Một chiếc iPhone nạm kim cương sẽ tốn của bạn 95 triệu đôla, thế nhưng nếu những chiếc iPhone xa xỉ như vậy nằm ngoài tầm với của bạn, đừng buồn, vì mỗi chiếc điện thoại thông minh đều chưa các kim loại quý như vàng, bạc, đồng, bạch kim và palladium.
Đây không chỉ là những chi tiết thú vị về thiết bị điện tử không bao giờ rời xa bạn nửa bước.
Những kim loại quý này đang ngày càng trở nên quý hiếm vì chúng ta đang đối diện với nguy cơ không còn khả năng khai thác chúng từ lòng đất. Điều này cũng đủ để thấy chiếc điện thoại thông minh của bạn có giá trị nhiều hơn bạn nghĩ.
Giá trị tiềm ẩn của những kim loại quý bên trong thiết bị điện tử cũ của bạn, và cách tốt nhất để tách chúng ra, là chủ đề được thảo luận tại Hội thảo Những Ý tưởng Thay đổi Thế giới của BBC Future tại Sydney vào tháng 11 năm 2016. Chính xác thì chiếc điện thoại thông minh của tôi có những gì?
Các điện thoại cũ là những két sắt tí hon chứa các loại kim loại và khoáng sản quý.
Một chiếc iPhone thường chứa khoảng 0,034 gram vàng, 0,34 gram bạc, 0,015 gram palladium và chưa đến một phần nghìn gram bạch kim. Nó cũng chứa những loại kim loại ít giá trị hơn như nhôm (25g) và đồng (khoảng 15g).
Đó chỉ mới là bắt đầu. Các điện thoại thông minh cũng chứa các loại đất hiếm, vốn có rất nhiều trên Trái Đất nhưng tốn rất nhiều tiền để khai thác như yttrium, lanthanum, terbium, neodymium, gadolimium và praseodymium.
Bản quyền hình ảnhGetty ImagesBên cạnh đó, nhựa, kính, pin... cũng nằm trong danh sách những nguyên liệu dài dằng dặc.
Tất cả những nguyên liệu này đều chiếm một tỷ lệ khá nhỏ bên trong chiếc điện thoại. Thế nhưng ngày nay có khoảng hơn 2 tỷ người đang sử dụng điện thoại thông minh và con số này được dự đoán sẽ tiếp tục tăng.
Bên cạnh đó, mật độ của những nguyên liệu này trong các điện thoại, ví dụ như vàng và bạc, cao hơn rất nhiều so với mật độ trong các quặng có trọng lượng tương đương.
Một tấn iPhone sẽ có tổng lượng vàng cao hơn 300 lần so với một tấn quặng vàng và có lượng bạc cao hơn 6,5 lần so với một tấn quặng bạc.
Vì sao chúng ta cần quan tâm?
Hai tỷ người sử dụng điện thoại thông minh nâng cấp lên điện thoại mới sau khoảng 11 tháng.
Điều này đồng nghĩa với việc điện thoại cũ của họ bị vứt vào một góc nào đó và rơi vào lãng quên. Chỉ 10% trong số này được tái chế. Chúng thực sự là những mỏ vàng đang ẩn mình trong những chiếc hộp, kệ tủ.
Trong thời đại ngày nay, khi mà ngày càng nhiều tài nguyên đang trở nên khan hiếm, việc tránh lãng phí những nguyên liệu này sẽ giúp mang lại lợi ích cho môi trường cũng như cho nền kinh tế.
Hàm lượng kim loại quý trong từng chiếc điện thoại khá nhỏ. Thế nhưng việc khai thác những kim loại này từ điện thoại sẽ trở nên hấp dẫn hơn ở một quy mô lớn: Một triệu chiếc điện thoại có thể mang lại 16 tấn đồng, 350kg bạc, 34kg vàng và 15kg palladium.
Thách thức ở đây là làm sao để khai thác những nguyên liệu này một cách an toàn và tiết kiệm. Một lượng lớn những rác thải công nghệ, trong đó có điện thoại di động, được chuyển đến những nước như Trung Quốc, nơi chúng được tháo gỡ bằng những phương pháp kém an toàn.
Quý Tự, một thị trấn thuộc tỉnh Quảng Đông ở phía đông nam Trung Quốc, được mệnh danh là bãi rác thải công nghệ lớn nhất trên thế giới. Điều này đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cư dân ở đây và khiến cho đất đai, nguồn nước, không khí bị ô nhiễm.
Bản quyền hình ảnhGetty ImagesImage caption Các thiết bị điện tử chứa nhiều kim loại quý và đất hiếm, nhưng đa phần việc phân tách chúng được thực hiện ở những nơi ô nhiễm như tại Quý Tự, Trung Quốc Ngay cả việc tái sử dụng rác thải công nghiệp ở chính quốc gia tạo ra chúng cũng mang lại nhiều thách thức.
Tại Úc, việc tái chế rác thải công nghệ yêu cầu quy trình nấu chảy ở quy mô công nghiệp, vốn rất tốn kém và cũng không hề thân thiện với môi trường. Có cách nào khác tốt hơn không?
Tất nhiên là có. Cách tốt nhất là tránh đổi điện thoại thường xuyên. Thế nhưng có lẽ đây cũng là cách thiếu thực tế nhất. Vì vậy, chúng ta cần có những cách tốt hơn.
Nhà khoa học về chất liệu, Veena Sahajwalla, từ Đại học New South Wales, đang từng bước tìm giải pháp cho vấn đề toàn cầu này.
Sahajwalla, người đại diện cho sự kiện của BBC tại Sydney vào tháng 11 năm 2016, cho rằng cần có những 'nhà máy cực nhỏ', với khả năng tách rời các kim loại quý từ điện thoại một cách vệ sinh và hiệu quả, và nung chảy những thành phần còn lại.
Phương án của bà tập trung vào việc giảm thiểu sự tiếp xúc giữa con người với những vật liệu nguy hiểm bên trong điện thoại thông minh.
Những bảng mạch điện tử có thể được tách rời bởi những cánh tay robot, sau đó được đưa vào một lò luyện kim có chức năng sử dụng những phản ứng chính xác ở nhiệt độ cao để tách rời các kim loại quý. Tất cả những thành phần độc hại hoặc không còn giá trị sử dụng có thể được tiêu huỷ một cách an toàn.
Những nhà máy siêu nhỏ này sẽ có kích cỡ bằng một container tàu biển, và chúng có thể tạo nên cơ hội kinh doanh cho những ai muốn khai thác vàng từ rác thải công nghệ.
Biết đâu, nếu làm công việc này đủ lâu, bạn có thể tự tạo ra cho mình một chiếc điện thoại thông minh nạm vàng hoặc kim cương. Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.
Thỏi vàng nặng 1 kg tại thị trường vàng Seoul, 31/07/2015.REUTERS/Kim Hong-Ji
Giá vàng thế giới sụt giảm, phương cách kiểm duyệt thông tin tai nạn Thiên Tân của Bắc Kinh, Trung Quốc đầu tàu ngành du lịch thế giới và du lịch châu Âu hưởng lợi từ bất ổn địa chính trị, đó là những chủ đề chính trong mục điểm báo ngày 20/08/2015.
Theo dự đoán của nhiều nhà phân tích, trong những tháng sắp tới, giá vàng thế giới không vượt quá 1.000 đô-la/ounce. Giá vàng thế giới tiếp tục sụt giảm. Đây là lần đầu tiên kể từ 25 năm nay, giá vàng sụt giảm trong ba năm liền. Les Echos đặt câu hỏi lớn trên trang nhất : « Vàng rớt giá : Tại sao phép mầu không còn hiệu nghiệm nữa ».
Với tấm ảnh một thương nhân Ấn Độ, bên cạnh quầy hàng nữ trang, gương mặt rầu rĩ, tờ nhật báo kinh tế Pháp chú thích « Sức mua nữ trang tại Ấn Độ giảm 23% trong quý II ». Từ nhiều tháng nay, thứ kim loại vàng óng này dường như không được các nhà đầu tư lẫn người tiêu dùng hào hứng dòm ngó đến nữa. Sức mua trên toàn cầu quả thật đã sụt đến 12%, dừng ở mức 915 tấn vàng trong quý II này.
Theo quan sát của Hội đồng Vàng Thế giới, nhu cầu tiêu thụ vàng toàn cầu từ sáu năm nay cũng không tăng nhiều. Nguyên nhân là do các nhà đầu tư bắt đầu quay trở lại với những thị trường khác hấp dẫn hơn, chẳng hạn như chứng khoán.
Bài xã luận của Les Echos cho rằng vị thế « giá trị bảo toàn » đang mất dần sau khi leo đỉnh kể từ vụ tấn công khủng bố tòa tháp đôi World Trade Center tháng Chín năm 2001. Giá vàng lúc đó từ 400 đô-la/ounce (2001) đã vượt qua mức 1.000 đô-la/ounce, sau vụ Lehman Brother sụp đổ (2008) và đã đạt đỉnh gần 2.000 đô-la năm 2011, khi khu vực đồng euro bên bờ vực tan rã.
Bởi lẽ, trong tình huống tồi tệ, không có gì đảm bảo bằng việc mua vàng. Các ngân hàng trung ương chất đầy vàng trong các két sắt. Trung Quốc và Ấn Độ trát đầy vàng tầng lớp trung lưu. Các nhà đầu tư thì đổ xô mua vàng giấy, những quỹ đầu tư này đã làm dao động giá vàng.
Thế nhưng, « Kim loại quý : Thời hoàng kim đã hết » như nhận định của bài xã luận. Vàng rớt giá phản ảnh thực tế về một thị trường đang trở nên mất cân đối. Nguồn cung vẫn dồi dào trong khi mức cầu ngày càng tụt giảm. Trong bối cảnh kinh tế trì trệ, người dân Trung Quốc không còn háo hức với thứ kim loại vàng óng đó. Người Ấn Độ, bình thường rất háu vàng, nhưng các trận mưa như trút và hạn hán cũng đã kiềm hãm sức mua tại nhiều vùng nông thôn. Ngay cả lợi nhuận thu được từ vàng miếng sau nhiều năm đạt đỉnh giờ cũng đang trở nên suy giảm. Nhu cầu trên thế giới về vàng miếng đã sụt giảm đến 37%, trong đó tại Trung Quốc là 50%, Hoa Kỳ 36% và Châu Âu là 25%.
Bài viết cho rằng triển vọng giá vàng vực dậy khá là mong manh. Do bởi việc vàng rớt giá cũng minh họa những thay đổi cơ bản trong nền kinh tế vĩ mô. Thành trì truyền thống chống lại lạm phát, vàng đã không đem lại nguồn thu trong một thế giới mà hiệu lực giảm phát có tác dụng cực kỳ mạnh.
Hơn nữa việc áp giá vàng bằng đô-la cũng gây cản trở. Và những tờ bạc xanh đang trở thành thứ bảo toàn cuối cùng. Đây cũng là một sự nghịch lý của Hoa Kỳ. Một mặt, căn hầm của Quỹ Dự trữ Liên bang là nơi tích trữ nhiều vàng nhất trên thế giới. Mặt khác, chính phủ Mỹ lại cam kết nâng lãi suất vào mùa thu này, lần đầu tiên kể từ tháng 6/2006. Và như vậy, Quỹ Dự trữ Liên bang sẽ còn làm suy yếu hơn nữa giá vàng. Thiên Tân : Một thách thức mới cho Bắc Kinh
Tình hình tại Thiên Tân sau tai nạn công nghiệp làm thiệt mạng hơn 100 người và hàng trăm người khác bị thương tiếp tục thu hút sự quan tâm của báo Pháp. Nhật báo Le Monde trong bài viết đề tựa « Cơn phẫn nộ của người dân Trung Quốc tại Thiên Tân, một thách thức lớn cho Bắc Kinh » có bài nhận định về cách chính quyền Bắc Kinh tiếp tục che giấu các thông tin và tìm cách dập tắt sự bất bình của người dân như thế nào.
