Thứ ba, 29/10/2013 17:35 GMT+7

Nhật - Trung và nguy cơ xung đột gia tăng

Không chỉ đua nhau phô trương vũ khí mấy ngày nay, Bắc Kinh và Tokyo còn lâm vào cuộc khẩu chiến với những lời tố cáo nhau "ngạo mạn, khiêu khích" và lời đe dọa "không dung thứ".

Trung Quốc chỉ trích Nhật Bản 'khiêu khích'
Thủ tướng Nhật cảnh báo việc Trung Quốc dùng vũ lực

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe phát biểu hôm chủ nhật. Phía sau ông (trái) là Bộ trưởng Quốc phòng. Ảnh: AFP

Hôm 27/10, Thủ tướng Nhật Shinzo Abe tuyên bố nước này phản đối việc sử dụng vũ lực nhằm thay đổi hiện trạng ở châu Á. Nước Nhật sẽ "tỏ rõ quyết tâm... không dung thứ cho việc dùng vũ lực để thay đổi hiện trạng".

Ông phát biểu trước các binh sĩ lực lượng phòng vệ Nhật, nhưng đối tượng thính giả chính mà ông Abe nhắm đến là Bắc Kinh.

Phản ứng trước tuyên bố trên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 28/10 buộc tội nhà lãnh đạo Nhật Bản "liên tục có những nhận xét mang tính khiêu khích" và "rất ngạo mạn". Global Times, tờ báo có xu hướng dân tộc chủ nghĩa của Trung Quốc, thì cho rằng va chạm giữa các cường quốc "sẽ leo thang thành xung đột vũ trang".

Quan hệ Nhật - Trung trở nên ngày càng căng thẳng từ khi Nhật Bản quốc hữu hóa ba đảo trong quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hồi tháng 9/2012. Quần đảo này do Nhật Bản quản lý trên thực tế, nhưng Trung Quốc vẫn tuyên bố chủ quyền. Mâu thuẫn âm ỉ này được dịp bùng phát vào cuối tuần trước khi Nhật tuyên bố sẽ bắn hạ những máy bay không người lái bị cho là xâm phạm không phận nước này.

Tuyên bố trên của Nhật được đưa ra như một phản ứng cho việc Trung Quốc điều máy bay không người lái tiếp cận khu vực gần quần đảo tranh chấp hồi tháng trước. Trung Quốc cho rằng, bắn hạ máy bay là "hành động chiến tranh" và nước này sẽ "có hành động đáp trả".

Theo ý kiến của ông Mike Green, chuyên gia châu Á thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nguy cơ đối đầu bất thường tại khu vực gần quần đảo Senkaku/Điếu ngư "là cao hơn bao giờ hết, nhưng nay không phải là thời điểm tháng 8/1914". Green muốn nhắc tới  với việc Thái tử Áo - Hung bị ám sát tại Sarajevo, châm ngòi Thế chiến I.

"Senkaku không phải là Sarajevo, không phải là điểm khởi đầu cho một cuộc đối đầu quân sự ở khu vực Đông Bắc Á. Cho dù có xảy ra một đụng độ quân sự nào đó, nó cũng sẽ nhanh chóng được khống chế, nhưng nó cũng gây ảnh hưởng xấu đến kinh doanh", Green bình luận.

Căng thẳng Nhật - Trung lên cao cuối tuần qua diễn ra cùng thời điểm Trung Quốc lần đầu tiên công bố hình ảnh chi tiết các tàu ngầm hạt nhân của nước này, nhằm thể hiện sự tự tin của quân đội Trung Quốc đang ngày càng lớn.

Một máy bay do thám Trung Quốc bay qua Senkaku/Điếu Ngư hồi tháng 12/2012. Nhật Bản tuyên bố, đây là vi phạm chính thức đầu tiên của Trung Quốc vào không phận nước này từ năm 1958. Tàu và máy bay Trung Quốc kể từ đó thường xuyên xâm nhập vào khu vực do Nhật Bản quản lý, gây quan ngại về việc nảy sinh xung đột.

Tuy nhiên, trước khi những căng thẳng hồi cuối tuần qua nổ ra, tình hình trên khu vực tranh chấp có xu hướng hòa hoãn hơn. Lực lượng tuần duyên Nhật Bản cho biết, tần suất tàu Trung Quốc tiến vào lãnh hải hoặc khu vực tiếp giáp của họ chỉ còn 5 lần một tháng, giảm mạnh so với mức 20-24 lần mỗi ngày trong 4 tháng trước đó. Mặc dù, từ tháng tư đến tháng chín, số lần Nhật Bản điều động chiến đấu cơ ra khu vực tranh chấp lên đến 149 lần, nhưng vẫn ít hơn nửa năm trước đó 88 lần. Quan hệ thương mại song phương tăng hơn so với năm ngoái.

Nguy cơ xung đột

Tàu tuần duyên Nhật và tàu hải giám Trung Quốc hoạt động gần Senkaku/Điếu Ngư hôm 25/10/2012. Ảnh minh họa: AP

"Nhật Bản đang triển khai một cuộc chiến tâm lý và dư luận", ông Lưu Kiến Dũng, chuyên gia về Nhật Bản thuộc đại học Thanh Hoa, Trung Quốc, bình luận. Ông Lưu cũng hoài nghi về khả năng Nhật Bản sẽ bắn hạ máy bay, bởi hành động này "vi phạm Hiến pháp Nhật Bản, không cho phép nước này tấn công nước khác trừ khi bản thân bị tấn công trước".

Ông Lưu cũng cho biết thêm, hiện không có quy định quốc tế nào về việc đối phó với máy bay không người lái trong vùng lãnh thổ tranh chấp. Nhưng trên thực tế Nhật Bản không thừa nhận tồn tại tranh chấp trên quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, mà coi đó là lãnh thổ hoàn toàn của Nhật.

Bà Chikako Ueki, chuyên gia quan hệ quốc tế thuộc Đại học Waseda, lại cho rằng ông Abe không chỉ dọa suông, và nhấn mạnh rằng các quy định áp dụng cho máy bay có người lái khi xâm phạm không phận của một quốc gia cũng có thể được áp dụng trường hợp máy bay không người lái.

Nhật Bản phản ứng với các hành động của Trung Quốc bằng cách tích cực tuyên truyền quan điểm của mình về khu vực tranh chấp. Bộ Ngoại giao nước này vừa mới đây đăng tải  lên Youtube hai đoạn phim giới thiệu về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư và quần đảo khác có tranh chấp với Hàn Quốc với lập trường của Nhật. Đoạn phim về Senkaku đã thu hút được 250.000 lượt xem mặc dù chỉ có phiên bản tiếng Nhật.

