Chợ đêm cuối năm ở miền Trung Việt Nam

Chợ đêm cuối năm ở miền Trung

Nhóm phóng viên tường trình từ VN
2016-01-29

Nghe hoặc Tải xuống

Một phụ nữ vừa mang cải đến khu nông sản ở chợ đêm để chuẩn bị bỏ hàng

RFA photo

Cuối năm, những phiên chợ đêm càng thêm đậm đặc bởi tiếng người mua kẻ bán và tiếng thở của người nghèo, tiếng van vỉ của người ăn xin và tiếng kì kèo của người bán mớ rau, ký đậu không đủ mua nửa ký gạo… Đó là không khí chung của chợ đêm, chợ đầu mối ở miền Trung. Đặc biệt, các chợ đêm ở Quảng Nam, Quảng Ngãi và Huế càng cho cảm giác cuối năm mạnh hơn bởi giá thành ở đây đang tuột dốc mà nông dân lại trúng vụ.

Trúng vụ nhưng rớt giá
Bài ca trúng vụ mà rớt giá, được giá lại mất vụ hầu như là bài ca chung của nông dân cả nước. Nhưng nó còn thê thiết hơn nhiều khi được thốt ra từ miệng của người nông dân miền Trung. Ông Ba Hạn, một nông dân Duy Xuyên, Quảng Nam, chia sẻ:
“Thì chừ mức độ đó để tiêu thêm thôi chứ không có nhiều. Phải có phân, có thuốc chứ. Hễ gần đến kì thu hoạch thì cai thuốc. Mình không có điều kiện đễ làm sau sạch. Muốn làm rau sạch phải có vốn để mua lưới, làm nhà lồng thôi. Ở mình nói chung là rau không an toàn vì thời gian cai thuốc cho rau quá ngắn. Người nông dân trồng manh mún trên ruộng và phải bơm thuốc trừ sâu nên khó bán rau lắm…”.
Theo ông Ba Hạn, năm nay thời tiết thuận lợi, không có lụt lội nên việc trồng rau màu, các loại thực phẩm Tết diễn ra khá suông sẻ. Tuy nhiên, vì ai cũng làm được nên rau xanh năm nay rẻ hơn mọi năm và người nông dân phải chịu thua lỗ.
Có một nguyên nhân khác dẫn đến tình trạng nông dân miền Trung bị thua lỗ nặng nề đối với rau xanh là vấn đề trồng rau sạch. Công nghệ trồng rau sạch vẫn còn quá xa lạ đối với người nông dân mặc dù với việc chăn nuôi kết hợp ao cá và vườn rau, muốn có một qui trình trồng rau sạch không phải là khó. Nhưng theo ông thì hầu như người nông dân chưa bao giờ được ai giúp đỡ để tự trồng một vườn rau sạch, mọi chuyện vẫn phải dựa vào kinh nghiệm nhà nông.
Mà một khi công nghệ trồng rau sạch còn xa lạ thì người nông dân vẫn phải dùng phân, dùng thuốc để nuôi dưỡng cây rau. Và hệ quả của việc này là hầu hết rau xanh của người nông dân trồng ra đều không an toàn vì dùng phân hóa học và thuốc dưỡng cây quá nhiều.
Và đây là chỗ bế tắc của người nông dân bởi một khi cả hệ thống ruộng đồng đều dùng phân hóa học và thuốc trừ sâu, nếu như đơn lẻ một gia đình nông dân nào đó không dùng phân hóa học và không dùng thuốc trừ sâu thì đó sẽ là nơi tập trung của sâu bọ và bệnh tật. Chính vì vậy, người nông dân không còn lựa chọn nào khác là phải dùng đến thuốc độc để bơm.
Và lượng rau tiêu thụ của người nông dân trên thị trường bị giảm đáng kể, phần lớn người dân thành phố tự mua thùng xốp, tự trồng rau để ăn. Mặc dù việc tự trồng rau này có thể tốn kém lên gấp vài chục lần mua rau chợ nhưng người ta vẫn chọn giải pháp này nhằm đảm bảo sức khỏe.
Chợ đêm miền Trung chủ yếu là tiêu thụ các loại rau củ quả, đặc biệt, lượng rau xanh đưa ra các thành phố mỗi ngày có thể lên đến hàng trăm tấn. Nhưng rất tiếc là rau được mua với giá hết sức rẻ rúng. Ví dụ như hiện tại, một chục rau cải gồm mười hai kẹp được mua với giá chưa đến mười ngàn đồng, có đêm chỉ còn năm ngàn đồng. Một gánh rau cải nặng muốn gãy vai chứa gần sáu chục, bảy chục kẹp cải phải kẹp từ lúc năm giờ chiều và bán lúc mười hai giờ đêm, số tiền thu được chưa tới ba chục ngàn đồng. Đây là những con số làm cho người nông dân chết đứng giữa chợ nếu như nghĩ đến Tết, nghĩ đến tương lai học hành của con cái.
Và theo ông Hai Hạn, sở dĩ có chuyện thu nhập của người nông dân trở thành nỗi lo và một thứ gì đó tựa như tai ương trong dịp sắp Tết bởi vì hơn bao giờ hết, người nông dân Việt Nam rơi vào thảm cảnh thị trường thành phố bỏ rơi họ và ngay trên đám ruộng, muốn có một đám rau tốt họ phải đối mặt với nhiều thứ dịch vụ.
Như trường hợp rau cải chỉ còn dao động từ bảy ngàn đồng đến mười ngàn đồng, người nông dân vuốt mặt không kịp vì lỗ. Chỉ có một cách duy nhất để họ tồn tại là chấp nhận nhắm mắt xuôi chân, được đến đâu hay đến đó. Và bài ca trúng vụ thì rớt giá, được giá thì mất vụ vẫn mãi là bài ca không bao giờ quên của người nông dân thời kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Tết như một lời nói thách
Ông Hiên, một nông dân lâu năm ở Đại Lộc, Quảng Nam, chia sẻ: “Ô chu choa không ra chi hết trơn, rẻ lắm. Chừ bên bãi họ làm nhiều lắm. Mình làm chừ không ăn đâu. Chủ yếu làm ngò, xà lách, tần ô và họ làm cả một bãi, làm chừ không ăn đâu. Đồ ở Gia La về cũng nhiều lắm!”.
Ông Hiên nói rằng với một nông dân như ông, trong suốt mười lăm năm nay, Tết bao giờ cũng là một lời thách thức. Thay vì vui mừng vì một năm cũ khép lại, năm mới mở ra trước mắt, hình như hầu hết người nông dân đều phải thức trắng đêm với vườn rau và những phiên chợ đêm. Và ở những phiên chợ cuối năm, nếu chịu khó quan sát, căn tính của dân tộc hiện ra rất rõ.
Mọi nỗi lo toan, eo sèo hay tính khờ khạo, mặc cảm của người nhà nông biểu hiện trong từng bó rau, kẹp cải hay trong từng tiếng thở dài khi cầm những đồng bạc lẻ sau khi bán rau. Theo ông Hiên, chính những nhà buôn Việt Nam giết chết người nông dân chứ không ai khác. Nghĩa là hiện tại, trên thành phố không phải người nào cũng trồng được rau xanh ở gia đình để có rau an toàn mà ăn. Phần lớn cư dân thành phố cũng đến chợ và siêu thị.
Trong khi đó, có một số nhà buôn chuyên mua rau của người nông dân đem đi bỏ các siêu thị. Và ở các siêu thị, rau được bán theo giá rau sạch. Ông Hiên nhấn mạnh là chuyện này chỉ có trong dịp Tết, khi mà nhu cầu tăng vọt trong khi đó lượng cung không đáp ứng kịp. Và có một kinh nghiệm dễ thấy nhất là rau của người nông dân dù trồng bằng thuốc hóa học vượt mức cho phép cỡ nào đi nữa thì cũng không gây ra cái chết ngay trước mắt. Chính vì vậy mà một số siêu thị đã qua mặt người tiêu dùng trong dịp Tết.
Nhưng đó cũng là chuyện hãn hữu. Và vấn đề chính mà ông Hiên muốn nói đến là không khí chợ đêm của thời buổi bây giờ khác xa với không khí chợ đêm trước đây chừng mười lăm năm. Nếu như chợ đêm trước đây làm cho người ta cảm thấy yêu cuộc sống, hy vọng vào tương lai và nỗ lực để năm sau khá hơn năm trước thì chợ đêm bây giờ nhiều tiếng thở dài.
Tiếng thở dài của người nông dân không dừng ở giá rau bị rớt mà còn kéo dài ra tận Hà Nội, nơi đang diễn ra đại hội 12 đảng Cộng sản Việt Nam. Tiếng thở dài của lòng hụt hẫng, không còn tin vào ngày mai và nhắm mắt xuôi chân, được tới đâu hay tới đó. Bởi vì người nông dân đã sống quá lâu trong một đất nước mà niềm hy vọng chỉ là thứ xa xỉ, tương lai chưa bao giờ thôi xám xịt và mỗi cái Tết như một lời thách thức.
Tết lại về, những tiếng thở dài và lời bàn ra tán vào về đại hội 12 càng làm cho cái Tết trở nên ngột ngạt, buồn tẻ!

http://www.rfa.org/vietnamese/reportfromvn/year-end-night-bazzars-in-central-vn-ttvn-01292016123813.html

Tìm cổ vật ngoài khơi miền Trung Việt Nam

Tìm cổ vật ngoài khơi miền Trung VN

• 6 giờ trước

Chia sẻ

Samanthi Dissanayake tới tại miền Trung Việt Nam để tìm hiểu về nỗ lực khám phá các cổ vật trong tàu bị đắm từ những thế kỷ trước:

Một ngày nóng nắng tháng Sáu, một nhóm các nhà khảo cổ chen chúc trên một chiếc thuyền máy ra thăm dò tám đảo đá ngoài khơi Việt Nam.
Cù Lao Chàm là nơi có bãi biển nhiệt đới nổi tiếng, những vách đá granite và hàng đàn chim yến bay lượn trên không.
Đây là vùng biển có tàu thuyền đắm và đó là lý do các nhà khảo cổ từ Mỹ, Úc và Nhật tới đây.
Trưởng nhóm là Mark Staniforth, một nhà khảo cổ hàng hải người Úc với 40 năm kinh nghiệm.
Ít ai chờ đợi sẽ bất ngờ tìm thấy dấu vết tàu thuyền đắm tại điểm dừng thuyền này thế nhưng các thành viên mang áo lặn vẫn thử xuống biển tìm kiếm.
Đột nhiên họ xuất hiện trở lại mặt nước, đầy phấn khích và chuyền tay nhau những vật vừa tìm được.
"Có hàng đống mảnh bát ở đây," một người kêu lên.
Chồng chất và xen lẫn vào đá ngầm, họ tìm thấy những mảnh vỡ bằng gốm, đất nung nâu, một mảnh gốm sắc nhọn với nước men màu xanh xám, đáy một chiếc nồi cao thành màu đỏ...
Một mảnh vỡ, ông Staniforth nói, có thể có niên đại từ thế kỷ thứ 13 đời nhà Trần của Việt Nam.
Khi tàu bị đắm, thường tất cả những gì còn lại hàng thế kỷ sau đó là đồ gốm sứ – những thứ khác đã trở thành thức ăn cho động vật biển.
Các nhà khảo cổ đặt những vật này trở lại đáy biển để giữ gìn nơi đây cho các cuộc nghiên cứu tương lai của Viện Khảo cổ học Việt Nam.
Điểm được lựa chọn gần như là ngẫu nhiên, nhưng nó là nơi có nhiều khả năng đã có tàu đắm.