Bởi lẽ, đối với chính quyền Bắc Kinh, những chủ sở hữu nhỏ thuộc tầng lớp trung lưu đô thị này lại là lớp dân chúng hơn bao giờ hết dám tụ tập trên đường phố kể từ sau các vụ trấn áp phong trào dân chủ Thiên An Môn năm 1989. Từ Ninh Bộ, Đại Liên, Hạ Môn, đến Côn Minh và gần đây nhất là Thượng Hải, hàng chục ngàn người trong những năm gần đây đã xuống đường thách thức bộ máy công an đáng gờm để phản đối các dự án hóa dầu được xây dựng ngay trước cửa khẩu thành phố.
Và vụ tai nạn Thiên Tân một lần nữa đã chứng minh nỗi sợ thảm họa công nghiệp đó là có cơ sở. Trên Weibo, một dạng Twitter Trung Quốc, một trong những mẩu tin đáng chú ý đã giải thích làm thế nào vụ Thiên Tân đã làm tan vỡ « ảo vọng sống tại một đất nước bình thường » đối với người dân Trung Quốc.
Do đó, cơn ác mộng về tầng lớp trung lưu đó đang đặt ra một thách thức lớn đối với chính quyền cộng sản Trung Quốc, cho dù có việc kiểm soát thô bạo giới viết blog và truyền thông kể từ khi ông Tập Cận Bình lên nắm quyền. Bất chấp việc kiểm duyệt, giới truyền thông Trung Quốc là những tổ chức đầu tiên phơi bày những kẻ hỡ trong việc thực thi các chuẩn an toàn và đã tiết lộ nhiều thông tin gây bất lợi về Rui Hai International Logistics.
Thế nhưng, chính quyền Bắc Kinh đã có những phản ứng lẫn lộn giữa việc ban hành các biện pháp kiểm soát với đe dọa. Le Monde trích nhận định của bà Severine Arsène, nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm nghiên cứu về Trung Quốc đương đại, như sau :
Bắc Kinh triển khai một kiểu « chiến lược kịch bản hóa, được uốn nắn từ cấp độ trung ương : Người ta dựng lên một câu chuyện, một kiểu kể những sự kiện theo cách đưa ra những hình ảnh có lợi cho hành động của chính phủ. Phần một bao gồm việc cấm đoán hay hạn chế trao đổi thông tin về vụ việc và nhất là về nguyên nhân và trách nhiệm. Ngược lại, thay chúng bằng những bình phẩm giàu cảm xúc, về những người lính cứu hỏa anh hùng chẳng hạn ».
Tiếp đến là nêu đích danh thủ phạm. Nhiều quan chức của Rui Hai International Logistics đã bị bắt giữ. Hôm thứ ba vừa qua, giới truyền thông Trung Quốc loan tin lãnh đạo hành chính phụ trách an toàn lao động, Dương Đống Lượng (Yan Dongliang) bị thẩm vấn vì « vi phạm kỷ luật ». Theo bà Severine Arsène, « thời gian hành động rất đáng chú ý : đó là một cách để tạo một liên hệ với nỗ lực chống tham nhũng của ông Tập Cận Bình ».
Tờ báo cho rằng bằng cách nhập nhèm các hướng điều tra và tránh những vấn đề gai góc, chế độ đang tự mình đánh mất sự ủng hộ của người dân : Tính chính đáng của chế độ đang gặp nguy trước việc người dân ngày càng ít ngoan ngoãn, đó là tầng lớp trung lưu, ngày càng có học hơn, được sống ở đô thị và được kết nối. Du lịch : Châu Âu được mùa
Khủng bố tại Ai Cập, Tunisia hay Thổ Nhĩ Kỳ gần đây đã làm thay đổi lộ trình nghỉ hè của nhiều công dân Châu Âu. Nhật báo công giáo La Croix vẽ lại bản đồ du lịch hè năm 2015 với hàng tít lớn trên trang nhất « Khủng hoảng làm chao đảo ngành du lịch ».
Mùa du lịch vẫn còn chưa kết thúc, nhưng La Croix đã nhận thấy là : « dòng du khách thế giới đã bị đảo lộn trong suốt mùa hè 2015. Nhiều điểm du lịch ưa thích đã bị bỏ rơi do mối họa khủng bố như Tunisia hay Ai Cập. Châu Âu và nhất là nước Pháp đã nắm bắt được hoàn toàn cơ hội, lấy lại được chút sắc khí tăng trưởng sau nhiều năm trì trệ kinh tế ».
Quả thật ngành du lịch Pháp hè năm nay rất được mùa. Theo báo cáo từ Văn phòng nghiên cứu Protourisme, doanh thu nhà trọ tại Pháp từ tháng 5-8/2015 đã tăng thêm 500 triệu euro so với cùng kỳ năm rồi. Lượng phòng đặt từ đầu tháng 7 đến 10/08 tăng 3,5%.
La Croix cho rằng chính những căng thẳng địa chính trị xung quanh khu vực biển Địa Trung Hải đã tạo đà tăng ngành du lịch tại Châu Âu. Sau vụ khủng bố tại Sousse, Tunisia ngày 26/06/2015 vừa qua, du khách Châu Âu đã dời các chuyến đi đến những nơi chắn chắn là đắt tiền hơn, nhưng lại an toàn hơn như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp, Ý, Chypre hay như Croatia. Trung Quốc đầu tàu ngành du lịch thế giới
Cũng trong lĩnh vực du lịch, các chuyên gia dự báo Châu Á-Thái Bình Dương sẽ đón gần 200 triệu du khách vào năm 2030. Cùng lúc đó, lượng du khách Trung Quốc ra nước ngoài cũng không ngừng tăng lên. Theo La Croix, « Trung Quốc đang kích thích tăng trưởng ngành du lịch ».
Hai mươi năm nữa, Châu Á – Thái Bình Dương sẽ soán ngôi Châu Âu, trở thành điểm đến ưa thích nhất của du khách ? Bởi lẽ theo dự đoán của Tổ chức Du lịch Thế giới, thị trường du lịch sẽ tăng đến 30% với sức đón là 535 triệu du khách mỗi năm vào năm 2030. Đổi lại tại Châu Âu, thị phần tại Châu Âu xuống còn có 41% với mức đón là 744 triệu người.
Trung Quốc vẫn sẽ là đầu tàu cho sự tăng trưởng đó. Tính riêng trong năm 2013, gần 100 triệu du khách Trung Quốc đi tham quan ở nước ngoài so với con số 10 triệu cách đây 15 năm. 75% số này vẫn nằm trong độ tuổi 25-35, thế hệ được hưởng thụ sức mua tốt hơn những thế hệ trước đây.
Một điểm nữa là người Trung Quốc đi du lịch và thích mua sắm. Trong năm 2014, du khách Trung Quốc đã chi ra gần 150 tỉ euro ở nước ngoài, mức cao nhất chưa từng thấy, tăng 28% so với năm 2013. Và các nước lân bang như Nhật Bản chẳng hạn là những nước được hưởng lợi nhất. Theo giải thích của ông Olivier Verot, thuộc Liên đoàn Thế giới các thành phố du lịch, « Với tỉ giá hối đoái ưu đãi cùng với việc miễn thuế, đối với người Trung Quốc đi mua sắm ở nước ngoài vẫn rẻ hơn, nhất là các loại sản phẩm cao cấp. Hơn nữa, họ tin chắc là không bị mua nhầm hàng nhái ».
Theo tờ báo công giáo, Nhật Bản là biểu tượng của sự năng động cho ngành du lịch Châu Á. Chỉ tính riêng trong quý I năm nay, gần 10 triệu du khách đã đến thăm quần đảo, tăng 46% so với cùng kỳ năm 2014. Phần đông du khách là người Hàn Quốc và Đài Loan.
Giá vàng trên thế giới trong phiên giao dịch ngày 20/07/2015 rơi xuống mức thấp nhất từ 5 năm qua, đạt chưa đầy 1.100 đô la/ounce. Dự trữ vàng của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc tăng chậm hơn dự kiến. Đồng đô la tăng giá và viễn cảnh Cục dự trữ Liên bang Hoa Kỳ tăng lãi suất khiến vàng không còn sức hấp dẫn lớn trong mắt các nhà đầu tư.
Trung Quốc gây lo ngại
Trong phiên giao dịch ngày 17/07/2015 giá vàng sụt giảm 1 % do giới đầu tư đã ồ ạt bán vàng trên thị trường Thượng Hải. Nguyên nhân xuất phát từ việc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc PBOC công bố thống kê cho thấy trong 6 năm qua, trữ lượng vàng của Trung Quốc chỉ tăng 60 % so với đỉnh điểm là 75 % trong giai đoạn 2003-2009. Nói cách khác thống kê vừa công bô cho thấy Ngân hàng Trung ương Trung Quốc mua ít vàng hơn trước.
Một chuyên gia của ngân hàng Barclays giải thích : trong sáu năm qua, Trung Quốc chỉ mua thêm vào có 600 tấn vàng, khối lượng đó thấp hơn so với khoảng 2.000 tấn như các nhà quan sát dự kiến. Đó là dấu hiệu rõ rệt nhất cho thấy Bắc Kinh đang mua vàng với tốc độ chậm lại.
Do vậy nhiều người chờ đợi là trong tương lai, loại quý kim này sẽ mất giá, khi mà chính quyền Bắc Kinh bắt đầu thu hẹp khối lượng vàng trong « rổ » dự trữ ngoại tệ.
Tuy nhiên cho đến cuối tháng 6/2015 nhà nước Trung Quốc kiểm soát 1.658 tấn vàng, tăng hơn so với thời điểm của năm 2009 khoảng 600 tấn. Trung Quốc là nguồn tiêu thụ vàng lớn thứ nhì của thế giới, chỉ đứng sau có nước Nga và trung bình, hàng năm thu hút khoảng 1 %. Theo thẩm định của Hội đồng Vàng Thế giới WGC, Trung Quốc vẫn có triển vọng tích trữ thêm vàng. Hứa hẹn Mỹ tăng lãi suất chỉ đạo
Vào lúc giới đầu tư lo ngại vàng mất giá vì Bắc Kinh giảm tốc độ tích trữ, thì tại Hoa Kỳ. Cục dự trữ Liên Bang báo trước sẽ tăng lãi suất chỉ đạo trong năm nay. Viễn cảnh đó đẩy đồng đô la tăng giá. Hai yếu tố nói trên cộng lại khiến các nhà đầu tư bán bớt vàng để đổi lấy đô la. Chẳng vậy mà vào lúc vàng lao dốc, thì đồng đô la tăng giá ở mức cao nhất so với đồng euro của châu Âu và so với đồng yen của Nhật.
Hơn nữa khi đô la tăng giá, thì sẽ bất lợi cho các những ai muốn mua vàng, hay các loại quý kim khác.
