cả Phlippines lẫn Hoa Kỳ về quyết tâm của Bắc Kinh không từ bỏ bản đồ đường 9 đoạn đối với Biển Đông, bao gồm cả bãi cạn Scarborough, và nhiều đảo thuộc Trường Sa và Hoàng Sa.
Một cựu lãnh đạo Tình báo Hải quân Hoa Kỳ James Fanell, gắn liền việc máy bay ném bom bay ngang qua bãi Scarborough với phán quyết của Tòa La Haye hôm 12/07/2016. Theo tòa, Trung Quốc không có cơ sở pháp lý để đòi hỏi chủ quyền đối với Biển Đông căn cứ theo bản đồ đường 9 đoạn.
Một điểm đáng chú ý khác là lần đầu tiên Không quân Trung Quốc cho phổ biến rộng rãi hình ảnh của oanh tạc cơ H-6K cất cánh từ Hoa lục để bay ngang bãi đá Scarborough. Theo cựu lãnh đạo Tình báo Hải quân Mỹ, James Fanell thì đây là một chiến dịch tuyên truyền có hệ thống của Bắc Kinh.
Bãi cạn Scarborough được đặt dưới quyền quản lý của Philippines nhưng Bắc Kinh căn cứ trên bản đồ đường « lưỡi bò 9 đoạn» để khẳng định chủ quyền với thực thể này.
Thứ Sáu 15/07/2016 hải cảnh Trung Quốc không cho phép ngư dân Philippines vào đánh bắt cá trong khu vực bãi cạn Scarborugh. Trước đó, một tàu cá Trung Quốc đã bám sát và ngăn cản một số phóng viên của đài truyền hình Phiilippines ABS-CBN đến bãi cạn Scarborough.
Tầu tuần duyên Trung Quốc từng ngăn cản một tầu chở phóng viên của Philippines đến Scarbourough ngày 29/03/2014.REUTERS/Erik De Castro/Files
Sau phán quyết của Tòa Án Trọng Tài Thường Trực ngày 12/07/2016, phóng viên một hãng truyền hình Philippines, cùng tàu cá nước này tìm cách tiếp cận bãi cạn Scarborough, nhưng đã bị tuần duyên Trung Quốc ngăn chặn.
Theo AP, ngày 14/07, một chiếc tàu đánh cá chở các phóng viên của kênh truyền hình Philippines ABS-CBN tới khu vực này, thoạt tiên bị một tàu cá Trung Quốc ngăn cản, tiếp theo đó, tuần duyên Trung Quốc xuất hiện buộc tàu phải đổi hướng.
Chiểu theo phán quyết của Tòa Án Trọng Tài Thường Trực, các tàu chấp pháp của Trung Quốc đã hành xử trái phép khi cản đường các tàu Philippines tại khu vực này. Scarborough nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, cách bờ biển Trung Quốc khoảng 1.000 km. Trung Quốc chiếm quyền kiểm soát địa điểm này từ năm 2012.
Ngay sau sự cố nói trên, ngoại trưởng Philippines Perfecto Yasay một lần nữa kêu gọi các bên liên quan trong hồ sơ Biển Đông kiềm chế. Theo ông, chính sách của Philippines là tìm ra một giải pháp hòa bình cho vấn đề Biển Đông, và tiếp tục nỗ lực làm giảm các căng thẳng trong khu vực. Philippines muốn cử cựu tổng thống đàm phán với Trung Quốc
Chủ trương của tân tổng thống Philippines Rodrigo Duterte là tiếp tục đối thoại với Trung Quốc. Phát biểu tại Club Filipino, ngoại ô thủ đô Manila, ngày 14/07, tổng thống Duterte một lần nữa nhấn mạnh : « Chiến tranh không phải là một giải pháp ».
Nguyên thủ Philippines chính thức đề nghị cựu tổng thống Fidel Ramos, 88 tuổi, đứng đầu phái đoàn tới Trung Quốc đàm phán về Biển Đông, trên cơ sở phán quyết của Tòa Án Trọng Tài Thường Trực. Cựu tổng thống Fidel Ramos, cầm quyền từ 1992 đến 1996, là người có công lớn trong việc xây dựng Nhà nước Philippines hậu độc tài.
Nhật báo Hồng Kông South China Moning Post ngày 25/04/2016 dẫn nguồn tin quân đội Trung Quốc cho biết trong năm 2016, Bắc Kinh sẽ xây dựng tại bãi cạn Scarborough một chốt tiền tiêu mới. Động thái này nhằm xác quyết chủ quyền của Bắc Kinh trong các khu vực đang tranh chấp tại Biển Đông.
