Ngoại trưởng Nhật Taro Kono (T) và đồng nhiệm Phạm Bình Minh tại Hà Nội ngày 13/09/2018.MINH HOANG / POOL / AFP
Việt Nam và Nhật Bản hôm nay 13/09/2018 kêu gọi Hoa Kỳ quay lại với hiệp định tự do mậu dịch xuyên Thái Bình Dương TPP, mà 11 quốc gia chủ yếu là châu Á đang cố gắng làm sống lại sau khi ông Donald Trump tuyên bố rút lui vào năm ngoái.
Ngoại trưởng Nhật Taro Kono trong Diễn đàn Kinh tế của ASEAN tổ chức tại Hà Nội tuyên bố : « Chúng tôi luôn nghĩ rằng TPP là chọn lựa tốt nhất đối với Hoa Kỳ ». Hưởng ứng lời kêu gọi này, đồng nhiệm Việt Nam, ông Phạm Bình Minh nhấn mạnh TPP là một « hiệp định ở cấp rất cao ».
Mười một quốc gia ở hai bên bờ Thái Bình Dương hồi đầu tháng Ba đã ký kết một thỏa thuận để hồi sinh hiệp định mà Hoa Kỳ đã bỏ rơi. Việt Nam, Nhật Bản, Malaysia, Singapore, Brunei, Úc, Canada, Chilê, Mêhicô, Peru, New Zealand đã ký tắt văn bản được gọi là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Hiệp định TPP được Washington khởi xướng dưới thời tổng thống Barack Obama. Được ký vào tháng 2/2016 sau nhiều năm thương lượng gay gắt giữa 12 nước Thái Bình Dương, TPP lẽ ra sẽ là đối trọng với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.
Nhưng trước khi văn bản có hiệu lực, ngày 23/01/2017, tổng thống Trump đã rút Hoa Kỳ ra khỏi hiệp định. Thỏa thuận tự do thương mại đầy tham vọng tập hợp 40% GDP và 25% thương mại toàn cầu coi như sụp đổ.Tuy vậy sau đó tổng thống Mỹ cũng dịu giọng. Tháng Tư năm nay, ông Donald Trump cho biết lại muốn tham gia hiệp định xuyên Thái Bình Dương mới, nếu Hoa Kỳ đạt được những điều kiện tốt nhất.
Việt Nam được cho là một trong những nước được hưởng lợi nhiều nhất nếu TPP thành hiện thực.
Đại diện Thương Mại Hoa Kỳ Michael Froman (T) phát biểu trong cuộc họp báo về TPP, tại Sydney, Úc, ngày 27/10/2014REUTERS/Jason Reed
Trung Quốc nghĩ gì về lời mời của Úc muốn Bắc Kinh lấp vào khoảng trống Mỹ để lại trong Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương TPP ?
Vài giờ sau sắc lệnh của tổng thống Donald Trump rút nước Mỹ ra khỏi TPP, Úc và New Zealand đánh tiếng mời Bắc Kinh tham gia Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương. Trong cuộc họp báo ngày 24/01/2017 phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh không đả động đến « nhã ý » của Canberra và Wellington mà chỉ khẳng định là Bắc Kinh « sẵn sàng đóng vai trò đầu tàu kinh tế thế giới (…) thúc đẩy tiến trình hội nhập kinh tế trong vùng Châu Á Thái Bình Dương và đẩy mạnh Hiệp Định Đối Tác Kinh Tế Toàn Diện Khu Vực RCEP ».
RCEP là sáng kiến của Bắc Kinh bao gồm 10 nước thành viên ASEAN cùng với 6 đối tác thương mại chính của Hiệp hội các nước Đông Nam Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Ấn Độ và New Zealand.
Tương tự hiệp định TPP, kế hoạch của Trung Quốc cũng nhằm giảm các hàng rào quan thuế và phi quan thuế giữa các nước thành viên, nhưng RCEP không đặt nặng vấn đề về các chuẩn mực liên quan tới môi trường, hay sở hữu trí tuệ, quyền lợi của người lao động như hiệp định vừa bị tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khai tử.
Tổng thống Trump đã mở ra một con đường rộng rãi thênh thang cho ông Tập Cận Bình, khi hạ bút ký sắc lệnh ngày 23/01/2017 rút lui khỏi một hiệp định vốn được coi là thành trì để làm đối trọng với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc cả về mặt kinh tế, thương mại lẫn chính trị.
Ba ngày trước lễ nhậm chức của Donald Trump ở Washington, tại Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới Davos, ông Tập đã khẳng Trung Quốc là một « cường quốc có trách nhiệm » và nhấn mạnh rằng « thế giới mở rộng và toàn cầu hóa là tiến trình không thể đảo ngược ». Trong lúc nước Mỹ tiến sâu vào con đường bảo hộ mậu dịch, thì Trung Quốc tự khẳng định mình là « cái neo » vững chắc cho khu vực Châu Á Thái Bình Dương.
Từ khi lên cầm quyền năm 2013, ông Tập Cận Bình luôn chủ trương lôi kéo thêm các nước « đồng minh » vào quỹ đạo của Bắc Kinh với mục đích giải quyết hàng xuất khẩu của Trung Quốc, qua đó bảo đảm công việc làm cho « công xưởng của thế giới ». Điều này đã thể hiện qua hàng loạt các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng, qua những hợp đồng hàng tỷ đô la giữa Trung Quốc với tất cả các đối tác trên thế giới, từ ở Nam Mỹ đến Châu Phi, từ Nam Á, Trung Đông đến Châu Âu và đương nhiên là những nền kinh tế trong vùng Đông Nam Á. Kế tiếp lãnh đạo Bắc Kinh qua dự án Một Vành Đai, Một Con Đường -còn được biết đến dưới tên gọi dự án Con Đường Tơ Lụa Thế Kỷ 21- đã « liên kết » rất nhiều các quốc gia, từ Âu sang Á.
Do vậy theo ghi nhận của một chuyên gia Mỹ được hãng tin Bloomberg trích dẫn, một khi Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương chết yểu, thì chỉ còn lại đầu máy RCEP của Trung Quốc là vẫn còn hoạt động, nếu không muốn nói đây là « động cơ » duy nhất đáng tin cậy của chính sách tự do mậu dịch. Có điều theo thẩm định Hội đồng cố vấn kinh tế cho cựu tổng thống Obama, với Hiệp Định Đối Tác Kinh Tế Toàn Diện Khu Vực của Trung Quốc, nền công nghệ Mỹ thất thu 5 tỷ đô la chỉ riêng với thị trường Nhật.
Trong lúc nước Mỹ lao vào con đường bảo hộ mậu dịch, Trung Quốc biến mình thành điểm tựa của thế giới, nhất là với các đối tác trong vòng cung Thái Bình Dương. Có điều theo ghi nhận của một số chuyên gia, vắng Mỹ trong TPP, tham vọng của Bắc Kinh không dừng lại trên bàn cờ kinh tế và thương mại.