Ngày hôm sau, một ngư dân tên Trần Lang đã đưa các nhà khảo cổ đến một nơi ông nói rằng đã từng thấy một khối đá dài nằm ở đáy biển.
"Đó là một mỏ neo bằng đá cổ," Jun Kimura, một chuyên gia về đóng tàu thời cổ xưa nói khi trở lại mặt biển.
"Có lẽ là Trung Quốc. Có thể vào thế kỷ 12 hay 13." Người ta đã tìm thấy những chiếc mỏ neo khác ở Đông Nam Á, nhưng không phải ở Việt Nam.
Neo tàu thuyền không nhất thiết là bằng chứng của một vụ đắm tàu, nhưng sóng nước lên ở khu vực này cũng nói lên một điều gì đó.

Nghĩa trang tàu thuyền đắm

Thành công của các nhà khảo cổ trong hai ngày lặn dưới biển ở Cù Lao Chàm là nhờ cả kỹ năng và sự may mắn, nhưng mọi dấu hiệu cho thấy bờ biển miền Trung Việt Nam giàu một cách khác thường những di vật của tàu thuyền đắm.
Khi trời quang mây tạnh thì dường như mọi sự thật bình yêu nhưng thời tiết có thể thay đổi trong chốc lát.
Chỉ riêng trong năm 2013 có tới chín trận bão.
"Đây là một nghĩa địa tàu đắm," ông Đoàn Huy Giao, chủ một bảo tàng tư nhân đặt trên một ngọn đồi nhìn ra vịnh Đà Nẵng, phía Bắc của Hội An, nói.
Xa hơn về phía nam, ở tỉnh Quảng Ngãi, nơi ông Giao lớn lên, tám xác tàu đã được tìm thấy chỉ trên một bãi biển.
Trong suốt hơn 2.000 năm các thương thuyền đã đi qua các hòn đảo màu mỡ - quần đảo Moluccas, ở miền đông Borneo - và từ đó đi tới Trung Quốc, đất nước của lụa, trà và các loại đồ gốm sứ tinh tế nhất.
Người ta từng gọi đây là Con đường Tơ lụa trên biển, mặc dù nhiều người cho rằng nó thực sự là con đường gốm sứ.
Trên đường đi, tàu bè sẽ chạy ôm theo bờ biển Việt Nam, giữ đất liền trong tầm nhìn của họ. Thuyền nhỏ chở đồ gốm loại rẻ sẽ chạy đan xen giữa các cảng.
Thuyền buồm gỗ Ả Rập chạy trên tuyến đường này từ thế kỷ thứ 9 - 10. Mãi sau này, thuyền buồm châu Âu cũng chạy qua đây, hòa vào dòng tàu bè đông đúc.
Nhưng ngay khi công nghệ lặn bắt đầu cho phép phát hiện tàu đắm dễ dàng hơn vào giữa thế kỷ trước thì Việt Nam lại rơi vào chiến tranh và sau đó là tình trạng cô lập dưới chế độ cộng sản.
Đối với thế giới bên ngoài thì những gì được giấu kín dưới đáy biển chỉ trở nên rõ ràng hơn về khi đất nước này bắt đầu mở cửa vào những năm 1990.

Phát hiện nổi tiếng đầu tiên là con tàu đắm ở Vũng Tàu, miền Nam Việt Nam, một con tàu từ thế kỷ 17 trên đường tới châu Âu, với 48.000 mảnh gốm, trong đó có một số bình sữa đầu tiên cho thị trường trà ở châu Âu vốn đang phát triển mạnh. Được khai quật thương mại vào năm 1991, hơn một nửa đồ gốm vớt lên đã được công ty Christie bán đấu giá với giá 7,3 triệu đô.
Phát hiện kế tiếp là tại Cù Lao Chàm, vẫn được gọi là Kho tàng Hội An.
Các tàu cá bắt đầu vớt lên các loại đồ gốm màu xanh và trắng rất đẹp, với trang trí hình rồng, cá chép và được trang trí hoa lá cầu kỳ, và chúng nổi bật khi được bày tại các chợ của thành phố cảng.
Khi hai nhà buôn đồ cổ người Nhật bị bắt giữ khi đang tìm cách đưa các cổ vật ra nước ngoài, chính phủ Việt Nam đã can thiệp và việc khai quật bắt đầu.
Khoảng một phần tư trong số một triệu đồ vật vớt được từ những gì có nhiều khả năng là một chiếc tàu buôn của Trung Quốc chất đầy đồ gốm sứ Chu Đậu sản xuất tại lò gốm thời trung cổ nổi tiếng ở Việt Nam. Nó cho thấy các thợ thủ công Việt Nam cũng có thể sánh vai với thợ Trung Quốc.
Việt Nam giữ lại những cổ vật quan trọng nhất và công ty thực hiện việc lặn vớt được bán đấu giá phần của họ.
Nhưng lần này số tiền thu được không gây ấn tượng như trước và một số vật có thể tìm mua trên mạng mua bán e-Bay với giá chỉ khoảng 47 đô.
Trong khi đồ gốm vớt được ở Vũng Tàu và cả một kho tàng vớt được ở Hội An đều là từ hai con tàu buôn của Trung Quốc thì cũng không nghi ngờ gì rằng đã từng có tàu thuyền châu Âu chạy qua đây.

Các ghi chép cho thấy trong suốt năm thế kỷ, từ năm 1500, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Anh, Pháp và Hà Lan đều từng có tàu bị đắm trong vùng biển Việt Nam. Một số tàu đắm ở khu vực Vịnh Bắc Bộ, một số khác ở quần đảo Hoàng Sa, một vùng biển nguy hiểm và nay đang có tranh chấp, và cả ở các nơi khác nữa.
Ở đâu đó quanh Cù Lao Chàm, nơi mà nhóm các nhà khảo cổ của Staniforth đã tới lặn tìm, hai con tàu của Hà Lan, Maria de Medicis và Gulden Buijs đã bị đắm do một cơn bão. Đó là ngày 26 tháng 11 năm 1641 trên đường tới Batavia (Jakarta ngày nay) từ Formosa (nay là Đài Loan).
Vị trí chính xác của những con tàu này còn chưa được xác định, nhưng một số hàng chúng chở theo có thể vẫn còn dưới đáy biển.
Ông Staniforth cho rằng có thể hàng ngàn con tàu đã bị đắm ngoài khơi bờ biển Việt Nam.
Và nó không chỉ là những con tàu đắm. Chắc chắn có những bến cảng cổ xưa có niên đại cả hàng ngàn năm, nay đã bị ngập dưới mực nước biển sau nhiều thế kỷ. Có thể có tầng tầng lớp lớp lịch sử chồng lên nhau tại vùng biển này.
Những ghi chép còn lưu giữ được tại châu Âu, và sự thiếu vắng của các tài liệu như vậy từ châu Á, có nghĩa là hiểu biết về thương mại quốc tế có thể bị bóp méo. Bằng chứng về dòng chảy thương mại khổng lồ có thể có với châu Á – thể hiện trên những con tàu của những nhà tư bản xuyên quốc gia đầu tiên trên thế giới - có thể đang nằm ẩn ngay dưới lòng biển.
Nếu các nhà khảo cổ học có thể nghiên cứu những tàu thuyền bị chìm và hàng hóa mà chúng chuyên chở, họ sẽ có thể dựng lại câu chuyện về các nhà tư bản toàn cầu đầu tiên đó. Nhưng để làm được như vậy, họ cần đến trước những người săn lùng các kho báu.

Những người sưu tầm từ tàu đắm

Bãi biển Bình Châu là nơi phát hiện được ba xác tàu đắm trong những năm qua. Tại đây tập trung khá đông những ngư dân kéo các thùng đựng cá hay ngồi vá lưới và sửa lại dây tàu thuyền.

null

Đường phố bụi bặm, các cửa hàng trống rỗng. Bạn có thể thấy ngay tại sao ngư dân sẽ chộp lấy bất kỳ cổ vật nào từ đại dương và bán chúng - cũng giống như họ bán những gì đánh bắt được hàng ngày – cho bất cứ ai sẵn sàng trả giá.
Ông Giao nói rằng cách đây không lâu ngư dân tìm thấy tàu thuyền đắm và vớt hàng hóa từ các con tàu đắm này ba hoặc bốn năm trước khi giới chức tới để điều tra. Nay, ông nói, các cơ quan chức năng đến rất nhanh để vớt hàng hóa từ con tàu đắm với sự giúp đỡ của một công ty trục vớt tàu địa phương, và thỏa thuận cách chia những gì vớt được.
Hoạt động này không được một nhà khảo cổ học chuyên về dưới nước giám sát và người ta lo sợ rằng địa điểm sẽ bị hư hỏng, hàng hóa bị phân tán, và những ghi nhận lịch sử bị mất đi.
Một thành viên khác của nhóm nghiên cứu, nhà khảo cổ học người Mỹ Debbie Shefi, chỉ ra rằng nếu không được bảo tồn một cách chuyên nghiệp, thì những cổ vật này sẽ hỏng dần.
Nằm chôn vùi dưới đáy biển trong một môi trường không có oxy sẽ giúp bảo quản tốt chúng. Thậm chí đưa chúng vào môi trường nước ngọt cũng là một quá trình cần phải được xử lý chậm và cẩn thận, chưa nói gì tới chuyện những vật này ra trong không khí.
Nhà sưu tầm đồ cổ cao tuổi và nổi tiếng nhất của Hội Anh, ông Diệp Đồng Nguyên, sống trong ngôi nhà thiếu ánh sáng vì chất đầy đồ gốm sứ mà ông yêu qu‎ý.
"Tôi là người lưu giữ những kỷ niệm", ông nhấn mạnh.
"Tất cả những đồ vật này là của tôi. Tôi không muốn bán chúng. Tôi sẽ chỉ bán nếu có các vật như giống hệt nhau."
Bất kỳ cái nào bị bán đi thì sẽ đều là một mất mát cho giới nghiên cứu, Shefi nói.