Câu hỏi đặt ra là liệu hiện tượng vàng mất giá có nguy cơ kéo dài hay không. Nhìn từ phía Trung Quốc, câu trả lời có lẽ là không, bởi theo giới phân tích, người dân Trung Quốc vẫn có thói quen tích trữ vàng, chủ yếu là dưới dạng nữ trang. Có điều nhu cầu trên thị trường rộng lớn này năm 2014 giảm sụt đến 33 % so với hồi năm 2013. Người dân Trung Quốc đã mua vào 814 tấn vàng trong năm qua.
Chính sách bài trừ tham nhũng của ông Tập Cận Bình cũng góp phần làm bão hòa thị trường vàng của Trung Quốc.
Nhìn từ phía châu Âu, khi đồng euro mất giá so với đô la, mua vàng là một tính toán khôn ngoan, vì giá vàng được tính bằng đơn vị tiền tệ của Hoa Kỳ. Chính vì thế một số các cơ quan dự phóng là về lâu dài giá vàng sẽ tăng lên trở lại. Châu Âu cứu thị trường vàng thế giới ?
Theo báo cáo gần đây nhất của Hội đồng Vàng Thế giới trong quý 1 năm nay, mức tiêu thụ vàng tại Trung Quốc và khu vực Trung Đông đã bị giảm, nhưng khủng hoảng Hy Lạp và đe dọa khu vực đồng euro bị tan vỡ lại đẩy mức tích trữ của châu Âu lên cao.
Báo cáo của WGC vừa công bố hồi tháng 6/2015 cho thấy trong quý 1/2015 thế giới nay đã mua vào 1.080 tấn vàng gần tương đương với 1.090 tấn cùng thời kỳ năm ngoái. Một phần ba lượng vàng mua vào nhằm phục vụ cho ngành kim hoàn, chủ yếu là của Ấn Độ và Trung Quốc.
Ngoài ra thế giới trong ba tháng đàu năm đã mua vào gần 280 tấn vàng chỉ để tích trữ. Ấn Độ, Trung Quốc và Châu Âu là những nguồn tiêu thụ quan trọng nhất. Hiếm khi nào, châu Âu mua vào một khối lượng vàng ngang ngửa với Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan cộng lại.
Khủng hoảng Hy Lạp và kịch bản khu vực đồng euro bị tan vỡ đã khiến các nhà đầu tư trên Lục địa Già hướng về kim loại này. So với cùng thời kỳ năm ngoái, trong quý một vừa qua, châu Âu đã mua vào 73 tấn vàng thay vì 65 tấn. Mức tiêu thụ của Đức tăng 18 %. Thụy Sĩ, Áo, Tây Ban Nha và nhất là Pháp cũng vậy.
Khác với những quốc gia có truyền thống tích trữ vàng, người Pháp tới nay thường mua nữ trang nhiều hơn là mua đồng tiền vàng hay vàng thoi để dành. Thế nhưng theo báo cáo mới nhất của WGC trong ba tháng đầu năm nay, Pháp đã mua vào 900 kg vàng đễ tích trữ. Khối lượng đó chỉ là một giọt nước nếu so sánh với Trung Quốc, nhưng cần biết là chỉ trong 3 tháng qua, lượng vàng mua vào để đầu tư ở Pháp đã cao gấp hơn lần so với cả năm 2014.
Tuy nhiên trong số các quốc gia nắm giữ nhiều vàng nhất thì theo thống kê chính thức Mỹ đứng đầu bảng với hơn 8.133 tấn. Về thứ nhì là Đức với hơn 3.380 tấn. Ý đứng hạng 4 và Pháp đứng hàng thứ 5, trước cả Nga và rung Quốc.
Các Ngân hàng Trung ương trên thế giới đua nhau tích trữ vàng. Nhiều quốc gia tại châu Âu đòi hồi hương vàng được ủy thác ở nước ngoài. Đây là dấu hiệu cho thấy tiền mặt đang đánh mất niềm tin và điều này báo trước một cuộc khủng hoảng sắp tới hay chỉ là phản xạ của những người lo xa vẫn tin tưởng vào vàng là một ngoại tệ an toàn nhất ?
Cuối tháng 11/2014, không kèn không trống, Hà Lan đã chuyển 120 tấn vàng từ Mỹ về Amsterdam. Từ nay gần một phần ba dự trữ vàng của Ngân hàng Trung ương Hà Lan DNB ngủ yên ngay trên lãnh thổ quốc gia. Để giải thích cho quyết định hồi hương một phần dự trữ vàng quốc gia về nước, ngân hàng DNB cho rằng việc làm đó « đem lại niềm tin cho công luận ».
Trước Hà Lan, năm ngoái, Đức cũng đã thông báo kế hoạch « hồi hương » một phần lớn kho vàng quốc gia đang được cất giữ trong nhà kho của Ngân hàng dự trữ Liên bang Hoa Kỳ tại New York. Nhưng khác với Amsterdam, Berlin đã không được toại nguyện và đã phải từ bỏ ý định đưa 300 tấn vàng về nguyên quán. Berlin từ bỏ ý định thu hồi vàng từ Mỹ
Với 3. 386 tấn, Đức là quốc gia có dự trữ vàng lớn thứ nhì trên thế giới, chỉ thua có nước Mỹ. Khi Thế chiến thứ Hai bùng nổ, rồi tiếp theo đó là chiến tranh lạnh, nước Đức bị chia đôi, Bonn ngay từ những năm 1950 đề phòng trước nguy cơ bị Liên Xô tấn công nên đã ủy thác đến 98% vàng của Cộng Hòa Liên bang Đức ở nước ngoài. Chủ yếu là ở New York, Luân Đôn và Paris. Ngân hàng trung ương Pháp giữ hộ đối tác Đức 374 tấn vàng, tương đương với 11 % tổng dự trữ của nước Đức thống nhất ngày nay.
Từ sau cơn bão tài chính 2008 và nhất là từ 2010 khi một số thành viên trong khối euro lâm vào khủng hoảng tài chính, tại Đức, ngày càng có nhiều tiếng nói đòi Berlin đưa vàng về nước. Đầu năm 2014, Ngân hàng Trung ương Đức Bundesbank thông báo ý dịnh chuyển toàn bộ 374 tấn vàng đang ủy thác tại Pháp về nước. Quyết định này tương đối dễ hiểu, bởi ngày nay Pháp và Đức cùng trong khối euro, cùng sử dụng chung một đơn vị tiền tệ, vàng do đó không là phương tiện thanh toán giữa hai quốc gia châu Âu ngày. Khác với trường hợp của Anh hay Mỹ.
Đối với khối lượng vàng tại Anh, Ngân hàng Trung ương Đức thông báo giữ nguyên 13 % dự trữ vàng quốc gia tại Luân Đôn – khoảng 700 tấn. Ngược lại Berlin muốn đưa ít nhất 300 tấn vàng trên tổng số 1.500 tấn đang được cất giữ ở New York về lại Frankfurt, trụ sở của Bundesbank trước năm 2020. Hiện tại Đức đang ký gửi trong nhà kho của Ngân hàng dự trữ Liên bang Hoa Kỳ 45 % khối lượng vàng của toàn quốc.
Khủng hoảng tài chính châu Âu càng kéo dài, áp lực đòi Berlin hồi hương vàng về Đức càng lớn.
Nhưng dưới những « áp lực ngoại giao » của Washington, đến mùa hè vừa qua Ngân hàng Trung ương Đức từ bỏ kế hoạch đưa vàng về nước với một thông báo chung chung : « Vàng của chúng ta rất an toàn trên đất Mỹ ». Vàng, một ngoại tệ an toàn
Mới chỉ cách nay vài năm, vàng từng bị chê là “lỗi thời”, nhưng từ khi khủng hoảng tài chính trong khối euro mở màn, chưa bao giờ các ngân hàng trung ương trên thế giới tỏ ra quan tâm đến loại quý kim này hơn bao giờ hết. Nhiều nền kinh tế đang trỗi dậy tích trữ vàng để đa dạng hóa các nguồn dự trữ ngoại tệ bên cạnh hai đơn vị tiền tệ mạnh khác của thế giới là đô la và euro.
Chỉ riêng trong năm 2013 các ngân hàng trung ương trên thế giới mua vào gần 500 tấn vàng. Theo như thống kê của Hội đồng quản lý vàng thế giới- World Gold Council, đây là một kỷ lục chưa từng có từ năm 1964. Và theo các nhà quan sát, kỷ lục của năm 2013 sẽ được vượt qua trong năm nay do trong 10 tháng đầu 2014, các nước Đông Âu đua nhau mua vàng. Nga cũng đã nhâp cuộc và hiện đang giữ trong tay một khối lượng vàng cao nhất kể từ năm 1993 tới nay, với khoảng hơn 1090 tấn.
Theo báo cáo của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế tính tới tháng 4/2014 trong 7 tháng liên tiếp không chỉ Nga mà cả Kazakhstan đã mua thêm vàng để dự trữ. Thổ Nhĩ Kỳ, Bélarus và cả Azerbaidjan cũng như Hy Lạp cũng có khuynh hướng tích trữ vàng.
Tại châu Á, theo các số liệu chính thức, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đang ngồi trên một khối vàng hơn 1000 tấn, tương đương với 1,6 % khối dự trữ ngoại tệ của nền kinh tế số 2 thế giới này. Nhưng theo giới trong ngành thì dự trữ vàng của Bgân hàng Trung ương Trung Quốc cao gấp ba lần so với các thống kê chính thức vừa nêu. Nếu đúng là như vậy thì Trung Quốc là siêu cường có nhiều vàng thứ nhì trên thế giới chỉ thua có Mỹ mà thôi Tuy nhiên lượng vàng đang được cất giữ trong kho của Ngân hàng Trung Quốc không thấm vào đâu so với hơn 8000 tấn của Mỹ, và cũng mới chỉ xấp xỉ so với 3.500 tấn của Đức.
Nhìn chung theo thống kê của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế, các Ngân hàng Trung ương trên toàn cầu đang kiểm soát 1/5 khối lượng vàng của thế giới cho dù là từ năm 1973, chế độ bản vị vàng đã bị xóa bỏ.
Đối với hầu hết các đơn vị tiền tệ trên thế giới, không còn một đồng tiền nào được cột chặt vào kim loại này. Thế nhưng như phân tích của ông Didier Bruneel, cựu nhân viên Ngân hàng Trung ương Pháp, Banque de France và cũng là tác giả của cuốn « Những bí mật của vàng », từ muôn thuở, vàng luôn là « biểu tượng của sức mạnh và sự giàu có (…) và vẫn luôn được coi là phương tiện thanh toán sau cùng được quốc tế công nhận trong mọi trường hợp ».
Điều đó đã được chứng minh qua rất nhiều các cuộc khủng hoảng, từ khủng hoảng dầu hỏa ở những năm 1970 cho tới gần đây hơn là khủng hoảng tài chính quốc tế năm 2008. Mỗi lẫn như vậy, giá vàng lại được đẩy lên cao chót vót.
Nghiên cứu mới nhất của tổ chức mua bán vàng bạc thế giới World Gold Council trong năm 2013 và cả 2014 các ngân hàng trung ương trên thế giới đã mua vào rất nhiều vàng để đa dạng hóa các nguồn dự trữ gồm ngoại tệ, công trái phiếu, cổ phiếu bất động sản ...
