Một buổi sáng trong chuyến công tác Nam Phi năm 1992, ông Lý Quang Diệu nhận tin dữ rằng con trai là Lý Hiển Long mắc bệnh ung thư.
Ngày đó, ông Lý Quang Diệu là Bộ trưởng Cao cấp Singapore còn ông Lý Hiển Long đảm nhận vị trí Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp. “Long nói với tôi kết quả sinh thiết cho thấy nó bị ung thư hạch bạch huyết (lymphoma). Đó là lần đầu tiên chúng tôi nghe đến căn bệnh này”, ông Diệu kể lại với tờ Straits Times năm 1993. “Cả hai chúng tôi đều sốc”.
3 tuần trước chuyến công tác đến Nam Phi của cha, Lý Hiển Long bị ra máu rồi phát hiện có 3 polyp nhỏ trong trực tràng. Ban đầu các bác sĩ cho rằng 3 khối polyp lành tính và có thể phẫu thuật sau, cuối cùng đó lại là ung thư hạch ác tính. Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long.Nghe tin dữ, gia đình nhà họ Lý không khỏi bàng hoàng. Trong khi vợ lo lắng không yên về tình hình con trai, ông Diệu với kinh nghiệm dày dặn khuyên Hiển Long bình tĩnh và đi làm mọi xét nghiệm cần thiết. Chuyến công du chưa kết thúc, người cha không thể bỏ về Singapore. “Tôi không phải bác sĩ. Tôi có thể làm được gì nếu quay lại Singapore cùng với vợ? An ủi nó ư, liệu điều đó tạo được sự khác biệt không? Có lẽ chỉ một chút về tâm lý song về bản chất thì không”, ông Diệu giải thích. Ở xa, ông chỉ tranh thủ gọi điện về Singapore cho con vào tối muộn hoặc sáng sớm. “Bạn bị đè nặng về tâm lý nên không thể ăn ngon hay tận hưởng chuyến đi. Nhưng bạn phải hoàn thành công việc. Đó là cuộc sống”, ông thành thật.
Hiển Long cập nhật tình hình cho bố mẹ hàng ngày. May mắn, ung thư chưa lan sang các vùng cơ thể khác ngoài trực tràng. Theo lời khuyên của em gái là Lý Vĩnh Linh 38 tuổi đang nghiên cứu bệnh động kinh tại Bệnh viện Nhi Toronto (Canada), Lý Hiển Long đến Mỹ khám bệnh.
Bất chấp tình trạng sức khỏe, phó thủ tướng khi ấy của Singapore vẫn giữ vẻ điềm đạm. Ngay trước đợt sang Mỹ, ông dẫn một phái đoàn đi Nhật xúc tiến đầu tư. Ngày cuối ở xứ sở mặt trời mọc, Lý Hiển Long mời các phóng viên dùng bữa sáng. “Ông ấy ăn rất ngon miệng”, Kwan Weng Kin, phóng viên thường trú Tokyo của tờ Straits Times hồi tưởng. “Tôi tự hỏi về lý do của chuyến đi Mỹ. Không ai biết ông ấy sang Mỹ chữa bệnh”. Tại Mỹ, Lý Hiển Long được giáo sư Saul Rosenburg và giáo sư Fernando Cabanillas, hai chuyên gia hàng đầu về lymphoma tư vấn.
Giữa tháng 11/1992, Lý Hiển Long từ Mỹ trở về. Ông sụt ký, trông vô cùng hốc hác và mệt mỏi. Ngày 16/11, Thủ tướng Singapore đương thời là Ngô Tác Đống thông báo với toàn dân hai phó thủ tướng Lý Hiển Long và Ong Teng Cheong mắc bệnh ung thư. Đây chẳng khác nào thảm họa quốc gia. Lý Hiển Long không chỉ đơn giản là Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp mà đóng vai trò then chốt trong bộ máy lãnh đạo. Đặc biệt, ông được kỳ vọng là người kế nhiệm Thủ tướng Ngô.
Sau thông báo động trời, chính phủ bắt đầu điều chỉnh nhân sự hỗ trợ Lý Hiển Long để ông bắt đầu 6 đợt hóa trị kéo dài 18 tuần. Mỗi ngày, ông Long phải đến Bệnh viện Đa khoa Singapore để tiêm hóa chất thông qua các ống được gắn vào ngực. Tắm rửa trở nên khó khăn bởi ông phải giữ cho băng gạc không bị ướt. Ăn uống cũng chẳng còn thú vị khi hóa trị khiến ông mất vị giác. Tuy vậy, ông Long không nôn mửa như hầu hết bệnh nhân hóa trị khác.
Quá trình chữa bệnh khiến sức đề kháng của cơ thể giảm, ông Long buộc phải tránh xa đám đông. Trong 18 tuần, ông xuất hiện trước công chúng chưa đầy 6 lần và không tham gia các cuộc họp nội các.