Dưới chính quyền Barack Obama, Washington đã « xoay trục » sang châu Á để giảm thiểu ảnh hưởng của Bắc Kinh với các nước trong vùng, đe dọa trực tiếp đến quyền lợi Hoa Kỳ. TPP là công cụ để thực hiện mục tiêu đó.
Cựu bộ trưởng Quốc Phòng Ashton Carter từng tuyên bố về mặt chiến lược, hiệp định TPP còn quan trọng hơn cả việc điều một đại đội hàng không mẫu hạm đến Thái Bình Dương. Trong mắt thượng nghị sĩ John McCain thuộc đảng Cộng Hòa, chủ tịch Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện Hoa Kỳ : « Rút khỏi TPP là một tín hiệu cho thấy Mỹ quay lưng lại với khu vực châu Á Thái Bình Dương vào thời điểm mà Hoa Kỳ không thể cho phép mình làm điều đó ».
Chủ tịch nhóm tư vấn EurasiaGroup, trụ sở tại New York, ông Ian Bremmer cho rằng uy tín của Hoa Kỳ với các đối tác châu Á sẽ bị suy yếu đáng kể với việc Washington khai tử TPP bởi vì các đối tác của Mỹ, như là Nhật Bản hay Úc đã dấn thân quá xa cho dự án này và giờ đây họ nhận thấy rằng Mỹ không còn là một đối tác đáng tin cậy.
Với giáo sư Barry Naughton trường đại học San Diego, bang California việc Mỹ rút khỏi hiệp định tự do mậu dịch TPP cho thấy chẳng những châu Á-Thái Bình Dương không còn là quan tâm hàng đầu của chính quyền Washington, mà hơn thế nữa Mỹ đẩy các đồng minh châu Á vào thế kẹt, bởi đây là bằng chứng rõ rệt nhất cho thấy là các quốc gia này không đủ khả năng định đoạt lấy chính tương lai của mình mà luôn cần dựa vào nước lớn. Chẳng vậy mà như một chuyên gia Việt Nam được Bloomberg trích dẫn, Hà Nội hy vọng chính quyền mới ở Washington sớm trấn an các đồng minh, để khẳng định vai trò đầu tàu của Mỹ trong khu vực, hay ít ra là để cản đường những cường quốc khác muốn lấp vào chỗ trống Hoa Kỳ để lại.
Bên cạnh những cân nhắc được thua, sau việc Washington rút khỏi TPP và tương lai hiệp định tự do mậu dịch bao gồm 12 nước trong vành đai Thái Bình Dương đi về đâu, quyết định của tổng thống Trump hôm 23/01/2017 còn đặt lại trật tự về địa chính trị trong vùng.
Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc (P) và ngoại trưởng Mỹ John Kerry, trước cuộc họp ngày 13/01/2017, tại Hà Nội.Reuters
Trả lời hãng tin Blommberg, thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc tuyên bố hy vọng chính quyền Donald Trump sẽ « xét lại » quyết định muốn Hoa Kỳ rút lui khỏi Hiệp Định Tự Do Mậu Dịch Xuyên Thái Bình Dương TPP.
Bản tin của Bloomberg được cập nhật ngày 16/01/2017 cho biết trong cuộc trả lời phỏng vấn ngày 13/01/2017 dành cho hãng tin có trụ sở tại New York này, ông Nguyễn Xuân Phúc kỳ vọng « chính quyền sắp tới tại Mỹ sẽ xét lại quyết định về TPP và sẽ cố gắng đạt một thỏa thuận mới có lợi cho tất cả các bên ». Vẫn theo thủ tướng Việt Nam, nhiều thành viên trong nội các mới của tổng thống Donald Trump có lập trường ủng hộ TPP, do vậy ông Nguyễn Xuân Phúc chờ đợi Washington sẽ cân nhắc lại hồ sơ này, bởi vì TPP « cũng có lợi cho nước Mỹ ».
Thủ tướng Phúc không quên nhắc lại là Việt Nam đã ký 12 hiệp định tự do mậu dịch hiện đang đàm phán ba thỏa thuận khác, kể cả Hiệp Định Đối Tác Kinh Tế Toàn Diện Khu Vực RCEP do Trung Quốc đề xướng. RCEP bao gồm nhiều nền kinh tế trong vùng Châu Á Thái Bình Dương, nhưng không có Hoa Kỳ.
Theo báo cáo của Ngân Hàng Thế Giới, Việt Nam là nước được hưởng lợi nhiều nhất một khi TPP có hiệu lực. Hiệp Định Tự Do Mậu Dịch Xuyên Thái Bình Dương sẽ đem lại thêm 8 % tăng trưởng cho kinh tế Việt Nam vào khoảng năm 2030.
Cuộc biểu quyết hiệp định TPP tại Hạ viện Nhật Bản, Tokyo ngày 10/11/2016.JIJI PRESS / AFP
Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình Dương - TPP đã được Quốc Hội Nhật Bản phê chuẩn trong cuộc biểu quyết ngày thứ Sáu 09/12/2016 tại Thượng viện. TPP do Hoa Kỳ đề xướng được 12 nước hai bờ Thái Bình Dương ký kết vào tháng 2/2016. Cho dù tổng thống tân cử Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ khai tử TPP nhưng Tokyo vẫn đi tới.
Theo AFP, tiếp theo cuộc biểu quyết tại Hạ Viện Nhật Bản vào tháng 11, hiệp định TPP đã được Thượng viện, trong tay đảng cánh hữu Tự Do Dân Chủ thông qua.
Phát ngôn viên của chính phủ Shinzo Abe gọi đây là một « thông điệp gửi đến thế giới về quyết tâm sắt thép của Nhật Bản phát huy tự do thương mại ». Tuyên bố với báo chí, chánh văn phòng chính phủ Yoshihidi Suga cho biết Tokyo sẽ thúc giục các quốc gia thành viên TPP (12 nước ) nhanh chóng phê chuẩn hiệp định tự do trao đổi mậu dịch này. Nhật Bản trông cậy vào TPP như là một đòn bẩy để phát triển kinh tế và gia tăng xuất khẩu.
TPP được tổng thống Mỹ Barack Obama xem là phương tiện đương đầu với ảnh hưởng cạnh tranh của Trung Quốc. Thế nhưng, tổng thống tân cử Donald Trump muốn thay thế TPP bằng các hiệp định song phương.
Theo một số nhà quan sát, để có hiệu lực, TPP phải được phê chuẩn bởi ít nhất là 6 thành viên và nhóm nước này chiếm tới 85% tổng sản phẩm quốc nội của tất cả các nước đã ký kết văn bản.
Thủ tướng Nhật Bản cũng cho rằng TPP sẽ mất hết ý nghĩa nếu không có Hoa Kỳ. Nhưng theo nhận định của Reuters, khi phê chuẩn TPP, lãnh đạo Nhật Bản tính chuyện xa hơn, đặt hy vọng tái khởi động hiệp định thương mại chiến lược này khi tình thế thuận lợi cho phép.