Nhật báo Hồng Kong dẫn nguồn tin quân sự Trung Quốc cho biết Bắc Kinh sẽ dựng một chốt gác và có thể xây một đường băng trên bãi cạn Scarborough, nằm cách đảo Luzon của Philippines 230 km về phía tây.
Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh các tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc và Philippines đang căng thẳng. Trong một hoặc hai tháng tới đây, Tòa Án Trọng Tài Thường Trực sẽ ra quyết định liên quan đến các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ giữa Bắc Kinh và Manila tại Biển Đông. Cách đây ít ngày, quân đội Mỹ và Philippines chính thức thông báo sẽ tiến hành các cuộc tuần tra chung tại Biển Đông.
Nguồn tin trên cũng nhận định thêm là phán quyết tới đây của Tòa Án Trọng Tài Quốc Tế sẽ càng làm đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án cải tạo Scarborough và « Trung Quốc có quyền đưa ra các biện pháp trước việc Washington có ý đồ kềm chế Bắc Kinh qua việc lập căn cứ quân sự trong vùng ».
Philippines khẳng định Scarborough nằm trong vùng đặc quyền kinh tế cách bờ 200 dặm, vì vậy bãi cạn này thuộc chủ quyền của Manila là điều không thể tranh cãi. Tuy nhiên, từ năm 2012, Trung Quốc đã chiếm Scarborough và đặt tên là đảo Hoàng Nham (Huangyan). Các tàu tuần tra Trung Quốc từ đó đuổi các ngư dân Philippines hoạt động gần khu vực bãi đã ngầm này.
Nguồn tin được South China Moning Post trích dẫn còn nhận định rằng chốt tiền tiêu tại Scarborough sẽ giúp Bắc Kinh hoàn thiện hơn việc kiểm soát không lưu trên toàn bộ vùng Biển Đông.
Chuyên gia quân sự tại Macao nhận xét : « Nếu Trung Quốc cải tạo xong Scarborough, họ có thể cho lắp đặt tại đó hệ thống radar và các thiết bị theo dõi 24/24 giờ căn cứ không quân của Mỹ Basa Pampanga trên đất Philippines » nằm cách đó khoảng 330 km.
Trung Quốc vẫn luôn sử dụng yêu sách đường 9 đoạn, hay còn gọi là « đường lưỡi bò », để đòi hỏi chủ quyền hầu như toàn bộ vùng Biển Đông. Thực tế vài năm qua, Bắc Kinh đã liên tục đẩy mạnh các hoạt động bồi đắp, cải tạo đảo nhằm làm cơ sở cho các đòi hỏi lãnh thổ của họ ở những nơi có tranh chấp chủ quyền với các nước xung quanh như Philippines hay Việt Nam. Trung Quốc đã xây dựng tại các nơi họ chiếm giữ một đường băng trên đảo Phú Lâm và hai đường băng ở các đảo Đá Vành Khăn và Đá Chữ Thập trong khu vực quần đảo Trường Sa.
Thủy quân lục chiến Philippines chuẩn bị cho cuộc tập trận. Ảnh ngày 13/06/2014.Reuters
Theo Reuters, quân đội Philippines và Mỹ sẽ tập trận chung trên biển trong tháng này, gần bãi cạn Scarborough đã bị Trung Quốc chiếm từ năm 2012. Cuộc tập trận chắc chắn sẽ khiến Bắc Kinh tức giận, trong bối cảnh Biển Đông vẫn đang căng thẳng.
Năm chiến hạm trong đó có một khu trục hạm hỏa tiễn của Hoa Kỳ và khoảng 1.000 quân nhân sẽ tham gia cuộc tập trận Cooperation Afloat Readiness and Training (CARAT) kéo dài một tuần lễ. Các cuộc diễn tập bắn đạn thật cũng sẽ diễn ra cách Zambales 64 km, thuộc vùng duyên hải phía tây của đảo chính Luzon.
Cuộc tập trận Mỹ-Phi được tiến hành ở khoảng cách 80 hải lý, tính từ hai hoặc ba chiếc tàu tuần duyên Trung Quốc tại bãi cạn Scarborough mà Bắc Kinh đã chiếm từ tay Philippines vào năm 2012. Tháng Giêng năm 2013, Philippines đã nộp đơn kiện lên Tòa án Trọng tài Quốc tế tại La Haye.
Phát ngôn viên Hải quân Philippines Rommel Rodriguez cho biết, cuộc tập trận chung nhắm vào việc tăng cường năng lực của đôi bên trong hoạt động đổ bộ, trao đổi thông tin… và theo ông, đây là sự kiện thường niên. Tất cả các chiến hạm sẽ nhắm vào các mục tiêu địch trên biển, sau đó sẽ thay phiên nổ súng.