Nhờ hóa trị, ông Long dần khỏe lên. Bên cạnh đó, nhận ra ý chí là điều vô cùng quan trọng, ông giữ tinh thần thoải mái và tập thiền. Ông Lý Quang Diệu chia sẻ con trai ông không hề bị suy sụp bởi “nếu không có sức mạnh để vượt qua, mọi thứ sẽ chấm hết”.
Tháng 4/1993, bệnh tình của ông Long được cho là đã thuyên giảm. Các bác sĩ đánh giá cơ hội khỏi ung thư hoàn toàn của Lý Hiển Long là 8/10, có nghĩa ông vẫn phải đối mặt với 20% nguy cơ tái phát. Ngày 11/4/1993, Thủ tướng Ngô Tác Đống tuyên bố Phó Thủ tướng Lý Hiển Long đã quay lại làm việc.
Tháng 1 năm 2015, ở tuổi 63, Lý Hiển Long một lần nữa bị ung thư. Ông mắc ung thư tuyến tiền liệt song không liên quan đến u hạch bạch huyết trước đây. Ngày 15/2/2015, ông Long khi ấy đã là Thủ tướng Singapore trải qua ca phẫu thuật với sự trợ giúp của robot và được dự đoán sẽ hồi phục hoàn toàn. Dữ liệu từ Trung tâm Ung thư Memorial Sloan cho thấy bệnh nhân với hồ sơ y tế và phương pháp điều trị tương tự có 99% khả năng sống sót trong vòng 15 năm.
Ngày 21/8 vừa qua, Thủ tướng Lý Hiển Long ngất xỉu giữa một buổi truyền hình trực tiếp. Văn phòng thủ tướng khẳng định ông mệt mỏi do đứng quá lâu, nóng và mất nước. “Tim ông ấy ổn định và không hề bị đột quỵ”, văn phòng thủ tướng thông báo. Thủ tướng Lý Hiển Long chia sẻ ảnh trên giường bệnh trước ca mổ năm 2015. Ảnh: Straitstimes.Nhiều chuyên gia đặt câu hỏi liệu phong cách làm việc quá cầu toàn của ông Lý Hiển Long có phải nguyên nhân gây ung thư. Bác sĩ Peng Tiam từ Bệnh viện Đa khoa Singapore cho rằng chưa bằng chứng khoa học nào chứng minh căng thẳng dẫn tới ung thư, còn giáo sư Sun Yan từ Viện Ung thư Bắc Kinh (Trung Quốc) lại nghĩ khác. Theo giáo sư Sun Yan, trong Cách mạng Văn hóa Trung Quốc, rất nhiều lãnh đạo cùng vợ đã bị ung thư. Họ đều có cùng điểm chung là bị stress cấp tính. Giáo sư Sun khuyến cáo ông Long ngừng công tác và bổ sung 2 loại thảo dược nhằm tăng cường khả năng miễn dịch. Ông Long thẳng thắn từ chối.
Buổi lễ mít tinh toàn quốc tại Singapore đã phải hoãn lại giữa chừng vào tối 21/8, do Thủ tướng Lý Hiển Long bất ngờ bị quỵ xuống khi đang phát biểu. Theo Straits Times, ông Lý Hiển Long đang phát biểu trực tiếp...
Bản thân ông Lý Hiển Long không tin stress liên quan với ung thư cho đến ngày nhận được lá thư của một luật sư từ Kuala Lumpur (Malaysia) cũng bị ung thư hạch bạch huyết. Trong thư, luật sư này viết rằng bác sĩ nói anh có thể làm việc bình thường nhưng càng làm anh càng mệt mỏi. Sau khi quyết định nghỉ việc, sức khỏe vị luật sư cải thiện rõ rệt.
Ông Lý Quang Diệu thì nhận định thói quen ngủ 8 tiếng mỗi ngày đã vô tình ảnh hưởng tới khả năng chịu đựng của Lý Hiển Long. Công việc áp lực khiến cả hai cha con thiếu thời gian nghỉ ngơi, trong khi đó ông Long rất dễ mệt mỏi nếu không được ngủ tròn giấc. Tuy vậy, vị thủ tướng đầu tiên của Singapore vẫn tin tưởng vào khả năng của con trai như từng nói lúc sinh thời: “Nếu Singapore tìm thấy một người đàn ông chưa bao giờ bị ung thư, không bao giờ bị tái phát và vượt trội hơn Long, người đó nên được chọn. Còn nếu không tìm được, bạn phải dùng cái tốt nhất có thể thôi”. Minh Nguyên
Sau khi phải dừng bài phát biểu trước toàn quốc giữa chừng vào đêm 21/8, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long sẽ tiếp tục nghỉ một tuần để điều trị và phục hồi sức khỏe."Thủ tướng loạng choạng và không khỏe...
Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà kết luận, các kết quả cho thấy nước biển đang tốt dần lên, hoàn toàn có thể thực hiện hoạt động du lịch, thể thao dưới biển... Riêng các câu hỏi về...
Trúng giải thưởng xổ số lên tới 4 triệu USD, gia đình người đàn ông này đã xảy ra tranh chấp dẫn tới tan cửa nát nhà vì các thành viên trong gia đình đều muốn có phần trong số tiền khủng trên. Báo chí Hàn...
Lý Hiển Long: 'Cha truyền cảm hứng cho người Singapore và nước khác'
Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long bày tỏ sự tôn thờ với ông Lý Quang Diệu, người tạo dựng nên đất nước thịnh vượng, và chia sẻ cả những kỷ niệm giữa hai cha con, trong lễ truy điệu hôm nay.
Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long trong lễ truy điệu ông Lý Quang Diệu chiều nay. Ảnh:Straits Times
"Đây là một tuần u ám với Singapore. Ánh sáng dẫn dắt chúng ta suốt bao năm nay đã tắt. Chúng ta đã mất đi người cha lập quốc Lý Quang Diệu, người đã sống và thở cùng Singapore cả cuộc đời mình", Straits Times dẫn lời ông Lý Hiển Long mở đầu bài điếu văn trong lễ truy điệu cha ông sáng nay.
Ông Lý Quang Diệu không được định hướng làm một chính trị gia khi còn nhỏ, mà ông của ông muốn cháu mình trở thành một quý ông người Anh. Nhưng những trải nghiệm cuộc sống đã để lại dấu ấn sâu sắc với ông. "Ông đã sống sót sau những thử thách cam go, nguy hiểm và sợ hãi trong thời kỳ Chiếm đóng của Nhật. Những điều này đã khiến ông chiến đấu cho độc lập", ông Lý Hiển Long kể về cuộc đời ông Lý Quang Diệu.
Ông Lý Quang Diệu nỗ lực giành độc lập cho Singapore bằng việc thành lập Liên bang Malaysia mới. Sự thất bại khiến Singapore bị trục xuất khỏi Malaysia. Đó là "thời điểm đau đớn", nhưng cũng là bước ngoặt mang lại vận may cho Singapore. "Từ tro tàn ông đã xây dựng nên một quốc gia", ông Lý nói.
"Ông đem đến cho chúng ta lòng dũng cảm để đối diện với tương lai bất trắc. Ông là một người thẳng thắn, không bao giờ né tránh những sự thật khắc nghiệt, với bản thân hoặc với người Singapore", ông Lý Hiển Long nhấn mạnh.
Thủ tướng Singapore cho rằng cha mình trên hết là một chiến binh, trong những cuộc khủng hoảng, khi tất cả dường như rơi vào tuyệt vọng, thì ông Lý Quang Diệu vẫn rất hăng hái, xoay xở không ngừng, vững tâm và kiên định để giành lấy mục tiêu của mình.
Chỉ vài tuần sau khi bị trục xuất khỏi Malaysia, ông Lý Quang Diệu táo bạo tuyên bố 10 năm kể từ lúc này, nơi đây sẽ trở thành một đất nước giàu mạnh và không bao giờ e sợ về điều đó. Và thực sự ông đã biến điều đó thành hiện thực.
Ông Lý Quang Diệu áp dụng nguyên tắc và trật tự, bảo đảm rằng ở Singapore, mọi vấn đề đều được giải quyết. Ông đào tạo thế hệ trẻ, chuyển quan hệ lao động từ đình công và đối đầu sang hợp tác. Ông mở chiến dịch cải tiến kỹ năng và tăng năng suất lao động, gọi đó là cuộc chạy đua không có vạch cuối cùng.
Cựu thủ tướng cũng xây dựng một xã hội nơi tất cả mọi người đều được tận hưởng thành quả của quá trình phát triển, "ông Lý quan tâm đến người dân Singapore, những người mà ông phục vụ", ông Lý Hiển Long nói. Khi đại dịch SARS xảy ra vào năm 2003, Lý Quang Diệu lo lắng cho các tài xế lái taxi, những người bị ảnh hưởng vì khách du lịch không đến, và thúc giục chính phủ tìm cách để giúp họ.
"Một tối ông gọi cho tôi, hỏi rằng có biết cách làm sao giúp một trong những nhân viên an ninh nữ của mẹ tôi nhận nuôi một đứa trẻ không, vì cô ta gặp khó khăn trong việc sinh con. Ông ấy quan tâm đến mọi người không chỉ trên lý thuyết mà rất quan tâm đến cuộc sống cá nhân", thủ tướng Lý kể lại.
