Posts tonen met het label con đường tơ lụa. Alle posts tonen
Posts tonen met het label con đường tơ lụa. Alle posts tonen

dinsdag 12 november 2019

Tập Cận Bình thăm Hy Lạp, mắt xích quan trọng "Con đường tơ lụa" tại châu Âu + Trung Quốc mua cảng Pirée, dân Hy Lạp thất nghiệp + Những “con ngựa thành Troie” của Trung Quốc trong Liên Âu

Tập Cận Bình thăm Hy Lạp, mắt xích quan trọng "Con đường tơ lụa" tại châu Âu

mediaChủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình viếng thăm Hy Lạp. Ảnh ngày 11/11/2019.REUTERS/Costas Baltas
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đến Athens từ tối qua 10/11/2019 trong khuôn khổ chuyến công du ba ngày, hôm nay gặp gỡ các nhà lãnh đạo Hy Lạp với mục tiêu tăng cường hợp tác song phương « trong tất cả mọi lãnh vực ».Skip in 1 s
Ông Tập Cận Bình hôm nay hội đàm với tổng thống Prokopis Pavlopoulos và thủ tướng Kyriakos Mitsotakis của Hy Lạp để ký các thỏa thuận hợp tác về giáo dục, hàng hải thương mại và năng lượng. Thủ tướng Mitsotakis vừa thăm Thượng Hải tuần trước cùng với đoàn doanh nhân 60 người, tuyên bố : « Chưa bao giờ tốt đẹp hơn bây giờ để mở ra một trang mới với Trung Quốc ». Theo bộ Ngoại Giao Trung Quốc, chuyến thăm này mang lại một « sức bật mới » cho quan hệ đôi bên và cho Sáng kiến Vành đai & Con đường (BRI) của Bắc Kinh.
Sau khi nhượng lại cho tập đoàn Trung Quốc Cosco hai bến tàu của hải cảng Pirée năm 2008, Athens nhanh chóng mở rộng hợp tác với Bắc Kinh. Trong 15 năm qua, các công ty Hy Lạp đã cho đóng hơn 1.000 chiếc tàu có trị giá trên 15 tỉ euro tại Trung Quốc.
Đến năm 2016, Cosco đã mua lại 67% cổ phần hải cảng Pirée và được sử dụng bến tàu còn lại của cảng này cho đến năm 2052. Tập đoàn Cosco hy vọng chuyển đổi cảng Pirée thành trung tâm chính chuyển hàng Trung Quốc sang đông nam châu Âu, làm cầu nối giữa châu Âu và châu Á.
Hy Lạp đã ký kết một chương trình đầu tư 906 tỉ euro trong khuôn khổ BRI, trở thành mắt xích quan trọng cho « Con đường tơ lụa mới » ở châu Âu. Athens hy vọng đón tiếp 500.000 du khách Trung Quốc trong hai năm tới, so với con số 200.000 của năm 2019. Trong năm nay, Hy Lạp đã cấp « visa vàng » cho 3.400 Trung Quốc, theo chương trình được đưa ra năm 2013 : công dân các nước ngoài châu Âu được cấp visa 5 năm có thể gia hạn, nếu đầu tư ít nhất 250.000 euro vào nhà ở.
Sau chuyến thăm Athens, Tập Cận Bình sẽ đến Brazil dự lễ bế mạc thượng đỉnh BRICS (Nam Phi, Brazil, Trung Quốc, Ấn Độ, Nga).
vi.rfi.fr/chau-a/20191111-tap-can-binh-tham-hy-lap-de-mo-rong-hop-tac-trong-moi-lanh-vuc