 Thủ tướng Nhật đang thúc đẩy thông qua một cách giải thích rộng rãi hơn với bản Hiến pháp chống chiến tranh hiện tại, nhằm cho phép lực lượng quân đội của Nhật chiến đấu bên cạnh đồng minh ở nước ngoài. "Chúng ta không thể duy trì hòa bình ở Nhật Bản nếu chỉ tính đến mỗi Nhật Bản", ông Abe phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Financial Times.

Theo Green, Nhật Bản rất lo ngại đến máy bay không người lái Trung Quốc, bởi nếu các máy bay Trung Quốc hiện diện thường xuyên và lâu dài sẽ giúp Bắc Kinh đưa ra tuyên bố Tokyo không còn quản lý hành chính quần đảo tranh chấp nữa.

Ông Green chỉ ra rằng cả Mỹ cũng phải chuẩn bị ứng phó với tình huống Nhật bắn hạ máy bay không người lái của Trung Quốc, bởi Mỹ và Nhật có hiệp ước phòng thủ chung.

Cả Trung Quốc và Nhật Bản đều không muốn có xung đột, nhưng "rất khó để tránh những vụ khai hỏa nhầm", Giáo sư Ngưu Trọng Quân thuộc học viện Ngoại giao Trung Quốc, nhận định.

Bà Ueki của Đại học Waseda cho biết quân đội Trung Quốc và Lực lượng phòng vệ Nhật Bản đạt được đồng thuận về cơ chế xoa dịu nguy cơ tiềm tàng tại Senkaku/Điếu Ngư, nhưng thỏa thuận này chưa được thông qua bởi lãnh đạo cao nhất hai nước chưa có cơ hội nào gặp gỡ để thảo luận.

Tờ Global Times trong khi đó tiếp tục cảnh cáo Nhật Bản không nên cho rằng Trung Quốc muốn tránh một cuộc xung đột vũ trang vì sợ Mỹ, bởi "khó mà khẳng định được giữa Mỹ và Trung Quốc thì ai sợ ai".

Đức Dương (theo Financial Times)

 

http://vnexpress.net/tin-tuc/the-gioi/phan-tich/nhat-trung-va-nguy-co-xung-dot-gia-tang-2902394.html

21/9/2012

Hệ quả của một cuộc chiến thương mại Nhật - Trung

Các nhà hàng và siêu thị Nhật bị phá, các sản phẩm Nhật bị đập trong những cuộc biểu tình của người Trung Quốc. Đó có phải màn dạo đầu của một cuộc chiến thương mại Nhật-Trung, và các bên sẽ được lợi hại gì?
> Trung Quốc khoe sức mạnh hải quân
> Doanh nghiệp Nhật chịu 'thảm họa' hơn sóng thần

Panasonic và Toyota cũng như Nissan đã công bố các thiệt hại về tài sản do người biểu tình Trung Quốc gây ra. Hãng Canon đóng cửa một số dây chuyền sản xuất; hãng bán lẻ thời trang Uniqlo ngừng hoạt động ở một số nơi, và che biển quảng cáo ở một số nơi khác trên đất Trung Quốc, trong khi nhiều người nước này đang kêu gọi tẩy chay hàng hóa Nhật.

Người hiếu kỳ chụp ảnh một chiếc xe Nhật bị phá hủy tại thành phố Tây An, Thiểm Tây trong cuộc biểu tình hôm 15/9.

Phong trào tẩy chay nếu xảy ra sẽ gây thiệt hại lớn cho Nhật Bản, nó phản ánh một nguy cơ mang tính chính trị đối với việc làm ăn ở nước ngoài, mà trong trường hợp này là ở Trung Quốc, nơi các diễn biến tương đối khó lường. Nguy cơ này luôn gây khó cho các doanh nghiệp, nhưng bởi vì thị trường Trung Quốc quá lớn, các doanh nghiệp nước ngoài vẫn phải chấp nhận "nguy cơ chính trị mang màu sắc Trung Quốc", và coi đó là một phần của môi trường kinh doanh, James Parker, chuyên gia tư vấn kinh tế tài chính, làm việc 8 năm tại Bắc Kinh, nhận xét.

Những người quan tâm đến Nhật Bản và Trung Quốc còn nhớ sự kiện giữa năm 2010, khi tuần duyên Nhật bắt tàu cá và thuyền trưởng người Trung Quốc với cáo buộc xâm phạm lãnh hải Nhật. Một làn sóng biểu tình khi đó dấy lên cùng những lời kêu gọi tẩy chay.

Trong một thế giới toàn cầu hóa, các nhãn hiệu lớn ngày nay cũng được coi như một biểu tượng quốc gia, chẳng khác nào quốc kỳ hoặc các đại sứ quán. Nếu một nhãn hiệu nào đó thành công lớn ở nước ngoài, nó cũng sẽ trở thành cái bia đỡ đạn đầu tiên mỗi khi người tiêu dùng sở tại bực tức.

Các công ty Nhật nhiều khả năng sẽ đối mặt với một thời kỳ khó khăn trong những tháng tới ở Trung Quốc, ngay cả khi Bắc Kinh không hề đưa ra một biện pháp trả đũa kinh tế nào. Nhưng báo chí chính thống của Trung Quốc đã đề cập đến vấn đề này, coi đó là một trong những lá bài. Với mức tiêu thụ 20% hàng xuất khẩu của Nhật, thị trường Trung Quốc là cả một vấn đề lớn đối với các công ty của quốc đảo.

Tuy nhiên việc công khai trừng phạt sẽ rất khó, bởi theo các quy định của WTO điều đó là khó khả thi, vả lại nó sẽ ảnh hưởng đến uy tín quốc gia. Thế nhưng, ngoài hai cách là người tiêu dùng tẩy chay và các biện pháp trừng phạt, Trung Quốc còn vũ khí thứ ba.

Tẩy chay phi chính thức là điều có thể diễn ra ở Trung Quốc, bởi tại đây các công ty quốc doanh có đầy quyền lực và phạm vi ảnh hưởng của lĩnh vực quốc doanh rất lớn, Parker nhận xét trên tờ The Diplomat. Có các tài liệu cho thấy những nước từng làm mất lòng Trung Quốc đã bị ảnh hưởng như thế nào đến thương mại.

Hai học giả của Đại học Goettingen ở Đức mới xuất bản một tài liệu nghiên cứu về ảnh hưởng thương mại đối với các nước từng đón tiếp Dalai Lama, người mà Trung Quốc coi là thủ lĩnh phong trào ly khai trái phép của người Tây Tạng. Hai học giả này chỉ ra rằng xuất khẩu sang Trung Quốc của các nước đó có thể giảm từ 8,1 đến 16,9% và sẽ còn gặp khó khăn trong vòng hai năm sau đó. Theo nghiên cứu này, các lĩnh vực bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi kiểu "tẩy chay không tuyên bố" là máy móc hạng nặng và giao thông, đều thuộc phạm vi ảnh hưởng mạnh của các công ty quốc doanh.