Ông Lý Quang Diệu giúp nâng cao vị thế của Singapore trên trường quốc tế. Ông xây dựng một mạng lưới rộng khắp bạn bè và người thân quen, những người còn đang tại vị và về hưu. Ông biết mọi lãnh đạo của Trung Quốc từ Mao Trạch Đông và mọi tổng thống Mỹ từ Lyndon Johnson. Các lãnh đạo khác như Đặng Tiểu Bình, Margaret Thatcher, Helmut Schmidt, George Shultz và cả Bill Clinton và Henry Kissinger, những người tới dự lễ truy điệu hôm nay. Ông Lý Hiển Long cũng ca ngợi các lãnh đạo Singapore đã gắn bó với cha ông, trong đó có các cựu phó thủ tướng Goh Keng Swee, S Rajaratnam.
"Tôi từng gặp một phụ nữ chủ hiệu cơm rang hồi năm 1996, bà ta nói: Hãy nói với ông Lý Quang Diệu là tôi luôn ủng hộ ông. Tôi sinh năm 1948 và tôi biết ông ấy làm việc vì tôi và vì Singapore", thủ tướng Lý kể.
Cố thủ tướng Lý cũng nỗ lực xây dựng Singapore trong sạch và không có tham nhũng. Ngôi nhà của ông rất đơn giản và ông có thói quen chi tiêu thanh đạm. Ông mặc một chiếc áo khoác trong nhiều năm, thậm chí còn vá lại khi bị rách chứ không mua chiếc mới.
Ông Lý Quang Diệu mặc dù rất rõ ràng trong những chiến lược muốn theo đuổi, nhưng cũng không ngại thay đổi khi một chính sách không còn phù hợp. Ông luôn nói rõ về chiến lược, nhưng cũng không bao giờ áp đặt cứng nhắc với một chiến lược cũ khi tình hình thế giới thay đổi.
"Ông vẫn còn tiếp tục học cái mới khi đã có tuổi. Ông bắt đầu học dùng máy tính khi đã 70 tuổi, để viết hồi ký. Mỗi khi ông gọi tôi nhờ giúp, tôi sẽ hướng dẫn cho ông qua điện thoại các bước lưu lại tài liệu hoặc tìm một file nào đó", ông Lý nói.
Thủ tướng Lý Hiển Long nói mẹ ông là một phần quan trọng trong cuộc đời ông Lý Quang Diệu. "Họ yêu nhau sâu sắc. Bà là một người vợ trung thành và gần gũi, bà đi với ông tới khắp nơi, bà la rầy ông, bà giúp ông viết các bài phát biểu và giữ cho gia đình ấm cúng. Họ là bậc cha mẹ tuyệt vời".
"Năm nay là kỷ niệm 50 năm Singapore độc lập. Chúng tôi hy vọng ông Lý có thể hiện diện cùng chúng tôi vào ngày 9/8 tới để chào mừng, nhưng thật buồn là điều đó không thể xảy ra".
"Tôi lúc trước nói rằng ánh sáng dẫn dắt chúng ta bao năm nay đã tắt, nhưng không hoàn toàn như vậy. Những nguyên tắc và lý tưởng của ông Lý vẫn tiếp tục tiếp thêm sinh lực cho chính phủ này và dẫn dắt người dân chúng ta. Cuộc sống của ông sẽ truyền cảm hứng cho người Singapore, người dân nước khác và các thế hệ sau này", ông Lý Hiển Long nói.
"Chúng ta đau buồn vì cùng mất đi người cha, nhưng chúng ta phải cùng nhau thể hiện một Singapore tốt đẹp nhất của ông Lý Quang Diệu. Hãy cùng đưa đất nước trở thành một thủ phủ vĩ đại theo đúng lý tưởng mà ông đã đấu tranh vì nó, và xứng đáng với những người đưa Singapore trở thành quê hương và đất nước của chúng ta. "Xin cảm ơn ông Lý Quang Diệu, xin hãy yên nghỉ", Thủ tướng Lý kết thúc bài phát biểu.
Thủ tướng Lý Hiển Long nói về phẩm chất chính trị của cha
Cố thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu được con trai ông, Thủ tướng Lý Hiển Long, đánh giá là người có bản năng chính trị. Ông biết cách đưa ra đề xuất và hoàn thành thỏa thuận trong khi vẫn đáp ứng được lợi ích của phía đối tác.
Bản thân ông Lý Hiển Long không tin stress liên quan với ung thư cho đến ngày nhận được lá thư của một luật sư từ Kuala Lumpur (Malaysia) cũng bị ung thư hạch bạch huyết. Trong thư, luật sư này viết rằng bác sĩ nói anh có thể làm việc bình thường nhưng càng làm anh càng mệt mỏi. Sau khi quyết định nghỉ việc, sức khỏe vị luật sư cải thiện rõ rệt.
