Khẩu súng mà Adam Lanza dùng để giết mẹ,
rồi giết 20 em bé gái 6, 7 tuổi cùng 6 người lớn tại trường tiểu học Sandy Hook
là một khẩu AR-15.
Ðó cũng chính là loại
súng M-16 đã được dùng trong quân đội, được công ty Bushmaster biến chế cho thị
trường dân sự, coi là “súng thể thao.” A-15, còn gọi là Bushmaster, trên nguyên
tắc bắn từng phát một, nhưng chỉ sửa đổi một chút là có thể bắn “liên thanh.”
Bác sĩ khám nghiệm tử thi ở làng Newtown, tiểu bang Connecticut, cho biết các
nạn nhân đều bị nhiều viên đạn.
Súng loại bán tự động như AR-15 bán rất chạy sau vụ 11 tháng 9 năm 2001. Năm
2004, một gia đình 6 người bị hung thủ bắn giết bằng loại súng này, Công ty
Bushmaster và nhà buôn bán súng đã phải dàn xếp ngoài tòa án, bồi thường 2 triệu
rưỡi cho 2 người sống sót. Trong năm 2009, có nửa triệu khẩu súng loại AR-15
được sản xuất. Mỗi năm các nhà sản xuất súng ở Mỹ chế tạo khoảng 5 triệu khẩu
súng các loại. Trên toàn quốc hiện có hơn 300 triệu khẩu súng tay trong tay
thường dân, không phải cảnh sát hay quân đội. Trung bình ba người Mỹ có một
người có súng, một số làm chủ nhiều khẩu súng. Công ty tài chánh “Tập đoàn Tự
do” (Freedom Group) ở New York đã đầu tư vào nhiều hãng sản xuất súng, nổi tiếng
nhất như Remington, DPMS Firearms, và Bushmaster (mua từ năm 2006). Trong chín
tháng đầu năm 2012, Freedom Group công bố tiền lời 677 triệu đô la, cho biết
phần lớn lợi nhuận trong tương lai sẽ do thị trường các loại súng bán tự động
như AR-15.
Sau vụ thảm sát học sinh ở Newtown, số người Mỹ đi mua súng tăng vọt lên. Một
phần vì họ lo sợ, muốn có súng tự vệ; một phần vì người ta lo chính phủ và Quốc
hội sẽ làm luật mới hạn chế việc mua súng. Nhưng giá cổ phần của các công ty sản
xuất súng lại xuống. Có thể cũng vì giới đầu tư bán bớt vì lo ngại luật lệ kiểm
soát súng sẽ gắt gao hơn, lợi nhuận các công ty súng sẽ giảm. Ðặc biệt, nhiều
quỹ hưu bổng ở Mỹ, từ California đến New York đang bị áp lực của các tập hợp
những người thụ hưởng yêu cầu họ không đem tiền bỏ vào các công ty có trách
nhiệm trong những vụ tàn sát như mới xẩy ra ở Newtown. Phản ứng nhanh nhất là
Quỹ hưu bổng của Giáo chức tại Pennsylvania, họ gọi ngay cho Tập đoàn Tài chánh
Freedom Group bàn việc giải tư, đúng lúc tập đoàn này cho biết họ cũng sắp bán
công ty Bushmaster. Thanh tra tài chánh thành phố New York, thường kiểm soát 150
tỷ đô la trong quỹ hưu bổng nhân viên đã kêu gọi xét lại việc đầu tư 12 tỷ trong
cổ phần các nhà sản xuất súng. Phản ứng trong thị trường cho thấy sau cuộc thảm
sát 20 trẻ em và 6 thầy, cô giáo ở Newtown, có nhiều hy vọng luật lệ về việc
dùng súng ở Mỹ sẽ gắt gao thêm.