Trung Quốc mua cảng Pirée, dân Hy Lạp thất nghiệp

mediaCảng Pirée của Hy Lạp, hiện do Trung Quốc quản lý đến năm 2052, nơi những chuyến tàu container tấp nập đưa hàng đến các nước châu Âu.Reuters
Từ sau khi mua được hải cảng đầu tiên tại châu Âu là Pirée của Hy Lạp, tập đoàn Cosco (China Ocean Shipping Company) của Trung Quốc đã ăn nên làm ra, biến nơi đây thành cửa ngõ để đi vào châu lục. Tuy nhiên, có một điều nghịch lý là tỉ lệ thất nghiệp ở khu vực cảng lại lên đến 80% !
Le Monde mô tả, ở phía tây cảng Pirée, những cần cẩu màu xanh lục và màu cam là chỉ dấu của cảng Drapetsona và Keratsini, những thành phố công nhân bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng kinh tế. Ở các ngõ vào bến cảng, nơi những chiếc tàu chở container chen chúc, ra vào liên tục, nhân viên được đón tiếp bằng những lá cờ đỏ của Trung Quốc.
Đầu cầu châu Âu của « Một vành đai, một con đường »
Ông Du Tăng Cảng (Yu Zenggang), người đứng đầu cơ quan quản lý cảng Pirée khoe : « Năm 2018 là một năm hoàn toàn thành công và thắng lợi. Những thành tựu kinh tế của cảng phù hợp với nền kinh tế Hy Lạp, và các khoản đầu tư trong tương lai của chúng tôi sẽ tạo ra thêm tăng trưởng và nhiều công ăn việc làm mới ».
Năm 2009, sự xuất hiện của tập đoàn hàng hải Trung Quốc Cosco tại Pirée không phải là êm thắm, mà bị các công đoàn kịch liệt phản đối. Nhưng một thập niên sau, hoạt động của các cảng container tăng vọt : khoảng 5 triệu container được chuyển đến cảng Pirée trong năm 2018, so với 1 triệu trong năm 2009. Và tăng trưởng tiếp tục, với tỉ lệ trên 23% trong bốn tháng đầu năm nay.
Bắc Kinh muốn biến Pirée thành một điểm đến chính trong « Con đường tơ lụa mới », giúp Trung Quốc tiêu thụ được hàng hóa tại châu Âu và tăng cường quyền lực mềm. Chừng như họ đã thành công : đa số trao đổi thương mại giữa Trung Quốc và châu Âu từ nay diễn ra ở Hy Lạp. Mỗi ngày, những chiếc xe lửa xuất phát từ cảng đi sang Cộng hòa Séc để đổ hàng sang Đông Âu và Trung Âu, và tàu hàng thì mất vài ngày để đi từ Hy Lạp sang các cảng Bắc Âu.
Nektarios Demenopoulos, phát ngôn viên ban quản lý cảng, khẳng định : « Cảng Pirée trong năm 2019 sẽ vượt qua cảng Valencia của Tây Ban Nha, trở thành hải cảng hàng đầu ở Đại Tây Dương, và thứ tư hoặc thứ năm của châu Âu. Đây là đầu tư có lợi cho người Hy Lạp, hai ngàn việc làm trực tiếp liên quan đến hoạt động cảng đã được tạo ra ».
Ý kiến này không thuyết phục được Giorgos Gogos, tổng thư ký nghiệp đoàn công nhân cảng. Ông nói : « Cosco thành công nhờ giảm giá thành lao động. Những công nhân làm việc tại các bến cảng container đại đa số do các công ty dịch vụ lao động thời vụ tuyển vào, họ ít quan tâm đến việc tôn trọng quyền của người lao động ». Một hợp đồng lao động tập thể đã được ký kết cách đây hai tuần. « Đó là một bước tiến giúp lập ra các quy định về lương tối thiểu, kỳ nghỉ có lương…nhưng tiếc thay lại không áp dụng cho lao động thời vụ ».
Tỉ lệ thất nghiệp lên đến 80%
Vaggelis Mantis đã nếm mùi công việc nặng nhọc ở bến cảng container. Sau một hợp đồng ngắn hạn hai tháng ở công ty Piraeus Container Terminal (PCT), một chi nhánh của Cosco, anh không được gia hạn hợp đồng và không được trợ cấp thất nghiệp, do thời gian đóng góp chưa đủ. Người thanh niên 30 tuổi kể lại trong thời gian làm việc cho PCT, công nhân « thậm chí không có quyền nghỉ một chút để đi vệ sinh, bị buộc phải làm việc một cách hiệu quả nhất, có khi ngất xỉu tại chỗ ».
Tại các địa phương quanh cảng Pirée, việc phát triển của cảng này gây lo ngại. Panagiotis Karagiannakis, phó thị trưởng Perama, than phiền : « Hiện nay chúng tôi chưa nhìn ra được lợi ích nào đáng kể cho thành phố. Người Trung Quốc lập ra các chi nhánh để giao cho nhau những hợp đồng thầu phụ đủ loại, chứ hiếm khi làm việc với các công ty Hy Lạp. Họ hứa sẽ tái thúc đẩy các hoạt động ở những xưởng sửa chữa tàu, nhưng vẫn chưa thấy rục rịch gì cả ».
Tại thị trấn ngoại ô có 25.000 dân bị khủng hoảng kinh tế làm ảnh hưởng này, đảng tân phát-xít Rạng Đông Vàng đã bắt rễ vững chắc, giành được gần 10% số phiếu trong cuộc bầu cử địa phương hồi cuối tháng Năm.
Ở trung tâm thị trấn Perama, chính quyền từ tháng 12/2018 đã phải lập ra bộ phận chuyên phân phối các bữa ăn trưa miễn phí hàng ngày cho khoảng một trăm người nghèo, và một cửa hàng xã hội giúp cho 250 gia đình được mua hàng với giá rẻ.
Vasso, một người thất nghiệp chẳng có thân nhân giúp đỡ và cũng không có trợ cấp, cho biết : « Hồi trước, tôi đến nhận thực phẩm của Rạng Đông Vàng cho. Tôi không có lựa chọn nào, tôi đói ». Bà lo lắng: « Dù người Trung Quốc đầu tư vào cảng Pirée, tôi thấy cuộc sống hàng ngày không khá hơn chút nào. Tôi sống vất vưởng, và vài ngày nữa có thể tôi phải cắt điện thoại và điện vì nợ nần nhiều lắm ».
Giorgos Kollias, nhân viên xã hội phụ trách cửa hàng thực phẩm và bữa cơm miễn phí, là người có thể đánh giá rõ ràng nhất sự tuyệt vọng lớn lao của người dân địa phương. Ông nói : « Nếu không có chúng tôi, rất nhiều người không có gì ăn, phải chịu đói ».
Taksiarchis Karaboikis, 39 tuổi, sống tại Drapetsona gần Perama, hy vọng sẽ được hưởng lợi khi khu vực này phát triển. Người cha có hai con nhỏ, sống với món tiền trợ cấp 200 euro hàng tháng, thở dài : « Từ một năm qua, ngay từ rạng sáng tôi đã ra cảng để tìm kiếm một công việc nho nhỏ, làm công nhật cũng được…Dù là người Trung Quốc hay Hy Lạp đầu tư vào Pirée và vùng phụ cận, tất cả những gì chúng tôi mong muốn là có được một công việc ổn định ».
Sống vất vưởng qua ngày
Hãng tin AFP kể thêm một số trường hợp khác tại Perama, như Pavlos Tassimakis, 51 tuổi, tài xế xe tải thất nghiệp từ 12 năm qua. Cả gia đình gồm hai vợ chồng và năm đứa con cứ mỗi hai tháng nhận được 640 euro trợ cấp cho gia đình đông con, tất nhiên là không đủ sống. Tassimakis thỉnh thoảng tìm được việc làm không khai báo là dọn nhà, được trả 15 euro.
Còn Vassiliki Padeliakou, 62 tuổi, cựu nhân viên hải quan cảng, trong 9 năm qua chỉ có được các hợp đồng ngắn hạn, nên không được trợ cấp thất nghiệp lẫn hưu trí, trưa nào cũng đến nhận phần cơm xã hội. Bà cho biết đã sụt mất 20 kilo, và thổ lộ : « Tôi không biết làm thế nào để sống sót. Tôi sống hay nào hay ngày ấy, với trợ giúp của tòa thị chính, của hàng xóm, hay các chủ quán ăn cho tôi thức ăn bán ế ».
Georges Tzogopoulos, chuyên gia về Trung Quốc của Trung tâm Thông tin Châu Âu nhận định trên Le Monde : « Trung Quốc dòm ngó các cảng và công ty năng lượng ở khắp nơi trên thế giới để mua được giá rẻ, không chỉ vì lợi ích kinh tế mà còn về ảnh hưởng địa chính trị. Nay Hy Lạp lại trao cho Bắc Kinh một hải cảng lớn với giá rất thấp ».
Tập đoàn quốc doanh Trung Quốc nắm 67% vốn của cảng Pirée, và có quyền quản lý các hoạt động vận chuyển container cũng như hành khách cho đến tận năm 2052 !
Cosco không chỉ có hoạt động cảng container. Tập đoàn hàng hải Trung Quốc vốn muốn biến cảng Pirée thành điểm đến hàng đầu của các tàu du lịch châu Âu, đã dự trù một kế hoạch đầu tư 600 triệu euro, gồm : trung tâm thương mại, khách sạn sang trọng, các bến cảng mới đón tàu du lịch, trung tâm hậu cần và kho bãi…
Trong khi chờ đợi, người dân Hy Lạp tại địa phương mòn mỏi đi tìm việc làm với chiếc bụng rỗng : như đã nói ở trên, hầu hết hợp đồng thầu phụ đều được giao cho các công ty Trung Quốc.
vi.rfi.fr/quoc-te/20190703-trung-quoc-mua-cang-piree-dan-hy-lap-that-nghiep