Từ phủ thủ tướng ở Tokyo, thủ tướng Nhật Shinzo Abe phát biểu chúc mừng ông Donald Trump đắc cử tổng thống Mỹ ngày 9/11/ 2016.JIJI PRESS / AFP
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe gọi điện chúc mừng tổng thống tân cử Mỹ Donald Trump ngày hôm qua 09/11/2016. Hai bên hẹn gặp nhau vào ngày 17. Theo lãnh đạo Nhật Bản, quan hệ Tokyo-Washington vẫn bền chặt. Trong khi đó, bộ tài chính và Ngân hàng trung ương gián tiếp cho biết sẽ can thiệp để chận đồng Yen lên giá do tâm lý thiếu tin cậy của giới đầu tư sau khi ông Donald Trump đắc cử.
Từ Tokyo, thông tín viên Frédéric Charles phân tích : Thủ tướng Shinzo Abe linh cảm nhu cầu phải nhấn mạnh tính chất « không lay chuyển » trong quan hệ Mỹ-Nhật sau chiến thắng của ông Donald Trump. Lời tuyên bố gián tiếp để lộ mối lo ngại của thủ tướng Nhật. Ông Shinzo Abe lo âu vì trong cuộc vận động tranh cử, ông Trump đã nhiều lần nhắc đến tên nước Nhật để nói rằng đồng minh này đã được Mỹ bảo vệ quá nhiều, với chiếc ô dù hạt nhân, mà không tốn một xu. Donald Trump dường như không biết rằng tất cả những chi phí hoạt động của các căn cứ quân sự Mỹ tại Nhật, những căn cứ quan trọng nhất trên thế giới ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ, từ hóa đơn tiền điện, tiền ga là do Nhật chi trả. Thủ tướng Nhật lo ngại tổng thống mới tại Mỹ sẽ xét lại hiệp định an ninh chung Mỹ-Nhật hoặc thậm chí giảm sự hiện diện của quân đội Mỹ trong khu vực mà kẻ thủ lợi sẽ là Trung Quốc. Sàn giao dịch Tokyo, ngày 09/11, đã mất 5% trị giá trong khi đồng yen tăng 2,6% so với đô-la. Thị trường Á châu lo ngại với Donald Trump ở Nhà Trắng, nước Mỹ sẽ theo con đường bảo hộ mậu dịch. " Hàn Quốc tin rằng chính sách Mỹ vẫn như trước
Trong khi đó tại bán đảo Triều Tiên, bộ quốc phòng Hàn Quốc tin rằng Donald Trump sẽ không xét lại kế hoạch bố trí hệ thống lá chắn chống tên lửa đạn đạo THAAD. Công việc chuẩn bị đã " gần như hoàn tất ". Trong cuộc điện đàm với tổng thống Park Geun Hye, ông Donald Trump cam kết " quyết tâm không lay chuyển " của Mỹ bảo vệ Hàn Quốc.
Về phần Bắc Triều Tiên, nhật báo chính thức của chế độ Bình Nhưỡng kêu gọi " chính quyền mới " của Mỹ " thay đổi chính sách ". http://vi.rfi.fr/chau-a/20161110-tokyo-lo-ngai-hoa-ky-cua-donald-trump-bo-roi-nhat-ban
Chuyên gia Mỹ: Nước hưởng lợi nhất từ TPP là Việt Nam
By on November 8, 2015
Việt Nam sẽ là quốc gia hưởng lợi rõ ràng nhất từ Hiệp định Đối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương (TPP) nhờ có nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, tạp chí Forbes dẫn lời một chuyên gia tài chính giàu kinh nghiệm tại Mỹ dự đoán.
7Shares
7
TP.HCM, đầu tàu kinh tế của Việt Nam – Ảnh: Hoàng Uy
Trong bài viết đăng tải ngày 7.11, ông Kenneth Kim, chuyên gia tài chính cấp cao của quỹ đầu tư EQIS Capital (Mỹ), khẳng định Việt Nam sẽ là “quốc gia hưởng lợi rõ ràng nhất từ TPP trong dài hạn”.
Dẫn số liệu từ tổ chức Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), ông Kim, người cũng đang là giáo sư tài chính với 20 năm kinh nghiệm tại Mỹ, nhận xét Việt Nam đã cho thấy nước này là một “câu chuyện thành công về kinh tế”.
Theo báo cáo mới đây của ADB, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 6,3% trong sáu tháng đầu năm so với cùng kỳ năm 2014.
“Kết quả này có được nhờ sự mở rộng mạnh mẽ của ngành sản xuất công nghiệp, ngành xây dựng và khai khoáng. Khác với hầu hết các nền kinh tế tiểu vùng, Việt Nam đạt được tốc độ tăng trưởng chắc chắn trong xuất khẩu hàng hóa trong 6 tháng đầu năm”, ADB bình luận.
Chuyên gia Kim cho biết kể từ sau khi mở cửa thị trường cách đây khoảng 30 năm, kinh tế Việt Nam đã tăng trưởng không ngừng. Việt Nam hiện có tỉ lệ thấp nghiệp thấp, tỉ lệ hộ dân nghèo khá thấp nếu so với các quốc gia lận cận, chẳng hạn như Trung Quốc, và mức độ bất bình đẳng về thu nhập cũng thấp, ông nhận định.
“Việt Nam đã là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) gần 10 năm rồi. Chính vì điều này, nhiều chuyên gia kinh tế dự đoán Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 20-25 nền kinh tế lớn nhất thế giới trong 10 năm nữa. Và với việc gia nhập TPP, kinh tế Việt Nam hiện đang trên đà phát triển nhanh và mạnh mẽ hơn bao giờ hết”, ông Kim nhận định.
Việt Nam làm thế nào để giành được lợi ích từ TPP?
Chuyên gia tài chính Mỹ dự đoán Việt Nam, vốn là một nhà sản xuất giá rẻ, sẽ tấn công toàn lực vào thị trường của các quốc gia phát triển.
“Lực lượng lao động của Việt Nam có tuổi đời trẻ và đông đảo. Dân số nước này hơn 90 triệu người. Và mặc dù không thích dựa vào trải nghiệm bản thân từ những chuyến du lịch Việt Nam để đưa ra nhận xét chung chung, nhưng người dân nước này có vẻ rất hăng hái, trung thực, chăm chỉ và siêng năng”, ông Kim cho hay.
“Do đó, theo ý tôi, TPP sẽ là điều tuyệt vời cho kinh tế Việt Nam và cho cả người dân nước này, cũng như sẽ đem đến các cơ hội hấp dẫn cho các nhà đầu tư”, chuyên gia kinh tế Mỹ kết luận.
Hiệp định TPP gồm 30 chương, thiết lập các quy tắc thương mại trong lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, mua sắm chính phủ, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp vừa và nhỏ, chính sách cạnh tranh, sở hữu trí tuệ, lao động, môi trường, minh bạch hóa và chống tham nhũng, hợp tác, giải quyết tranh chấp…
Đại diện 12 quốc gia tham gia thương lượng TPP hồi tháng trước đã cùng tìm được tiếng nói chung sau 5 năm trời ròng rã đàm phán. TPP được đánh giá là hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới, chiếm đến 40% tỷ trọng kinh tế toàn cầu.