Khu trục hạm mang tên lửa có điều khiển USS Halsey thuộc lớp Arleigh Burke sẽ đến vịnh Subic của Philippines từ ngày 26/6, cùng với chiếc USNS Safeguard và USS Ashland để tham gia tập trận.
Về phía Manila có các chiến hạm BRP Ramon Alcaraz, một tàu tuần duyên cũ của Mỹ, và chiếc BRP Emilio Jacinto xuất xứ từ Anh, cùng với các trực thăng do Ba Lan sản xuất.
Philippines, Trung Quốc khẩu chiến vì bãi cạn ở Biển Đông
Philippines vừa phát hiện nhiều khối bê tông ở bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham, và bày tỏ lo ngại Trung Quốc đang dự định xây dựng một công trình tại khu vực tranh chấp giữa hai nước. Bắc Kinh bác bỏ cáo buộc này.
“Những khối bê tông này có thể được dùng để làm nền móng, đó là lý do tại sao chúng tôi nói rằng đây có thể là bước dạo đầu cho một công trình xây dựng”, AFP dẫn lời phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Philippines Peter Galvez. Theo ông Galvez, các phương tiện giám sát trên không đã phát hiện khoảng 75 khối bê tông nằm rải rác trên một khu vực thuộc Scarborough/Hoàng Nham.
Người phát ngôn này khẳng định rằng bất cứ công trình xây dựng nào của Bắc Kinh tại Scarborough/Hoàng Nham cũng sẽ vi phạm thỏa thuận không ràng buộc năm 2002 giữa Trung Quốc và các nước láng giềng ASEAN, nhằm kiềm chế những hành động thù địch có thể thổi bùng căng thẳng trong khu vực.
Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi lập tức bác bỏ những cáo buộc trên.
“Những gì Philippines nói là không đúng sự thật. Đảo Hoàng Nham là lãnh thổ cố hữu của Trung Quốc”, ông Hồng trả lời câu hỏi của đài truyền hình trung ương CCTV tại một cuộc họp báo, trong đó dùng tên tiếng Trung của bãi cạn tranh chấp. “Theo hiến pháp, các tàu chính phủ Trung Quốc vẫn duy trì hoạt động tuần tra thường xuyên vùng biển ở Hoàng Nham để bảo vệ chủ quyền đảo và giữ vững an ninh ở những vùng nước lân cận”.
Trước đó, Philippines công bố một bức ảnh chụp từ trên không vào ngày 31/8, cho thấy khoảng 30 khối bê tông tại Scarborough/Hoàng Nham.
Một chuyến bay giám sát thứ hai vào ngày 2/9 ghi nhận thêm nhiều khối bê tông nằm rải rác trong khu vực rộng hai hecta của bãi cạn này. Ông Galvez không rõ những khối bê tông này mới được mang đến hay bị bỏ sót trong lần chụp trước đó.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Philippines Raul Hernandez hôm nay cho hay giới chức nước này đang cố gắng xác nhận độc lập về những bức ảnh giám sát trên, trước khi có động thái ngoại giao phản đối chính thức.
Scarborough/Hoàng Nham là một nhóm san hô và đá ngầm nhỏ nằm cách đảo chính Luzon của Philippines khoảng 220 km về phía tây. Bãi cạn này nằm cách đảo Hải Nam, lãnh thổ Trung Quốc gần nhất, khoảng 650 km.
Quan hệ giữa Manila và Bắc Kinh lâm vào căng thẳng sau một cuộc đối đầu giữa các tàu của hai bên ở Scarborough/Hoàng Nham năm 2012. Philippines cáo buộc Trung Quốc đã giành quyền kiểm soát bãi cạn này bằng cách điều tàu đến đây và ngăn ngư dân Philippines vào khu vực.
Hồi tháng một, chính phủ Philippines đã đề nghị một tòa án Liên Hợp Quốc phán quyết về tính hợp lệ trong tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc với hầu hết Biển Đông. Tuy nhiên, Trung Quốc không chấp nhận ra tòa và khẳng định chỉ muốn giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán song phương giữa các bên liên quan.
Báo chí Trung Quốc ngày 23/07/2013 tiết lộ, một lực lượng tuần duyên mới gồm 11 đội tàu và trên 16.000 quân được trang bị rất hùng hậu vừa được đưa vào hoạt động. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh thường xuyên gây áp lực để yêu sách chủ quyền với các nước láng giềng.
Lực lượng tuần duyên mới của Trung Quốc tập hợp lực lượng hải giám – đơn vị tuần duyên hiện nay trực thuộc Bộ Công an, cùng với ngư chính và hải tuần chuyên chống buôn lậu trên biển. Tờ Global Times trích lời Yang Mian, giáo sư quan hệ quốc tế tại trường đại học Truyền thông Trung Quốc nói rằng « các đơn vị không được phép trang bị vũ khí thì nay đã có quyền. Lực lượng mới cũng sẽ giúp Trung Quốc áp dụng luật pháp một cách mạnh mẽ hơn ».