Những “con ngựa thành Troie” của Trung Quốc trong Liên Âu

mediaChủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (T) và thủ tướng Bồ Đào Nha Antonio Costa, tại dinh Queluz, Bồ Đào Nha, ngày 05/12/2018.REUTERS/Rafael Marcha
Trên đường về nước sau thượng đỉnh G20 tại Buenos Aires, Achentina, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã ghé Bồ Đào Nha. Ngày 05/12/2018, ông đã ký với chủ nhà thỏa thuận gắn kết quốc gia Nam Âu này vào mạng lưới Một Vành Đai, Một Con Đường mà Bắc Kinh đang xây dựng.
Với sự tham gia của Bồ Đào Nha, sáng kiến của Trung Quốc được cho là đã chiếm được một lợi thế quan trọng vì đất nước miền tây nam châu Âu này có một vị trí quan trọng trên cả đường biển lẫn đường bộ, cho phép Trung Quốc dễ dàng tỏa ngược lên toàn bộ châu Âu.
Bồ Đào Nha là “chiến lợi phẩm” mới nhất mà Bắc Kinh chính thức giành được trong nỗ lực mở rộng ảnh hưởng tại Liên Hiệp Châu Âu, với việc Lisboa hầu như phớt lờ các mối quan ngại càng lúc càng nhiều tại Bruxelles trước các khoản đầu tư to lớn của Trung Quốc vào các lãnh vực chiến lược của châu Âu như hải cảng, vận tải, năng lượng, công nghệ…, sợ rằng an ninh châu Âu có thể bị tác hại, công nghệ và phát minh của châu Âu bị đánh cắp.
Trong một bài phân tích ngày 08/12/2018 đăng trên trang blog của Atlantic Council, một trong những think tank rất có uy tín tại Hoa Kỳ trong lãnh vực quan hệ quốc tế, Frederick Kempe, chủ tịch trung tâm nghiên cứu này, đã nêu bật một khía cạnh mà cho đến nay ít được chú ý tới: Đó là việc Trung Quốc đã bắt đầu có được năng lực lèo lái một số chính sách của Liên Hiệp Châu Âu đi theo hướng có lợi cho Bắc Kinh, thông qua một số quốc gia thân hữu.
Hy Lạp và Hungary: 2 con ngựa thành Troie đầu đàn của Trung Quốc
Trước tiên hết, theo chuyên gia Kempe, sự hào phóng ngày càng tăng của Trung Quốc đối với một số nước châu Âu gặp khó khăn tài chánh như Hungary và Hy Lạp đã giúp cho Bắc Kinh có ảnh hưởng ngày càng mạnh trên các quyết định của Liên Hiệp Châu Âu mà hai quốc gia này là thành viên.
Ngay từ năm 2011, thủ tướng Hungary Viktor Orban đã tiếp xúc với thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo để tìm hỗ trợ tài chính sau cơn khủng hoảng 2008, mở cho Bắc Kinh một con đường đi vào Liên Âu.
Lý do của ông Orban rất đơn giản : Đó là sự sống còn của Hungary trước nguy cơ vỡ nợ, nhưng lại không muốn vay mượn với điều kiện nghiêm ngặt của các định chế châu Âu. Bắc Kinh đã sẵn sàng cứu vớt Budapest, trong lúc Hungary cũng đã thuyết phục được một số lãnh đạo Trung Âu khác đi theo Bắc Kinh.
Kết quả là cơ chế “16 cộng 1” ra đời, đặt trụ sở ở Budapest, bao gồm Trung Quốc và 16 nước Trung và Đông Âu. Từ đó đến nay cơ chế này đã giúp Trung Quốc có được ảnh hưởng chưa từng thấy trong vùng.
Nhà nghiên cứu đã nêu bật hai ví dụ cụ thể cho thấy thành công mau chóng của Bắc Kinh trong việc tung tiền vào Hungary, biến nước này thành công cụ lèo lái chính sách Liên Hiệp Châu Âu theo hướng có lợi cho Trung Quốc.
Vào tháng 3 năm 2017, trong một động thái hiếm hoi, Hungary đã phá vỡ đồng thuận của châu Âu về nhân quyền, từ chối ký một bức thư chung tố cáo các hành vi của chính quyền Trung Quốc bị cáo buộc là đã tra tấn nhiều luật sư bị bắt giam.
Trước đó, vào tháng 7 năm 2016, cùng với Hy Lạp, một quốc gia Liên Âu khác bị khó khăn và cũng được Bắc Kinh hào phóng mở hầu bao trợ giúp, Hungary cũng đã ngăn chặn việc nêu đích danh Trung Quốc trong một bản thông cáo của Liên Hiệp Châu Âu về phán quyết của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye phủ nhận những đòi hỏi của Bắc Kinh về chủ quyền ở Biển Đông.
Riêng Hy Lạp, vào tháng 6 năm 2017, cũng đã ngăn chặn một tuyên bố của Liên Hiệp Châu Âu tại Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc chỉ trích Trung Quốc vi phạm nhân quyền. Đó là lần đầu tiên mà Liên Hiệp Châu Âu không có tuyên bố chung về nhân quyền Trung Quốc tại định chế nhân quyền hàng đầu của Liên Hiệp Quốc.
Vào lúc tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau tại Achentina để tìm cách tránh không cho chiến tranh thương mại leo thang, trong khi Canada bắt một lãnh đạo cao cấp tập đoàn viễn thông Trung Quốc Hoa Vi ở Vancouver, theo yêu cầu của Mỹ vì tình nghi vi phạm lệnh trừng phạt Iran, Liên Hiệp Châu Âu như đã phải công nhận tư thế mong manh của mình trước cuộc đọ sức giữa hai cường quốc Mỹ-Trung.
Theo chuyên gia Kempe, châu Âu đang phải nhức đầu vì những cú sốc đến từ một nước Mỹ ngày càng khó lường, một Trung Quốc càng lúc càng quyết đoán hơn, và một châu Âu mà nội bộ ngày càng thêm chia rẽ về cách lèo lái giữa hai thế lực đó.
Từ ngày 02 đến 04 tháng 12 vừa rồi, các chuyên gia về chiến lược Âu Mỹ đã tề tựu về Đức tham dự Diễn Đàn Chiến Lược Munich (Munich Strategy Forum), một sự kiện chuẩn bị cho Hội Nghị An Ninh Munich (Munich Security Conference) sắp tới đây.
Bên lề Diễn Đàn, ông Wolfgang Ischinger, chủ tịch Hội Nghị An Ninh Munich đã không tránh khỏi lo ngại: “Trung Quốc đã cho thấy là họ có khả năng phủ quyết các chính sách của Liên Hiêp Châu Âu”. Đối với ông Ischinger, trong lúc các tập đoàn châu Âu hành động vì lợi nhuận thì các tập đoàn Trung Quốc trước sau như một, luôn luôn đại diện quyền lợi của Nhà nước, một điều “có thể trở nên nguy hiểm” cho châu Âu.