Loại súng “bán tự động” AR-15 đã bị hạn chế theo đạo Luật Brady, theo tên tùy
viên báo chí của cố Tổng thống Ronald Reagan. Ông Brady bị trúng đạn, tê liệt
khi ông Reagan bị ám sát hụt. Ðạo luật do ông Brady và vợ vận động đặt quy tắc
các nhà bán súng phải điều tra lý lịch những người mua súng, xem có tiền án và
bị bệnh tâm thần hay không. Sau mười năm, đạo Luật Brady hết hiệu lực và năm
2004 cả Quốc hội lẫn Hành pháp Mỹ không nói đến chuyện triển hạn đạo luật thêm
10 năm nữa. Từ đó, việc mua bán súng được tự do hơn.
Ai cũng biết số người bị giết bằng súng ở nước Mỹ rất cao, so với các nước
tiên tiến khác. Thị trưởng New York Michael Bloomberg đã kêu gọi Tổng thống
Obama phải đề nghị dự luật kiểm soát súng mới. Nếu không, ông Bloomberg nói,
trong nhiệm kỳ thứ hai của ông, sẽ có thêm 48,000 người Mỹ bị giết bằng súng;
con số lớn gấp bội số nạn nhân trong vụ 11 tháng 9, trong các cuộc chiến tranh
Afghanistan và Iraq cộng lại. Sau năm 2004, Quốc hội Mỹ cũng nhiều lần thảo luận
và sửa luật về kiểm soát súng, nhưng chỉ để nới lỏng các luật lệ đang dùng. Họ
cho phép được mang súng vào những nơi trước kia bị cấm, như trong công viên quốc
gia, trên xe lửa, và cả trong nhà thờ. Tất cả đều do vận động của hội Hội Súng
Toàn Quốc (NRA).
Sau vụ thảm sát 20 em bé ở Newtown, phong trào đòi kiểm soát súng chặt chẽ
hơn có cơ hội bùng lên. Có gần 200,000 người đã ký kiến nghị yêu cầu Tổng thống
Barack Obama phải đưa ra Quốc hội luật lệ mới kiểm soát súng. Năm 1996, một cuộc
thảm sát tương tự ở Dunblane, Anh quốc, làm 16 trẻ em thiệt mạng. Năm sau, đạo
luật mới ra đời cấm dân không được giữ súng tay. Cùng năm đó, sau vụ giết 35
người bằng súng ở Tasmania, Quốc hội Úc cũng làm luật cấm các loại súng bán tự
động.
Liệu Quốc hội Mỹ năm tới có đủ phiếu để làm một đạo luật mới, hay hồi phục
Luật Brady hay không, chúng ta chưa biết được. Vì thế lực của các công ty sản
xuất súng và của Hội Súng Toàn Quốc (NRA) rất mạnh. Hội NRA, với 4 triệu hội
viên, đứng đầu mạng lưới vận động giảm bớt hoặc xóa bỏ những điều kiện gắt gao
kiểm soát việc mua súng. Họ có thế lực vận động hiệu quả, ngang với Hội Các
Người Về Hưu (ARRP) trong việc gây ảnh hưởng trên lá phiếu của các đại biểu Quốc
hội. Mỗi lần Quốc hội bỏ phiếu một dự luật về súng, hàng trăm ngàn hội viên NRA
có thể gọi điện thoại tới văn phòng các đại biểu để gây ảnh hưởng. Áp lực mạnh
nhất của họ là “trừng phạt” các đại biểu Quốc hội đòi kiểm soát súng mạnh hơn.
Họ có thể bỏ tiền mua giờ trên ti vi chống lại các ứng cử viên đi ngược ý của
họ; và đóng góp cho quỹ vận động của đối thủ với ứng cử viên đó. Năm 1994, sau
khi Quốc hội bỏ phiếu Luật Brady, hội này đã “trừng phạt” 24 đại biểu Quốc hội
hăng hái hạn chế súng nhất, và 19 người đã bị thất cử.