Từ đại dương

null

Nhưng kể cả bộ sưu tập của Diệp Đồng Nguyên cũng không thể sánh được với bộ sưu tập của một nhà sưu tầm ở Quảng Ngãi, ông Lâm Dũ Xênh, người cách đây không lâu đã mua được một loạt những cổ vật đáng kể.
Ngư dân tìm thấy những tấm gỗ đen nằm rải rác trên cát, những chiếc đĩa gốm và bát men khác lạ, và những chậu đất sét lớn trên bãi biển sau một cơn bão cách đây vài năm.
Họ định dùng gỗ để làm thành bàn ghế nhưng ông Lâm Dũ Xênh đã đến và thuyết phục họ bán cho ông những thứ họ tìm được.
Gỗ và nhiều di vật hiện đang được lưu giữ tại nhà ông ở thị trấn gần đó.
Ông Jun Kimura tin rằng đây có thể là một trong những con tàu đắm quan trọng nhất tìm thấy ở Việt Nam, hoặc thậm chí ở vùng Đông Nam Á.
Hóa ra đây là con tàu được đóng vào thế kỷ thứ 7 hoặc thứ 8 chở đồ gốm Trường Sa (Changsha) quý hiếm. Các lò gốm Trường Sa chỉ phát triển khoảng 150 năm trong triều đại nhà Đường của Trung Quốc và có thiết kế độc đáo và táo bạo. Nhưng chỉ có rất ít những sản phẩm gốm này được tìm thấy bên ngoài tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, nơi chúng được sản xuất.
Con tàu lớn này đã khởi hành từ Trung Đông, Nam Á qua và đến Trung Quốc. Có thể nó đang trên về khi gặp thiên tai.
Trên tàu có những chậu đất sét màu nhạt với chữ Hán, Ả Rập, những chữ giống như chữ Ấn Độ, và cả hình ngôi sao của David. Nó là bằng chứng quan trọng cho thấy thế giới đã̉ gắn kết từ rất xa xưa.
Hơn một ngàn năm trôi qua trước khi chúng xuất hiện trở lại từ đáy biển nơi từng bị chôn vùi.
Tìm thấy nơi đắm tàu như vậy quả là "giấc mơ của một nhà khảo cổ học” nhưng để sắp xếp lại những gì ông Lâm Dũ Xênh đã mang về từ bãi biển sẽ là cả một khối lượng công việc rất lớn.

Những thứ ông có không hề được sưu tầm một cách khoa học, không được bảo quản và lưu giữ thích hợp, và cũng không có khái niệm những vật này đã được sắp xếp như thế nào trên tàu.
Tồn tại 1.000 năm dưới nước nhưng khi lên cạn chúng đang bắt đầu bị hủy hoại. Liệu bao nhiêu trong số này sẽ còn tồn tại trong vòng 10 năm tới?
Toàn bộ bộ sưu tập lộn xộn của ông Lâm Dũ Xênh mà ông bắt đầu cách đây 15 năm thật đáng ngạc nhiên. Ông sưu tập được cổ vật từ 12 con tàu đắm tại Việt Nam, với hàng chục ngàn đồng tiền được cất trong các hộp nhựa, đồ gốm sứ đời Tống chất đống trên kệ, các chụm vại lớn nhỏ, bình nước bằng đất nung màu nâu sẫm.
Thật bí ẩn là một số ảnh gốm Trường Sa "từ một con tàu đắm ở miền Trung Việt Nam" đã xuất hiện trên trang web của một đại lý đồ cổ Singapore. Những vật này hiếm tới mức các nhà khảo cổ tin rằng chúng mới được đưa ra khỏi Việt Nam gần đây thôi. Ông Lâm nói nó không liên quan gì tới ông – các nhà sưu tầm đến xem đồ của ông, nhưng ông đã không bán cho họ bất cứ một vật gì.

Nhiều nhà bảo tồn từ chối nghiên cứu bộ sưu tập của ông Lâm trên nguyên tắc, vì nó thuộc sở hữu tư nhân và có nguy cơ bị bán đi. Nhưng một số người khác đã bắt đầu công việc của phân loại các hàng hóa từ con tàu này, và lập luận rằng nếu không lịch sử sẽ bị mất đi.
Không có cơ quan quốc tế này để có thể xin tài trợ cho khảo cổ học dưới nước. Unesco là một ví dụ. Họ công nhận quần thể Cù Lao Chàm là Khu Bảo tồn Sinh quyển Thế giới (World Biosphere Reserve) và Hội An là một Di sản Thế giới, nhưng không cung cấp tài trợ cho nghiên cứu.
Có lẽ một trong những cách Việt Nam biện hộ được cho việc chi tiêu nguồn lực ít ỏi vào các nghiên cứu về tàu đắm là coi việc này như một đầu tư cho ngành du lịch - bởi vì câu chuyện về các tàu thuyền bị đắm là thứ mà khách du lịch chắc chắn sẽ trả tiền để được trải nghiệm.
Miền Trung Việt Nam có biển nhiệt đới với những bờ rất đẹp. Thật dễ hình dung ra một "tuyến đường di sản của những con tàu đắm" – vừa đi nghỉ vừa tìm hiểu về tàu đắm, lịch sử vừa lặn dưới biển ngắm cảnh quan kỳ thú.
Có lẽ Việt Nam sẽ phải lựa chọn trước khi quá muộn.

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2014/12/141201_viet_shipwreck

Tin Việt Nam khác

Tòa Long An hoãn tử hình Hồ Duy Hải

• 4 tháng 12 2014

Tòa Long An hoãn tử hình Hồ Duy Hải

Nhà công vụ Hà Nội và 'lỗi cơ chế'

• 7 giờ trước

Nhà công vụ Hà Nội và 'lỗi cơ chế'

Người Việt sáng tạo ở phương Tây

• 9 giờ trước

Người Việt sáng tạo ở phương Tây

Chủ nhật 17 Tháng Mười Một 2013

Lũ lịch sử miền trung Việt Nam : Hơn ba mươi người thiệt mạng

Lũ lụt tiếp tục hoành hành tại miền Trung Việt Nam

Reuters

Trọng Thành

Các trận lũ nghiêm trọng nhất tại miền trung Việt Nam kể từ năm 1999, khiến ít nhất 34 người thiệt mạng theo một thống kê mới, được chính quyền các địa phương công bố hôm nay, 17/11/2013. Suốt một dải đất miền trung, từ Thừa Thiên-Huế đến Phú Yên bị nhấn chìm trong lũ. Bình Định và Quảng Ngãi bị ảnh hưởng nặng nhất.

Theo Trung tâm phòng chống bão lũ khu vực miền trung và Tây Nguyên, được báo chí trong nước trích dẫn, riêng tỉnh Bình Định có hơn 98.000 ngôi nhà bị ngập. Trước đó, các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên đã sơ tán hơn 19.000 hộ dân với gần 80.000 dân cư ở các vùng ven biển và các vùng thấp, vùng có nguy cơ bị lũ quét, sạt lở đến những nơi an toàn.
Trả lời AFP, một lãnh đạo cơ quan phòng chống bão lụt ở Đà Nẵng thông báo, « cho đến sáng nay, đã thống kê được 34 người chết và 11 người mất tích, hơn 100.000 ngôi nhà bị chìm trong nước. Giao thông đường bộ, đường không và đường sắt bị cản trở nghiêm trọng ». Truyền hình Nhà nước công bố nhiều hình ảnh về cảnh ngập lụt tại Hội An và cố đô Huế, trong những ngày qua hàng trăm khách du lịch đã phải sơ tán khỏi thành phố được UNESCO xếp hạng di sản. Giới chức địa phương nói trên cho biết thêm, « mưa vẫn tiếp tục trút xuống sáng nay tại Quảng Ngãi và Bình Định, ít nhất 20 người bị chết trong trận lũ lịch sử nghiêm trọng nhất từ năm 1999. (…) Các thiệt hại vật chất ước tính sơ bộ ít nhất 65 triệu đô la ».
Trung tâm phòng chống bão lũ khu vực miền trung và Tây Nguyên dự báo, lũ tại miền trung vẫn còn có thể gây nguy hiểm tại một số khu vực. 17 giờ chiều nay, Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương ghi nhận nước tại các sông từ Thừa Thiên Huế đến Quảng Nam tiếp tục xuống, trong khi đó, nước các sông tại Quảng Ngãi và Bình Định vừa đạt mức đỉnh và bắt đầu xuống chậm. Tuy nhiên, nước tại một số sông ở khu vực miền trung vẫn đang ở mức báo động 2 hoặc cấp 3 và có nơi nước vẫn đang tiếp tục dâng lên.
Từ Quảng Ngãi, một trong hai tỉnh bị thiệt hại nặng nhất trong đợt lũ lịch sử này, nhà báo Thanh Thảo cho biết thêm:

Nhà báo Thanh Thảo - Quảng Ngãi - 17/11/2013   17/11/2013  http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20131117-lu-lich-su-mien-trung-viet-nam-hon-ba-chuc-nguoi-thiet-mang Nghe (00:40)

tags: Châu Á - Lũ lụt - Môi trường - Thiên tai - Việt Nam

 

 

Tổ chức Save The Children trợ giúp miền trung Việt Nam sau bão

Tổ chức Save The Children trợ giúp miền trung sau bão

Thanh Trúc, phóng viên RFA
2013-10-17

• In trang này
• Chia sẻ
• Ý kiến của Bạn
• Email

thanhtruc10172013.mp3

Tổ chức Save The Children phát cặp sách cho trẻ em ở Quảng Bình sau cơn bão số 10, ảnh chụp hôm 6/10/2013.