Các thành viên TPP gồm Brunei, Canada, Chile, Malaysia, Mexico, Mỹ, New Zealand, Nhật Bản, Peru, Singapore, Úc và Việt Nam.
Image copyrightAPImage caption 12 quốc gia tham gia TPP đang nắm giữ 40% nền kinh tế thế giới Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), một trong những thỏa thuận thương mại đa quốc gia lớn nhất, đã được các bộ trưởng của 12 quốc gia thành viên ký kết tại New Zealand.Buổi lễ tại Auckland đưa hiệp định thương mại khổng lồ, sau 5 năm đàm phán, tiến thêm một bước.
Nhưng TPP tiếp tục đối mặt với sự phản đối.
12 quốc gia tham gia TPP đang nắm giữ 40% nền kinh tế thế giới - bây giờ có hai năm để phê chuẩn hoặc từ chối hiệp định.
Bộ trưởng Thương mại Úc Andrew Robb là người đầu tiên ký vào biên bản thỏa thuận và người đồng cấp New Zealand Todd McClay ký sau cùng. Những người tham dự buổi lễ reo hò khi chứng kiến khoảnh khắc này.
TPP gồm các thành viên: Mỹ, Nhật, Malaysia, Việt Nam, Singapore, Brunei, Úc, New Zealand, Canada, Mexico, Chile và Peru.
Những người chống lại hiệp định, nhất là một số người Mỹ, lo ngại việc làm tại nước này sẽ chuyển sang các nước đang phát triển một khi TPP đi vào hoạt động.
Image copyrightGettyImage caption Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Vũ Huy Hoàng dẫn đầu phái đoàn Việt Nam tại lễ ký kết TPP
'Thiết lập quy tắc của thế kỷ 21'
Dù vậy, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tuyên bố cam kết thỏa thuận thương mại đa quốc gia “đặt người lao động Mỹ làm ưu tiên hàng đầu”. “Quan hệ đối tác sẽ giúp Hoa Kỳ có lợi thế hơn các nền kinh tế hàng đầu khác, cụ thể là Trung Quốc”, thông cáo của Nhà Trắng phát đi hôm thứ Tư 3/2.
"TPP cho phép Mỹ, chứ không phải những nước như Trung Quốc - thiết lập các quy tắc của lộ trình trong thế kỷ 21. Điều này đặc biệt quan trọng đối với một khu vực năng động như châu Á-Thái Bình Dương," ông nói.
“Chúng ta nên để TPP được thực thi trong năm nay, giúp người lao động Mỹ phát triển và các doanh nghiệp Mỹ cạnh tranh, giành chiến thắng trên toàn thế giới”.
Tại Auckland và ở Mỹ, cũng như tại một số nước, những người biểu tình đã lên tiếng phản đối TPP trong vài tháng qua.
Trước buổi lễ ký kết hôm 4/2, đường phố xung quanh khu trung tâm của Auckland dẫn tới cầu Cảng Auckland bị các nhóm biểu tình chặn lại.
Cảnh sát đụng độ với một số người biểu tình, những người cáo buộc TPP chỉ có lợi cho các doanh nghiệp lớn hơn là người lao động.
Image copyrightAFPImage caption Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama hội đàm với lãnh đạo các thành viên tham gia TPP tại Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Bắc Kinh tháng 11/2014
Đằng sau thỏa thuận
TPP được trông đợi tạo thuận lợi cho đầu tư giữa 12 quốc gia trong khu vực Thái Bình Dương vốn đang nắm giữ khoảng 40% nền kinh tế toàn cầu.
TPP đã đạt được thỏa thuận tháng 10/2015 sau nhiều năm đàm phán và nhiều thời hạn đã bị bỏ lỡ.
Sáng kiến do Hoa Kỳ dẫn đầu là một phần quan trọng của chiến lược xoay trục về châu Á của ông Obama nhưng cũng là một vấn đề gây tranh cãi trước cuộc bầu cử Mỹ diễn ra tháng 11/2016.
Ông Obama chỉ còn một năm tại vị trong nhiệm kỳ và Nhà Trắng cảnh báo rằng nền kinh tế Mỹ sẽ bị ảnh hưởng nếu Quốc hội không phê chuẩn thỏa thuận.
Trưởng phái đoàn Thương mại Hoa Kỳ Michael Froman nói rằng TPP sẽ giúp nước này tăng trưởng kinh tế thêm 100 tỷ USD mỗi năm. "Sau 5 năm đàm phán, việc ký kết TPP là một cột mốc quan trọng trong nỗ lực của chúng tôi để thiết lập quy tắc tiêu chuẩn cao của lộ trình trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. TPP cũng đem lại lợi ích cho người lao động, nông dân và các doanh nghiệp Hoa Kỳ", ông nói.
Hôm 4/2, website VOV của Đài Tiếng nói Việt Nam tường thuật Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Vũ Huy Hoàng, người dẫn đầu phái đoàn Việt Nam tại lễ ký kết, cho biết: “Việc ký kết TPP có thể coi là cột mốc lớn trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, bởi đây là lần đầu tiên Việt Nam đàm phán và ký một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, tiêu chuẩn cao như TPP.
TPP sẽ đem lại cơ hội lớn cho kinh tế đất nước, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối và chính sách của Đảng và Nhà nước trong quá trình hội nhập quốc tế, trong đó hội nhập kinh tế là trọng tâm.”
“TPP sẽ giúp xuất khẩu Việt Nam tăng thêm được 68 tỷ USD năm 2025 nhờ cơ hội mở rộng thị phần với các thị trường lớn như Mỹ, Canada, Nhật Bản… khi thuế nhập khẩu được hạ về mức 0%”, báo này viết.
Ngày 18/11/2015, nhân diễn đàn kinh tế APEC tại Manila, tổng thống Mỹ chụp ảnh chung với lãnh đạo các nước tham gia TPP.AFP
Ngày mai 04/02/2015, bộ trưởng thương mại 12 nước tham gia Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương - TPP sẽ tề tựu về thành phố Auckland ở New Zealand để chính thức hạ bút ký vào bản thỏa thuận tự do mậu dịch đã phải mất hơn 7 năm đàm phán mới được hoàn tất. Điểm đáng nói là ý nghĩa chiến lược rất to lớn bản hiệp định này đối với Mỹ, quốc gia đã thúc đẩy mạnh mẽ việc đúc kết thỏa thuận. Ý nghĩa này từng được bộ trưởng quốc phòng Mỹ nêu bật khi ông so sánh TPP với một "tàu sân bay " mới của Mỹ tại vùng Thái Bình Dương.