Các quan chức châu Âu thừa nhận là Trung Quốc đã thực hiện quyền phủ quyết họ giành được trên những chính sách cần sự đồng thuận.
Mối quan ngại lại càng tăng do việc ảnh hưởng của Trung Quốc tăng vọt ngoài dự kiến của mọi người, song song với đà phình lên nhanh chóng của đầu tư Trung Quốc. Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào châu Âu năm 2017 đã lên đến 30 tỷ đô la, so với vỏn vẹn 700 triệu trước khi nổ ra cuộc khủng hoảng tài chánh năm 2008.
‘Chiến tranh chính trị’
Một báo cáo của hai trung tâm tham vấn Đức, GPPI và viện nghiên cứu về Trung Quốc Mercator Institute for China Studies, đã thấy rằng Bắc Kinh đã lợi dụng cơ chế thông thoáng của châu Âu và “nhanh chóng gia tăng nỗ lực gây ảnh hưởng chính trị ở châu Âu”.
Theo bản báo cáo, một số người gọi hành động của Trung Quốc là một hình thức tiến hành ‘chiến tranh chính trị’, tức là sử dụng những công cụ phi quân sự, công khai và bí mật, để tác động lên các thành phần ưu tú trong các lãnh vực kinh tế, chính trị, giới nghiên cứu và công luận ở châu Âu.
Qua những nỗ lực này, Trung Quốc vừa làm yếu đi sự đoàn kết của châu Âu cũng như sức thu hút của Mỹ, vừa cải thiện hình ảnh của mình trong tư cách một phương án có thể thay thế mô hình tự do dân chủ.
Căng thẳng ngày càng tăng giữa Mỹ và Trung Quốc tạo cơ may mới cho châu Âu xuất hàng sang Trung Quốc, nhưng đồng thời Trung Quốc cũng gia tăng mạnh mẽ việc xuất khẩu và đầu tư sang châu Âu bù đắp cho thị trường bị mất ở Mỹ.
Trong sáu tháng đầu năm nay; những thương vụ Trung Quốc thâu tóm các công ty châu Âu đã cao hơn 9 lần số vụ ở Bắc Mỹ, đạt trị giá 20 tỷ đô la (so với 2,5 tỷ), trong lúc đầu tư Trung Quốc vào châu Âu cũng 6 lần cao hơn là vào Mỹ, đạt mức 12 tỷ đô la (so với 2 tỷ ở Mỹ).
Ngoài ra, một thỏa thuận thương mại mới Mỹ-Trung có thể tác hại đến châu Âu trong bối cảnh Trung Quốc có thể chỉ trong nhấp nháy quyết định thay thế sản phẩm châu Âu bằng hàng hóa Mỹ vì lý do chính trị, điều rất dễ vì kinh tế Trung Quốc không phải là một nền kinh tế tự do.
Khả năng tranh chấp Mỹ - Trung leo thang cũng làm đau đầu các chuyên gia châu Âu, không biết nên chọn phía nào, hay lèo lái ra sao đặc biệt đối với các quốc gia và ngành công nghiệp có nhiều vốn liếng ở Trung Quốc.
Một số quan chức châu Âu đã nói đến sự cần thiết phải có quyền “tự chủ chiến lược” trước các hành động của Mỹ trừng phạt các thực thể nước ngoài trong hồ sơ Iran cũng như phát biểu của ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuần này tại Bruxelles đặt lại vấn đề chủ nghĩa đa phương và Liên Hiệp Châu Âu. Thế nhưng cácquan chức này cùnglúc còn quan ngại hơn về cái được gọi là “chiến tranh chính trị” của Trung Quốc nhằm gây ảnh hưởng kinh tế, tài chính, và cả ngoại giao.
Liên Hiệp Châu Âu hiện chưa áp dụng biện pháp giới hạn đầu tư nước ngoài theo kiểu ủy ban về đầu tư ngoại quốc của Mỹ CFIUS, một ủy ban liên ngành phụ trách việc xem xét tác động của đầu tư ngoại quốc trên an ninh quốc gia. Tuy vậy, trong tháng này, châu Âu đã thông qua một văn kiện thiết lập một kế hoạch chưa từng thấy, dù không ràng buộc, nhắm vào hình thức đầu tư “trấn lột” của Trung Quốc.
Nước Đức chẳng hạn, trong tuần qua đã tập trung chú ý đến vấn đề công ty Kuka Robotics, đã trở thành ví dụ điển hình của hiểm họa bán công nghệ cao cho Trung Quốc. Chuyên sản xuất robot công nghiệp, Kuka từng là một trong những công ty sáng tạo hàng đầu trong nền kinh tế thế kỷ 21 này của Đức, cho đến khi nó bị công ty Midea của Trung Quốc thâu tóm vào năm 2016.
Mới vào tháng trước, Midea đã nuốt hẳn lời bảo đảm trước đây là không thay đổi vị chủ tịch lâu đời rất được tôn trọng của Kuka, đánh dấu việc Trung Quốc hoàn toàn thâu tóm ngành công nghệ robot cực kỳ tiên tiến đó.
Bắc Kinh vẫn kiên trì thúc đẩy chiến lược ‘chia để trị’ tại châu Âu
Châu Âu ngày càng đề cao cảnh giác, Trung Quốc vẫn kiên trì thực hiện chiến lược, lợi dụng sự chia rẽ trong nội Liên Hiệp Châu Âu, căng thẳng thương mại Mỹ - Châu Âu, và nhu cầu đầu tư khẩn cấp của các quốc gia miền nam và đông châu Âu.
Bằng chứng rõ rệt nhất là chuyến viếng thăm đầu tiên cấp Nhà nước của ông Tập Cận Bình tại Tây Ban Nha và nhất là Bồ Đào Nha, sau thượng đỉnh G20.
Trung Quốc đã từng đầu tư 12 tỷ đô la vào một loạt đề án ở Bồ Đào Nha, từ năng lượng, giao thông, bảo hiểm, đến dịch vụ tài chính, truyền thông. Trong chuyến thăm của ông Tập, hai bên đã đào sâu thêm quan hệ đối tác kinh tế, với việc Lisboa đồng ý tham gia Con Đường Tơ Lụa Mới với hy vọng thu hút đầu tư Trung Quốc vào hạ tầng cơ sở và năng lượng Bồ Đào Nha. Trung Quốc chuẩn bị nắm đa số vốn của tập đoàn điện lực Bồ Đào Nha EDP, doanh nghiệp lớn nhất nước này, đồng thời là một nhà cung cấp năng lượng chủ chốt của châu Âu
Trong phần kết luận, ông Kempe nhận thấy, tóm lại, trong những ngày qua, thị trường thế giới và truyền thông chỉ tập trung trên đàm phán thương mại Trump-Tập, mà bỏ lỡ câu chuyện đáng chú ý : Khả năng Trung Quốc thay thế vào chỗ, hay ít ra là thu hẹp ảnh hưởng của Mỹ ở châu Âu.
http://vi.rfi.fr/chau-a/20181211-nhung-“con-ngua-thanh-troie”-cua-trung-quoc-trong-lien-hiep-chau-au-hay-trung-quoc-l