Từ sau khủng hoảng tài chính 2008 và cho mãi tới cuối 2013 vàng tăng giá. Đồng đô la Mỹ mãi cho tới năm ngoái vẫn « mềm giá » so với euro. Lãi suất của công trái phiếu do chính phủ Mỹ ấn hành tương đối thấp. Nói cách nôm na, buôn đô la hay euro, mua công trái của Hoa Kỳ, lãi thì ít, mà rủi ro thì nhiều.
Nhìn tới châu Âu, kinh tế của khối euro tăng trưởng èo uột, đe dọa những mắt xích yếu kém nhất trong số 18 nước sử dụng đồng tièn chung châu Âu bị loại khỏi eurozone vẫn là một "bản án treo". Nhìn tới một đơn vị tiền tệ đáng tin cậy khác của châu Âu là đồng bảng Anh, thì trong năm 2013 và 2014 đơn vị tiền tệ của Anh Quốc cũng không gây nhiều hào hứng cho các nhà đầu tư. Đó là động cơ khiến các Ngân hàng Trung ương trên thế giới đua nhau tích trữ vàng. Tích trữ vàng đề phòng rủi ro khối euro tan vỡ ?
Bên cạnh việc các Ngân hàng Trung ương trên thế giới đua nhau tích trữ vàng, điều đáng chú ý hơn là tại sao gần như cùng một lúc áp lực đòi các quốc gia ở châu Âu thu hồi các khoản vàng đang được ủy thác ở hải ngoại về nước ngày càng mạnh ?
Không chỉ có Đức và Hà Lan quan tâm đến khối lượng vàng quốc gia. Tháng 5/2014 Áo cũng đòi kiểm kê kho vàng của mình ở trong nước và hải ngoại. Cuối tháng 11, đảng đân túy UDC của Thụy Sĩ đòi trưng cầu dân ý để ngân hàng trung ương phải kiểm thu hồ vàng được cất giữ ở Mỹ, Anh và Canada nước ngoài về nước. Tại sao đảng cực hữu Mặt trận Quốc gia Pháp lại chất vấn Ngân hàng Banque de France, đòi kiểm kê về khối lượng vàng quốc gia. Đảng này cũng đòi được biết ai đang nắm giữ vàng của nước Pháp. Trong trường cần thiết, Pháp có dễ dàng huy động vàng để bảo đảm ổn định tài chính và kinh tế hay không.
Phải chăng có một số hoài nghi về tính vững chắc của một số đơn vị tiền tệ, mà đứng đầu là đồng euro ?
Thông thường, quyết định chuyển vàng cất giữ ở hải ngoại về nước diễn ra một cách kín đáo, như trong trường hợp của Hà Lan. Chỉ riêng tại Đức, nhiều người đặt câu hỏi vì sao Bundesbank vốn rất kín tiếng về khối lượng vàng đang nắm giữ, về những nơi cất giấu vàng … nhưng lần này lại khua chiêng, gióng trống về chuyện đưa vàng về nước.
Phải chăng Đức không còn tin cậy vào đối tác tài chính Hoa Kỳ để gửi gấm đến gần một nửa kho vàng quốc gia ? Tin Ngân hàng Trung ương Đức có kế hoạch thu hồi vàng về Frankfurt đã lập tức được nhiều trang mạng bình luận rộng rãi. Nhiều người nói tới “hồi kết không xa của khối euro”. Có những bài viết nêu lên đe dọa châu Âu bị chao đảo, trước khả năng Anh Quốc từng bước rút lui khỏi liên hiệp châu Âu. Một số khác lại lo ngại đe dọa đến từ phía Ý khi chính sách của thủ tướng Matteo Renzi không vực dậy nổi nền kinh tế đứng thứ ba trong khu vực đồng euro.
Điên rồ hơn thì có người phỏng đoán là tới một lúc nào đó, nước Đức của thủ tướng Merkel sẽ “bỏ chạy khỏi eurozone” để cứu lấy thân, để mặc cho các đối tác châu Âu ngập chìm trong bể nợ công.
Nghiêm túc hơn một chút, như chuyên gia kinh tế thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp – CNRS Gael Giraud, thì cho rằng nợ tư nhân trong khối euro đang bùng nổ và đó sẽ là quả bom nổ chậm đe dọa toàn thể khu vực.
Tóm lại chỉ riêng đối với khu vực đồng tiền chung châu Âu, không mấy ai nhìn thấy một tương lai tươi sáng, thanh thản cho khối này. Nhưng tất cả những giả thuyết về sự bùng nổ của khối euro đó, dù có đáng tin cậy hay không, cũng không thể giải thích vì sao, một số các quốc gia có khuynh hướng chuyển vàng về nước.
Đơn giản là vì, nếu muốn sử dụng vàng như một phương tiện thanh toán quốc tế, thì việc cất giữ vàng ở hải ngoại hay trên lãnh thổ quốc gia không hề quan trọng. Giữ vàng đề phòng thế giới trở lại với bản vị vàng ?
Về lập luận cho rằng, đồng đô la của Mỹ đang mất dần vai trò trên sân khấu quốc tế và trong một tương lai không xa bản vị vàng sẽ được làm sống lại, tức là một quốc gia sẽ neo đơn vị tiền tệ của mình vào giá vàng, các chuyên gia nêu lên ít nhất hai lý do cho thấy kịch bản đó không thể xảy tới.
Lý do thứ nhất bản vị vàng chỉ có thể được khôi phục lại với đồng thuận của tất cả các quốc gia trên thế giới. Thứ hai là cho dù đồng đô la có mất đi vai trò dự trữ ngoại tệ quốc như điều đã xảy tới với đồng bảng Anh xưa kia, thì sự ra đi đó cũng sẽ chỉ diễn ra từng bước và trong trường hợp đó, thế giới sẽ ngày càng chú ý tới những đồng tiền mạnh khác, như là đồng euro của châu Âu hay nhân dân tệ của Trung Quốc.
Các chuyên gia cũng cho rằng trở lại với bản vị vàng là điều không tưởng, vì những lý do chính trị : trở lại với bản vị vàng, có nghĩa là gián tiếp trao cho cho các quốc gia có những mỏ vàng lớn nhất trên thế giới như Venezuela, Nga, Trung Quốc, Nam Phi … trọng trách “in tiền” cho thế giới. Cầm chắc là điều đó sẽ không bao giờ xảy ra !
1000 tấn vàng hay 3000 tấn đang ngủ trong kho của Ngân hàng Trung ương TQ ?Reuters
Trung Quốc tích lũy vàng để tạo sức mạnh cho đồng tiền
Có một điều chắc chắn là cho tới nay, vàng vẫn là biểu tượng của sức mạnh và ổn định tài chính, kinh tế. Căn cứ vào thống kê của Hội đồng Vàng Thế giới, trong năm 2013 Trung Quốc đã mua vào hơn 1. 000 tấn vàng, nhập vàng nhiều hơn cả Ấn Độ và trong vỏn vẹn hai năm Bắc Kinh đã mua vào một lượng vàng tương đương với những gì mà Ngân hàng Trung ương Pháp đang cất giấu trong kho. Bắc Kinh không che đậy tham vọng ngồi trên một núi vàng để đồng nhân dân tệ đủ sức cạnh tranh với đô la Mỹ.
Thống kê chính thức của Trung Quốc thông báo Ngân hàng Trung ương đang nắm giữ hơn 1.000 tấn vàng, nhưng theo báo cáo mới nhất của WGC thì kho vàng của ông khổng lồ châu Á cũng rất tương xứng với trọng lượng kinh tế của nước đông dân nhất địa cầu. Trong hai năm rưỡi, Trung Quốc đã mua vào đến 2.500 tấn vàng !
Chưa kể Trung Quốc cũng là một trong những quốc gia có nhiều mỏ vàng, có thể sản xuất tới 430 tấn một năm. Nếu theo dõi sát các hoạt động tài chính của Trung Quốc trên thị trường Hồng Kông thì tới nay Trung Quốc đã tích lũy được một khối lượng vàng gần 3.500 tấn, tức chỉ thua có Hoa Kỳ, nhưng đứng trước Đức và Pháp.
Thị trường vàng Thượng Hải Shanghai Gold Exchange mới chỉ ra đời năm 2002 nhưng tới nay đã trở thành thị trường quan trọng nhất của thế giới. Trong năm 2013 Trung Quốc mua vào 23 % vàng của thế giới. Hai thị trường vàng lớn nhất hành tinh đều đặt cả ở châu Á : Thượng Hải và Singapore.
Theo đà này giới trong ngành dự phóng chỉ tới năm 2017 Trung Quốc sẽ qua mặt luôn cả Hoa Kỳ để kiểm soát nguồn dự trữ vàng lớn nhất hành tinh và đây là một bước chuẩn bị của các nhà lãnh đạo Bắc Kinh cho thời kỳ « hậu đô la ».
Nhiều nguồn tin thông thạo được báo Les Echos số đề ngày 08/11/2013 trích dẫn khẳng định : Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đang từng bước thay thế khoản dự trữ ngoại tệ đô la bằng vàng. Vàng được coi là ổn định hơn và dễ sử dụng hơn một khi đồng nhân dân tệ được chuyển đổi.
Khi đó không còn trở ngại nào để đồng tiền Trung Quốc cạnh cạnh với đồng đô la của Hoa Kỳ. Cũng vào mùa thu năm ngoái, bản tin của Tân Hoa Xã đã chính thức nêu lên khả năng « phi đô la hóa » để đồng tiền của Trung Quốc ngày càng trở thành đơn vị thanh toán trên các thị trường nguyên và nhiên liệu của thế giới.
Tháng 11/2014 Trung Quốc bất ngờ hạ lãi suất chỉ đạo để tiếp sức cho kinh tế đang bị hụt hơi. Một trong những hệ quả đầu tiên là người dân xứ này đã đua nhau đi mua vàng. Đẩy giá vàng trên thị trường quốc tế tăng lên cao nhất kỷ từ cuối năm 2012 tới nay, với giá 1208 đô la /ounce. Cầm chắc rằng cơn khát vàng của Trung Quốc chưa tới lúc bão hòa.
Báo cáo thường niên của Viện Thẩm kế – Cour des comptes – tức là định chế kiểm toán tối cao tại Pháp – công bố hôm qua dĩ nhiên đã trở thành chủ đề nổi bật trên trang nhất các tờ báo xuất bản hôm nay, 12/02/2014. Sự kiện này đã đẩy lùi chuyến công du nước Mỹ của Tổng thống Pháp xuống hàng thứ hai, cho dù vẫn tiếp tục được bình luận rộng rãi. Riêng về châu Á, việc Trung Quốc mua vàng ồ ạt, đội giá lên cao có lẽ là đề tài nổi bật.
Ở trang Tài chánh và Thị trường, nhật báo kinh tế Les Echos đã chạy một tựa lớn trải rộng trên 2/3 chiều ngang trang báo : « Trung Quốc đẩy lại giá vàng, lên mức cao nhất từ 3 tháng nay ». Đồng nghiệp của Les Echos là Le Figaro thì ghi nhận ở trang kinh tế : « Khi việc Trung Quốc ‘đổ xô’ đi tìm vàng gây lo ngại ».
Theo Les Echos, sau khi bị sụp gần 30% vào năm ngoái, điều chưa từng thấy kể từ năm 1981, giá một lượng (once) vàng đã tăng 7% từ tháng Giêng đầu năm đến nay, một xu hướng được Trung Quốc nuôi dưỡng bằng hành động thu mua đều đặn.