Courtesy Save The Children

300.000 trẻ em bị ảnh hưởng

Cơn bão Nari từ biển Đông, nối tiếp bão Wutip trước đó nhưng có sức tàn phá mạnh hơn, đã ảnh hưởng đến 300.000 trẻ em tại miền Trung Việt Nam. Đây là số liệu của Save The Children Tổ Chức Cứu Trợ Trẻ Em, đã và đang xúc tiến các đợt cứu trợ khẩn cấp tại Quảng Bình, Quảng Nam và Đà Nẵng.
Sau khi rời Philippines để lại 13 người thiệt mạng, bão Nari với sức gió mãnh liệt thổi vào miền Trung Việt Nam và miền Nam nước Lào ngày 14 vừa qua, ảnh hưởng đến ít nhất 300.000 trẻ em tại miền Trung.
Đó là thông cáo báo chí của tổ chức Cứu Trợ Trẻ Em, trực thuộc Save The Children International, hiện có văn phòng hoạt động tại Việt Nam. Từ Hà Nội, chị Ngô Thị Thúy Quỳnh, cán bộ thông tin của Save The Children, cho biết về sức mạnh của bão Nari:

Chúng tôi cung cấp cặp sách là cặp sách phao nổi, tức là khi học sinh mang vào mà ví dụ có rơi xuống nước thì sẽ nổi trên mặt nước.
-Anh Nguyễn Văn Gia

“Tức là Quảng Bình, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Đà Nẵng và Quảng Ngãi. Số trẻ em ở những vùng bị ảnh hưởng nặng nề nhất thì chúng tôi ước tính khoảng 300.000. Cơn bão này nặng giống như cơn bão năm 2006, ảnh hưởng của nó cũng nặng giống như cơn bão Wutip vừa qua.
Ngay sau khi bão Wutip đổ bộ vào miền Trung Việt Nam thì chúng tôi có tham gia công tác đánh giá cùng với các tổ chức NGO khác cũng như chính phủ Việt Nam. Sau khi đánh giá mức độ thiệt hại thì chúng tôi quyết định hỗ trợ cho tỉnh Quảng Bình, một số xã , số huyện bị ảnh hưởng nặng, cụ thể là huyện Bố Trạch. Chúng tôi đã hỗ trợ cho Bố Trạch và các gói thiết bị dụng cụ học tập cho trẻ em các gói hàng vệ sinh. Cho bão Wutip thì chúng tôi hỗ trợ 50.000 đô và có thể sẽ cung cấp tiền cho người dân để họ khôi phục lại sinh kế.”
Anh Nguyễn Văn Gia, cán bộ chuyên trách chương trình khẩn cấp của Cứu Trợ Trẻ Em, giải thích:
“Trong gói cứu trợ về vệ sinh thì chủ yếu là xà phòng, khăn mặt, bàn chải đánh răng, thuốc gội đầu, băng vệ sinh của phụ nữ vân vân… Thế còn đối với gói giáo dục dành riêng cho trẻ em Cấp Một thì chủ yếu là vở, bút, compa, thước kẻ, bút chì, cặp sách. Gần đây chúng tôi ứng dụng phù hợp hơn, đó là cái cặp sách tại một số điểm mà bị lũ lụt thường xuyên. Chúng tôi cung cấp cặp sách là cặp sách phao nổi, tức là khi học sinh mang vào mà ví dụ có rơi xuống nước thì sẽ nổi trên mặt nước.”
Vào khi Cứu Trợ Trẻ Em đã hoàn tất đợt một trong công tác cứu trợ sau bão Wutip, hai hôm nay một đoàn khác của tổ chức đã đi thực tế đến những nơi bị bão Nari tàn phá:

Bão Nari tàn phá nhà dân ở Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng hôm 15/10. Courtesy Save The Children.

“Chuyến đi này tập trung vào cơn bão Nari, đoàn đã vào trong Quảng Nam và Đà Nẵng. Quảng Nam là điểm mà cơn bão đổ vào lớn hơn và những vùng bị ảnh hưởng rộng hơn. Cụ thể các vùng nông thôn ven bờ biển thì các gia đình bị ảnh hưởng tương đối nhiều.”
Đây là những nơi mà sau bão thì mưa liên tục nhiều đợt khiến nước lũ dâng cao tại một số điểm ở Quảng Nam và cuộc sống người dân càng thêm khó khăn:
“Cái nhìn thấy đầu tiên là rất và rất nhiều cây cối đổ ngổn ngang, đặc biệt ở Đà Nẵng. Còn ấn tượng nhất là dân tự khắc phục hậu quả của thiên tai rất nhanh chóng, hàng xóm giúp đỡ lẫn nhau lợp lại mái, làm sao có chỗ không bị mưa rơi vào và trẻ em được an toàn trong nhà. Hôm nay tôi đến một điểm thuộc khu vực Ngũ Hành Sơn ở Đà Nẵng, có lẽ do gió xoáy gió giật nên có một thôn thì nhà nào cũng bị luôn. Một số nơi ví dụ như trong Quảng Nam thì tương đối rải rác, có thôn thì dăm bảy nóc nhà có thôn thì vài chục nóc nhà. Còn số lượng nhà sập hoặc tốc mái hoàn toàn thì cũng không phải là quá nhiều.
Chúng tôi thấy có một số trường, đặc biệt Mẫu Giáo hay Nhà Trẻ thì còn tan hoang lắm. Riêng đối với hệ thống trường phổ thông thì tôi thấy có những nỗ lực rất lớn của phía nhà nước. Ví dụ hôm nay tôi đến thăm một trường học ở Đà Nẵng, cả một khu vực trường học bị tốc mái hoàn toàn, thì nhà trường đang cố gắng khác phục là dạy hai ca và học sinh vẫn cố gắng đến trường. Tuy nhiên việc khắc phục, xây dựng lại trường sở cần được quan tâm để sửa sang kịp thời.
Bây giờ vẫn còn đang mưa tương đối nhiều, đặc biệt kéo dài trên những tỉnh mà cơn bão Wutip đã qua rồi, ví dụ như mưa tràn ngược về Quảng Bình, Quảng Bình và bây giờ đang lũ lụt tiếp ở trên Quảng Bình. Các trận bão này, hậu quả của nó có lẽ rất lớn về mặt ảnh hưởng lâu dài vì nó lại gây ra lũ ở những vùng thượng lưu rất xa, kể cả tận Hà Tĩnh nữa. Vì vậy cái hậu quả ước tính có lẽ là hơn 300.000 trẻ em, còn thực tế thì chưa đủ thời gian để cập nhật.”

Kêu gọi tài trợ 300.000 đô la

Người dân Đà Nẵng lợp lại nhà sau khi bão Nari tàn phá hôm 15/10. Courtesy Save The Children.

Trước đó, giám đốc văn phòng Cứu Trợ Trẻ Em ở Việt Nam, ông Gunnar Andesen, nói với đài Á Châu Tự Do rằng do mực nước của hệ thống sông rạch và các hồ chứa tại Việt Nam đang ở mức cao trong thời điểm này, cộng thêm các cơn mưa lớn sau bão khiến lũ lụt và sạt đất xảy ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự an toàn của trẻ em và các gia đình ở miền Trung.
Từ ngày 6 tháng Mười, Cứu Trợ Trẻ Em đã cứu trợ đợt một trao đợt một cho các địa phương, phân phát 200 bộ về vệ sinh và 200 bộ về giáo dục. Kế tiếp, anh Nguyễn Văn Gia cho biết, tuy đã sẵn sàng cho các đợt cứu trợ sau nhưng trở ngại xảy ra là cơn bão Nari tiếp liền bão Wutip:
“Thế nên chúng tôi gặp một số khó khăn về người, về phương tiện, để làm sao có thể kịp thời phân bổ ngay cho vòng tiếp sau, và chúng tôi phải tập trung rất nhiều vào công tác đánh giá hậu quả của cơn bão Nari này để làm sao có thể kết hợp viện trợ cho cả hai cơn bão hiệu quả nhất.”
Phí tổn đợt một tức cơn bão Wutip và đợt hai tức cơn bão Nari, mà Cứu Trợ Trẻ Em đang cần và đang kêu gọi tài trợ có thể lên tới 300.000 đô la. Theo cán bộ Nguyễn Văn Gia, đây là con số tương đối nhiều so với trước nay. Hiện Cứu Trợ Trẻ Em của Việt Nam đang kêu gọi sự giúp đỡ tài chánh của một số nhà tài trợ quốc tế:
“Ví dụ như IPR là một chương trình giáo dục bên Châu Âu, rồi Tổ Chức Cứu Trợ Trẻ Em của Na Uy, chẳng hạn hôm nay thì Na Uy đang mở rộng tài trợ đây. Chúng tôi đang tiếp cận thêm với các nhà tài trợ của Nhật Bản, với nhà tài trợ của cộng đồng Châu Âu cụ thể là ECHO, mời họ cùng tham gia đánh giá tiếp. Đấy cũng là một trong những nhà tài trợ hiệu quả đối với các chương trình viện trợ tại Việt Nam nói chung và đối với tổ chức Cứu Trợ Trẻ Em Việt Nam nói riêng.”
Theo nhận định của tổ chức Cứu Trợ Trẻ Em Việt Nam, để có thể khắc phục nhanh chóng hậu quả của hai cơn bão Wutip và Nari ở miền Trung, ngoài thực phẩm và nước uống, vấn đề cấp thiết thứ nhì là cung cấp phương tiện canh tác gieo trồng cho nông dân, thứ ba là giúp dân lợp lại mái hoặc xây lại nhà cửa sao cho bền vững chắc chắc hơn trước để còn có thể chống lại những cơn bão lụt khác trong tương lai.