Con dao hai lưỡi

Cho dù thế lực và ảnh hưởng của nền kinh tế số 2 thế giới lớn đến đâu, hình thức trừng phạt thương mại nào cũng là con dao hai lưỡi. Các công ty trên thế giới sẽ được nhắc nhớ về các nguy cơ khi làm ăn ở nước này, và nếu tiền bảo hiểm đầu tư tăng lên tức là chi phí tăng lên, sẽ làm chùn bước người định bỏ vốn.

Các công ty nước ngoài khi làm ăn ở Trung Quốc đều tạo ra việc làm và đóng thuế, cung cấp các sản phẩm mà người Trung Quốc muốn dùng. Quan trọng hơn, người Nhật cũng mua các sản phẩm mà Trung Quốc làm ra. Tẩy chay trả đũa lẫn nhau khiến cả đôi bên thiệt hại. Các công ty đang có ý định đầu tư vào hoặc mở rộng sản xuất kinh doanh ở Trung Quốc sẽ nghĩ đến các nước khác.

Vì thế, sau những lời ủng hộ ý muốn tẩy chay mà dân chúng đưa ra tuần trước, hôm qua giới chức Trung Quốc bắt đầu nhắc đến nguy cơ ảnh hưởng tới thương mại của cả đôi bên trên các báo lớn, như China Daily.

Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố tranh chấp Điếu Ngư/Senkaku hẳn nhiên sẽ ảnh hưởng đến đầu tư và thương mại của Nhật, và đó "là điều chúng ta không mong xảy ra", Shen Danyang, phát ngôn viên bộ này phát biểu tại họp báo hôm thứ tư.

Trung Quốc và Nhật đang đàm phán về khả năng thiết lập khu vực mậu dịch tự do FTA. "Tranh chấp sẽ có tác động nghiêm trọng, thậm chí là quyết định đến việc đàm phán FTA", ông Yao Haitian, nghiên cứu viên của Viện Nhật Bản tại Viện khoa học xã hội Trung Quốc, nói.

Huo Jianguo, chủ tịch Viện Hợp tác kinh tế thương mại quốc tế của Bộ Thương mại Trung Quốc, cũng cho rằng tranh chấp biển đảo sẽ có ảnh hưởng nghiêm trọng đến đầu tư và thương mại của Nhật ở Trung Quốc.

"Thương mại hai chiều sẽ giảm mạnh hơn nữa trong tháng 9 và 10, đầu tư của Nhật vào Trung Quốc sẽ tiếp tục chậm lại do các nhà đầu tư lo ngại về sự an toàn".

Trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc phải tìm các biện pháp vực nền kinh tế đang trên đà giảm tốc, thì sự suy giảm trong thương mại và đầu tư chắc hẳn không phải là điều họ mong muốn. Giới quan sát cho rằng trước sức ép từ dân chúng muốn chính phủ mạnh hơn trong tranh chấp chủ quyền, giới chức Trung Quốc đang xoay sở giữa việc đáp ứng phần nào đòi hỏi của công chúng, với việc giảm thiểu thiệt hại do những hành động quá khích gây ra đối với ngoại giao và kinh tế.

Chuyên gia Yao của Viện Nhật Bản e rằng nếu môi trường làm ăn không còn hấp dẫn, các nhà đầu tư Nhật sẽ nhắm tới các nước khác.

"Họ sẽ đẩy dòng vốn Nhật di chuyển khỏi Trung Quốc để đến các nền kinh tế mới nổi như Thái Lan và Việt Nam".

Thanh Mai

http://vnexpress.net/gl/the-gioi/phan-tich/2012/09/he-qua-cua-mot-cuoc-chien-thuong-mai-nhat-trung/

25/9/2012

Thủ tướng Nhật: 'Trung Quốc có thể tự hại mình'

Thủ tướng Nhật Bản cảnh báo rằng những phản ứng thái quá như đập phá hay trừng phạt chỉ khiến các nhà đầu tư nước ngoài xa lánh Trung Quốc và làm suy yếu kinh tế nước này.
> Nhật thay đổi trước Trung Quốc
> Hàng Nhật bị ứ trước cửa khẩu Trung Quốc
> Hệ quả một cuộc chiến thương mại

Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiko Noda đưa ra lời cảnh báo trên trong cuộc phỏng vấn độc quyền hôm 22/9 với Wall Street Journal. Lời cảnh báo cho thấy mối căng thẳng chính trị Trung-Nhật có nguy cơ lan sang lĩnh vực thương mại giữa hai nền kinh tế lớn thứ hai và thứ ba thế giới như thế nào.

"Trung Quốc cần phát triển thông qua các khoản đầu tư nước ngoài mà nước này thu hút được", ông Noda nói. "Tôi hy vọng Trung Quốc nhận thức được rằng bất kỳ hành động nào gây cản trở đầu tư nước ngoài cũng là làm hại chính nước này. Gây tổn hại mối quan hệ bằng những hành vi như thế thì không chỉ làm ảnh hưởng đến nền kinh tế của hai nước mà còn cả kinh tế toàn cầu".

Cảnh sát Trung Quốc được triển khai để trấn áp những người biểu tình chống Nhật. Ảnh: AFP

Căng thẳng gia tăng quanh tranh chấp nhóm đảo Senkaku/Điếu Ngư ở biển Hoa Đông đã khiến hàng nghìn người Trung Quốc đổ ra phố biểu tình, đập phá, cướp bóc hàng loạt nhà hàng, công ty, nhà máy, phương tiện, trụ sở ngoại giao của Nhật Bản. Người Nhật ở Trung Quốc sống trong thấp thỏm. Công ty bảo hiểm Nhật Bản cho biết số tiền thanh toán bảo hiểm cho các doanh nghiệp bị thiệt hại do biểu tình có thể lên đến hàng chục tỷ yen.

Thực tế, trong khi Nhật Bản dường như khá chắc chân trong các tranh chấp lãnh thổ, giới chức nước này vẫn tìm mọi cách hạ nhiệt căng thẳng. Về phần mình, ông Noda bày tỏ hy vọng rằng những hạn chế liên lạc ngoại giao chính thức gần đây sẽ được nới lỏng, và ngoại trưởng của hai nước Trung-Nhật sẽ gặp nhau tại Liên Hợp Quốc ở New York như một bước tiến tới xoa dịu căng thẳng. "Nếu có cơ hội, chúng tôi sẽ tổ chức một cuộc gặp như thế".

Tuy nhiên, Bắc Kinh hôm 23/9 tuyên bố không sẵn lòng để tiến tới hợp tác. Hãng thông tấn Xinhua cho biết chính phủ Trung Quốc quyết định hủy bỏ nhiều hoạt động dự kiến tổ chức trong tuần này nhân kỷ niệm 40 bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Bắc Kinh cũng điều hàng loạt tàu tuần tra bán quân sự đến vùng biển gần đảo tranh chấp, thậm chí có khi thâm nhập vào cả vùng nước mà Nhật Bản tuyên bố là lãnh hải, rồi chơi trò "mèo vờn chuột" với Lực lượng Bảo vệ Bờ biển nước này suốt hơn một tuần qua.