Zhang Junshe, một chuyên gia quân sự trên PLA Daily cho biết, lực lượng tuần duyên mới sẽ « nhận dạng và đáp trả nhanh chóng, nhân danh luật pháp, đối với các hành động gây tổn hại cho các quyền và lợi ích trên biển của Trung Quốc ».
Căng thẳng đang dâng cao giữa Trung Quốc, Nhật Bản và các nước láng giềng về chủ quyền trên biển.
Tokyo lên án Bắc Kinh ngày càng gởi nhiều tàu hải giám đến quấy nhiễu xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư ở biển Hoa Đông, quần đảo đang do Nhật Bản quản lý nhưng Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền. Bắc Kinh vô cùng tức tối sau khi Tokyo mua lại ba trong số năm hòn đảo của quần đảo này từ một chủ tư nhân người Nhật vào tháng 9/2012, liên tục cho các tàu xâm nhập vùng này và cho phi cơ bay ngang không phận.
Philippines và Việt Nam cũng tố cáo Trung Quốc sử dụng vũ lực để âm mưu thôn tính Biển Đông. Philippines đã đưa việc Trung Quốc chiếm đóng bãi cạn Scarborough ra Tòa án quốc tế về Luật Biển. Ngư dân Việt Nam thì liên tục bị xua đuổi, đánh đập và mới đây tàu cá Việt Nam còn bị tàu Trung Quốc cướp phá và hành hung.
Trước tình hình đó, Hoa Kỳ với chiến lược xoay trục sang châu Á, đã siết chặt quan hệ hợp tác quân sự với các nước láng giềng châu Á của Bắc Kinh. Không chỉ với Nhật Bản và Philippines, là những nước có hiệp ước hỗ tương với Washington, Hoa Kỳ còn chìa bàn tay thân thiện ra với cựu thù ở Đông Nam Á là Việt Nam.
Lo sợ trước thái độ hung hăng của Trung Quốc, nhưng các nước láng giềng châu Á cũng không muốn đối đầu với Bắc Kinh, lo ngại rằng chính sách mới của Washington chỉ nhằm kìm bớt sức mạnh đang lên của Trung Quốc.
Để khẳng định chủ quyền trên những vùng biển được cho là thuộc lãnh hải Trung Quốc, Bắc Kinh thường xuyên gửi đến những vùng biển này các tàu tuần tra trực thuộc nhiều bộ khác nhau, như lực lượng hải giám thuộc Bộ Công an, hay các tàu ngư chính do Bộ Nông nghiệp quản lý. Thực chất các tàu này đều là lực lượng vũ trang trá hình.
Theo nhà nghiên cứu Arthur Ding ở Đài Loan, thì việc tuần tra trên biển của Trung Quốc sắp tới sẽ « thường xuyên hơn và dữ dội hơn ». Ông nhận định : « Được đặt tên là tuần duyên, các tàu của lực lượng này dường như được cho phép trang bị vũ khí hạng nhẹ. Những va chạm với các nước láng giềng sẽ tăng cao ».
Nhà nghiên cứu trên ghi nhận, năng lực trên biển của Bắc Kinh đã tăng nhanh trong những năm gần đây, với những chiến hạm lớn và có tầm bắn ngày càng xa hơn, có thể trụ lại hay tuần tiễu trên các vùng biển tranh chấp trong thời gian dài hơn.
Với lực lượng tuần duyên mới hùng hậu hơn, hỏa lực mạnh hơn để tăng cường trấn áp trên biển, phải chăng là chó sói nay đã không còn cần phải đội lốt cừu trên Biển Đông và biển Hoa Đông ?
Một tàu của Hải Quân Mỹ hoạt động gần khu vực bãi cạn Scarborough, Biển Đông. Ảnh chụp 21/04/2015.AFP PHOTO/TED ALJIBE
Quần đảo Hoàng Sa, Biển Đông.Nguồn: wikipedia
Oanh tạc cơ Trung Quốc H-6K bay qua không phận bãi cạn Scarborough, ở Biển Đông (ảnh do Không quân Trung Quốc đăng trên mạng xã hội ngày 14/07/2016)@weibo.com
Tầu tuần duyên Trung Quốc từng ngăn cản một tầu chở phóng viên của Philippines đến Scarbourough ngày 29/03/2014.REUTERS/Erik De Castro/Files
Bãi cạn Scarborough tại Biển Đông.CC / NASA
Thủy quân lục chiến Philippines chuẩn bị cho cuộc tập trận. Ảnh ngày 13/06/2014.Reuters