Tin, bài liên quan

• Thiên tai Đà nẵng, chuyện dễ làm và chuyện khó nói
• Tin cập nhật bão Nari: 10 người thiệt mạng và 5 người mất tích
• Trung Quốc: nạn nhân lũ lụt biểu tình đòi cứu trợ
• Bão Wipha đánh vào Nhật làm 17 người chết
• Tin cập nhật bão Nari: 6 người thiệt mạng và 7 người mất tích
• Thiệt hại do bão số 11: 5 người chết, hàng chục người bị thương
• VN chuẩn bị đối phó bão số 11
• Một cơn bão mới đe dọa Philippines
• Ấn Độ: ít nhất 7 người chết vì bão Phailin

http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/relief-after-2-big-storms-in-central-vn-10172013161529.html

"Lũ" thủy điện miền Trung : Nguyên nhân và giải pháp

Thứ tư 16 Tháng Mười 2013

"Lũ" thủy điện miền Trung : Nguyên nhân và giải pháp

Nghe (17:27)

Thêm vào danh mục của tôi

Tải về

Embed

 

(DR)

Trọng Thành

Các tỉnh miền Trung Việt Nam bắt đầu vào mùa bão năm nay lại tiếp tục hứng chịu nhiều thiệt hại về người và của. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, không chỉ thiên tai bão lũ gây lo sợ, mà người dân tại khu vực này còn phải gánh chịu thêm những thảm họa bất ngờ do các hồ đập thủy điện (cũng như các hồ chứa nước thủy lợi) gây ra. Lũ do người chập với lũ do trời là nguyên nhân gây ra nhiều cái chết oan ức và thiệt hại vật chất vô cùng lớn tại nhiều tỉnh miền Trung. Các câu hỏi chính đặt ra là : Vì sao nhiều hồ chứa tại miền Trung là những nguồn gốc tiềm tàng của các trận lũ nhân tạo ? Và chính quyền trung ương có trách nhiệm gì trước thực trạng đáng buồn này ?

Riêng sau trận bão số 10 cuối tháng 9 vừa qua, đã xẩy ra một loạt vụ thủy điện xả nước trùng với thời gian lũ do mưa bão. Ngày 30/09, hồ thủy lợi Vực Mẫu (Nghệ An) xả nước khiến 2 người chết, 1 người mất tích ; trong khoảng từ ngày 01/10 đến 04/10, các thủy điện Đăk Mi 4, Sông Tranh 2, A Vương và một số thủy điện khác trong tỉnh Quảng Nam đồng loạt xả nước, gây ngập lụt đến hai mét trên cả một vùng rộng lớn, ít nhất 3 người chết ; cũng ngày 04/10, 1 người chết tại tỉnh Phú Yên, trong thời gian thủy điện Sông Ba xả nước ; tại Hà Tĩnh cùng ngày, thủy điện Hố Hô xả lũ khiến 2 người chết và 1 người mất tích...
Khác hẳn so với cách đây bốn năm, vào thời điểm nhiều người chết trong vụ thủy điện A Vương và một số thủy điện khác xả lũ, khi các cơ quan quản lý lên tiếng bác bỏ trách nhiệm, thì trong những vụ chết người mới đây, công luận ngày càng nhất trí hơn trong việc khẳng định phần trách nhiệm của việc các hồ chứa xả lũ lớn gây tai nạn chết người.
« Lũ thủy điện », « Khổ vì thủy điện », « Thủy điện đang hủy hoại cuộc sống của người dân như thế nào? » hay « Nhấn chìm cả thị xã vẫn đúng quy trình ! »… là những hàng tít không hiếm gặp trên báo chí trong nước, cảnh báo nguy cơ thủy điện giết người.
Sau thập niên phát triển ồ ạt thủy điện để đáp ứng khẩn cấp nhu cầu phát triển kinh tế, cho đến nay Việt Nam đã có một mạng lưới nhà máy thủy điện rộng lớn, chiếm tới khoảng 40% tỷ trọng điện toàn quốc. Bên cạnh những lợi ích không thể phủ nhận của loại hình năng lượng tái tạo này, thủy điện – đặc biệt tại khu vực miền Trung với những đặc thù về địa hình, sông ngắn, dốc, lưu vực nhỏ, hễ mưa lớn hầu như đều có lũ – là một mối họa lơ lửng. Nhiều người ví hàng nghìn hồ chứa tại các tỉnh miền Trung, từ Thanh Hóa tới Khánh Hòa, là « những quả bom nước khổng lồ » treo lơ lửng trên đầu người dân ở hạ lưu.
Bên cạnh vấn đề chất lượng hết sức đáng ngờ của rất nhiều công trình, được báo chí trong nước mô tả cặn kẽ, nhiều nhà chuyên môn còn đặc biệt chỉ ra : Thiếu quy trình xả lũ an toàn cho hạ du, cùng sự yếu kém của khâu dự báo lưu lượng nước từ thượng nguồn, hay việc « ăn gian » dung tích phòng lũ trong thiết kế hồ chứa (Flood prevention volume of reservoir), là những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến nạn lũ do người nhập vào lũ do trời, gây ra bao thảm họa không đáng có.
Trong tạp chí Khoa học về vấn đề « ''Lũ'' thủy điện miền Trung : Nguyên nhân và giải pháp » tuần này, sau đây chúng tôi xin chuyển đến quý vị tiếng nói của Giáo sư Nguyễn Thế Hùng, một chuyên gia về thủy lợi - thủy điện, Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng.

Giáo sư Nguyễn Thế Hùng (Đà Nẵng)   16/10/2013   Nghe (14:53)

Quy trình xả lũ không hợp lý
GS Nguyễn Thế Hùng : Tôi thấy việc quy hoạch thủy điện ở Việt Nam có một vấn đề là, đáng ra phải quy hoạch, tính toán chi ly hơn ; đo đạc về địa hình, tính toán về thủy văn và tất cả các vấn đề hiệu quả kinh tế - kỹ thuật đáng lẽ phải chi ly hơn. Nhưng hiện nay tôi biết được, nhiều công trình được làm một cách vội vàng, đánh giá tác động môi trường không đầy đủ, vừa thiết kế vừa thi công xen kẽ, ví dụ như sông Tranh 2.
Đó là về phần các luận chứng kinh tế - kỹ thuật khi thi công công trình, còn khi vận hành, thì các nước tiên tiến có các quy định về liên hồ chứa, có các luật để bảo đảm việc này, còn Việt Nam chưa làm được như thế, nên khi lũ về thì chưa có quy trình xả lũ hợp lý, một số hồ không có dung tích phòng lũ. Cho nên mấy năm qua lũ lụt gây thiệt hại về người và của ở miền Trung rất nhiều. Báo chí, rồi người dân rất là bất bình đối với việc xả lũ như thế. Hiện nay nhà nước bước đầu đã ban hành các qui trình xã lũ.

Hình như Việt Nam không có đập nào có bố trí quy trình cứu trợ khi đập vỡ Kỹ sư Đặng Đình Cung : Dù nghiên cứu thiết kế và xây dựng kỹ đến đâu chăng nữa, thì cũng có một xác suất nào đó một đập bị vỡ. Theo tường thuật tai nạn đăng trên các báo trong nước thì có thể khẳng định rằng chính quyền nơi có đập bị vỡ đã không chuẩn bị sẵn một quy trình đối phó với một tai nạn như vậy. Hình như ở Việt Nam không có đập nào mà có bố trí quy trình cứu trợ khi có tai nạn đập vỡ. Đập thủy lợi là những công trình (thuộc loại) vững chắc nhất của nhân loại. Nhưng tỷ lệ những đập bị vỡ ở Việt Nam cao bất thường so với trung bình thế giới. Chúng tôi không đề cập đến hiện tượng tham nhũng rút ruột công trình, mà chỉ nói đến thiết kế sai hay/và xây cẩu thả. Nếu anh xây đập như là nông dân đẩy đất để làm bờ ruộng thì đập của anh sẽ không bao giờ vững chắc được.

RFI : Thưa Giáo sư, trước mắt làm thế nào khắc phục được các thiệt hại khủng khiếp do thủy điện xả lũ không đúng quy trình, trong mùa lũ năm nay và thời gian tới ?
GS Nguyễn Thế Hùng : Nhà nước cần phải đưa ra những quy định chặt chẽ nhằm mục đích tối quan trọng là bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân vùng hạ lưu, vì mình làm thủy điện là mục đích để phục vụ công nghiệp, phục vụ đời sống của dân chúng. Nếu mình làm thủy điện vì lợi ích của tập đoàn, nhưng rồi làm thiệt hại cho lợi ích của dân chúng, thiệt hại về nhân mạng và tài sản, thì đó là mâu thuẫn. Trước mắt, chính phủ cần phải có quy định rõ ràng, về việc quản lý các hồ chứa trong mùa mưa lũ.
Thứ nhất phải có những dự báo và quy trình xả lũ bắt buộc, hợp lý, để giúp cho hạ lưu không có những đợt lũ đột ngột, khiến dân chúng không đề phòng kịp.

Không đủ trạm đo thủy văn trên thượng nguồn

Tôi biết, một trong những khó khăn là như thế này. Năm nào cũng bảo là lũ lụt về làm thiệt hại hàng tỷ, hàng tỷ đồng, nhưng hiện tại, các trạm đo thủy văn ở thượng nguồn rất là thưa thớt. Ví dụ tôi đơn cử ở Quảng Nam-Đà Nẵng, cái địa bàn rộng như thế, mà chỉ có lẻ tẻ mấy trạm đo mưa, thì không tài nào có thể dự báo được lũ về.
Phải có nhiều trạm đo mưa ở thượng nguồn, trên lưu vực của các hồ chứa, thì khi lũ về, các trạm đo mưa trên thượng nguồn, người ta dự báo, thì ở các hồ chứa người ta mới biết là dự báo mưa bao nhiêu, khi đó mới đưa ra quy trình xả nước hợp lý. Chứ như hiện nay, người ta cứ tích nước miết, các hồ chứa thường giữ mực nước hồ ở mực nước dâng bình thường, chừng nào người ta thấy nước dâng lên nhanh, thì người ta mới xả. Người quản lý hồ thủy điện sợ rằng : nếu xả nước hồ lớn hơn lượng nước đến hồ, mà mưa không về, tức là không có lũ về, thì hồ mất đi lượng nước đủ để phát điện và người chủ hồ cảm thấy bị thiệt hại. Cho nên thông thường, người chủ đập không dám xả nước trong hồ và đón lũ, và như vậy rất nguy hiểm. Do đó, một điều quan trọng là phải tăng cường các trạm thủy văn, đặc biệt là ở đầu nguồn của các hồ chứa, để có các dự báo tương đối chính xác hơn, từ đó giúp những người quản lý hồ chứa có các dự báo chắc chắn hơn.
Và việc quản lý liên hồ chứa phải được luật hóa, những ai vi phạm phải bị trừng trị theo những khung hình phạt rõ ràng, thì lúc đó sẽ giảm được thiệt hại về người và của cho nhân dân.