Các nghị sĩ phe đối lập Nhật Bản đã lên tiếng kêu gọi củng cố quốc phòng quanh nhóm đảo. Tuy nhiên, ông Noda cho biết ông không thấy cần thiết phải điều hải quân Nhật Bản đến khu vực này và bác bỏ khả năng xảy ra xung đột quân sự. "Không hay ho gì khi nói về những kịch bản bi quan", nhà lãnh đạo 55 tuổi nói.

Ông yêu cầu giới chức Trung Quốc nỗ lực xoa dịu căng thẳng, và khẳng định "bản thân chính phủ Trung Quốc đang kêu gọi kiềm chế và tôi tin nước này đang cố gắng để xỏa bỏ những thái độ và hành động như thế", ông nhắc đến làn sóng biểu tình. "Tuy nhiên, tôi nghĩ họ chưa thành công hoàn toàn".

Dù nhấn mạnh rằng bạo lực đã tạm lắng, ông vẫn dẫn ra những trì hoãn về thương mại để cho thấy tác động của tranh chấp đến nền kinh tế đang lan rộng. Trong những ngày gần đây, các công ty Nhật Bản báo cáo về những vụ chậm trễ trong thủ tục hải quan, gây lo ngại Trung Quốc đang trả đũa bằng kinh tế, như nước này từng làm sau một cuộc tranh cãi về lãnh thổ tương tự hồi năm 2010, dẫn đến cắt giảm xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản. Đất hiếm là nguyên liệu dùng trong sản xuất các mặt hàng công nghệ cao - lĩnh vực quan trọng hàng đầu trong công nghiệp Nhật Bản.

Ông Noda cho rằng các nước khác cũng có thể nhận thấy họ dễ bị tổn hại trước động thái quấy rối tương tự như những gì Nhật Bản đang hứng chịu, và có khả năng sẽ cắt giảm các khoản đầu tư đến Trung Quốc trong tương lai. Ông dẫn ra vụ việc người biểu tình chống Nhật bao vây xe hơi của đại sứ Mỹ hồi tuần trước, tuy gây thiệt hại không đáng kể. "Ngay cả sứ quán Mỹ và xe công vụ của họ cũng bị tấn công", ông Noda nói.

Trước phát biểu của ông Noda, các lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản cũng tuyên bố bắt đầu suy nghĩ lại về chuyện hợp tác với Trung Quốc. Tokyo có một quyền lực phi chính thức: Nhật là nhà đóng góp chính cho sự tăng trưởng của Trung Quốc, trong khi Trung Quốc cũng trở nên quan trọng thiết yếu đối với kinh tế Nhật. Các công ty Nhật Bản đã bơm 12 tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Trung Quốc năm ngoái, theo số liệu của chính phủ Nhật. Nhật Bản là đối tác thương mại lớn thứ hai của Trung Quốc, còn Trung Quốc là đối tác lớn nhất của Nhật Bản.

Trong khi Nhật Bản tỏ ra mềm mỏng so với giọng điệu cứng rắn của Trung Quốc, giới chức và truyền thông Trung Quốc vẫn tiếp tục nhắc đến những biện pháp trừng phạt kinh tế giữa căng thẳng chính trị.

China Daily với bài "Xem xét trừng phạt Nhật Bản" là một ví dụ. Bài viết cảnh báo "kinh tế Nhật Bản sẽ hứng chịu hậu quả nghiêm trọng nếu bị Trung Quốc áp đặt cấm vận. Sự thiệt hại về kinh tế của Trung Quốc là tương đối ít".

Biểu đồ cho thấy tỷ lệ xuất khẩu của Nhật Bản sang Trung Quốc trong tổng giá trị xuất khẩu của nước này (trái) và biểu đồ đầu tư trực tiếp của Nhật Bản sang Trung Quốc từ năm 2006 đến 2011. Đồ họa: WSJ

Bên cạnh căng thẳng với Trung Quốc, Nhật Bản cũng đang mắc kẹt trong cuộc tranh cãi với một nước láng giềng khác là Hàn Quốc quanh chủ quyền lãnh thổ và vấn đề liên quan đến Thế chiến II. Trong cuộc phỏng vấn trên, ông Noda khẳng định Tokyo không có ý định nhân nhượng theo yêu cầu Seoul nhằm hàn gắn mối quan hệ rạn nứt gần đây.

Hàn Quốc yêu cầu Nhật Bản bồi thường cho những phụ nữ bị đưa vào nhà thổ phục vụ cho binh sĩ Nhật trong thời gian chiến tranh. Vấn đề âm ỉ bấy lâu được dịp khơi lại trong thời gian qua, sau khi tòa án hiến pháp Hàn Quốc kết luận rằng các nhà lãnh đạo nước này phạm luật vì không thỏa thuận được khoản bồi thường mới với phía Nhật Bản. Seoul đã hai lần yêu cầu Tokyo tổ chức thương thảo nhưng đều bị từ chối.

Trái với những phát biểu có phần mềm mỏng đối với Trung Quốc khi ngụ ý đến những cuộc thảo luận giữa hai bên, ông Noda lại kiên quyết bác bỏ yêu cầu bồi thường của Seoul. Ông khẳng định Seoul đã hủy khiếu kiện đòi bồi thường khi hai nước bình thường hóa quan hệ năm 1965.

Ông Noda thực hiện cuộc phỏng vấn ngay trước khi lên đường tham dự kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khai mạc hôm qua, nơi ông dự kiến phát biểu về tầm quan trọng của luật pháp trong việc giải quyết tranh chấp quốc tế. Trong khi các trợ lý cho hay bài phát biểu ngụ ý đến những cuộc tranh chấp lãnh thổ của Nhật Bản, thủ tướng khẳng định ông sẽ không nêu đích danh bất kỳ nước nào.

"Tôi không nghĩ là một lãnh đạo nên dông dài và tiểu tiết về từng vấn đề riêng lẻ", ông nói.

Đối mặt với những chỉ trích trong nước rằng Nhật Bản chưa nỗ lực hết sức để khẳng định lập trường của mình trong tranh chấp với Hàn Quốc trước thế giới, ông Noda cho biết hai bên "đang tiến hành các cuộc đàm phán ngầm về vấn đề này".