dinsdag 26 maart 2019

Con Đường Tơ Lụa gập ghềnh của Trung Quốc ở Pháp + Ba lãnh đạo châu Âu họp với chủ tịch Trung Quốc tại Paris

Con Đường Tơ Lụa gập ghềnh của Trung Quốc ở Pháp

mediaTổng thống Pháp Macron (P) đón tiếp chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Binh tại Villa Kérylos, Beaulieu-sur-Mer, gần Nice , miền nam Pháp, tối 24/03/2019.REUTERS/Jean-Paul Pelissier
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đặt chân đến Pháp từ hôm qua, 24/03/2019, sau chuyến thăm nước Ý, nơi mà sáng kiến Một Vành Đai Một Con Đường của ông - tên tắt tiếng Anh là BRI – đã gặt hái nhiều kết quả. Tuy nhiên, theo giới quan sát, nhân 3 ngày công du Pháp, chính thức khởi sự hôm 25/03, sáng kiến còn được gọi là Con Đường Tơ Lụa Mới có rất nhiều khả năng không được đón tiếp thuận lợi do thái độ nghi kỵ của Pháp.
Trên danh nghĩa, sáng kiến của Trung Quốc về việc xây dựng cả một hệ thống hạ tầng cơ sở, đường sắt, đường biển nối liền các quốc gia từ Á sang Âu sẽ thúc đẩy giao thương và hợp tác có lợi cho tất cả các nước. Thế nhưng đối với Pháp cũng như là nhiều thành viên Liên Hiệp Châu Âu, đây là những con đường trên thực tế không phải là hai chiều như Bắc Kinh luôn phô trương, mà chủ yếu phục vụ cho lợi ích của Trung Quốc.
Quan điểm rất dè dặt của Paris về Con Đường Tơ Lụa Mới
Ngay từ trước lúc chủ tịch Trung Quốc đặt chân xuống Pháp, Paris đã liên tiếp tung ra nhiều tín hiệu, nêu rõ quan điểm dè dặt của Pháp đối với sáng kiến của ông Tập Cận Bình.
Nhân chuyến viếng thăm Nairobi, thủ đô xứ Kenya ở châu Phi hôm 13/03/2019, dù không nêu đích danh, nhưng tổng thống Pháp Emmanuel Macron như đã gởi một thông điệp đến Trung Quốc, vốn hiện diện mạnh mẽ ở Châu Phi, khi nhắc đến « những con đường tơ lụa » trong lịch sử vốn không hề là những con đường một chiều.
Tổng thống Pháp đã nói nguyên văn : « Các con đường tơ lụa là những con đường được Marco Polo mở ra và đã hoạt động hai chiều ».
Ngoại trưởng Pháp Jean Yves Le Drian thì nói thẳng hơn một chút. Trên kênh truyền hình Pháp BFMTV hôm thứ Sáu 22/03 vừa qua, ông đã xác định rằng « Nếu cần nói về một Con Đường Tơ Lụa Mới, thì đó phải là một con đường đi theo cả hai chiều ».
Trong bối cảnh đó, giới phân tích cho rằng trong các cuộc tiếp xúc với ông Tập Cận Bình nhân dịp ông thăm Pháp, tổng thống Macron sẽ nhấn mạnh trên yếu tố « hỗ tương » trong vấn đề tiếp cận thị trường Trung Quốc, cho đến nay vẫn còn khép kín đối với phương Tây.
Theo hãng tin Pháp AFP, một điểm khác cũng sẽ được ông Macron nêu lên là quan ngại của Pháp và châu Âu trước các đòi hỏi từ phía Bắc Kinh, buộc các công ty xí nghiệp nước ngoài phải chuyển giao công nghệ thiết yếu nếu muốn đầu tư vào Trung Quốc.
Con Đường Tơ Lụa vận hành với hơn 90% sản phẩm Trung Quốc
Đối với giới chuyên gia Pháp, việc Paris cũng như một số nước châu Âu dè dặt trước dự án Một Vành Đai Một Con Đường của Trung Quốc không phải là không có cơ sở.
Trả lời RFI, chuyên gia Pháp Sophie Boisseau du Rocher thuộc Viện Nghiên Cứu Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRI, tác giả quyển biên khảo « Trung Quốc l(v)à thế giới - La Chine e(s)t le monde » giải thích:
« Các con đường tơ lụa hoạt động với hơn 90% là sản phẩm Trung Quốc, sản phẩm tài chính, hạ tầng cơ sở v.v… Và đó hoàn toàn không phải là đề án hai bên cùng có lợi mà Trung Quốc rao bán cho chúng ta. Không thể mở ra các con đường tơ lụa đó ở Châu Âu trong những điều kiện như vậy.
Do đó, vấn đề quan trọng hiện nay là phải thuyết phục ông Tập Cận Bình và ê kíp của ông ấy rằng họ cần xem xét lại “bài bản”của họ, sao cho Châu Âu không bị thiệt khi thực hiện dự án các con đường tơ lụa, mà ngược lại có thể đóng góp đầy đủ vào sáng kiến đó, tức là làm sao điều chỉnh lại phần nào sự mất cân đối được nêu lên. »
Yêu cầu Bắc Kinh “sửa bài”, theo nữ chuyên gia Pháp, rất cần thiết vì một trong những mục tiêu của các con đường tơ lụa mới đó là tiếp cận châu Âu để thụ hưởng công nghệ học tiên tiến của châu Âu:
« Điều mà Trung Quốc quan tâm là trở thành cường quốc số 1 thế giới, có năng lực áp đặt công nghệ học của họ, những phát minh sáng chế của họ, các tiêu chuẩn của họ trên phần còn lại của thế giới, như Mỹ có lúc đã từng làm.
Châu Âu là một địa bàn có công nghệ học và phát minh sáng chế cao cấp, cho nên Trung Quốc rất quan tâm, không chỉ để thâu tóm công nghệ học mà còn để tạo ra những loại công nghệ mà họ sẽ áp đặt cho chúng ta về sau. »
Vai trò của Pháp
Theo chuyên gia Valérie Niquet, thuộc trung tâm nghiên cứu chiến lược FRS, trả lời RFI, thì vẫn còn thời gian để Pháp và châu Âu xoay chuyển tình thế, với một Trung Quốc sẵn sàng thương lượng hơn trước đây:
« Trung Quốc bị tác hại từ cuộc chiến thương mại với Mỹ và Donald Trump nhiều hơn là họ thừa nhận. Tăng trưởng của Trung Quốc tiếp tục chậm lại, cho nên họ cần đến châu Âu và Pháp. Paris đóng một vai trò đặc biệt quan trọng từ khi có Brexit, do việc Pháp đã trở thành một động lực của Liên Hiệp Châu Âu.
Trung Quốc hy vọng có được hậu thuẫn của Pháp, hay ít ra đảo ngược tình thế hiện nay vì ở Bắc Kinh, giới lãnh đạo đã cảm nhận được là hình ảnh một Trung Quốc oai phong, có thể mang lại giải pháp cho mọi cuộc khủng hoảng kinh tế mà thế giới kinh qua, đã bị sứt mẻ nhiều, và chủ đề nóng hiện nay là yêu cầu Bắc Kinh có qua có lại, mở cửa thị trường, điều mà cho đến bây giờ Trung Quốc không muốn đáp ứng cho các tác nhân Pháp. »
Tuy nhiên, cuộc đọ sức Mỹ-Trung hiện nay có thể tác động ngược lại đối với Châu Âu. Chuyên gia Emmanuel Dubois de Prisque, thuộc tạp chí Monde Chinois - Nouvelle Asie phân tích :
« Cách đây không lâu Trung Quốc đã thông qua một văn kiện để đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc được dễ dàng hơn, cho nên tôi nghĩ là thỏa thuận về đầu tư có cơ may tiến triển.
Tuy nhiên đối với Trung Quốc, khả năng nhượng bộ, dễ dãi đối với châu Âu sẽ rất tế nhị, mặc dù họ đã sẵn sàng nhượng bộ nhiều đối với Mỹ.
Đứng về góc độ thương mại quốc tế, Trung Quốc thiên về việc nhượng bộ Mỹ, vì Donald Trump, vì sự lệ thuộc rất quan trọng của Trung Quốc vào công nghệ học Mỹ. Người ta đã thấy chuyện gì đã xẩy ra với ZTE cách đây vài tháng. Tập đoàn viễn thông Trung Quốc tương đương với Hoa Vi này, chút nữa là biến mất do trừng phạt của Mỹ.
Cho nên ngày nay người ta thấy rõ là Trung Quốc rất lo ngại về những gì có thể xẩy ra ở phía Mỹ hơn là từ phíachâu Âu, và sẵn sàng nhượng bộ nhiều hơn đối với Mỹ hơn là với châu Âu. »
Đây có thể là một lý do khiến tổng thống Pháp kêu gọi đến thủ tướng Đức Angela Merkel và chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Jean Claude Juncker, mời hai người đến Paris cùng gặp chủ tịch Trung Quốc vào thứ Ba, 26/03.
http://vi.rfi.fr/chau-a/20190325-con-duong-to-lua-gap-ghenh-o-phap