Để dự báo không khó, nhưng chính phủ phải quyết làm

RFI : Thưa Giáo sư, việc xây dựng đủ các trạm thủy văn trên thượng nguồn, thì có phải là việc có thể làm được ngay trước mắt không ?
GS Nguyễn Thế Hùng : Xây dựng những trạm đo mưa cũng không có khó lắm đâu. Làm thì làm ngay cũng vẫn được thôi, nhưng bây giờ ở đây đã vào mùa mưa lũ rồi. Thông thường khi mình làm vào mùa hè. Tại những trạm như vậy, đặt thiết bị, những phương tiện để truyền tin về, thì việc đó không khó, nhưng vấn đề là phải có quyết tâm của chính phủ, thì mới làm được. Chứ cứ năm này qua năm kia, nói là thiệt hại hàng tỷ, tỷ, trong khi xây dựng các trạm, thì chẳng phải nhiều tiền lắm đâu so với thiệt hại do lũ lụt, nhưng lại không làm.
Cho nên, cái kiểu nói chuyện cứ như nửa đùa, nửa thật như thế là không được. Vì có nhiều cái rất là khó nói trong đó. Đại loại, có những cái mà tôi cho rằng không được minh bạch và có những tiêu cực trong đó.

Cần để người dân hạ lưu giám sát việc xả nước hồ chứa

RFI : Thưa Giáo sư, như Giáo sư nói, thì việc dự báo trước được lũ là điều hoàn toàn có thể làm được ngay, chứ không cần phải đợi đến sang năm ? Mà mùa lũ này nếu không dự báo tốt, thì thiệt hại sẽ còn rất lớn.
GS Nguyễn Thế Hùng : Nếu bây giờ, đặt các trạm kịp thời, thì phải có một quyết tâm cao, một tinh thần trách nhiệm. Cần phải có sự giám sát của người dân, nếu không thì bên quản lý hồ chứa giống như anh vừa đá bóng, vừa thổi còi.
Ví dụ như đối với các hồ nhỏ có tràn xả lũ gọi là « tràn xả lũ tự do », khi nước lũ về, thì các hồ này tự động xả lũ khi mực nước lũ lớn hơn đỉnh tràn tự do, nên người quản lý hồ không can thiệp vào việc xả lũ được. Đa số các đập thủy điện vừa và lớn ở miền Trung có bố trí các tràn xả lũ có cửa van điều khiển được, có thể chủ động xả nước trong hồ trước khi lũ về nhằm đón lũ, giảm mực nước lũ ở hạ lưu hồ. Và khi mực nước lên trên mực nước dâng bình thường cần phải xả, thì phải xả ngay. Chứ nhiều lúc, các hồ chứa, người quản lý không làm như thế ; mà người ta làm theo kiểu, để nước đến chân mới nhảy. Người ta để đến khi nước dâng lên trên mực nước dâng bình thường đến một mức nào đó (thường là trên mực nước dâng bình thường một độ cao khá lớn, có khi đến mực nước gia cường), rồi khi đó thấy mưa tiếp tục, mực nước hồ tiếp tục dâng, sợ xả với lưu lượng nhỏ không an toàn cho đập, nên xả ào ào xuống với lưu lượng khá lớn ; khi đó nếu ở hạ lưu (có mưa lớn), và một số hồ khác cũng xả thì lượng nước lên đột ngột dồn dập, gây tai họa rất lớn cho dân chúng ở hạ lưu hồ. Do đó, tôi thấy, mùa mưa lớn ở miền Trung đang bắt đầu, cần phải có sự giám sát của người dân ở vùng hạ lưu các hồ thủy điện, phối hợp với các cơ quan phụ trách hồ, chứ nếu giao hết cho người phụ trách hồ, và bảo họ làm đúng theo quy trình, thì lúc đó không ai giám sát được… Khi mà lũ về, có thể người ta xả lũ không đúng qui trình, xả nhiều mà nói là « ít », từ đó rất khó mà kết luận là bên nào có lỗi.

Thủy văn miền Trung rất đa dạng, cần nhiều phương tiện - thiết bị dự báo

RFI : Liệu việc điều tiết nước hồ một cách chặt chẽ, hợp lý có đang được áp dụng tại một số đập ở miền Trung ?
GS Nguyễn Thế Hùng : Trên lý thuyết về qui trình điều tiết lũ (xả lũ) theo dự báo mưa thì rất dễ ; nhưng trên thực tế không ai dám xả lũ theo dự báo mưa như hiện nay ! Vì như tôi đã nói : Thứ nhất là người ta không dự báo thủy văn (mưa) chính xác cho các hồ cụ thể được ; vì sự khác biệt là rất lớn giữa các địa điểm khác nhau, ngay trong một vùng như Quảng Nam-Đà Nẵng rất rộng lớn, có chỗ không mưa, có chỗ mưa ào ào như thác đổ, mà dự báo lượng mưa tỉnh Quảng Nam một cách chung chung, thì không ai biết được chính xác chỗ hồ chứa mình quản lý sẽ mưa như thế nào, lượng mưa phân bổ từng thời đoạn (giờ) là bao nhiêu ? Ví dụ anh là chủ hồ, nghe dự báo một cách chung chung như thế, thì anh không biết đằng nào mà xả lũ. Thủy văn miền Trung rất phức tạp, vì mưa phụ thuộc vào địa hình, vào khí tượng. Ví dụ ở phía Nam và Bắc đèo Hải Vân, chỉ có một cái đèo mà mưa khác hẳn nhau.

Sự lộn xộn, Mạnh được Yếu thua của các cơ quan quản lý

Các nước tiên tiến họ bố trí các trạm đo mưa dầy đặc, và kết hợp nhiều phương tiện để dự báo, dùng nhiều phương pháp để quan sát, đo đạc. Từ đó mới chủ động có dự báo tin cậy, để điều tiết lũ hồ hợp lý ; còn Việt Nam, hiện nay, nói trên lý thuyết thôi, chứ không tài nào dự báo được với các trạm dự báo thưa thớt và các phương tiện như hiện có. Và khi lũ về thì người ta vẫn lại tích nước giữ trong hồ, vì có tâm lý kiểu « thấy nước là thấy tiền », thả nước đi là mất tiền thì tiếc. Do đó người ta thường tham giữ nước đầy hồ, và khi mực nước hồ lên đến mức báo động mưa lớn tiếp tục, sợ vỡ đập, thì đùng đùng xả lũ, gây thiệt hại cho hạ lưu.
RFI : Xin Giáo sư cho biết trách nhiệm quản lý của các cơ quan Nhà nước ra sao trong việc để diễn ra tình trạng như thế này.
GS Nguyễn Thế Hùng : Ở Việt Nam, việc quản lý rất là lộn xộn. Thứ nhất có Bộ Công thương, rồi Bộ Tài Nguyên và Môi trường, rồi Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Bộ Tài nguyên quản lý nước, họ bảo nước là một tài nguyên, rồi Bộ Công thương, bây giờ họ làm các công trình thủy điện, họ bán điện lấy tiền, thì họ xem điện như là một sản phẩm để buôn bán. Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp thì quản lý đất đai, ruộng nước. Bây giờ, ví dụ một cái hồ có các mục tiêu phát điện, cấp nước tưới cho ruộng, rồi phục vụ nước công nghiệp, như vậy, có tới ba « người » cùng quản lý một đối tượng như thế thì lộn xộn quá.
Bây giờ ví dụ chuyện xả lũ xẩy ra gây thiệt hại cho hạ lưu, thì ví dụ như « ông thủy điện » mà xả quá quy trình quy định, ví dụ như họ không hạ xuống mực nước hồ trước khi lũ về, thì chuyện đó ai chứng giám ?! Phải có người làm trung gian chứng giám, còn nếu như ông quản lý thủy điện bảo ông ấy đã đưa nước hồ về rồi, thì rõ ràng là ông ấy vừa đá bóng, vừa thổi còi. Không có một cơ quan nào để họ giám sát, họ kiểm tra chéo bên nào nói đúng.
Trong nhiều trường hợp, mạnh được yếu thua, công lý không có. Ngay từ ban đầu, đã không có tiêu chuẩn để mà đưa ra xét cụ thể. Không có sự giám sát của địa phương, rồi sự hứa hẹn của cơ quan này, cơ quan kia. Có ký văn bản, nhưng cuối cùng không thực hiện, cuối cùng cũng không ai chịu tù tội, vì cái chuyện không tuân thủ cái văn bản đã được ban hành, đã ký kết.

***

Ngày 14/10 vừa qua, ngay trước khi trận bão số 11 Nari đổ vào các tỉnh miền Trung, chính phủ Việt Nam hỏa tốc ra « Chỉ thị về việc tăng cường công tác quản lý, đảm bảo an toàn hồ chứa nước » (21/CA TRU-TTg), thừa nhận một phần các nguyên nhân mà giới chuyên môn đã chỉ ra, như tình trạng kém về chất lượng của phần lớn các hồ chứa nước và thực tế nhiều chủ đập không có « phương án phòng chống lụt bão bảo đảm an toàn đập », « phương án phòng chống lũ lụt (cho) vùng hạ du », không có « hệ thống cảnh báo xả lũ cho vùng hạ du »…
Tuy nhiên, biện pháp kể trên dường như mới chỉ là giải pháp mang tính tình thế và phản ứng mang tính « hỏa tốc » rất có thể sẽ dừng lại ở câu chữ. Để giải quyết căn bản vấn nạn « lũ » thủy điện, cùng những vấn đề liên quan đến tài nguyên nước nói chung, giới chuyên gia thường xuyên khẳng định cần phải kiên quyết thực thi các giải pháp thực sự căn bản. Một trong các giải pháp đó là hoàn chỉnh và thực hiện quy trình vận hành liên hồ chứa, tuy nhiên, một bài viết mới đây của Tiến sĩ Tô Văn Trường, trên báo « Người đô thị » trung tuần tháng 10, cho biết cho đến nay trong số 9 liên hồ chứa của miền Trung, mới chỉ có quy trình vận hành liên hồ mùa lũ của lưu vực sông Vu Gia-Thu Bồn, Sông Ba là được phê duyệt. Như vậy, hầu hết các công trình còn lại vẫn là mối lo lớn của hạ lưu mỗi khi mùa mưa đến, cho dù gần đây chính quyền trung ương và nhiều địa phương đã phải chấp nhận từ bỏ hàng loạt dự án thủy điện (theo một thông báo từ Bộ Công thương ngày 14/10, 424 dự án thủy điện đã bị loại và hàng trăm dự án bị tạm dừng, tính đến tháng 9/2013).
Câu hỏi đặt ra là phải chăng thực trạng bê bối phổ biến và hiển hiện trong lĩnh vực thủy điện (cũng như rất nhiều lĩnh vực khác trong xã hội) vẫn chỉ là biểu hiện cho một xã hội mà ở đó, một tập thể lãnh đạo hùng hậu, nhưng thường là không có cá nhân nào thực sự chịu trách nhiệm, bên cạnh đó là vô vàn « sứ quân » mặc sức làm sao thì làm, để mọi hậu quả người dân thấp cổ bé họng và môi trường gánh chịu ? (Xem thêm các bài "Nhìn lại tổng thể bài toán phát triển thủy điện" và bài "Thủy điện và lỗ hổng trong quy trình vận hành" của Tô Văn Trường).
Các tin bài liên quan
Việt Nam : Bão Nari làm 5 người chết, gây thiệt hại nặng
Việt Nam : Không thể coi thường các tiêu chuẩn an toàn khi xây đập thủy điện
Đập thủy điện Sông Tranh 2 trong thế dầu sôi lửa bỏng
Vì hám lợi, các đập thủy điện tại Việt Nam xả lũ gây thiệt hại cho cư dân
Đập thủy điện A Vương xả lũ vô trách nhiệm