Dĩ nhiên là ký kết hiệp định chỉ là một bước trung gian trong cả một tiến trình, vì sau khi đã ký, 12 nước trong khối TTP (Canada, Mỹ, Mêhicô, Peru, Chi Lê, Úc, New Zealand, Nhật Bản, Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam) sẽ bắt đầu việc đưa ra nghị viện để phê chuẩn văn kiện này trong thời hạn hai năm trước khi thoả thuận có hiệu lực.
Tiến trình phê chuẩn không phải là hoàn toàn suôn sẻ, vì ở nhiều nước, vẫn còn những dư luận chống đối hiệp định, như tại Malaysia, với hàng ngàn người biểu tình phản đối hôm 23/01 vừa qua, hay tại Canada, nơi mà tân chính phủ vừa lên cầm quyền đã tỏ thái độ dè dặt, không muốn đề nghị phê chuẩn nhanh chóng hiệp định này.
Ngay cả tại Mỹ, nước chủ xướng TPP, do cuộc vận động tranh cử quốc hội và tổng thống đang diễn ra gay gắt, hiệp định này được cho là sẽ khó có thể được Quốc Hội phê chuẩn trước cuối năm nay, một sự chậm trễ mà theo Đại Diện Thương Mại Mỹ Michael Froman có thể gây thiệt hại khoảng 100 tỷ đô la cho nước Mỹ.
Phát biểu trước lúc lên đường đi New Zealand ký kết Hiệp Định TPP, người có chức vụ tương đương với bộ trưởng Ngoại Thương của Mỹ đã cảnh báo về nguy cơ thiệt hại vật chất nói trên, đồng thời nhắc lại tầm quan trọng chiến lược của hiệp định này trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc tại địa bàn châu Á-Thái Bình Dương.
Một thành tố chủ chốt của chiến lược xoay trục chống Trung Quốc
Ông Froman không hề che giấu thực tế là TPP là một thành tố quan trọng trong chiến lược xoay trục của Mỹ qua châu Á, nhằm đối phó với đà bành trướng của Trung Quốc : « Hiệp định này cũng có lợi ích địa chính trị quan trọng. Hoa Kỳ đang là và từng là một cường quốc Thái Bình Dương, và TPP chính là một biểu hiện cụ thể của chiến lược tái cân bằng của Mỹ qua châu Á ».
Ý nghĩa chiến lược của TPP đã từng được chính bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter nêu bật vào tháng Tư năm ngoái, khi ông đề cập đến giai đoạn kế tiếp của chiến lược xoay trục. Đối với ông Carter, ngoài những lợi ích kinh tế thương mại đối với Mỹ, TPP còn góp phần gắn chặt khu vực châu Á-Thái Bình Dươngvào Mỹ, và tăng cường hiệu năng hoạt động của Mỹ trong khu vực.
Và vị bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đã không ngần ngại cho rằng « TPP cũng quan trọng không kém một tàu sân bay mới », được phái đến vùng Thái Bình Dương.
Theo các nhà quan sát, với các tiêu chuẩn cực cao của mình trong mọi mặt, TPP sẽ quy định các chuẩn mực mới cho nền thương mại và đầu tư quốc tế trong thế kỷ 21 này, và buộc Trung Quốc phải thích ứng các quy tắc về mậu dịch, đầu tư và luật thương mại của riêng họ, sao cho tương thích với các tiêu chuẩn của TPP.
Tháng 10 vừa qua, ngay sau khi đàm phán về TPP kết thúc, hai nhật báo lớn của Mỹ là Wall Street Journal và New York Times đã thẳng thừng nêu bật mục tiêu kiềm chế Trung Quốc của hiệp định này.
Theo New York Times chẳng hạn : « Hiệp định được cho là một cách nêu cao thách thức đối với cường quốc đang lên của châu Á... đã bị gạt ra bên ngoài thỏa thuận ». Đối với tờ báo Mỹ, việc TPP ra đời là « một chiến thắng của Mỹ trong cuộc tranh giành ảnh hưởng ở châu Á với Trung Quốc ». http://vi.rfi.fr/quoc-te/20160203-tau-san-bay-tpp-sap-duoc-ha-thuy-voi-trung-quoc-trong-tam-nham
Đồng minh châu Á của Mỹ hy vọng TPP kềm hãm được Trung Quốc
Bộ trưởng Thương mại Nhật Akira Amari (G) họp báo nhân lúc nghỉ giải lao tại cuộc đàm phán TPP ở Atlanta, Hoa Kỳ, 3/10/ 2015.REUTERS/Kevin Fogarty
Thỏa thuận Đối tác Xuyên Thái Bình Dương đã được chào đón như là một chiến thắng của Hoa Kỳ trong cuộc chạy đua với Trung Quốc để giành ảnh hưởng tại châu Á. Theo nhận định của nhật báo Mỹ The New York Times vào hôm qua, 06/10/2015, các đồng minh và thân hữu của Mỹ tại châu Á đang hy vọng rằng TPP có thể biến thành đối trọng với những nỗ lực mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc, không chỉ trên mặt thương mại mà cả trong những lãnh vực khác, trong đó có vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông.
Theo các nhà phân tích, TPP hiển nhiên không thể làm xoay chuyển thực tế là Trung Quốc vẫn là nước có nền kinh tế tăng trưởng mạnh hơn hầu hết tất cả các quốc gia công nghiệp phát triển. Thế nhưng nó lại là một biểu tượng quan trọng của việc Mỹ duy trì được quyền lực ở châu Á.
Ông Eswar S. Prasad, Giáo sư kinh tế quốc tế tại Đại học Cornell, nguyên lãnh đạo bộ phận phụ trách Trung Quốc tại Quỹ Tiền tệ Quốc tế, nhận định là việc TPP được thông qua « ít ra là đã tạm thời ngăn chặn được đà sút giảm dường như không gì cưỡng lại được của ảnh hưởng của Mỹ, và sự gia tăng tương ứng của ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực châu Á ».
Kể từ năm 2011, khi Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố tại Úc rằng Hoa Kỳ sẽ đóng một « vai trò lớn hơn và lâu dài » trong việc định hình khu vực châu Á, các đồng minh của Mỹ đã nôn nóng chờ đợi kết quả. Trong một thời gian dài, chính sách « xoay trục » qua Châu Á của Mỹ dường như chỉ là nằm dưới dạng lời nói, với mục tiêu là chống lại Trung Quốc.
Ngay cả sau khi Washington đã khẳng định rằng trọng tâm mới của họ là Châu Á, bạn bè của Mỹ trong khu vực vẫn tiếp tục mở rộng quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Thậm chí một số nước còn ký hiệp định thương mại với Trung Quốc sau khi Mỹ loan báo chủ trương xoay trục, và xem Bắc Kinh là đối tác thương mại lớn nhất của mình.
Một ví dụ là Úc, tháng Sáu vừa qua đã ký một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, cho dù chưa đưa văn kiện này qua Quốc hội để phê chuẩn. TPP là một vấn đề « an ninh quốc gia »
Theo The New York Times, có lẽ chính vì nghịch lý như vừa kể mà cả Hoa Kỳ lẫn một số nước châu Á đã cố trình bày thỏa thuận TPP như là một vấn đề thuộc phạm trù « an ninh quốc gia », để chống lại Trung Quốc, chứ không đơn thuần là một vấn đề kinh tế.