Ba lãnh đạo châu Âu họp với chủ tịch Trung Quốc tại Paris

mediaTừ phải sang: Thủ tướng Đức Angela Merkel, tổng thống Pháp Emmanuel Macron, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và chủ tịch UBCA Jean-Claude Juncker tại điện Elysée Palace, Paris, 26/03/2019.REUTERS/Philippe Wojazer
Hôm nay, 26/03/2019, ba lãnh đạo quan trọng nhất của châu Âu, tổng thống Pháp Emmanuel Macron, thủ tướng Đức Angela Merkel và chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Jean-Claude Juncker họp với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Paris.
Với chủ trương xây dựng một đối tác mạnh giữa châu Âu với Trung Quốc dựa trên « những cơ sở rõ ràng, nghiêm ngặt và đầy tham vọng », tổng thống Macron đã quyết định mời thủ tướng Merkel và ông Juncker đến điện Elysée để tiếp chủ tịch Tập Cận Bình.
Theo nhận định của hãng tin AFP, cuộc gặp hôm nay là nhằm hai mục tiêu. Thứ nhất : chứng tỏ Liên Hiệp Châu Âu là một đối tác đáng tin cậy để thuyết phục Bắc Kinh thực hiện những tham vọng của họ theo đúng các nguyên tắc của chủ nghĩa đa phương. Thứ hai : đoàn kết châu Âu thành một khối để đối đầu với Trung Quốc, một quốc gia mà kể từ nay Ủy Ban Châu Âu xem là một « đối thủ mang tính hệ thống ».
Liên Hiệp Châu Âu hiện bị chia rẽ trước những dự án đầy tham vọng của Trung Quốc trong khuôn khổ sáng kiến « Những con đường tơ lụa mới », do ông Tập Cận Bình khởi xướng. Nhiều nước đã bị lôi kéo vào các dự án này, mà gần đây nhất là nước Ý, vừa ký một biên bản ghi nhớ với Trung Quốc nhân chuyến thăm của chủ tịch Tập Cận Bình.
Trung Quốc mua 300 chiếc Airbus
Hôm qua, nhân chuyến viếng thăm Pháp của chủ tịch Trung Quốc, lãnh đạo của hai nước đã chứng kiến lễ ký kết hợp đồng giữa công ty Nhà nước Trung Quốc CASC (China Supplies Holding Company) với tập đoàn châu Âu Airbus, mua 290 chiếc Airbus A320 và 10 chiếc A350, trị giá tổng cộng 35 tỉ đôla. Đây là hợp đồng quan trọng hơn dự kiến, bởi vì vào tháng 01/2018, công ty CASA đã dự trù chỉ mua 184 chiếc Airbus.
Hai nước cũng đã ký nhiều hiệp định khác, trong đó có hiệp định về việc công ty Điện lực Quốc gia Pháp (EDF) và một đối tác Trung Quốc hợp tác xây các nhà máy điện gió trên biển. Paris và Bắc Kinh còn thông báo các thỏa thuận hợp tác trong những lĩnh vực chống biến đổi khí hậu, không gian và văn hóa.
Bên cạnh các hiệp định nói trên, hôm qua, tổng thống Macron và chủ tịch Tập Cận Bình đều bày tỏ quyết tâm bảo vệ chủ nghĩa đa phương, mà hiện đang bị tổng thống Mỹ Donald Trump làm suy yếu. Tổng thống Pháp nhấn mạnh : « Sẽ không một quốc gia nào, dù mạnh đến đâu, thắng cuộc, nếu cơ chế đa phương bị tan vỡ ».
http://vi.rfi.fr/chau-a/20190326-ba-lanh-dao-chau-au-hop-voi-chu-tich-trung-quoc-tai-paris

vrijdag 28 september 2018

Liên Hiệp Châu Âu đề ra chiến lược cạnh tranh với Con Đường Tơ Lụa Trung Quốc, mang tên « Chiến lược kết nối châu Á - Asia Connectivity Strategy »