Kinh nghiệm cá nhân: Làm thế nào để ước tính chính xác và kịp thời lượng lũ về? Việc dự báo được chính xác lượng nước lũ từ thượng nguồn đổ về có ý nghĩa quyết định đối với việc xả nước từ hồ chứa kịp thời, với lưu lượng hợp lý, không gây thiệt hại cho hạ lưu, đồng thời bảo đảm được có đủ nước cho vận hành thủy điện. Về mặt tổng thể cho khu vực miền Trung, đây dường như là một bài toán rất nan giải. Tuy nhiên, đã có những tìm kiếm cá nhân với những thực nghiệm bước đầu được coi là thành công, bằng những phương tiện khá đơn giản và chi phí không lớn, mà một giám đốc công ty thủy điện miền nam Trung Bộ muốn được chia sẻ : « Khi có mưa nhiều và có khả năng lũ về, tôi đi thuê người dân đo nước mưa trên lưu vực sông ở thượng nguồn trong mùa mưa (từ tháng 9 đến tháng 12). Tôi chia lưu vực thượng nguồn thành nhiều phần nhỏ và ở mỗi phần nhỏ, thuê người ta đo mực nước dâng lên, để ước tính lượng nước sẽ về hồ là bao nhiêu. Rồi tôi phối hợp với các số liệu đo được tại hồ chứa nước thủy điện để ước tính lượng nước cần phải xả. Vì thời gian từ lưu vực sông về đến hồ thường là khoảng 8 đến 10 tiếng, đủ để mình xả nước trước một cách rất thoải mái. Mình ‘‘vận hành’’ xong như vậy là nước vẫn còn đầy hồ, chứ không phải là xả xong, rồi mình không còn nước nữa. Để có được người đo nước trên lưu vực, tôi chọn một ông giáo viên, một viên chức có vẻ cần cù... Mình cung cấp dụng cụ và hướng dẫn họ, đưa cho họ điện thoại và tiền cước phí. Ngày nào họ đo nước thì mình trả tiền, ban đêm thì tiền gấp đôi ban ngày. Khi có mưa, thì cứ hai tiếng đo một lần. Trên phần lưu vực chỗ tôi, tôi chọn 8 điểm để đo, số điểm bao nhiêu là tùy theo diện tích của lưu vực mà mình tính. Lưu vực của tôi rộng 1.100 km². Hiện tại, tôi đã có một phương tiện để đo mực nước riêng ở lòng hồ, chính xác tới centimet. Trong tương lai, tôi sẽ cố gắng để nâng mức độ chính xác lên tới milimet. Trước đây, hai tiếng đồng hồ tôi đo một lần, thì tôi nay đang cố gắng tăng tần số lên 15 phút/lần (những khi có mưa lớn, khả năng lũ nhiều về). Còn nếu tôi nâng được độ chính xác của đo mức nước ở hồ chứa lên tới milimet, tôi sẽ tăng tần suất đo từ 3 đến 5 phút/lần. Mục tiêu là để có thể vẽ được đường đồ thị nước về chính xác đến mức tối đa, tức là khả năng dự báo thật sát với thực tế. Hiện nay dự báo của Nhà nước là 6 giờ/đọc một lần. Khi mưa về nhanh, ba phút là nước có thể lên vài milimet, nếu dùng dụng cụ đo bình thường, thì không thể xác định được sự thay đổi, vì thế tôi muốn nâng mức chính xác của dụng cụ tôi đang thử nghiệm hiện nay. Khi mình biết được chính xác nước về dồn dập hay đang chậm lại, hay bình thường, thì mình có thể xả nước ở hồ một cách linh hoạt. Về nguyên tắc, anh phải xả lũ một cách từ từ, giống như là lũ tự nhiên, chứ không được xả lũ đột ngột. Mà để xả lũ được một cách tự nhiên, thì anh phải làm, phải học, nhưng mà đây là điều mà hiện nay người ta không lưu tâm ». Ông Phạm Phong, Tổng Giám đốc Công Ty Cổ Phần Thủy Điện Sông Ba (Phú Yên)

TỪ KHÓA : An toàn - dự báo - hạ lưu - hồ - Khoa học - Lũ lụt - lưu vực - năng lượng tái tạo - rừng - sông - Tai nạn - Tài nguyên - Tạp chí - thảm họa - Thiên tai - thiệt hại - thượng nguồn - thủy lợi - Thủy điện - Việt Nam - đập nước

 

http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20131016-lu-thuy-dien-mien-trung-nguyen-nhan-va-giai-phap

Về miền Trung đi cầu tre

Về miền Trung đi cầu tre Thursday, May 16, 2013 6:01:32 PM

---

Share on print    Print Share on email    Email

---

Phi Khanh/Người Việt

QUẢNG NAM (NV) - Nếu như bạn về miền Tây, những cây cầu dừa, cầu khỉ vắt vẻo đôi bờ làm bạn nhớ mãi và khi nhắc về miền Tây, cảm giác đong đưa, chông chênh vẫn còn đâu đó, thì miền Trung, miền của mưa chang nắng cháy, những cây cầu tre nối liền đôi bờ xa, mỗi khi đi qua, người ta dừng lại để đóng hai ngàn đồng và trải nghiệm cảm giác lắc lư của một miền sông nước nghèo.
Ở những nơi quá xa đô thị
Sông miền Trung không giống sông như miền Tây, Quảng Nam không có sông lớn giống Cửu Long Giang, nhưng những nhánh Thu Bồn rẽ về Cửa Đại thường óc eo, bí hiểm và có những cồn nổi, những ngôi làng nằm mất hút trong các rặng tre bên kia sông.
Nếu không có những chiếc cầu tre của người dân tự làm, có lẽ chỉ còn một cách duy nhất là đi đò ngang hoặc bơi sang sông.

Cầu tre bắc qua sông Trường Giang ở Duy Xuyên, Quảng Nam. (Hình: Phi Khanh/Người Việt)

Một người kinh doanh cầu tre đã được hai mươi năm nay, ở Bình Tú, Thăng Bình, Quảng Nam,tên Hải, chi sẻ: “Tôi làm nghề kinh doanh cầu tre đã được tròn hai mươi năm nay, đến lúc mệt mỏi, muốn nghỉ cho khỏe rồi!”.
“Thì thay vì chèo đò, mình vay tiền mua một số lượng lớn tre ngâm về chằng chống làm trụ rồi cưa, chẻ để lót sàn cầu, cây cầu tuy nhìn mong manh vậy chứ lực cộng hưởng của nó rất mạnh, nó chịu đựng được ít nhất là ba tấn”.
“Vì mình tự bỏ tiền ra làm nên buộc phải thu nhập trở lại, buộc phải có lãi một chút đỉnh để tính vào ngày công mà sống. Trung bình, mỗi ngày có từ năm mươi đến một trăm lượt khách đi qua cầu, những ngày lễ, chủ nhật thì con số lên cao hơn. Mình thu cả người và xe hai ngàn đồng, người thì một ngàn đồng, những đứa bé học sinh thì miễn phí cho tụi nó, con cháu của mình cả mà, vui là chính”.
Một người “chủ cầu” khác tên Hưng, làm nghề xây cầu trên một nhánh rẽ của sông Thu Bồn, chảy về một cù lao nhỏ ở Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Quảng Nam, ông cho biết thêm: “Những vùng hẻo lánh như thế này, còn lâu lắm mới có cầu bê tông được, thậm chí chỉ hy vọng sau này con cháu mình có đứa làm quan lớn, nó nghĩ đến quê nghèo mà về xây chiếc cầu. Chứ trong cù lao này khổ lắm, suốt ba mươi mấy năm chỉ có đò và đò, sau này mới có cây cầu tre này…”.
“Dân trong này khổ, mình đầu tư cây cầu này hết ba chục triệu đồng, đến giờ đã thu lại đủ vốn, nghề này ai phải yêu nghề và lãng mạn lắm kia mới dám theo, chứ người biết tính toán thiệt hơn, chẳng ai dám làm nghề này đâu. Nhiều đêm phải thức đến 12 giờ khuya, không phải là để thu tiền cầu đâu nghe, vì giờ này chẳng ai điên để mà thức đợi hai ngàn đồng đâu, mà mình sợ có khách lạ đi qua cầu, phải pin đèn cho họ đi”.
“Nhiều bữa ngủ quên, giữa khuya, nằm nghe cả đoàn người rầm rập bước qua cầu, hoảng hốt, choàng dậy chạy ra thì không thấy ai cả, âm thanh rầm rập vẫn còn vẳng bên tai. Sau này, nhưng người cao tuổi kể với tôi là ngày xưa, có một đoàn quân bị chết ở đây, họ bị phục kích… Nói chung làm nghề này gặp nhiều chuyện cười ra nước mắt…”.