Phân tích tình hình, tờ báo cho là vì các thị trường chứng khoán không mấy hấp dẫn, kinh tế các quốc gia đang trỗi dậy gây lo ngại, cho nên vàng khởi sắc trở lại. Một ví dụ cụ thể, hôm qua 11/02, trên thị trường Luân Đôn giá một ounce vàng đã chạm ngưỡng 1.290 đô la, mức cao nhất từ ba tháng nay.
Báo kinh tế Pháp trích dẫn chuyên gia ngân hàng Citigroup, cho là thị trường vàng gần đây đã chuyển biến, với giới giao dịch chú tâm đến sức khỏe các quốc gia đang trỗi dậy và Trung Quốc, hơn là tình trạng thị trường lao động Mỹ và chính sách tài chính Hoa Kỳ. Thị trường kim loại quý giá hiện nay đang dán mắt vào Trung Quốc, nước đã lao vào mua trở lại sau thời gian nghỉ Tết.
Theo Les Echos, trích số liệu Hiệp hội vàng Trung Quốc, vào năm ngoái, nước này đã thu mua 1.176 tấn vàng, tăng 41% so với 2012. Tờ báo còn nêu chi tiết : 717 tấn là nữ trang, 376 tấn là vàng dùng để đầu tư, 49 tấn dùng trong công nghiệp, 35 tấn cho những sử dụng khác.
Tờ báo cho là số liệu trên không bao gồm các vụ thu mua của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc mà giới quan sát cho là rất năng nổ.
Theo giới phân tích, vấn đề là nếu Trung Quốc tiếp tục đi mua sắm như thế thì các quỹ đầu cơ sẽ đánh cược trên giá vàng tăng, trong lúc mà vào năm ngoái họ đã rời bỏ thị trường này để bỏ tiền vào các cổ phiếu béo bở hơn. Quan ngại nẩy sinh từ việc Trung Quốc gom vàng
Dưới tựa đề « Khi nạn chạy đua tìm vàng của Trung Quốc gây lo ngại » ở mục ‘câu chuyện trong ngày’ trang kinh tế, Le Figaro đã thử tìm hiểu các lý do khiến Trung Quốc tung tiền mua vàng làm giá kim loại này tăng vọt.
Mở đầu bài viết tác giả nhận thấy Trung Quốc hùng mạnh luôn luôn làm cho người khác vừa thán phục, vừa nghi kỵ. Việc Trung Quốc mua vàng ồ ạt trong những tháng qua không ra khỏi nguyên tắc này. Theo số liệu chính thức của Hiệp hội vàng Trung Quốc, lượng vàng mua đã tăng 41,36% vào năm 2013, lên mức 1176 tấn.
Trung Quốc như thế đã đoạt ngôi vị nước đứng đầu thế giới trong việc mua vàng của Ấn Độ. Tuy nhiên, cũng phải công nhận là Ấn Độ năm ngoái đã giới hạn việc nhập vàng để giảm thâm thủng. Trung Quốc đã tranh thủ việc giá vàng đang giảm để lao vào mua vàng thỏi và nhất là nữ trang.
Tuy nhiên, theo Le Figaro, việc người dân Trung Quốc ưa chuộng nhẫn hay dây chuyền vàng đang rẻ hơn, như Tân Hoa Xã đã nêu, không giải thích hết việc Bắc Kinh thu mua vàng, vì chính Ngân hàng Trung ương Trung Quốc là nguồn thu mua phần lớn số vàng, và định chế này đã không thông báo về số lượng vàng cất giữ từ 5 năm nay.
Chính sự không rõ ràng này đã gây thắc mắc, ‘nghi kỵ’ đối với Ngân hàng Trung ương Trung Quốc : Phải chăng Ngân hàng đang muốn tạo ra kho dự trữ vàng to lớn để thực hiện giấc mơ đưa đồng yuan và vàng lên thành những « chủ nhân » mới của hệ thống tiền tệ quốc tế.
Le Figaro trích báo South China Morning Post tại Hồng Kông, đã trấn an về mối lo ngại nói trên : Theo tính toán của tờ báo, do giá vàng tuột giảm, việc mua vàng ồ ạt chỉ cho phép Ngân hàng Trung ương Trung Quốc duy trì giá trị phần vàng của mình ở mức 3% trong trữ lượng ngoại tệ khổng lồ của nước này. Viện Thẩm kế Pháp : Chính phủ phải cắt thêm chi phí xã hội !
Về bản phúc trình của Viện Thẩm kế, hầu như tất cả các báo đều nhấn mạnh đến khuyến cáo của định chế kiểm toán quốc gia này, yêu cầu chính phủ phải nhanh chóng giảm bớt chi tiêu công.
Báo Le Monde nhận thấy trong hàng tựa trang nhất là « Viện Thẩm kế mời ông Hollande (tức Tổng thống Pháp) giảm bớt các chi tiêu cho vấn đề xã hội ». Tờ báo Cộng sản L’Humanité cũng chú ý đến khuyến cáo đó, nhưng lại đánh giá rằng đó là những đề nghị « bất công ». Tờ báo tố cáo định chế này là tiếp đòi chính phủ cắt xén ngày càng nhiều trong các khoản chi tiêu công, mà đối tượng bị nhắm tới là Quỹ Bảo hiểm Xã hội (gọi nôm na theo tiếng Pháp là la Secu) và Ngân sách của các chính quyền địa phương.
Đối với nhật báo cánh hữu Le Figaro, bản báo cáo của Viện Thẩm kế thể hiện một mối lo ngại cho tương lại nước Pháp. Trong tựa lớn trang nhất, Le Figaro ghi nhận « Viện Thẩm kế lo ngại một sự chệch hướng mới ». Tờ báo giải thích : « Các bậc hiền triết (cách gọi thành viên trong các định chế như Viện Thẩm kế) thẩm định rằng do tăng trưởng yếu kém và việc ước tính quá cao mức thuế thu được, ngân sách Pháp năm 2014 có thể thâm thủng thêm từ 3 đến 6 tỷ euro.
Nhật báo kinh tế Les Echos cũng cùng quan điểm khi cho biết trong hàng tựa « Thiếu hụt ngân sách, tiết kiệm : Viện Thẩm kế chỉ trích chính phủ ». Les Echos nhấn mạnh rằng định chế này xét thấy là « quá lạc quan » các dự báo về thu nhập của chính phủ cũng như về các chi tiêu cắt giảm được. Tàu sân bay ma Pháp-Anh : Một ca lãng phí điển hình
Lý thú nhất trong các bản phúc trình thường niên của Viện Thẩm kế là các vụ lãng phí có thể gọi là « tày đình », nhưng ít được biết đến. Ví dụ điển hình của nạn lãng phí được nêu bật trong báo cáo năm nay là vụ có thể gọi là « chiếc tàu sân bay ma » của quân đội Pháp, đã khiến cho công quỹ Pháp mất trắng gần 300 triệu euro.
Theo Libération, đó là kế hoạch đóng một chiếc hàng không mẫu hạm hạt nhân thứ hai cho quân đội Pháp, chính thức khởi động vào năm 2005, nhưng đã bị gác qua một bên vào năm 2008, sau khi đã lãng phí của Nhà nước khoảng 196 triệu euros tiền mua các công trình nghiên cứu hoàn toàn không dùng được.
Không chỉ thế, Viện Thẩm kế đặc biệt phê bình chính phủ Pháp là đã đặt cược trên một sự hợp tác với Anh Quốc trong việc chế tạo chiếc tàu sân bay này. Thái độ tin tưởng trên đây được biểu thị qua một hợp đồng trị giá 103 triệu euro, cho phép phía Pháp tham khảo các công trình nghiên cứu của Anh. Vấn đề là chính phủ cứ khăng khăng theo hướng đó cho dù thực tế đã sớm cho thấy là họp tác Pháp Anh trong địa hạt này tất yếu thất bại. Nhà báo Pháp bị Nhà Trắng coi là vô kỷ luật !
Như nói ở trên, bản báo cáo của Viện Thẩm kế đã đẩy lùi chuyến công du nước Mỹ của Tổng thống Pháp François Hollande xuống vị trí thứ hai được báo Pháp hôm nay theo dõi.
Các báo vẫn tiếp tục nói nhiều về quan hệ thân hữu Pháp Mỹ được cả hai Tổng thống Obama và Hollande biểu thị dưới mọi hình thức, điều đã được báo Le Figaro tóm lược trong hàng tựa : « Hollande và Obama hiển thị một sự hòa thuận hoàn hảo ».
Các báo cũng tập trung sự chú ý đến vùng thung lũng Silicon Valley ở California, nới nằm trong chương trình công du Hoa Kỳ của Tổng thống Hollande. Và lẽ dĩ nhiên là các báo đã đặc biệt chú ý đến số người Pháp, khá đông, đang làm việc tại cái nôi của nền công nghệ học tiên tiến này. Đối với nhật báo Công giáo La Croix, không còn hồ nghi gì cả : « Thung lũng Silicon Valley là giấc mơ của Pháp ».
Lẽ dĩ nhiên, buổi đại yến để chào mừng Tổng thống Pháp vào tối qua đã được báo giới Pháp kể lại tường tận. Chắng hạn như Le Figaro đã tiết lộ là trong số các món tráng miệng, có cả loại kẹo bông (barbe à papa) bình thường mà trẻ em rất ưa thích.
Tuy nhiên, yếu tố làm cho nhật báo Libération hơi phiền là một số đặc phái viên được các phương tiện truyền thông lớn của Pháp cử đi theo Tổng thống Pháp qua Mỹ lại có một số biểu hiện không thích hợp.
Trên internet từ tối hôm qua, đã nở rộ những tấm hình « tự chụp », từ gốc tiếng Anh là selfies, chỉ loại chân dung mà tác giả tự chụp bằng điện thoại di động.
Libération ghi nhận : « Cả nữ phóng viên của đài truyền hình TF1, lẫn ký giả của báo Le Monde đều không cưỡng lại được sự cám dỗ của việc tự chụp mình trong Phòng Bầu dục của Nhà Trắng, với nền ảnh là các nguyên thủ Nhà nước… Các nhân viên bảo vệ an ninh có vẻ không mấy chấp nhận các hành động này, trong lúc nhiều đồng nghiệp Mỹ cũng thấy chướng ».
Kết quả là, theo Libération, các nhà báo Pháp bị tố cáo là hành xử như là các khách du lịch quậy và đã bị Nhà Trắng nhắc nhở.
Tục ngữ Pháp có câu « Tiền không mọc ở trên cây », ý nói là đồng tiền không dễ hái như lá cây, phải bỏ công sức mới kiếm được. Thế nhưng, theo hãng tin Pháp AFP, một công trình nghiên cứu các nhà khoa học Úc công bố ngày 22/10/2013 vừa qua, như đã gắn thêm một vế vào tục ngữ này thành : « Tiền không mọc ở trên cây, nhưng vàng thì có ! ». Thật vậy, người ta đã tìm thấy những mảnh vàng li ti trong lá cây bạch đàn, có thể giúp định vị những mỏ vàng nắm sâu dưới đất.
Các nhà khoa học trong êkíp Melvyn Lintern của Tổ chức Nghiên cứu Khoa học và Công nghiêp của khối Thịnh vượng chung Commonwealth (CSIRO), tại Kensington (Úc), đã phát hiện ra loại cây chứa vàng này ở vùng giàu tài nguyên Kalgoorlie, miền Tây Úc. Đây là một vùng đã thu hút những kẻ tim vàng, đã ồ ạt đến đây vào những năm 1800.