LHCA đề ra chiến lược cạnh tranh với Con Đường Tơ Lụa Trung Quốc


mediaCờ trước trụ sở Ngân hàng Trung ương Châu Âu tại Frankfurt, Đức. Ảnh 26/04/2018.REUTERS/Kai Pfaffenbach
Vào lúc thái độ nghi ngờ đối với đề án Con Đường Tơ Lụa mới của Trung Quốc ngày càng tăng, Liên Hiệp Châu Âu chuẩn bị đưa ra một dự án thay thế cho vùng Châu Á, được quảng bá là không khiến cho các nước tham gia bị ngập đầu trong những khoản nợ mà họ không thể trả. Theo tiết lộ của hãng tin Pháp AFP ngày 26/09/2018, kế hoạch này sẽ được các nước châu Âu ký trong những ngày sắp tới cho kịp hội nghị thượng đỉnh Á - Âu mở ra vào tháng 10 tới đây.
Mang tên « Chiến lược kết nối châu Á - Asia Connectivity Strategy », dự án này nhằm mục tiêu cải thiện màng lưới năng lượng, giao thông vận tải, thông tin liên lạc bằng kỹ thuật số, đồng thời cổ vũ cho việc bảo vệ môi trường và tôn trọng chuẩn mực lao động.
Bruxelles nhấn mạnh là mô hình châu Âu không nhằm đáp trả bất kỳ một ai, nhưng giới quan sát đều gắn liền việc đề xuất chiến lược này với việc Con Đường Tơ Lụa Mới của Trung Quốc, với hạ tầng cơ sở, đường xá, cảng biển, tuyến xe lửa được xây khắp thế giới, sử dụng hàng tỷ đô la tiền vay Trung Quốc, đang mất dần hào quang.
Lãnh đạo ngành ngoại giao Châu Âu Federica Mogherini, cho biết là các cuộc thảo luận đã mất hàng tháng trời với một số quốc gia Châu Á « chú ý đến cách làm của Châu Âu ». Trả lời báo chí, bà Mogherini xác định rằng mục đích của châu Âu là tạo công việc làm, tăng trưởng, sao cho có lợi cho các cộng đồng tại chỗ. Bà nói thêm: « Tôi không muốn nói là điều đó có khác với đề nghị của ai khác hay không, nhưng đó là đề nghị của chúng tôi. »
Theo ghi nhận của AFP, chiến lược châu Á mới này được đưa ra sau khi chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Jean-Claude Juncker kêu gọi Liên Hiệp Châu Âu có một chính sách ngoại giao mạnh mẽ hơn, đẩy mạnh kinh tế của khối, đối mặt không chỉ với chủ trương « Nước Mỹ Trên Hết » của tổng thống Donald Trump, mà cả với sự can dự của Trung Quốc ở Châu Phi cũng như Châu Á.
Maaike Okano-Heijmans, một chuyên gia về quan hệ Á-Âu thuộc viện Clingendael Institute (Hà Lan), đánh giá đây là bước đi « rất quan trọng » sau khi Châu Âu bị chỉ trích là quá chậm chạp trong việc đối phó với quyền lực mềm của Trung Quốc, thời gian qua.
Trả lời AFP, chuyên gia này cho rằng: « Chúng ta không thể tố cáo Liên Hiệp Châu Âu là không có tầm nhìn nữa. Thách thức bây giờ là làm thế nào là biến nó thành một cái gì có thực chất mà một số quốc gia có thể chọn lựa. Bởi vì một kế hoạch như vậy đòi hỏi rất nhiều tiền, mà không ai có thể cạnh tranh với tiền của Trung Quốc »
Vào thượng tuần tháng 9, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói là thương mại của Trung Quốc với các nước tham gia Con Đường Tơ Lụa mới đã vượt mức 5 ngàn tỷ đô la, trong đó có hơn 60 tỷ đầu tư trực tiếp.
Thế nhưng, một số nước đã bắt đầu tự hỏi là những ràng buộc gắn với các món tiền phải chăng đang biến tiền vay thành gánh nặng hơn là thuận lợi ?
Chiến lược đề nghị nhấn mạnh trên những « chuẩn mực cao về môi trường và lao động », và tính chất vừa phải về mặt tài chính của các dự án hạ tầng cơ sở.
Theo AFP, lời nhấn mạnh đó rõ ràng là nhắm vào Con Đường Tơ Lụa của Trung Quốc, đang bị cho là đã tạo ra bẫy nợ đối với những nước tin vào sự hào phóng của Trung Quốc.
Nỗi lo ngại này có vẻ có cơ sở khi vào năm ngoái, 2017, Sri Lanka đã phải cho Trung Quốc thuê trong 99 năm cảng chiến lược của mình vì không trả nổi khoản nợ 1,4 tỷ đô la cho dự án. Tháng 8 vừa qua, đến lượt Malaysia tuyên bố ngưng 3 dự án mà Bắc Kinh tài trợ, trong đó có đề án đường xe lửa trị giá 20 tỷ đô la. Còn Pakistan, cho đến gần đây còn rất hứng thú đón nhận tiền Trung Quốc, nay đã cam kết minh bạch hơn nữa trước dư luận lo ngại khả năng không trả được nợ.
http://vi.rfi.fr/chau-a/20180926-lhca-de-ra-chien-luoc-canh-tranh-voi-con-duong-to-lua-trung-quoc-ok

zaterdag 9 april 2016

Uzbekistan, Con đường Tơ lụa và Liên Xô

Uzbekistan, Con đường Tơ lụa và Liên Xô

  • 7 tháng 4 2016
Image copyright catrionagray.co.uk
Những hồ nước nằm phía dưới ngôi trường Hồi giáo mới nguyên ở quảng trường Lyab-i Hauz lát đá xanh ở Bukhara thật tĩnh lặng.
Những người đàn ông mặc áo chẽn dài đang bán trà dạo từ những chiếc bình bạc bên trong quán trà phía bên kia đường.
Những con đường nhỏ chạy về phía những tòa tháp bốn cửa bao quanh trung tâm thị trấn, nơi những người bán hàng bán áo khoác thêu, gia vị sấy khô và giày da.
Đó là tất cả những gì mà tôi hình dung ra về những thành thị trên Con đường Tơ lụa ở vùng đồng cỏ Trung Á.

Hai đất nước Uzbekistan

“Đi nào,” Vladimir Kim chớp mắt. “Tôi sẽ cho chị thấy Bukhara thật sự.”
Và nhờ đó, về sau tôi đã được biết là có hai đất nước Uzbekistan khác nhau.
Image copyright bbc
Uzbekistan với những thành phố được phục chế tỉ mỉ như Bukhara và Samarkand – nơi các ngôi nhà của các thương gia vào thế kỷ 19 được biến thành các khách sạn dễ thương và các phòng khách cẩm thạch được biến thành phòng ăn sáng, là Uzbekistan mà du khách được đưa đến thăm trong các tour.
Đây cũng là một Uzbekistan với các trung tâm đô thị được gìn giữ, gợi nhắc đến thời vùng đất rộng lớn và khô cằn này từng là một trong những trung tâm tài chính và tri thức của thế giới Hồi giáo trung cổ.
Và có một đất nước Uzbekistan khác mà chỉ người dân biết – một đất nước nằm ngoài Con đường Tơ lụa.
Khi Kim, người hướng dẫn nói tiếng Anh duy nhất trong đoàn khách tham quan Con đường Tơ lụa của tôi, nhận ra rằng tôi là du khách nói tiếng Anh duy nhất trong đoàn (những người còn lại hoặc là người Pháp hoặc là người Ý), anh quyết định điều chỉnh chương trình thăm thú.
Image copyright catrionagray.co.uk
Phía sau những trường học và những thánh đường Hồi giáo được bảo quản của Bukhara thời Con đường Tơ lụa, Kim chỉ cho tôi thấy một thành phố khác của thời Xô viết nay đã bị lãng quên – dấu vết còn lại của giai đoạn 67 năm Uzbekistan thuộc một phần của Liên Xô.
Anh cũng đưa tôi đến một khu chợ địa phương phía sau tường thành nơi những người phụ nữ đứng tuổi bán bánh mì có đóng dấu hiệu đặc trưng Bukhara (mỗi tỉnh ở nước này đều có một thiết kế đóng dấu riêng) và là nơi những cô gái trẻ đến mua những bộ váy áo cô dâu may bằng vải nhung.

‘Dành tất cả cho đám cưới’

Tôi ngạc nhiên về giá cả của những chiếc váy áo này: 850.000 som, gần bằng một tháng lương của công nhân bình thường. Tôi tự hỏi liệu có phải người bán đang 'hét giá' đối với du khách như tôi hay không.
“Ở đây mọi người chi tiêu không tiếc tiền cho đám cưới,” Kim giải thích. Những thiệp mời được in hay viết tay trên những tờ giấy được làm thủ công. Tiền dành dụm được, người ta bỏ ra để mua trang phục và thức ăn.
Ở đây cũng như ở nhiều quốc gia khác có dân số từng theo đời sống du mục, lòng hiếu khách đối với người lạ là đức tính cao quý nhất và nếu như anh không đãi đằng mọi người trong làng ăn uống no say thì anh sẽ cảm thấy rất mất mặt.
Trong khi những người còn lại trong nhóm du khách vào một nhà hàng ở gần Lyab-i Hauz, Kim dẫn tôi đi qua chợ, nơi người ta bày bán khăn choàng cổ bằng lụa và những chiếc túi xách nhái hàng hiệu.
Những người phụ nữ đầu đội những khay bánh samsa nhồi bí ngô (loại bánh samosa của vùng Trung Á) lắc lư và những túi nylong đựng bắp rang đang lách mình đi trong chợ.