Hãng tin Bloomberg vào hôm qua đã nhấn mạnh ý nghĩa này khi cho rằng Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương có tác dụng củng cố thêm vai trò của Mỹ trong chiến lược xoay trục qua châu Á và tăng cường sức ép trên Trung Quốc để nước này chấp nhận các quy tắc mà Hoa Kỳ đề ra trong vấn đề kinh doanh.
Lý do rất đơn giản : Một khi có hiệu lực, TPP sẽ mang lại cho Mỹ những đối tác thương mại gần gũi hơn, nghĩa là những người bạn thân thiết hơn, tại vùng châu Á Thái Bình Dương, có nền kinh tế gắn kết chặt chẽ hơn với Hoa Kỳ. Trong tình hình đó, Trung Quốc có thể sẽ bị buộc phải đi theo các chuẩn mực do Mỹ quy định nếu không muốn bị thua thiệt.
Trong phát biểu đầu tiên của mình sau khi TPP được thông qua, Tổng thống Mỹ không hề che giấu : « Khi có đến hơn 95% khách hàng tiềm năng của chúng ta sống ở bên ngoài biên giới của chúng ta, chúng ta không thể để cho các nước như Trung Quốc viết ra các quy tắc của nền kinh tế toàn cầu ».
Tóm lại, với TPP được thông qua, chính sách xoay trục qua Châu Á của chính quyền Obama coi như đã được hoàn chỉnh bằng thành tố kinh tế, cho đến nay vẫn còn thiếu. Tháng Tư vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đã nhấn mạnh rằng đối với ông, TPP cũng quan trọng như một chiếc hàng không mẫu hạm khác trên Thái Bình Dương.
Image caption Chuyến công du Hoa Kỳ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng được giới chuyên gia cho là đã giúp mở đường cho việc chốt lại đàm phán song phương Mỹ-Việt về TPP
Hôm 3/8, báo trong nước đồng loạt dẫn thông báo từ Bộ Công Thương Việt Nam cho biết nước này đã hoàn tất đàm phán song phương với 11 nước trong khuôn khổ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), trong đó có Hoa Kỳ.
Điều này dẫn đến một số ý kiến từ giới chuyên gia cho rằng Hà Nội và Washington đã tìm được tiếng nói chung về những vấn đề vướng mắc lâu nay, trong đó có vấn đề nghiệp đoàn và định nghĩa nền kinh tế thị trường tại Việt Nam.
Những thỏa thuận giữa Việt Nam và phía Hoa Kỳ không được tiết lộ rộng rãi trong các bản tin trong nước.
Báo New York Times hôm 3/8 cho biết trong vòng đàm phán tại Hawaii, phía Việt Nam vẫn chưa sẵn sàng từ bỏ các lợi ích mà các doanh nghiệp nhà nước đang được hưởng.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng phản đối lập trường từ Hoa Kỳ và Nhật Bản rằng không nước nào được phép lấy lý do thiếu nguồn lực để không đảm bảo việc thực thi các quy định chung.
"Tôi tin là sau chuyến đi của Tổng bí thư [Đảng Cộng sản Việt Nam] Nguyễn Phú Trọng sang Hoa Kỳ thì lập trường hai bên đã gần nhau hơn và sẵn sàng đi tới thỏa thuận", Kinh tế gia Phạm Chi Lan nói với BBC trong cuộc phỏng vấn ngày 4/8.
"Tôi cho rằng phía Việt Nam cũng đã hiểu những yêu cầu cơ bản của Hoa Kỳ, thực sự mong muốn tham gia TPP và sẵn sàng có những điều chỉnh cần thiết".
"Về phía Hoa Kỳ, tôi nghĩ rằng họ hiểu Việt Nam hơn qua chuyến thăm của ông Trọng. Có thể thấy họ đã làm hết mức để tổ chức tốt chuyến đi đó, mở đường cho hai bên trong quan hệ kinh tế và giải tỏa những khúc mắc còn lại trong đàm phán TPP".
Trả lời BBC trong cuộc phỏng vấn cùng ngày, Tiến sỹ Lê Đăng Doanh cho rằng thông báo hoàn tất đàm phán cho thấy giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã "có sự nhất trí" về vấn đề nghiệp đoàn và kinh tế thị trường.
"Theo những thông tin chúng ta được biết thì cuộc đàm phán bốn ngày tại Hawaii đã được tiến bộ đáng kể và thống nhất được 98%. 2% còn lại chưa thống nhất được nên chưa đi đến ký kết được".
"Theo tôi đây là một trong những chứng minh rằng yêu cầu của TPP là rất cao và quá trình đi đến thống nhất đòi hỏi có những sự nhượng bộ và thỏa hiệp với nhau chứ không thể chỉ là các yêu cầu có tính chất đơn phương của một phía nào đó."
Tuyên bố về Tầm nhìn chung Việt Nam – Hoa Kỳ, được đưa ra sau cuộc gặp giữa Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Hoa Kỳ Obama hôm 7/8, cho biết "Hoa Kỳ hoan nghênh tiến bộ của Việt Nam trong cải cách kinh tế" cũng như "ghi nhận sự quan tâm của Việt Nam đạt được quy chế kinh tế thị trường".
Image caption Nền kinh tế Việt Nam được cho là sẽ hưởng lợi lớn nhất từ TPP
Xuất khẩu giảm sau TPP?
Thông báo về việc Việt Nam hoàn tất đàm phán song phương được đưa ra giữa lúc một báo cáo của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) Việt Nam cho rằng việc tham gia TPP có thể giúp nâng GDP của Việt Nam lên trong thời gian tới, nhưng có thể làm xuất khẩu suy giảm.
Báo cáo của VEPR cho rằng sau khi TPP được ký kết, Việt Nam sẽ có mức tăng đầu tư lớn nhất trong các nước, tương đương mức tăng của Nhật Bản và gấp đôi mức tăng của Úc, Malaysia, Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, xuất khẩu của Việt Nam có thể sụt giảm do sản xuất trong nước giảm ở một loạt các ngành do cạnh tranh từ nước ngoài, cạnh tranh về nguồn lực sản xuất và do sự dịch chuyển thị trường xuất khẩu từ ngoài TPP vào TPP.
Bên cạnh đó, các dòng thuế khi giảm về 0% sẽ khiến doanh thu từ thuế giảm, ảnh hưởng đến thu ngân sách, báo cáo nói thêm.
"TPP là cơ hội và môi trường mới, nhưng là tốt hay xấu thì còn phụ thuộc vào phía Việt Nam", ông Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng VEPR, nói với BBC ngày 4/8.
Tiến sỹ Lê Đăng Doanh cho biết báo cáo của VEPR "đã có gây tranh cãi".
"Nhiều người đã đặt câu hỏi và bày tỏ sự nghi ngờ về việc xuất khẩu giảm", ông nói.