Anh Ngọc (theo WSJ)

Tin liên quan: Tranh chấp chủ quyền Senkaku/Điếu Ngư Xem thêm Trung Quốc hoãn kỷ niệm ngoại giao với Nhật Bản (24/09) Người Nhật biểu tình trước sứ quán Trung Quốc (22/09) Người Nhật sẽ biểu tình chống Trung Quốc (22/09) Hệ quả của một cuộc chiến thương mại Nhật - Trung (21/09) Tàu Trung Quốc, Đài Loan 'vây' Senkaku/Điếu Ngư (21/09)

Tin liên quan: Tranh chấp chủ quyền Dokdo/Takeshima Xem thêm Hàn Quốc thi bóng rổ trên đảo tranh chấp với Nhật (26/08) Hàn Quốc trả thư, Nhật quyết không nhận lại (24/08) Đại sứ Nhật trở lại Hàn Quốc (23/08) Hàn Quốc bác đề xuất đưa đảo tranh chấp ra tòa quốc tế (22/08) Nhật sẽ thay đại sứ ở Mỹ, Trung, Hàn (21/08)

Tin liên quan: Tranh chấp chủ quyền Senkaku/Điếu Ngư Xem thêm Trung Quốc hoãn kỷ niệm ngoại giao với Nhật Bản (24/09) Người Nhật biểu tình trước sứ quán Trung Quốc (22/09) Người Nhật sẽ biểu tình chống Trung Quốc (22/09) Tàu Trung Quốc, Đài Loan 'vây' Senkaku/Điếu Ngư (21/09) Trung Quốc khoe sức mạnh hải quân ở Hoa Đông (21/09)

24/9/2012

Nhật thay đổi trước sự trỗi dậy của Trung Quốc

Thế giới đang chứng kiến một quá trình thay đổi chậm rãi nhưng chắc chắn ở Nhật Bản theo hướng cứng rắn hơn trong ngoại giao và quân sự, trước sự mạnh lên nhanh chóng của Trung Quốc.
> Hệ quả một cuộc chiến thương mại Nhật - Trung
> Nhật - Trung sôi sục vì biển đảo

Máy bay của lực lượng phòng vệ Nhật tại khu vực quần đảo Senkaku mà Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền và gọi là Điếu Ngư. Ảnh: Kyodo.

Sự thay đổi, tuy có thể hiện cả trong các vấn đề xã hội, được bộc lộ rõ ràng nhất ở chính sách đối ngoại và chiến lược quân sự. Xu hướng này một phần được thúc đẩy bởi sự mạnh lên nhanh chóng của Trung Quốc, bên cạnh nhận thức của giới cầm quyền về việc tái thiết lập tầm ảnh hưởng của Nhật Bản tại khu vực sau hai thập niên đi xuống.

Những thay đổi của Nhật Bản được thể hiện trong sự gia tăng vai trò của Lực lượng Phòng vệ (SDF), cũng như nỗ lực của các chính trị gia hàng đầu nhằm chỉnh sửa hiến pháp và quan điểm trong cuộc tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc, đặc biệt là ở khu vực biển Hoa Đông, nơi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta hồi tuần trước đã thể hiện "mối quan ngại sâu sắc về nguy cơ xảy ra xung đột".

Ảnh Nhật tăng cường lực lượng

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích cũng nhấn mạnh rằng, Nhật Bản, ngay cả khi đang dần ngả về hữu khuynh, vẫn chưa thể hiện rõ ràng trong lĩnh vực quân sự. Theo họ, Nhật mới đang chỉ chuyển dần sang trung dung, sau nhiều thập niên là một quốc gia tha thiết theo đuổi hòa bình.

"Sau Thế Chiến thứ hai, chính sách của Nhật Bản là không khoa trương và chú trọng hợp tác", Narushige Michishita, một chuyên gia an ninh tại Viện Nghiên cứu Chính sách Quốc gia ở Tokyo, người tự miêu tả bản thân là có quan điểm ôn hòa, nói. "Chúng tôi từng nỗ lực hết mình để tránh xa mọi cuộc đối đầu và đụng độ với các quốc gia láng giềng. Tuy nhiên, đang có một suy nghĩ lan truyền rộng rãi trong công chúng Nhật Bản, rằng hòa nhã không giải quyết được vấn đề".

Một cuộc thăm dò được thực hiện hồi đầu năm nay cho thấy, người dân Nhật Bản đang ngày một quan tâm hơn tới các vấn đề an ninh. Họ biết đất nước của mình đang đối mặt với những mối đe dọa từ bên ngoài. Dữ liệu do chính phủ Nhật Bản cung cấp cho hay, 25% người dân Nhật Bản cho rằng nên tăng cường sức mạnh quân sự. Cách đây 3 năm, con số này chỉ là 14%, trong khi vào năm 1991, chỉ có 8% người dân đồng tình với ý kiến trên.

Sự thay đổi trong tư duy bước đầu được thể hiện ở các nhà lãnh đạo đất nước, bao gồm cả Thủ tướng Yoshihiko Noda, người đã khôi phục liên minh quân sự Nhật - Mỹ như một "hòn đá tảng" trong chính sách đối ngoại của Tokyo. Chỉ cách đây ba năm, cựu thủ tướng Yukio Hatoyama vẫn thể hiện mong muốn xây dựng một "cộng đồng Đông Á" hài hòa, trong đó có Trung Quốc, thay vì tập trung vào mối quan hệ với Washington.

Tuy nhiên, bản thân ông Noda vẫn được đánh giá là ôn hòa hơn so với những người đang mong chờ bước lên ghế thủ tướng Nhật. Shigeru Ishiba, ứng viên hàng đầu của đảng Dân chủ Tự do, trong một cuộc phỏng vấn gần đây với tờ Wall Street Journal đã tuyên bố rằng Lực lượng phòng vệ hoàn toàn có thể bắn các phát súng cảnh cáo đối với những "kẻ xâm phạm lãnh thổ". Một ứng cử viên thủ tướng hàng đầu khác, Nobuteru Ishihara, con trai của Thống đốc Tokyo Shintaro Ishihara nổi tiếng với quan điểm bài Hoa, mới đây cho biết, một phần của đất nước "sẽ bị nẫng tay trên" nếu Nhật Bản lơ là cảnh giác.

Những cuộc thảo luận kêu gọi mạnh mẽ hơn trước Trung Quốc xuất hiện nhiều trong mùa hè này ở Nhật, vốn trước đây chỉ thu hút sự quan tâm của những người phái hữu, theo chủ nghĩa dân tộc. Nhưng gần đây, chủ đề an ninh quốc gia và lãnh thổ "trở nên ngày càng quan trọng đối với dân thường", Yuichi Hosoya, giáo sư chính trị quốc tế của đại học Keio, nhận xét. "Các chính trị gia không thể phớt lờ chuyện này".

Theo ông Hosoya, cho dù ai trở thành người kế nhiệm Thủ tướng Noda, Nhật chắc chắn sẽ nghiêng về quan điểm cứng rắn hơn trong ngoại giao và quân sự trong tương lai.