Hỗn loạn, sôi động và hiếu khách

Tôi thấy thích một chiếc khăn quàng cổ có viền những đồng tiền mà một người phụ nữ đeo trên mặt.
Tôi hỏi bằng tiếng Nga ngắt quãng (tiếng Nga vẫn là ngôn ngữ được sử dụng ở khu vực này) rằng tôi có thể mua nó ở đâu.
Cô búng ngón tay và nói bằng thứ tiếng pha trộn giữa tiếng Nga và tiếng Uzbekistan. Không thể nào hiểu lầm ý cô muốn nói được: “Hãy đi theo tôi.”
Hai phút sau, chúng tôi đã đứng trước một quầy hàng làm bằng thiếc gợn sóng với những tấm vải lụa có đồng tiền kêu lách cách uốn cong dưới trần nhà.
Tôi hỏi Kim có phải cô ấy làm việc ở đây không. “Không,” anh ấy trả lời. “Cô ta chỉ muốn giúp anh. Thế thôi.”
Ở trung tâm lịch sử của Bukhara, nơi thu hút khách du lịch của thành phố, thương mại chính là yếu tố cốt lõi trong giao tiếp xã hội.
Image copyright catrionagray.co.uk
Nhưng ở đây, chỉ cách các trường học Hồi giáo Trung cổ vài phút đi bộ, bầu không khí vui tươi, nhộn nhịp bao trùm. Không hề bị hạn chế bởi những quy cách của một khu chợ dành cho du khách, nơi đây hỗn loạn, sôi động và hiếu khách đáng kinh ngạc.
Ở bên ngoài một hàng ăn nằm chính giữa khu chợ, chúng tôi bị hấp dẫn bởi mùi thơm của món cơm thịt cừu đang sôi liu riu nên bước vào trong ăn tối.
Một gia đình Uzbekistan mang theo một thùng carton lớn chứa những chiếc kính Ray-Bans hàng nhái chặn tôi lại.
Họ nói với tôi rằng tôi là người Mỹ đầu tiên mà họ đã từng gặp (mặc dù họ đã nhìn thấy nhiều người Mỹ trên TV) và cứ một hai nói tôi phải lấy một cặp kính mát làm quà. Tôi cố gắng từ chối một cách lịch sự nhưng không được.

Thành cổ Samarkand

Tôi tiếp tục trải nghiệm hai mặt của đất nước Uzbekistan trong suốt cuộc hành trình.
Image copyright Tim Johnson
Image copyright Jill Potter
Vào những buổi sáng, tôi khám phá Con đường Tơ lụa cùng với nhóm. Chúng tôi đi thăm không chỉ Bukhara mà còn các thành phố khác như thành cổ Samarkand.
Ở đây, tôi đã chụp ảnh Registan, quảng trường trung tâm tráng lệ của thành phố Samarkand cổ.
Mỗi tòa nhà tòa nhà được phục chế với những bức tranh khảm màu xanh hiện đại hoàn thiện đến mức khó mà biết được chỗ nào thuộc về quá khứ và chỗ nào thuộc về hiện tại.
Tôi đã đến thăm đài quan sát Ulug Bey, nơi mà một trong những nhà khoa học nổi tiếng nhất trong thế giới Hồi giáo đã làm ra một trong những bảng danh mục các ngôi sao hay nhất trong lịch sử trí thức nhân loại với một chiếc kính lục phân dài 35 mét dùng để đo vị trí của các ngôi sao thay vì dùng kính viễn vọng.
Ở đó, tôi đã ngồi trên những chồng thảm cao chất ngất, bụi bặm để ăn những miếng bánh baklava rưới đẫm mật ong và uống món trà bạch đậu khấu.
Image copyright none
Image copyright none

Dấu ấn Xô viết

Thế rồi theo dẫn dắt của Kim, chúng tôi lại đi vào một đất nước khác, nơi mà chúng tôi chén những đĩa cơm thịt ngựa to khủng khiếp được bày ra cùng với trứng luộc và những con chim cút nhồi thịt băm.
Chúng tôi đã đổi tiền (Uzbekistan có thị trường tiền tệ chợ đen rất lớn) trong những con hẻm nhỏ hoặc trong những tiệm bán rượu ở thủ đô Tashkent.
Chúng tôi đến những quán rượu kiểu Xô viết, nơi chúng tôi đã nốc hết ngụm này đến ngụm khác một loại rượu mà người Uzbekistan nói trại đi là okchai, có nghĩa là ‘trà trắng’ nhưng thật ra là rượu vodka.
Chúng tôi gọi món mì lagman rưới đặc mỡ cừu và thêm chút hạt tiêu để mang theo ăn trên xe lửa vào buổi tối. Chúng tôi mua các loại gia vị đặc trưng được người bán gói lại trong những tờ báo Nga cũ kỹ.
Đó không phải là những thứ lý tưởng mà Tổng thống Islam Karimov của nước này - một nhân vật độc tài gây tranh cãi mà người dân địa phương thận trọng gọi là "vị tổng thống đầu tiên và cuối cùng của chúng tôi" - muốn du khách được chứng kiến.
Image copyright GAZETA.UZ
Image caption Trung tâm thương mại ở thủ đô Tashkent của Uzbekistan
Image copyright mytashkent.uz
Image caption Tượng đài phi hành gia Gagarin, người đầu tiên bay vào vũ trụ, là một trong những hình ảnh phản ánh thành tựu đạt được trong thời kỳ Liên bang Xô viết
Ở một đất nước trống trải nhưng thích chè chén như Uzbekistan, chúng tôi dành đêm cuối cùng để đến ở tại Tashken Shodlik Palace Hotel – một khách sạn theo phong cách Xô viết.
Sau khi nhìn phòng sauna âm u trông giống như một cái nhà kho bỏ hoang, tôi gọi một chai được quảng cáo là ‘sâm banh của Uzbekistan’ từ thực đơn phục vụ phòng. Tuy nhiên, nhân viên khách sạn từ chối phục vụ.
“Hãy xuống dưới nhà,” nhân viên lễ tân nói. “Chúng tôi đang rất bận.”
Tôi gặp lại Kim. Và ở đó, tại quán bar Hemingway Bar của khách sạn (mà có rất nhiều quán bar ở đây mang cái tên đó), tôi gọi một ly đồ uống dường như là loại okchai nhưng lại đắt đến không ngờ, giá 15.000 som.
Hoá ra là rượu được đem ra nguyên chai.
Kim cười. “Đây là chuyện thường,” anh nói.
Chúng tôi nâng cốc, chúc bằng tiếng Nga và uống đến cạn chai.
Bản tiếng Anh bài này đã đăng trên BBC Travel.

Tin liên quan