"Trạm gác" trên đầu cầu. (Hình: Phi Khanh/Người Việt)

Những trận lũ quái ác
Ông Thủy, một người làm cầu khác ở trên nhánh sông Thu Bồn kể với chúng tôi: “Nghề này hên xui may rủi, mà rủi nhiều hơn may, vấn đề vẫn là tấm lòng mình giành cho quê nhà, tui là người bôn ba khắp nơi, cuối đời về làm cây cầu lấy vui”.
“Năm ngoái, tôi vừa làm xong cầy cầu chưa đầy ba tháng thì một trận lụt lớn kéo qua, tôi đã tính trước là sẽ không bao giờ bị gì nếu lụt lớn vẫn không sao. Nhưng không ngờ lụt kéo theo cả một đám gỗ rừng và bèo tây, mấy thứ này mà vướng vào cầu là xem như đi tong!”.
Ông Hùng chia sẻ thêm: “Mình làm cầu như vậy, không có ai cho đồng bạc nào cả, chứ mà họ thấy mình có thu nhập một chút là bắt đầu đến hỏi tiền thuế, thậm chí có năm, mấy ổng còn tổ chức đấu thầu để làm cây cầu này. Tôi nghe vậy bỏ lơ luôn, không đấu thầu đấu thiếc gì, kết quả là ông bạn trúng thầu năm đó lỗ tả tơi!”.
“Thử hỏi, những cây cầu xây hàng trăm tỉ, hàng ngàn tỉ, mấy ổng cho đấu thầu để chấm mút tí tiền và cầu nằm ngay trên quốc lộ, chia chác tiền phí đi đường gì đó, chứ cầu như mình, chẳng qua là ai có lòng với quê hương thì bỏ tiền ra làm, nếu thấy số tiền lớn quá thì làm một cái trạm, treo võng nằm đây, ai qua thì bỏ ra một ngàn đồng, hai ngàn đồng, vậy thôi!”.
Chúng tôi tiếp tục đi qua một cây cầu khác, cách cây cầu của ông Hùng chừng 5km, riêng cây cầu này, khi đi qua phải mất 5 ngàn đồng cho người và xe, người đi bộ mất hai ngàn đồng, Hỏi ra mới biết đó là “công trình thế kỷ” của thôn, họ tổ chức đấu thầu làm cầu để kiếm lãi. Chính vì thế mức phí qua cầu rất cao.
Một người dân trong tôn này tâm sự: Đi cây cầu này lợi được một đoạn đường dài 5 cây số, nhưng nó đắt hơn đến 3 ngàn đồng và kém thú vị, chính vì thế, đa số bà con đi xe đạp chịu khó đi cây cầu kia để lợi 3 ngàn đồng, cả đi và về lợi được sáu ngàn đồng, mỗi tháng tính ra mất cả gần hai trăm ngàn tiền đi qua cầu chứ ít ỏi gì!”.
Câu nói của người dân trong thôn khiến chúng tôi giật mình khi nghĩ đến chuyện ở nơi hẻo lánh, tưởng là hoàn toàn tách biệt với thế giới thị phi này, con người cũng phải tốn kém cho việc mãi lộ, dù chỉ mãi lộ cho ông thôn, ông xã! Những cây cầu thơ mộng soi bóng bên dòng xanh bỗng chất nặng một nỗi niềm!


http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=166460&zoneid=310#.UZs3q_nCTL8

Cận Tết, tiền giả bùng phát ở miền Trung

Cận Tết, tiền giả bùng phát ở miền Trung Friday, January 25, 2013 6:55:45 PM

Phi Hùng/Người Việt

QUẢNG NAM - Giáp Tết, người nghèo đang lúng túng vì chưa biết lấy tiền đâu ra để mua sắm Tết, cả năm dành dụm được vài đồng, gặp kẻ lừa đảo đóng vai nhà từ thiện với một mớ tiền giả, lừa luôn những đồng ít ỏi của dân nghèo. Hiện nay, trò lừa từ thiện bằng tiền giả, lấy tiền thật của người nghèo đang bùng phát ở miền Trung.

Người bình thường thật khó phân biệt đâu là tiền thật, đâu là tiền giả. (Hình: Phi Hùng/Người Việt)

Lợi dụng những người già, khó khăn, ít hiểu biết, những kẻ lừa đảo đã gõ cửa những gia đình nghèo, giả bộ là nhà từ thiện, đến tâm sự tỉ tê để chia sẻ, và giở chiêu lừa đảo. Bà Nguyễn Thị Hà, 73 tuổi, người Tam Quan, Bình Ðịnh, kể: “Tui dành dụm được sáu trăm ngàn đồng ăn Tết, nó lừa một cú sạch trơn!”

“Nó đến hai người, một nam một nữ, nói là ghé thăm, hỏi han đời sống, sau đó thằng con trai rút ra một tờ năm trăm ngàn đồng, nói là tặng cho tôi ba trăm, tôi lấy hai trăm ngàn trả lui cho nó, nói chuyện một lúc, con nữ lại lấy ra một tờ năm trăm ngàn đồng, nói là tặng tui một trăm ngàn đồng, tui phải lục túi lấy bốn trăm ngàn còn lại để trả lui. Chưa kịp hết mừng vì có được một triệu đồng trong túi, ra mua hộp bánh về cúng ông nhà, họ kêu tiền giả, lấy tờ còn lại ra cũng tiền giả, hỡi ôi!”

Ngoài cụ bà Nguyễn Thị Hà, còn nhiều người trong khu vực Tam Quan, Bình Ðịnh bị lừa mất tiền theo kiểu này. Cũng chiêu lừa từ thiện bằng tiền giả, ở huyện đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi xuất hiện một lô tiền mệnh giá hai trăm ngàn đồng, và cách lừa cũng có tính “cộng đồng hơn.” Một nhóm thanh niên đóng vai những nhà từ thiện, đến chợ, đi dạo một vòng và thông báo sẽ tặng mỗi bà hàng xén một trăm ngàn đồng.

Bà Ðông, chủ một hàng xén ở chợ cá An Hải Ðông, Lý Sơn, kể: “Chừng 6 giờ sáng, tụi nó đi khá đông, đến nói bà con là tụi nó muốn tặng mỗi người một trăm ngàn đồng, bà con phải chuẩn bị một trăm ngàn để thối lại cho tụi nó, nó tặng tổng cộng gần hai trăm người, cả chợ và khách đi chợ đều bị nó lừa, số tiền hơn hai chục triệu đồng. Ðến trưa, có người phát hiện tiền giả, báo công an, thì tụi nó đã lên tàu, vào bờ và chuồn mất rồi.”

“Một số người bán tỏi, bán hành và trái cây trong xóm thì bị tụi nó lừa nhiều lắm, nó mua trái cây, thuốc lá, hành, tỏi... mua chừng năm chục, một trăm ngàn rồi đưa tờ hai trăm ngàn, chủ hàng phải thối tiền, kết quả là vừa mất hàng, vừa mất tiền, còn bị lên công an khai báo nữa, khổ ơi là khổ!”

Trong những ngày giáp Tết, những kẻ lừa đảo bắt đầu hoành hành, kiếm ăn bằng mọi cách, trong đó, chiêu lừa đảo bằng tiền từ thiện là ít bị phát hiện và mang lại cho chúng nhiều tiền nhất.

Ở các tỉnh Quảng Nam, Thừa Thiên-Huế, Quảng Trị, những cư dân nghèo ở các xóm vắng cũng gặp những trường hợp tương tự. Cụ bà tên Huyện, người xã Quảng An, Quảng Ðiền, Thừa Thiên-Huế, mếu máo kể: “Tui quanh năm hái rau má đi bán ngoài chợ, lâu lâu đi buôn lá chuối, bắt ốc, bắt cua đồng để bán kiếm tiền dành dụm cho ngày Tết, ai ngờ bị nó lừa!”

“Thì nó cũng đến hỏi han, thăm thú, xong rồi nó rút tờ năm trăm ngàn ra cho mình ba trăm, mình lấy hai trăm trả lại, cám ơn nó, trong lúc mình lục túi, nó để ý thấy tiền của mình còn bao nhiêu rồi, nên sau đó, đứa khác lại móc ra tờ năm trăm, nói cho mình một trăm ngàn đồng, mình thối lại, đến khi ra chợ mua mới biết là tiền giả. Ở đây nhiều người trẻ bị nó lừa lắm, vì trẻ nên họ mắc cỡ, không dám kể ra là mình bị lừa tiền vì từ thiện, chứ ước chừng cả làng này mất cũng phải ba chục triệu tiền bị lừa...”

“Ngay cả an ninh thôn cũng bị nó lừa nữa mà, nó đánh vào tâm lý người mình hay chờ tiền từ thiện, nên nó cho là nhận ngay, thối ngay, có điều nó giỏi là nó đi thoáng qua rất nhanh và rút cũng nhanh, chẳng có ai hay biết chuyện gì, đến khi cầm tiền ra chợ mới hay là tiền giả. Hơn nữa nó hiểu người nhà quê hay giấu giếm mỗi khi có ai cho thứ gì, mà nó thì đến từng nhà, nên bà con bị lừa rất nhiều...”

Bà Trần Thị Tuyết, 50 tuổi, người Ðại Lộc, Quảng Nam, buồn bã kể: “Tui buôn rau ngoài chợ, nó ghé đến cho tiền bà con, tui là người may mắn nhất vì không bị lừa mất tiền, nó cho mồi tui hai trăm ngàn tiền giả, sau đó rút ra một xấp tiền toàn năm trăm ngàn, bảo bà con chuẩn bị tiền thối lại, vì nó cũng cần tiền lẻ để đi cho chỗ khác, cần tờ 100 ngàn đồng, nghe vậy, bà con nháo nhào tìm tờ 100 ngàn để thối cho nó đi làm từ thiện chỗ khác.”

“Chờ bà con thối tiền xong, tụi nó chào bà con, chúc bà con năm mới vui vẻ, giọng nói đầy tự tin và truyền cảm, tỏ ra rất cảm thông với nỗi khổ của bà con, xong việc, nó lên xe, biến mất. Ðến khi bà con phát giác tiền giả, báo công an thì nó đã đi đến tận bên Mỹ rồi cũng không chừng!”

Xâu chuỗi lại các vụ lừa đảo, phần lớn kẻ lừa đảo chọn những vùng quê nghèo, chợ quê, không có tiệm vàng, không có máy soi tiền giả và giở trò từ thiện, chính vì nghèo khổ, hơn nữa cận Tết, kinh tế khó khăn, bà con thường hy vọng có một tổ chức từ thiện nào đó đến giúp đỡ. Dựa vào điểm yếu này của bà con, những kẻ lừa tiền giả hành nghề rất suôn sẻ và lừa được rất nhiều tiền.

Năm hết, Tết đến, nếu dân nghèo bị lừa, họ sẽ không còn niềm vui đón Tết, thậm chí không còn tiền để đón Tết, nghèo lại đeo thêm cái khổ...
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=160998&zoneid=310