Dấu hiệu rõ ràng nhất trong chính sách an ninh mới của Nhật Bản đã xuất hiện từ hai năm trước, dưới thời Thủ tướng Naoto Kan, khi chính phủ nước này quyết định đại tu chiến lược quốc phòng, tập trung đối phó với sự gia tăng sức mạnh hải quân của Trung Quốc, cùng lời hứa sẽ giám sát chuỗi đảo ở khu vực tây nam nhiều hơn.

Chiến lược xác định Bắc Kinh là trọng tâm cho những mối quan ngại của Tokyo về vấn đề quân sự sự là nguyên nhân chính dẫn tới sự căng thẳng leo thang ở chuỗi đảo không người này và vùng biển xung quanh nó. Mặc dù các tranh chấp ở khu vực này đã diễn ra hàng thế kỷ, nhưng theo các chuyên gia, Nhật Bản đang thực hiện các biện pháp chưa từng có để tuyên bố chủ quyền và giám sát những vùng biển nói trên.

Hiện tại, Tokyo đã lên kế hoạch triển khai quân đội tại hòn đảo phía tây nam Yonaguni vào năm 2015. Phát ngôn viên bộ quốc phòng cho hay, khi đó Nhật Bản sẽ lần đầu tiên có sự hiện diện quân đội ở mọi nơi trong "chuỗi đảo thứ nhất" kéo dài từ Okinawa tới Đài Loan, bao gồm cả quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư.

"Đây chính là ưu tiên lớn nhất trong thời điểm hiện tại, nhằm củng cố quốc phòng ở khu vực tây nam Nhật Bản", Bộ trưởng Quốc phòng Satoshi Morimoto nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây.

Tuy nhiên, ông Morimoto cũng cho biết, ông không nghĩ người dân Nhật Bản sẽ ủng hộ việc sử dụng vũ lực bừa, đồng thời bác bỏ ý tưởng rằng Tokyo đang đi theo hướng hữu khuynh. Tiến hành "các hoạt động quân sự để gây ra mối đe dọa không cần thiết cho các quốc gia láng giềng", theo lời ông Morimoto, "chỉ gây nguy hiểm cho sự ổn định ở khu vực".

Phía Trung Quốc cho hay, Nhật Bản đã đe dọa sự ổn định ở khu vực theo một cách khác, bằng việc mua lại quyền sở hữu quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Bắc Kinh đã lên án hành động mà họ cho "bất hợp pháp" này và gửi tàu tới vùng biển quanh đảo tranh chấp. Trong khi đó, làn sóng phản đối ở Trung Quốc bùng lên, khi người dân nước này liên tục tổ chức nhiều cuộc biểu tình chống Nhật tại hơn 50 thành phố. Thương vụ mua bán quần đảo Shenkaku/Điếu Ngư, một bài báo được đăng trên hãng tin Xinhua của Trung Quốc nhấn mạnh việc Nhật Bản đang cố gắng phục hồi thanh thế đã mất.

Thay đổi Hiến pháp?

Bằng chứng lớn nhất về quyết tâm từ bỏ chủ nghĩa quân phiệt sau Thế Chiến thứ hai của Nhật Bản được thể hiện ở Điều 9 trong Hiến pháp của nước này, với lời hứa sẽ không bao giờ duy trì lực lượng lục quân, hải quân và không quân. Nội dung Điều 9 chưa bao giờ được thay đổi, nhưng sự giải thích điều này đã được nới lỏng, đặc biệt vào năm 1954, khi Nhật Bản thành lập tổ chức SDF vì mục đích phòng vệ.

Tuy nhiên, SDF, với tư cách là tổ chức quốc phòng duy nhất, cũng chịu những hạn chế quan trọng. Lực lượng này không được sở hữu tên lửa tầm xa hay tàu sân bay. Mặc dù tham gia các sứ mệnh giữ gìn hòa bình ở nước ngoài, SDF không thể tham gia vào chiến sự dù để bảo vệ đồng minh.

Tuy nhiên đang xuất hiện này càng nhiều các nỗ lực nhằm thay đổi điều luật hạn chế về "phòng vệ tập thể". Thủ tướng Noda muốn thay đổi. Chính trị gia nổi tiếng nhất ở Nhật Toru Hashimoto, người vừa thành lập một chính đảng mới, cũng muốn thay đổi. Đảng Dân chủ Tự Do (LDP) nhiều khả năng sẽ thay thế đảng của ông Noda sau nhiệm kỳ này, thậm chí còn có bước đi mạnh mẽ hơn. Họ đã đề ra kế hoạch viết lại hiến pháp và sửa đổi Điều 9, cho phép Nhật "phòng vệ tập thể" và "biến Nhật thành một quốc gia thực sự có chủ quyền".

Hiến pháp Nhật Bản chưa từng được thay đổi, và mọi sửa đổi muốn được hiện thực hóa cần nhận được sự ủng hộ của hai phần ba số nghị sĩ ở mỗi trong hai viện quốc hội, cũng như thông qua một cuộc trưng cầu dân ý. Một số chính trị gia của nước này đã theo đuổi việc thay đổi điều khoản hòa bình trong hiến pháp suốt nhiều thập kỷ qua mà chưa có kết quả, nhưng ngày nay các tiếng nói phản đối họ đã giảm đi.

"Tôi vẫn chưa thấy điểm bùng nổ cho việc thay đổi hiến pháp", bởi bất cứ sự thay đổi nào cũng cần có sự đồng thuận sâu sắc, ông Masashi Nishihara, chủ tịch Viện Nghiên cứu Hòa bình và An ninh Tokyo, nói. "Nhưng chúng ta đang di chuyển theo hướng đó."

Để chứng minh quan điểm này, ông Nishihara đã nhắc tới việc nới lỏng lệnh cấm xuất khẩu vũ khí hồi năm ngoái của chính phủ Nhật Bản. SDF mới đây cũng đã tham gia một cuộc tập trận chung về rà phá ngư lôi do Mỹ tổ chức ở eo biển Hormuz.

"Chủ trương hòa bình vẫn còn đủ mạnh để tác động tới chính sách của Tokyo", ông Nishihara nói. "Do đó, chính phủ cần hết sức cẩn trọng. Các bước đi phải được tiến hành thật chậm rãi."

Quỳnh Hoa (theo Washington Post)

http://vnexpress.net/gl/the-gioi/phan-tich/2012/09/nhat-thay-doi-truoc-su-troi-day-cua-trung-quoc/

Thứ ba 18 Tháng Chín 2012

Bài Nhật quá trớn gây hại cho lợi ích Trung Quốc

Từ nhiều ngày qua, biểu tình chống Nhật diễn ra khắp Trung Quốc.

REUTERS/Bobby Yip

Lê Phước

Báo chí Pháp hôm nay dành nhiều bài về biển Hoa Đông đang nổi sóng bởi tranh chấp lãnh hải giữa Nhật Bản và Trung Quốc. Nhật báo Le Monde có bài : « Bắc Kinh lên giọng với Tokyo về quần đảo Senkaku », Le Figaro chạy tựa : « Cơn phẫn nộ bài Nhật đang làm sôi sục Trung Quốc ». Đáng chú ý nhất là bài phỏng vấn : « Sự bùng phát biểu tình có thể gây phiền toái cho Bắc Kinh » trên Le Figaro, và bài của Les Echos : « Xích mích lãnh thổ : Bắc Kinh đe dọa trả đũa kinh tế Nhật Bản ».