"Đấy là xét trên quan điểm tĩnh chứ không phải quan điểm động. Nền kinh tế sau khi hội nhập rồi thì sẽ có thay đổi về cấu trúc kinh tế và có thêm đầu tư từ bên ngoài vào, và rất có thể kết quả xuất khẩu sẽ thay đổi."
"Mặc dù vậy, ý kiến này cũng nên được xem xét ở giác độ là việc tăng xuất khẩu Việt Nam có đáp ứng được quy tắc xuất xứ và các yêu cầu rào cản kỹ thuật về thương mại hay và nhu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm hay không."
"Khả năng tăng xuất khẩu thì có nhưng các doanh nghiệp việt nam có thể tận dụng được đến đâu thì chưa rõ ràng."
Bên lề một Hội thảo tư tại Berlin mùa Hè 2015, chuyên gia Trần Quốc Hùng từ Washington, Hoa Kỳ bình luận với BBC về khía cạnh đối sách và chất lượng khi Việt Nam tham gia ‘cuộc chơi’ với các đại cường khu vực và quốc tế, trong đó có việc chuẩn bị gia nhập Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP).
Ông nói: “Các hiệp định thương mại quốc tế WTO (Tổ chức Mậu dịch Thế giới) và sắp tới Hiệp định Hợp tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có những quy định mà tất cả các thành viên phải tuân theo, kể cả Việt Nam.
"Việt Nam tham gia cũng là điều tốt để Việt Nam xây dựng những thể chế, quy chế và luật lệ để cho hoạt động kinh doanh và buôn bán thanh bạch và rõ ràng, như thế nó cũng đóng góp cho sự phát triển. Nhưng quan trọng hơn là nội lực.
"Tức là muốn làm cho nền kinh tế phát triển nhanh chóng thì phải làm cho năng suất sản xuất cao lên. Việt Nam đang gặp điểm yếu là năng suất tổng thể sản xuất ngày càng giảm. Mười năm trước 4% thì bây giờ chỉ khoảng 1%.”
Chuyên gia cũng nêu quan điểm về nguyên tắc đa phương quan hệ để tránh lệ thuộc vào một đại cường nào về kinh tế, thương mại. Ông nói: “Nói chung khi mở cửa và hội nhập vào kinh tế thế giới, thì giữ được quan hệ càng rộng rãi, càng đa phương với nhiều nước, nhiều khu vực, nhiều thành phần buôn bán, nhập khẩu, xuất khẩu với tất cả các nước thì tốt hơn là tập trung vào một khu vực.”
Và ông nhấn mạnh điều quan trọng nhất có thể học hỏi khi chơi với các cường quốc lớn là “phải có luật lệ rõ ràng, minh bạch mà tất cả mọi người phải tuân theo.”
Ông Trần Quốc Hùng đang là giám đốc điều hành của Viện Tài chính Quốc tế (IIF), trụ sở ở Washington DC.
Ông từng công tác sáu năm tại IMF với tư cách phó giám đốc, Ban Thị trường Vốn và Tiền tệ.
Image copyrightAFPImage caption Quan chức các nước thành viên TPP họp tại Singapore tháng 2/2014
Gia nhập Hiệp định Hợp tác Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) được kỳ vọng không chỉ giúp thay đổi các 'chuẩn mực' trong xã hội ở Việt Nam mà trước hết ở tầng lớp tinh hoa ở quốc gia Đông Nam Á với hơn 90 triệu dân này, theo nhà nghiên cứu từ Hà Nội.
TPP là sự kiện lần đầu tiên Việt Nam tham gia cùng 'xây dựng luật chơi' ngay từ đầu của một Hiệp định quốc tế có 'chuẩn mực rất cao', chứ không phải là chỉ hội nhập sau khi mọi chuẩn mực đã 'định hình sẵn', ý kiến này nhấn mạnh.
Trao đổi với Tọa đàm Bàn tròn của BBC hôm 08/10/2015, tiến sỹ Trần Việt Thái, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngoại giao, Học viện Quan hệ Quốc tế thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam, nói:
"TPP là lần đầu tiên trong 20 năm qua Việt Nam trực tiếp tham gia vào xây dựng các chuẩn mực chung ở trên phạm vị toàn cầu, mà là những chuẩn mực rất cao. Nó khác biệt với các cuộc hội nhập trước là chúng ta tham gia vào các cuộc chơi mà luật đã được định hình sẵn.
"Còn riêng TPP, thì Việt Nam trực tiếp tham gia và có đóng góp vào trong đó để xây dựng. Điều chúng tôi kỳ vọng là với việc trực tiếp tham gia như thế này, với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị và những cơ hội được mở ra, chúng tôi rất hy vọng tới đây Việt Nam sẽ thành công.
"Sẽ mở ra một giai đoạn mới mà xây dựng chuẩn rồi, sẽ được thực hành theo chuẩn, làm cho các chuẩn mực này sẽ trở nên ngày càng phổ biến không chỉ trong các giới elite (tinh hoa), mà còn cả xã hội, đưa đất nước Việt Nam hội nhập sâu rộng và mang lại lợi ích cho người dân cũng như là cho đất nước," ông Trần Việt Thái nói.
Sẽ đồng thuận cao?
Image copyrightReutersImage caption Các doanh nghiệp VN, trong đó có khối doanh nghiệp nhà nước, có thể phải cải tổ và tái cấu trúc mạnh để thích ứng, một khi TPP đi vào đời sống. Một chuyên gia về chính sách công từ Bộ Kế hoạch & Đầu tư (MPI) của Việt Nam bày tỏ kỳ vọng Việt Nam sẽ có 'đồng thuận cao' để thông qua bản Hiệp định mới được 12 quốc gia liên quan hoàn tất đàm phán chính thức hôm 05/10 tại Atlanta, Hoa Kỳ.
"Cá nhân tôi cũng rất chào đón Hiệp định này," Phó giáo sư tiến sỹ Phạm Quý Thọ từ Học viện Chính sách & Phát triển thuộc MPI nói với Bàn tròn của BBC.
"Bởi vì Hiệp định này mang lại không chỉ những kỳ vọng lớn thay đổi về kinh tế, mà còn những thay đổi lớn về mặt thể chế đặc biệt là trong cải cách sâu rộng hơn nữa không chỉ kinh tế, mà còn có các mặt chính trị, xã hội nữa.
"Mặc dù còn có những ý kiến khác nhau là có thể có những sự ngăn cản nhỏ về nhóm lợi ích, nhưng mà sẽ có đồng thuận cao trong Quốc hội Việt Nam, tôi hy vọng là như thế, để thông qua Hiệp định này," ông Thọ nói.
Tiến sỹ Lê Hồng Hiệp, nhà phân tích chính trị từ Sài Gòn cho rằng khả năng Quốc hội Việt Nam bác bỏ TPP 'rất là thấp'.