Nói một cách chính xác hơn, êkíp Melvyn Lintern đã nghiên cứu hiện tượng lá cây chứa vàng ở địa điểm mang tên Fredo Gold Prospect, nơi mà vàng nằm ở độ sâu 35 mét dưới mặt đất, và có nhiều cây bạch đàn lớn, cao hơn 10 mét, mọc bên trên mỏ.
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng kỹ thuật chụp hình với tia x để nhận dạng phân tử vàng tự nhiên trong lá, cành, và vỏ cây. Và họ đưa ra giải thích là trong điều kiện khô hạn, rễ cây bạch đàn đã phải khoan sâu xuống dưới để tìm một nguồn nước nơi có mỏ vàng nằm ở độ sâu 35 mét.
Theo ông Melvyn Lintern, các cây bạch đàn này hành động như môt loại máy hút nước, cắm rễ xuống sâu hàng chục mét, để hút nước có chứa vàng.
Mức tập trung vàng cao nhất được ghi nhận trong lá cây. Có lẽ vàng là một chất liệu độc hại đối với cây cho nên được chuyển đến những phần tận cùng - lá và nhánh cây – để giảm phản ứng hóa học độc hại, đồng thời có thể thải xuống đất.
Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature Communications, ông Melvyn Lintern cũng hóm hỉnh cho rằng phân tử vàng trong lá cây bạch đàn sẽ không làm dấy lên một cuộc đổ xô tìm vàng mới đâu, vì nó rất nhỏ bé - chỉ bằng 1/5 chiều rộng của một sợi tóc – và chỉ nhìn thấy được qua tia X mà thôi. Ông còn tính là phải lấy vàng ở 500 cây bạch đàn mới có thể làm được một nhẫn cưới. Phương thức tìm vàng mới vừa rẻ, vừa tốt cho môi trường
Tuy nhiên, ý nghĩa quan trọng của khám phá này là khả năng đề ra phương thức mới trong việc thăm dò, tim kiếm mỏ vàng, vừa hữu hiệu, vừa đỡ gây hại cho môi trường.
Theo các nhà nghiên cứu Úc, mối liên hệ giữa cây cối bên trên và vàng nằm sâu trong lòng đất có thể cho phép phát triển công nghệ học mới trong việc tìm khoáng sản. Các nhà khoa học có thể sử dụng kỹ thuật thăm dò mới dựa trên khả năng chuyển tải khoáng sản của cây cối (hóa sinh địa –biogéochimie).
Lấy mẫu cây cỏ, phân tích tìm dấu vết khoáng sản, biết được những gì nằm ở phía dưới mà không cần phải khoan, phương thức thăm dò này vừa cho phép giảm chi phí vừa giảm tác hại môi trường. Có thể sử dụng để không chỉ tìm vàng mà tìm cả các loại kim khí khác.
Hãng tin Pháp AFP đã trích dẫn một nhà hóa địa học – ông Nigel Radford - đã từng tham gia vào việc tìm mỏ vàng ở miền Tây nước Úc từ nhiều thập niên qua. Chuyên gia này rất hoan nghênh khám phá mới nói trên, cho đấy là lần đầu tiên trên thế giới xuất hiện một phương thức quan trọng mới cho việc thăm dò.
Theo ông, vấn đề từng được suy diễn trước đây, nhưng việc khám phá vàng trong lá cây bạch đàn là yếu tố chứng thực vô cùng quan trọng.
Việc khám phá những mỏ vàng mới đã giảm đi 45% trong 10 năm qua. Theo Tổ chức World Gold Council, số lượng vàng khai thác từ thời xa xưa của nhân loại cho đến nay lên đến 174.000 tấn, có thể nằm gọn trong một khối vuông với cạnh dài khoảng 21 mét.
Theo các số liệu mới nhất của Hiệp hội Địa chất Mỹ, dự trữ vàng ước tính là 51.000 tấn vào tháng Giêng 2011, và chỉ có không đầy 2.500 tấn được khai thác mỗi năm.
Trên thị trường, vàng chưa bao giờ quý giá như hiện nay : Giá vàng đã tăng 482% nếu tính từ tháng 12/2000 đến tháng 3/2013. Không thể thiếu vắng trong những món trang sức, nữ trang, vàng đã trở thành sản phẩm đầu tư an toàn trong thời kỳ khủng hoảng. Không chỉ, thế kim loại quý giá này còn được sử dụng trong công nghiệp : từ điện thoại di động, máy vi tính bảng, cho đến các dụng cụ y khoa...
Chuyên gia Nigel Radford tỏ ra tin tưởng là phương thức lấy mẫu cây phía bên trên, sẽ làm cho các cuộc thăm dò, tìm kiếm mỏ vàng dễ dàng hơn nhiều.
Tóm lại một tương lai mới đang mở ra cho giới đi tìm vàng.
Các nhà khoa học Australia vừa công bố công trình nghiên cứu chứng tỏ vàng được tạo ra nhờ nước và động đất.
Những người đàn ông đãi vàng tại Congo. Ảnh: izismile.com.
Kết quả nghiên cứu vừa được đăng trên tạp chí Nature Geoscience. Dion Weatherley, nhà địa vật lý thuộc Đại học Queensland, đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu, tiết lộ: "Động đất gây ra hiện tượng đứt gãy địa chất, tạo nên vô số khe hở. Nước nhanh chóng choán đầy các khe hở ấy. Hiện tượng này xảy ra ở độ sâu khoảng 10 km, nơi áp suất và nhiệt độ đều cao".
Điều kiện môi trường như vậy, cộng với việc các chất carbon dioxide, silic dioxide cùng một số chất cần thiết khác tồn tại trong nước với hàm lượng cao là điều kiện thuận lợi để tạo ra vàng.
Sau đó, dư chấn hoặc các trận động đất khác khiến các khe hở mở rộng hơn làm áp suất giảm đột ngột, nước nhanh chóng bay hơi, và mọi hạt vàng tồn tại trong chất lỏng đều kết tủa "gần như ngay lập tức".
Quá trình kiến tạo trong vỏ trái đất khiến động đất lặp đi lặp lại, tạo nên lớp vàng trầm tích (trầm tích cát vàng). Các nhà khoa học cho biết, vàng trên thế giới có nguồn gốc từ các mạch trầm tích hình thành trong thời kỳ địa chất tạo núi diễn ra 3 tỷ năm trước đây.
Để tìm hiểu quá trình vàng biến đổi từ trạng thái nóng chảy sang trạng thái rắn để con người có thể khai thác được, các nhà khoa học mô phỏng lại quá trình giảm áp tại các khe hở chứa đầy chất lỏng trong một trận động đất. Với cách làm này, họ đã có đáp án. Vàng bị nóng chảy từ trong lòng đất được đẩy lên theo sự vận động của vỏ trái đất. Vàng có dạng thỏi do các khoáng chất kèm theo bị ôxi hóa bởi thời tiết và việc rửa trôi bụi vào các con suối, dòng sông, nơi vàng tích tụ hoặc do hoạt động của nước liên kết lại.
Nghiên cứu của các nhà địa chất Australia cũng cho biết, nếu chỉ một chấn động duy nhất sẽ không tạo ra vàng có giá trị kinh tế. Để tạo thành mạch chứa 100 tấn vàng, thiên nhiên phải mất 100.000 năm.
Phát hiện ra cơ chế hình thành vàng giúp ích cho con người trong việc tìm kiếm, thăm dò những mỏ vàng mới trong tương lai.
Người ta ước tính trữ lượng vàng trên thế giới đạt 250 ngàn tấn. Đến nay, loài người khai thác khoảng 150 nghìn tấn vàng từ lòng đất. Với sản lượng khai thác hàng năm trung bình là 2.300 tấn thì quặng vàng sẽ cạn kiệt vào năm 2050.
Ở Việt Nam, quặng vàng phân bố rải rác ở nhiều nơi với quy mô nhỏ. Đến nay đã phát hiện gần 500 điểm quặng và mỏ vàng gốc (quặng vàng thực thụ và các loại quặng khác có chứa vàng). Trong đó có gần 30 nơi được tìm kiếm thăm dò và đánh giá trữ lượng với số lượng khoảng 300 tấn vàng.
Một nhân viên trạm xăng của Tổng công ty xăng dầu Petrolimex đang đổ xăng cho khách.
AFP photo
Sự hoạt động của các nhóm lợi ích trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội là sự cấu kết giữa những chủ đầu tư với các quan chức trong bộ máy Đảng và Nhà nước. Đây là nguyên nhân làm cho kinh tế đất nước suy kiệt. Sự thực của vấn đề này đang diễn ra ở Việt Nam như thế nào, Anh Vũ phỏng vấn TS. Kinh tế Phạm Chí Dũng. Các nhóm lợi ích Anh Vũ:Thưa ông, lâu nay ta thấycụm từ “nhóm lợi ích”được nhắc tới rất nhiều. Trên thực tế ,các nhóm lợi ích xuất hiện và phát triển rất mạnh. Nó có thể khuynh đảo cả kinh tế - xã hội và kể cả chính trị.Xin ông đánh giá khái quát về vấn đề này? TS. Phạm Chí Dũng: Ở Việt Nam cho dù đã hình thành và gây hậu quả từ lâu, nhưng đến đầu năm 2011 cụm từ “nhóm lợi ích” mới bắt đầu được dư luận xã hội đề cập một cách chính thức. Khái niệm “nhóm lợi ích” thường được hiểu là mối quan hệ cấu kết giữa hai thành phần tư sản tư nhân và quan chức cấp cao của nhà nước, với mục đich nhằm trục lợi.
Nhóm lợi ích tạm chia thành ba loại: Nhóm lợi ích thứ nhất là nhóm đầu cơ liên quan đến tài chính như ngân hàng, vàng, bất động sản, chứng khoán; điển hình như nhóm ngân hàng G5, Công ty vàng SJC... Nhóm lợi ích thứ hai liên quan đến tính bao cấp là những nhóm độc quyền như xăng dầu, điện, nước mà điển hình là Tổng công ty xăng dầu (Petrolimex), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là những điển hình. Nhóm lợi ích thứ ba là các Tổng công ty nhà nước như Vinashin, Vinalines… Các nhóm lợi ích tuy không được bao cấp, phải tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất và kinh doanh, nhưng lại được hưởng lợi khá lớn từ hệ thống chính sách ưu đãi của chính phủ.
Các nhóm lợi ích tuy không được bao cấp, phải tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất và kinh doanh, nhưng lại được hưởng lợi khá lớn từ hệ thống chính sách ưu đãi của chính phủ. - TS. Phạm Chí Dũng
Trong hai năm 2011 và 2012, làn sóng thâu tóm ngân hàng cho thấy một sự chiếm đoạt và giành giật lẫn nhau giữa các nhóm lợi ích. Trong bối cảnh nền kinh tế còn tương đối ổn định thì các nhóm lợi ích vẫn còn đất sống, nhưng khi nền kinh tế rơi vào suy thoái thì đã có những nhóm lợi ích như BĐS và chứng khoán đã gặp khốn đốn. Khi ấy, chỉ còn một số nhóm lợi ích như vàng, ngân hàng, xăng dầu, điện, nước vẫn có thể tồn tại.