Đầu tiên đến với bài phỏng vấn, Le Figaro đặt câu hỏi với nhà nghiên cứu Mathieu Duchâtel thuộc viện nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (Stockholm International Peace Research Institute - SPRI) tại Bắc Kinh.
Chuyên gia Mathieu nhấn mạnh, làn sóng bài Nhật càng dữ dội thì sẽ có tác dụng ngược đối với chính phủ Bắc Kinh, bởi vì Trung Quốc đang trước thềm thay đổi chóp bu lãnh đạo nên ưu tiên số một của Bắc Kinh là ổn định chính trị xã hội.
Giải thích cho làn sóng bài Nhật hiện đang dữ dội tại Trung Quốc, ông Mathieu cho biết, thành phần tham gia các cuộc biểu tình chống Nhật chủ yếu là những người thất nghiệp vô công rỗi nghề, chứ không phải là giới « trí thức phẫn nộ » như thường nói. Bởi vậy mà tính biểu trưng chính trị của các cuộc biểu tình không cao và bộ phận người tham gia biểu tình này cũng không có giá trị đại diện.
Bàn về thái độ của giới quân sự Trung Quốc, ông Mathieu nhận định, dù có một vài gương mặt quân đội xuất hiện trên các phương tiện truyền thông với những lời lẽ mạnh bạo, nhưng nhìn chung khả năng can thiệp của quân đội Trung Quốc là không cao. Theo chuyên gia này, khi nào mà tàu chiến Trung Quốc được cử đến vùng tranh chấp, thì khi ấy mới có thể có sự leo thang thật sự.
Tuy nhiên, bên cạnh chủ quyền quốc gia và lòng tự tôn dân tộc, ông Mathieu cho biết vấn đề còn liên quan đến lợi ích kinh tế và chiến lược. Trong khu vực tranh chấp hẳn nhiên có nhiều dầu hỏa khí đốt. Bên cạnh đó, Trung Quốc lo ngại nếu Nhật Bản thật sự chiếm quyền sở hữu hòn đảo này, thì từ khu vực Senkaku, Nhật Bản thậm chí là Hoa Kỳ sẽ có thể kiểm soát toàn bộ giao thương hàng hải đi qua khu vực.

"Coi chừng lưỡng bại câu thương"

Trong bài viết « Xích mích lãnh thổ : Bắc Kinh đe dọa trả đũa kinh tế đối với Nhật Bản ». Les Echos tập trung phân tích tổn thất kinh tế có thể xảy đến với hai nước nếu căng thẳng leo tiếp tục leo thang. Đối với Nhật Bản, tờ báo cho biết, làn sóng bài Nhật hiếm thấy ở Trung Quốc đã và đang gây hoang mang cho các công ty Nhật làm ăn ở Trung Quốc. Cuối tuần rồi, một nhà máy của hãng Panasonic và một xưởng của hãng Toyota đã bị người biểu tình Trung Quốc đập phá. Hai hãng này cùng các hãng nổi tiếng khác của Nhật Bản đang phải rất thận trọng. Canon thông báo tạm ngưng hoạt động ba trên bốn nhà máy tại Trung Quốc đến chiều nay, Panasonic thì kêu gọi công nhân ở nhà ít nhất đến sáng mai. Đối với những nhãn hiệu khác chưa bị tấn công, chính phủ Nhật Bản kêu gọi họ cẩn thận. Thậm chí Hitachi còn khuyên nhân viên của mình làm việc tại Trung Quốc không nên nói tiếng Nhật quá nhiều trong hiện tại.
Tờ báo cho biết, các tập đoàn Nhật Bản lo ngại việc nhà cầm quyền Trung Quốc tỏ ra dễ dãi với làn sóng quá khích. Hôm qua, các cơ quan truyền thông chính thức của Trung Quốc còn có lời lẽ đe dọa trả đũa kinh tế đối với Nhật Bản. Mạnh miệng nhất là tờ Nhân dân Nhật báo với bài xã luận dọa nếu Trung Quốc trả đũa kinh tế thì Nhật Bản sẽ bị thiệt hại nhiều hơn. Les Echos giải thích chi tiết này như sau : mỗi năm trao đổi thương mại giữa hai nước đạt 340 tỉ đô la, Trung Quốc là đối tác thương mại số một của Nhật Bản, còn Nhật thì chỉ xếp hạng 3 trong danh sách các đối tác thương mại của Trung Quốc.
Tuy vậy, giới chuyên gia cho rằng, Trung Quốc không phải hoàn toàn không có thiệt hại về kinh tế, nếu căng thẳng leo thang với Nhật Bản. Phần lớn hàng nhập khẩu từ Nhật Bản đến Trung Quốc đều là thành phẩm, trong khi đó các nhà máy của Nhật trên lãnh thổ Trung Quốc chủ yếu là lấp ráp phụ tùng rồi dán nhãn « made in Japan », bởi vậy mà một khi chiến tranh kinh tế giữa hai nước xảy ra thì một bộ phận không nhỏ dây chuyền sản xuất ở các nhà máy này sẽ bị ảnh hưởng, chưa kể là việc các tập đoàn Nhật Bản sẽ di dời nhà máy đến các nước Châu Á khác, những nơi mà hiện tại có chi phí sản xuất rẻ hơn ở Trung Quốc.