Sau vụ thảm sát ở Newtown, mối xúc động trên toàn nước Mỹ làm nhiều nhà chính
trị phải lên tiếng về vấn đề kiểm soát súng. Nghị sĩ Dianne Feinstein,
California, đã nói sang năm tới sẽ đề nghị một dự luật kiểm soát súng mới. Hai
nghị sĩ Joe Manchin, West Virginia và Mark Warner, Virginia, vốn được hội NRA
cho điểm về lập trường súng rất cao (A), cũng lên tiếng phải kiểm soát việc mua
súng nhiều hơn. Nghị sĩ Marco Rubio, Florida, vẫn giữ vững lập trường “thân
súng” (pro-gun), lên tiếng kêu gọi phải có biện pháp giữ súng không cho lọt vào
tay những người bệnh tâm thần. Giống như những lời kêu gọi kiểm soát nội dung
các phim ảnh, truyền hình và trò chơi điện tử để giảm bớt bạo lực; tiếng nói của
ông Marco Rubio theo đúng đường lối của hội NRA, là đẩy vấn đề chính sang một đề
tài khác để dư luận không còn chú ý đến tình trạng súng giết người nữa. Một khẩu
hiệu của hội NRA để bảo vệ súng là “Súng không giết người, chỉ có người giết
người.” Nhưng không có nhà chính trị nào thân súng hơn đại biểu nghị hội tiểu
bang Texas, ông Kyle Kacal. Hôm qua, ông tuyên bố, “Tôi nghe nói nhiều người đã
bị chết vì bóng bàn, ping pong. Bóng ping pong còn nguy hiểm hơn cả súng! Màn
ảnh ti vi phẳng còn gây hại cho trẻ em hơn bất cứ thứ nào.”
Hội NRA giữ im lặng trong một tuần lễ. Họ mới chính thức tuyên bố với báo chí
trong ngày Thứ Sáu tuần này. Phát ngôn viên của hội tuyên bố về vụ thảm sát ở
Newtown, đề nghị phải đặt cảnh sát (mang súng) canh tại tất cả các trường học.
Nhưng các vụ thảm sát tập thể không phải chỉ diễn ra ở các trường học. Nhiều tên
sát nhân đã xông vào các quán cà phê, quán ăn, siêu thị, nhà thờ, vân vân, bắn
súng tự động giết người hàng loạt. Nếu theo cách đối phó của hội NRA thì nước Mỹ
sẽ tràn ngập cảnh sát.
Ðiều đáng buồn là tất cả những xúc động về những cái chết thương tâm của 20
trẻ em và 6 thầy cô giáo ở Newtown có thể sẽ không đưa tới một thay đổi nào
trong luật lệ kiểm soát súng. Trong ba bốn tháng nữa, dư luận có thể sẽ nguôi
đi; cũng giống như những vụ thảm sát ở Virginia Polytechnic Institute năm 2007
(32 người chết), ở Columbine năm 1999 (13 người). Một phần ba dân Mỹ có súng,
nhiều người coi đó là một quyền thiêng liêng, được Hiến pháp bảo vệ. Không thể
biết được biến cố ở Newtown có thay đổi được xã hội Mỹ hay không. Ðã có hơn một
chục vụ giết người tập thể bằng súng trong năm nay; khi Tổng thống Obama đến
thăm trường tiểu học ở Newtown, đó là lần thứ tư ông đi viếng các nạn nhân bị
thảm sát. Riêng trong năm 2012, FBI cho biết đã cứu xét gần 17 triệu hồ sơ điều
tra về lý lịch người mua súng, gấp đôi con số năm 2003. Trong năm 2011 có 11,100
người bị giết bằng súng, không kể những người tự sát. Những người quan tâm chỉ
biết cầu nguyện cho thảm cảnh đó không tiếp tục xẩy ra mãi mãi.
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=159429&zoneid=7
Nghe trực tiếp (Chỉ trong giờ phát thanh: 8-8:30 và 10-11 giờ tối VN)
Phản ứng của dân Mỹ sau vụ xả súng ở Washington
Xe cấp cứu và nhân viên an ninh tại nơi xảy ra vụ nổ súng tại cơ sở Hải quân Mỹ Washington Navy Yard, ngày 16/9/2013.
Cảnh sát trên đường tới hiện trườngvụ nổ súng tại căn cứ Washington Navy Yard, ngày 16/9/2013.