Trong các nhóm lợi ích thì nhóm lợi ích thứ nhất được đánh giá là nhóm trục lợi ghê gớm nhất, có tỷ suất lợi nhuận cao nhất trong các chiến dịch đầu cơ vào thời điểm các năm 2006-2009. Giai đoạn này nhiều triệu phú đô la ở Việt Nam xuất hiện, có nhiều đại gia có tài sản từ vài trăm triệu đến hàng tỷ USD. Đáng chú ý là theo dư luận, trong nhóm đại gia này còn có sự liên quan đến không ít các quan chức. Anh Vũ:Xin ông cho biết về sự nguy hại của nó đối với đất nước như thế nào? TS. Phạm Chí Dũng: Rất nguy hại làm cho kinh tế suy thoái. Trong thời gian qua, các tập đoàn và nhóm lợi ích đã lũng đoạn và thao túng nền kinh tế và khiến cho các doanh nghiệp hết sức khốn đốn, lâm vào tình trạng phá sản và đời sống dân sinh trở nên kiệt quệ. Từ đó dẫn đến khoảng cách lớn về phân hóa thu nhập trong xã hội. Tuy nhiên, bất chấp làn sóng phản ứng gay gắt của dư luận, các nhóm lợi ích xăng dầu, điện vẫn không ngừng tăng giá, một phần để bù đắp cho những khoản lỗ ngoài ngành, phần khác để gia tăng lợi nhuận. Vừa rồi đã giá xăng tăng 3 lần và giá điện tăng 5%.
Điều đáng lưu ý là các nhóm lợi ích ở Việt Nam đang có dấu hiệu hoạt động theo kiểu mafia với hai yếu tố quyền lực và tiền bạc để lũng đoạn. Khác với ban đầu là các nhóm lợi ích chỉ dùng quyền để trục lợi thì bây giờ, người ta dùng cả quyền lẫn tiền không những nhằm khuynh loát chính trị mà còn lợi dụng vét kiệt hết tài nguyên của đất nước và tài sản của dân chúng.
Từ năm 2011, dưới sự bảo trợ của Ngân hàng nhà nước, nhóm lợi ích vàng xuất hiện, đã khuấy đảo và thao túng thị trường vàng trong tất cả các khâu. Tính chất độc quyền trong kinh doanh vàng đã tạo ra sự chênh lệch khá lớn giữa giá vàng trong nước với thế giới 5- 7 triệu đồng/lượng và gây thiệt hại cho người dân. Mâu thuẫn phát sinh
Một khu dân cư cao cấp đang xây dựng ở Hà Nội, ảnh minh họa. RFA photo
Anh Vũ:Hiện nay, giữa các phe nhóm lợi ích đang có vấn đề mâu thuẫn về quyền lợi và quyền lực. Xin ông cho biết về hậu quả của việc xung đột ở đỉnh điểm trong tương lai (nếu có) sẽ diễn ra theo chiều hướng nào? TS. Phạm Chí Dũng: Vì khó khăn của nền kinh tế mà thị phần và tỷ suất lợi nhuận của các nhóm lợi ích đã bị giảm đi tương đối. Từ đó, các nhóm lợi ích phải quay sang cạnh tranh với nhau như trong vài năm vừa rồi. Sự tồn tại và chiếm lĩnh của các nhóm lợi ích sẽ phụ thuộc rất lớn vào biến động của nền kinh tế Việt Nam. Khi đó, kênh tạo ra lợi nhuận tối ưu lại phụ thuộc vào các chính sách độc quyền và tạo ra đặc quyền của nhà nước.
Muốn có được chính sách độc quyền và đặc quyền lại cần có những người tạo ra chính sách. Trong trường hợp này, nhóm thân hữu xuất hiện và các nhóm lợi ích đã bắt rễ với nhau và hình thành nên mối liên kết hữu cơ, hay còn gọi là mối quan hệ “ăn chịu”.
Nếu không có được một thay đổi đột biến về chính sách vào ngay lúc này, tất yếu sẽ kéo theo phản ứng bùng nổ mang tính cách mạng của nhân dân. Tương lai bùng nổ như thế sẽ không còn bao lâu nữa. Anh Vũ:Ngoài nguyên nhân về trục lợi, sự tồn tại của nhóm lợi ích còn là hệ quả tâm lý của các quan chức, ông có đánh giá như thế nào? TS. Phạm Chí Dũng: Mục tiêu của mối quan hệ nhóm lợi ích – nhóm thân hữu ở Việt Nam không chỉ thuần túy là tạo ra lợi nhuận. Như bài học lịch sử ở các nước tư bản từ thời kỳ đầu đến nay, tiền bạc luôn có khuynh hướng biến thái thành quyền lực, thông qua phương tiện chính trị. Thì hoạt động chính trị ở Việt nam không chỉ nhằm gia tăng và bảo vệ tài sản cá nhân, mà còn để thỏa mãn tâm lý ham thích và thể hiện quyền lực đối với đối tượng bị cai trị.
Nếu không có được một thay đổi đột biến về chính sách vào ngay lúc này, tất yếu sẽ kéo theo phản ứng bùng nổ mang tính cách mạng của nhân dân. Tương lai bùng nổ như thế sẽ không còn bao lâu nữa. - TS. Phạm Chí Dũng
Nền chính trị Việt Nam đã tạo ra cho quan chức thói quen thích thể hiện quyền lực và đặc biệt thích cai trị. Với cố tật của nó, nó có khả năng sẽ bị biến thái trong những năm tới, với một phần lớn nền chính trị sẽ rơi vào tay các nhóm tài phiệt và chính khách tham lam. Anh Vũ:Vậy theo ông cần có những giải pháp nào để khắc phục tình trạng này? TS. Phạm Chí Dũng: Chính quyền phải có biện pháp ngay, không thì sẽ quá muộn. Trong những năm qua, mặc dù không ít vụ việc lợi dụng chính sách trục lợi đã bị công luận và dư luận phanh phui và lên tiếng phản ứng mạnh mẽ. Tuy vậy vẫn không có bất kỳ một hành động cụ thể nào của các cơ quan đảng và nhà nước đối với bất kỳ một nhóm lợi ích nào.
Vì thế một yêu cầu cần phải tiến hành cuộc đại phẫu đối với khối doanh nghiệp nhà nước là hết sức bức thiết. Nhưng cần hơn tất cả, là phải có nhát cắt đại phẫu vào vị trí của những nhóm lợi ích. Nếu không, nguy cơ nền kinh tế Việt Nam bị thao túng và lũng đoạn hoàn toàn bởi nhóm lợi ích và nhóm thân hữu là rất dễ xảy ra. Khi đó, mức độ xấu nhất của tình trạng kinh tế xã hội không còn được quy chiếu từ năm 1991 như TS. Lê Đăng Doanh đã nói, mà sẽ ghê gớm hơn gấp bội. Anh Vũ:Xin chân thành cảm ơn TS. Phạm Chí Dũng.
WESTMINSTER (NV) - Trong khi phần lớn đều lắc đầu lia lịa, tỏ vẻ ngạc nhiên khi nghe hỏi, “Từ lúc qua Mỹ đến giờ có khi nào mua vàng để dành không,” thì cũng có một số người dè dặt, ngập ngừng trả lời kiểu, “Hồi trước cũng có chút đỉnh, giờ hết rồi.”
Chẳng ai “dại” gì khai ra là “Có, tôi hay mua vàng lắm. Giờ tôi cũng có cả mấy chục cây vàng cất ở nhà!”
Tuy nhiên, chỉ cần nhìn số lượng tiệm vàng vẫn còn tồn tại trong chợ Phước Lộc Thọ và quanh vùng Little Saigon này thôi cũng có thể nghĩ đến phần nào nhu cầu mua bán vàng diễn ra tại đây.
Không giống như những phóng sự viết về nhà hàng, quán ăn, tiệm bán quần áo, vải vóc..., nhà báo có thể đến đứng trước tiệm, chờ đón những người khách ra vào để mời phỏng vấn. Với các tiệm vàng, vừa mới lò dò “chặn” một người khách vào tiệm để hỏi thăm chuyện mua bán vàng là họ đã nhìn người hỏi bằng cặp mắt “kinh ngạc,” đầu thì lắc, chân thì bước, miệng thì “sorry.”
Chính vì lý do đó mà bài toàn bộ những người đồng ý trả lời phỏng vấn cho bài tìm hiểu về tâm lý mua sắm để dành vàng trong người Việt tại Little Saigon đều được đổi tên để bảo đảm sự an toàn trong chừng mực có thể.
Một lượng vàng 24K nhãn hiệu NB (Ngọc Bích) được bán tại Mỹ. (Hình: Uyên Việt/Người Việt)
Vẫn mua vàng cất vì 'thói quen'
Một trong số những người bền bỉ và kiên trì với suy nghĩ “muốn để dành 'của' thì phải mua vàng” là bà Liên Phạm, ngoài 60 tuổi, hiện sống tại thành phố Westminster.
Có thể xem bà Liên, người phụ nữ thấp, nhỏ, chân mang dép, đầu đội nón mỗi khi ra đường này là hình ảnh tiêu biểu thường thấy của nhiều người “nội trợ” hay làm những công việc phụ buôn bán, lãnh tiền mặt, sống quanh khu vực Little Saigon. Là người gốc Hải Phòng, sang Mỹ từ giữa thập niên 1980, bà Liên lặp gia đình, sinh con đẻ cái và làm phụ việc cho một tiệm phở. Dường như hai mươi mấy năm qua, chân bà bén rễ với vùng đất nổi tiếng đông người Việt này, và bà sống “như một người Việt,” trên đất Mỹ.
Bà Liên đi làm lãnh tiền mặt, và “không nhớ rõ là bắt đầu từ năm nào, chỉ nhớ là khi nghĩ đến chuyện để dành thì cứ mỗi đầu tháng, khi lãnh tiền lương ra thì đi mua một 'au' (ounce) vàng để dành.”
Vì đó là “của để dành” nên bà không quan tâm lắm đến chuyện “vàng hôm nay lên hay xuống” mà chỉ biết là bà hiện có trong tay được bao nhiêu “ounce” vàng. Một ounce vàng thì chưa tới một cây (một lượng). Một cây vàng nặng 37,50 gram, còn một ounce vàng nặng 31,103 gram.
Thành quả sau bao nhiêu năm góp nhặt của bà Liên Phạm đạt đến con số bao nhiêu cây vàng thì bà không cho biết, chỉ biết là khi bà mua nhà thì nhà đó được trả bằng vàng (đổi ra tiền). Bốn đứa con của bà, đứa nào cũng vậy, khi bước chân vào đại học là bà “mua cho mỗi đứa một chiếc xe mới, 'trả đứt một lần'” cũng từ vàng bà để dành mà ra.
“Tôi cũng không biết tại sao tôi lại có suy nghĩ mua vàng để dành. Chỉ nhớ là hồi nhỏ tôi thấy má tôi cũng mua vàng. Giờ qua đây thì đi làm lãnh tiền mặt, tôi cũng mua vàng, chứ đâu có biết để dành trong nhà 'bank'. Mà để tiền thì người ta biết, người ta cắt trợ cấp làm sao!” Người phụ nữ này cho biết lý do bà cất vàng.
Bà giải thích thêm, “Nhớ hồi đó tui mua mỗi 'au' có chừng $300 à, đến bây giờ thì giá lên một ngàn mấy rồi. Kỳ rồi thấy giá vàng tuột xuống quá trời, nhưng mà mình cũng có buôn bán gì đâu mà lo, mua mấy 'au' còn mấy 'au'. Để dành mà!”
Trả lời câu hỏi “Cất vàng trong nhà có sợ bị ăn cướp không?” bà Liên nói ngay, “Sao lại không sợ! Phải biết cách giấu.”