"Theo tôi hiểu, Bộ Chính trị (Đảng CS) Việt Nam đã có nghị quyết về việc gia nhập TPP, chính vì vậy có thể có những lực lượng họ có thể vì lý do này, vì lý do khác, có thể cản trở, nhưng mà với quyết tâm chính trị ấy, cùng với không khí lạc quan mà chúng ta quan sát truyền thông của Việt Nam trong thời gian mấy ngày vừa qua.
"Thì chúng ta sẽ thấy rằng cái khả năng để mà Quốc hội Việt Nam bác bỏ TPP kỳ này rất là thấp," Tiến sỹ Hiệp nêu quan điểm.
Cơ hội cuối cùng?
Image copyrightGettyTừ Ottawa, Canada, luật sư Vũ Đức Khanh, nhà quan sát, cho rằng Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương là cơ hội lớn cho Việt Nam cải tổ về mặt chính trị, xã hội.
Ông nói:
"Tôi nghĩ rằng đây là cơ hội rất lớn cho Việt Nam. Đây là lần đầu tiên Việt Nam tham gia với tư cách là 'sáng lập viên' của một tổ chức quốc tế rất lớn. Việt Nam tham gia TPP là cơ hội lịch sử rất là lớn cho Việt Nam. Việt Nam cần phải có ba yếu tố. Thứ nhất là phải có một tầm nhìn, viễn kiến về tương lai.
"Điểm thứ hai Việt Nam cần phải tự tạo cho mình một cái mà tôi gọi là 'năng lực thể chế'. Việt Nam thiếu năng lực về thể chế rất là nhiều. Cái đó, nếu chúng ta không ngay từ giờ phút này làm được vấn đề đó, thì chúng ta có vào TPP chăng nữa, cũng vậy mà thôi.
"Điều thứ ba nữa là phải đầu tư vào nguồn nhân lực, chỉ có nguồn nhân lực của Việt Nam mới có thể quyết định được vận mệnh của đất nước trong tương lai," Luật sư Khanh nói.
Từ Sài Gòn, Luật sư Lê Công Định nêu quan điểm: "Tôi cũng lạc quan đối với TPP lần này, cũng đồng ý đây là một cơ hội lịch sử, nhưng tôi e rằng đây là một cơ hội lịch sử cuối cùng.
"Vì đây là cơ hội trở thành một cú hích (để) chúng ta (Việt Nam) có những cải cách sâu rộng hơn về mặt kinh tế, về mặt luật pháp, thậm chí về mặt thể chế. Cho nên như nhiều người đặt tầm quan trọng ở cái chuyện là có công đoàn độc lập, thì nó có thể đưa ra những cải cách lớn hơn nữa.
"Nhưng tôi thấy cơ hội này là một cơ hội 'Thoát Trung' rất rõ ràng và nếu chúng ta không tận dụng cơ hội này thì chúng ta không còn cơ hội nào khác," Luật sư Định nêu quan điểm.
Chưa có gì chắc'
Nhà báo Vincent Ni từ BBC Tiếng Trung nhân dịp này chia sẻ với bàn tròn quan sát của ông về Hiệp định được 12 quốc gia trong đó có Việt Nam, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc, Canada, New Zealand, Singapore, Malaysia, Mexico... vừa đàm phán xong về kỹ thuật và tác động của nó với Trung Quốc. Image copyrightVTV1hdImage caption Trưởng đoàn đàm phán của Việt Nam, Thứ trưởng Trần Quốc Khánh nói với truyền thông VN rằng TPP không phải là 'viện trợ không hoàn lại". Ông nói: "Trong khi Chính quyền (Tổng thống Hoa Kỳ) Obama nhấn mạnh rằng TPP là về kinh tế nhiều hơn, tôi nghĩ đây cũng là về chính trị. Hoa Kỳ trong suốt thời gian dài cho rằng thương mại nhiều hơn sẽ chuyển dịch thành ảnh hưởng chính trị.
"TPP sẽ không tránh khỏi việc sẽ đưa các nền kinh tế châu Á xích lại gần nhau hơn, bao gồm trong đó nhiều đồng đồng minh của Mỹ và hệ quả là những quan hệ gần gũi hơn này với Hoa Kỳ sẽ có một ý nghĩa về địa chính trị," ông Vincent Ni nói với Bàn tròn.
Trở lại với TPP và tác động tới Việt Nam, từ Đại học Thành thị Hong Kong, nhà phân tích chính trị người Mỹ, PGS. TS. Jonathan London, nói với Bàn tròn:
"Nếu chỉ bơm tiền vào một bộ máy mà vẫn còn nhiều vấn đề thì không giải quyết vấn đề gì. Nhưng nếu TPP được đón là một cơ hội để dân chủ hóa, minh bạch hóa và thực sự đề cập những vấn đề làm cho Việt Nam (trở thành) một xã hội văn minh, minh bạch và hội nhập thì thực sự sẽ thay đổi xu hướng phát triển của đất nước và điều đó tôi thấy là một lý do để cho chúng ta lạc quan.
"Nhưng điều phải nhấn mạnh là chưa có gì chắc chắn về kết quả của (Hiệp định) TPP này," nhà nghiên cứu nói với BBC hôm 08/10/2015.
Hôm thứ Năm, Trưởng đoàn đàm phán của Việt Nam về TPP, Thứ trưởng Bộ Công Thương, trong một thông điệp đưa ra trên Truyền hình Việt Nam (VTV), cũng nhấn mạnh:
"TPP không phải là viện trợ không hoàn lại. TPP sẽ tạo ra các cơ hội, nhưng có nắm bắt được cơ hội đó hay không là phụ thuộc vào chính chúng ta (Việt Nam), chúng ta cũng phải hết sức cố gắng.
"Và có lẽ trên phương diện nào đó, nên coi việc nắm bắt được các cơ hội cũng là một thách thức," ông Trần Quốc Khánh nói với VTV. Quý vị có thể theo dõi toàn bộ cuộc Tọa đàm Bàn tròn của BBC về TPP và những khả năng tác động tới Việt Nam trên kênh YouTube của BBC Việt ngữ tại đây: http://bit.ly/1Nti8gu
Ngoại trưởng Nhật Taro Kono (T) và đồng nhiệm Phạm Bình Minh tại Hà Nội ngày 13/09/2018.MINH HOANG / POOL / AFP
Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc (P) và ngoại trưởng Mỹ John Kerry, trước cuộc họp ngày 13/01/2017, tại Hà Nội.Reuters
Từ phủ thủ tướng ở Tokyo, thủ tướng Nhật Shinzo Abe phát biểu chúc mừng ông Donald Trump đắc cử tổng thống Mỹ ngày 9/11/ 2016.JIJI PRESS / AFP
Ngày 18/11/2015, nhân diễn đàn kinh tế APEC tại Manila, tổng thống Mỹ chụp ảnh chung với lãnh đạo các nước tham gia TPP.AFP
Bộ trưởng Thương mại Nhật Akira Amari (G) họp báo nhân lúc nghỉ giải lao tại cuộc đàm phán TPP ở Atlanta, Hoa Kỳ, 3/10/ 2015.REUTERS/Kevin Fogarty