Ấn Độ : mở cửa kinh tế để đối phó khủng hoảng

Liên quan đến Ấn Độ, nhật báo Le Monde có bài phân tích tình hình kinh tế của nước này với dòng tựa : «Đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm, Ấn Độ tái thúc đẩy quá trình tự do hóa nền kinh tế ».
Quá trình tái thúc đẩy mà tờ báo đề cập đó là việc vào ngày 14 rồi, chính phủ liên minh Ấn Độ do đảng Quốc đại lãnh đạo đã thông báo mở cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài nhiều lĩnh vực kinh tế, trong đó chủ yếu là ngành bán lẻ và hàng không.
Liên quan đến lĩnh vực bán lẻ, sắp tới các nhà đầu tư nước ngoài sẽ có thể tham gia cổ phần tại Ấn Độ trên 51%. Quyết định này rất quan trọng đối với kinh tế Ấn Độ, bởi nước này có đến 12 triệu doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán lẽ, mà đa phần có qui mô nhỏ, sử dụng đến 40 triệu lao động với doanh số đạt 400 tỉ đô la. Bên cạnh đó, chính phủ còn thông báo mở cửa lĩnh vực hàng không dân dụng cho các nhà đầu tư nước ngoài.
Tờ báo nhắc lại, hồi năm 2011, chính phủ ông Manmohan Singh cũng đã từng đệ trình một kế hoạch tương tự, nhưng khi ấy trong chính phủ liên hiệp có quá nhiều bất đồng ý kiến nên kế hoạch phải tạm ngừng. Còn lần này, trước tình hình kinh tế khó khăn chính phủ Manmohan Singh quyết tâm thực hiện cho bằng được đề nghị cải cách.
Khó khăn của nền kinh tế Ấn Độ được Les Echos chỉ ra như sau : từ 6/2011 đến 6/2012 đầu tư nước ngoài giảm đi 78%, lạm phát ở mức 7,6%, thâm hụt ngân sách 5,9%, thâm hụt thương mại 2,4%, tình trạng thâm hụt đang có khuynh hướng gia tăng, đồng rupi ngày càng mất giá, hồi tháng 6, công ty thẩm định tài chính Standard & Poor’s đã dọa hạ điểm tín nhiệm của nước này.
Les Echos nhận định, một trong những khó khăn của nền kinh tế Ấn Độ đó là tình trạng èo uột của lĩnh vực sản xuất. Bởi thế mà, giới kinh doanh luôn mong mỏi chính phủ có những cải cách quyết liệt hơn. Một tờ báo địa phương của Ấn Độ chia sẽ quan điểm này khi nhấn mạnh : « Một đột phát thật sự trong cải cách luôn được mong đợi ».

http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20120918-bai-nhat-qua-tron-gay-hai-cho-loi-ich-trung-quoc

Mỹ kêu gọi Trung, Nhật kiềm chế

17/9/2012

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta hôm nay kêu gọi những nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết cuộc tranh chấp lãnh thổ đang ngày một xấu đi giữa Nhật Bản và Trung Quốc, sau khi cảnh báo về nguy cơ chiến tranh.
> Tranh chấp lãnh thổ châu Á có thể thành chiến tranh

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta (trái) và người đồng cấp Nhật Bản Satoshi Morimoto trong cuộc họp báo tại Tokyo hôm nay. Ảnh: AFP

Phát biểu sau các cuộc gặp với giới chức Nhật Bản tại Tokyo hôm nay, ông Panetta kêu gọi các bên liên quan "bình tĩnh và kiềm chế" trong cuộc tranh chấp chủ quyền biển đảo, vốn leo thang mạnh mẽ trong tuần qua và dẫn đến làn sóng biểu tình bạo lực ở Trung Quốc.

"Rõ ràng các cuộc biểu tình và đụng độ quanh vấn đề Senkaku khiến chúng ta đều lo ngại", ông nhắc đến quần đảo do Nhật Bản quản lý. Nó được gọi là Điếu Ngư theo tiếng Trung.

"Việc cả hai bên sử dụng các biện pháp ngoại giao để giải quyết một cách tích cực vấn đề này là vô cùng quan trọng. Giải pháp cho tranh chấp phải dựa trên những quy tắc rõ ràng và luật pháp quốc tế". Ông khẳng định mối quan hệ tốt đẹp giữa Trung Quốc và Nhật Bản nằm trong lợi ích chung của tất cả mọi người.

Theo AFP, ông Panetta chiều qua có mặt ở Nhật Bản, bắt đầu chuyến công du 3 nước châu Á-Thái Bình dương. Chuyến thăm diễn ra khi làn sóng biểu tình chống Nhật bùng phát trở lại một cách dữ dội tại nhiều thành phố trên khắp Trung Quốc, trong đó các cơ quan ngoại giao cũng trở thành mục tiêu của bạo lực.

Trước đó phát biểu trên máy bay, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho rằng những hành động thái quá quanh tranh chấp nhóm đảo ở biển Hoa Đông có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, "gây xung đột và cuộc xung đột này sau đó có thể tiếp tục mở rộng".

Tranh chấp chủ quyền Senkaku/Điếu Ngư bị đẩy lên cao trào khi tuần trước, Nhật Bản tuyên bố quốc hữu hóa 3 trong số 5 đảo thuộc nhóm này. Tokyo đã sở hữu một đảo thứ tư và cho thuê đảo còn lại. Những hòn đảo không người sinh sống nằm trên tuyến đường vận tải biển quan trọng và gần khu vực được cho là chứa nguồn tài nguyên khoáng sản có giá trị.

Ông Panetta khẳng định cam kết của Mỹ đối với Nhật Bản dưới hình thức một hiệp ước quốc phòng song phương là không thay đổi. Tuy nhiên, chính sách của Mỹ là không đứng về bên nào trong tranh chấp lãnh thổ.

Trong chuyến công du châu Á dài một tuần, ông Panetta cũng sẽ dừng chân ở Bắc Kinh và Auckland, nhưng lịch trình ban đầu của ông không có tên Tokyo. Cuộc tranh chấp trên có khả năng đã khiến ông thay đổi hành trình, các nhà phân tích nói.

Ngoại trưởng Nhật Bản Koichiro Gemba, người có cuộc gặp với ông Panetta sáng nay, cũng lên tiếng yêu cầu Bắc Kinh hạ nhiệt căng thẳng.

"Những cuộc biểu tình chống Nhật đang lan rộng ở quy mô chưa từng thấy. Một vài trong số đó đã chuyển thành bạo loạn. Thật sự đáng tiếc khi kinh tế Nhật Bản phải hứng chịu những thiệt hại nặng nề", ông nói.

Các nguồn tin hôm nay cho hay các công ty Nhật Bản đang phải tạm dừng hoạt động tại Trung Quốc sau khi các nhà máy bị người biểu tình đập phá. Ông Gemba cho biết sẽ yêu cầu chính phủ Trung Quốc tiến hành các biện pháp thích hợp.

"Tôi hy vọng luật pháp và trật tự sẽ được tôn trọng", ông nói và cam kết sẽ hợp tác với Mỹ để đảm bảo quan hệ Nhật-Trung "không bị tổn hại nghiêm trọng".

Nhật Bản hiện là nhà đầu tư lớn nhất tại Trung Quốc. Kim ngạch thương mại hai chiều đạt 342,9 tỷ USD năm 2011, theo số liệu chính thức từ phía Trung Quốc.

Anh Ngọc

Tin liên quan: Tranh chấp chủ quyền Senkaku/Điếu Ngư Xem thêm Trung Quốc ngăn biểu tình bạo lực chống Nhật (17/09) Tàu cá Trung Quốc rậm rịch ra biển Hoa Đông (17/09) Báo Trung Quốc dọa trừng phạt Nhật (17/09) Tàu tuần tra Nhật - Trung chỉ cách nhau nửa hải lý (17/09) Hải quân Trung Quốc lại tập bắn đạn thật (17/09)

http://vnexpress.net/gl/the-gioi/2012/09/my-keu-goi-trung-nhat-kiem-che/