Người xa lạ nhìn dáng vẻ bề ngoài của người phụ nữ này thì khó lòng nghĩ rằng bà là người “có của ăn của để.” “Đó cũng là một cách để thiên hạ đừng chú ý.” Bà nói. “Nhưng quan trọng là phải biết cách giấu.”
“Giấu trong mấy chậu cây, trong tủ lạnh, dưới thùng rác, hay giữa các nệm giường. Nhiều chỗ để giấu mà.” Bà Liên chỉ.
Bà Liên mô tả chi tiết một vài cách cất vàng, nhưng không khẳng định đây có phải là cách bà thường dùng hay không, đó là “giấu trong tủ lạnh.”
“Gói mấy miếng vàng lại bằng nylon rồi nhét vô giữa hộp thịt bằm, bỏ vô ngăn đá. Đó là một cách.” Bà Liên chỉ vẽ. “Có khi bỏ vô một túi áo nào đó trong mớ quần áo treo trong tủ. Cứ mỗi chỗ giấu một ít. Đâu có ai dại gì mà bỏ nguyên đống vàng vô một chỗ. Lỡ có ăn cướp hay đứa nào xấu mồm xấu miệng nó chỉ thì mất hết có mà tức chết!”
“Nhưng giấu ở đâu thì phải nhớ.” Người phụ nữ này nhắc thêm.
Bà Loan Huỳnh, tròm trèm tuổi 70, cũng là một người bị những miếng vàng lá mê hoặc.
Bà sang Mỹ theo diện bảo lãnh năm 2000, hiện sống cùng vợ chồng người con trai út tại thành phố Fountain Valley.
Những năm đầu sang Mỹ, vừa phụ trông cháu cho con trai và con dâu đi làm, bà Loan cũng nhận giữ thêm vài ba đứa trẻ khác. Có ít đồng ra đồng vào, bà cũng “đón xe bus ra Phước Lộc Thọ mua 'khâu' để dành.”
Không có đủ tiền để mua mỗi lần cả lượng cả cây, bà Loan mua theo kiểu “góp gió thành bão.” Tức là cứ nhắm có tiền mua được chừng 1, 2 chỉ là bà mua ngay.
“Nói cô đừng cười chứ tôi thích cầm cái túi vàng mỗi ngày mỗi nặng thêm,” bà Loan khoe. Dĩ nhiên, đi đâu bà Loan cũng mang kè kè túi vàng bên người.
Để dành vàng theo kiểu đó, mỗi khi có bà con họ hàng bên Việt Nam cần giúp đỡ, hay muốn gửi tiền về giúp cho các hội từ thiện ở Việt Nam, thì bà lại mang một “khâu” đi bán lấy tiền.
Vài năm trước đây, bà Loan bắt đầu được “lãnh tiền già.” Theo lời người phụ nữ này thì con cái bà “hiếu thảo ngoan ngoãn theo kiểu Việt Nam,” tức là “không bắt tôi phải đóng tiền nhà, trả tiền cơm như nhiều gia đình khác,” nên khi có tiền rủng rỉnh trong túi thì bà lại “đi ra tiệm Ngọc Bích mua vàng để dành.”
Đồng tiền vàng có trọng lượng 1 ounce (1 oz) được phát hành tại Mỹ năm 2013. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)
Vẫn mua vàng cất vì 'vàng là vĩnh cửu'
Ông Phước Trần ở Westminster không trả lời vào câu hỏi “có thói quen mua vàng để dành hay không,” mà chỉ nói, “Cô muốn hỏi điều gì thì cứ hỏi, tôi biết cái gì thì trả lời cái đó.”
Điều đầu tiên ông Phước, một công chức đã về hưu, cho biết là ông không có giữ tiền trong ví, ông “chỉ có một đồng tiền vàng khoảng chừng một ounce lúc nào cũng mang theo mình” để “phòng thân.”
“Đồng tiền vàng này hiện có giá khoảng $1,700. Khi có việc cần, tôi đi bất kỳ ở đâu bán cũng được, giá chỉ chênh lệch chừng $5-$10 ở mỗi tiệm. Tiệm Mỹ hay tiệm Việt gì cũng vậy. Cất đồng tiền vàng gọn hơn là cất 17 tờ bạc 100.” Ông Phước giải thích.
“Vàng có giá trị vĩnh viễn” hay “Gold for ever” là quan niệm của người đàn ông có nhiều am hiểu về lãnh vực vàng bạc này.
Ông Phước cho rằng, “Nhiều người trong chúng ta đi qua chiến tranh rồi đều đã chứng kiến, cháy nhà là cháy hết, không còn gì hết. Nhưng mà về lại ngôi nhà cháy, đào đất lên thì vàng vẫn còn nằm ở dưới. Tôi nói vàng có giá trị vĩnh viễn là như vậy. Chưa kể giữ 10 cây vàng thì gọn hơn là tìm chỗ cất 16, 17 ngàn đô la.”
Theo ông Phước, “người dân bình thường mua vàng tích cóp để dành trong nhà thì không quan tâm đến vàng lên hay vàng xuống, không có thấy sợ hãi gì hết.” Nhưng “với những người có chút tiền, xem chuyện mua bán vàng không chỉ là niềm vui mà còn để sinh lợi thì lại khác.”
“Những người hay mua vàng thì sẽ có tiệm quen. Họ sẽ dặn tiệm, thí dụ như 'khi nào vàng lên trên giá $1,7000 thì gọi cho tôi, hay khi nào vàng xuống đến $1,350 thì cho hay.' Rồi khi nghe tiệm gọi báo giá thì họ sẽ tùy theo nhu cầu mà dặn để dành cho 5 cây, 7 cây gì đó, chừng nửa tiếng một tiếng sau chạy ra đưa tiền lấy vàng, hoặc bán vàng.” Ông Phước giảng giải.
Với những người mua sắm vàng theo kiểu này, ông Phước cho rằng “cần phải theo dõi giá vàng hàng ngày, lạng quạng một chút là ôm hận như chơi!”
Cũng theo ông Phước, để “chắc ăn” là tiệm vàng sẽ gọi cho mình khi giá vàng lên hay xuống, thì những người mua vàng để buôn bán kiếm lời kiểu này thường gửi sẵn nơi tiệm quen chừng $1,000, như một cách đặt cọc làm tin. “Có vậy thì tiệm vàng mới nhớ ra mà gọi chứ ai rảnh đâu mà lo cho mình.” Ông Phước nói.
Người đàn ông này cũng khẳng định thêm một điều là “ở đâu không biết, nhưng riêng với các tiệm vàng Phước Lộc Thọ thì chỉ có dùng tiền mặt mà thôi. Từ đây cũng có thể hiểu hầu hết những người cất giữ vàng là người đi làm lãnh tiền mặt. Không tin cứ ra hỏi thử!”
Khi được hỏi “trong thời điểm này nên mua vàng hay nên bán vàng” thì ông Phước không ngần ngại trả lời ngay, “Mua.”
Sự nhỏ gọn của vàng khi cất giữ cũng là điều khiến một số người muốn mua vàng để dành. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)
Không mua vàng để dành vì “lỗ sặc máu”
Ngược lại với suy nghĩ của bà Liên Phạm, ông Phước Trần, và bà Loan Huỳnh, là bà Minh Lê ở Westminster.
“Tôi không nghĩ mua vàng cất là có lợi.” Bà Minh nêu suy nghĩ, “Vì vàng có những biến động mà mình không ngờ được.”
Bà Minh Lê, ngoài 60 tuổi, hiện làm việc cho một công ty địa ốc, cho biết trước đây bà cũng từng “bắt chước người ta mua vàng để dành.”
“Lúc mình mua mỗi cây đâu chừng $400. Để đó gần cả 4, 5 năm bán ra cũng giá như vậy, chẳng có lời lóm gì hết. Trong khi nếu lúc đó lấy tiền gửi ngân hàng thì còn có lời chút đỉnh.” Bà Minh từ tốn giải thích.
Bà Minh nói thêm một cách dí dỏm, “Mà nhiều khi chắc tại mình không có số trữ vàng. Tôi mua cùng lượt với bạn tôi. Khi tôi bán thì bà bạn không bán. Tôi bán rồi không bao lâu thì tự dưng vàng lên quá chừng. Bạn tôi bán ra lúc giá trên dưới $1,300 lận.”
Hiện tại, bà Minh vẫn giữ nguyên suy nghĩ nếu có tiền “nhàn rỗi” không biết làm gì thì mang gửi ngân hàng hay “nếu sợ người ta biết mình có nhiều tiền mặt” thì mướn “safety box” trong ngân hàng mà cất hoặc “gửi con cháu”, chứ “mua vàng lên xuống thấy lỗ lã quá!”
Chị Hồng Nguyễn ở Midway City cũng cùng suy nghĩ như bà Minh Lê, “Không bao giờ còn muốn mua vàng cất nữa.”
“Chắc tại tôi vụng tính nên sao cứ mỗi lần đụng tới vàng là bị từ lỗ tới lỗ.” Chị Hồng cho biết gần đây nhất chị “bắt chước” người ta mua vàng để dành, nhưng “lúc mua thì giá $2,050 một lượng, giờ thì thiệt tình là không dám ngó tới luôn, vì nó xuống thấp quá chừng.”
Quả thật, ngay tại thời điểm này, giá một cây vàng được bán ra tại tiệm vàng Ngọc Bích là $1,610, và mua vào là $1,590. Vậy, số tiền mà chị Hồng lỗ trên mỗi lượng vàng nếu bán ra lúc này là $460. Một sự thất thu không nhỏ.
Theo lời chị Hồng Nguyễn, đang làm kế toán cho một công ty buôn bán đồ gỗ, thì khi quyết định lấy tiền của người thân gửi “nhờ giữ dùm” để mua vàng, chị “cũng lên internet coi giá vàng, coi xu hướng vàng lên hay xuống, thấy dự đoán vàng sẽ lên mình mới mua. Ai dè, mới 6, 7 tháng mà lỗ sặc máu. Bán ra bây giờ thì lấy tiền đâu bù vô để trả lại đủ số tiền người ta gửi. Thiệt tình là tôi đành bỏ lơ luôn. Kệ, đến khi nào họ đòi thì tính.” Chị Hồng nói một cách ngán ngẩm.
Ông Tonny Phan, một người buôn bán vàng sỉ lâu năm tại Mỹ, cũng cho rằng “số người mua vàng để cất giữ làm của không nhiều đâu. Có chăng chỉ một số ít người lớn tuổi, vẫn giữ nếp nghĩ vàng bạc là vật liền thân nên chắt mót mua vàng để dành. Còn lại thì họ mua 'vàng đồ', tức vàng nữ trang để mang thôi.”
“Tiền Mỹ dẫu sao cũng ổn định, có giá hơn nhiều so với tiền Việt Nam. Cho nên người dân ở đây không có tâm lý giữ tiền sẽ có lúc trắng tay như thời còn ở Việt Nam. Nhưng giữ vàng ở đây không khéo có ngày tán gia bại sản chứ chẳng chơi!”
Bản quyền hình ảnh Getty Images 
Bản quyền hình ảnh Getty Images 
Bản quyền hình ảnh Getty Images 
Thỏi vàng nặng 1 kg tại thị trường vàng Seoul, 31/07/2015.REUTERS/Kim Hong-Ji
Vàng thoi trên thị trường Luân Đôn.Reuters
1000 tấn vàng hay 3000 tấn đang ngủ trong kho của Ngân hàng Trung ương TQ ?Reuters
