Nhân kỷ niệm cuộc chiến 1979, BBC tổng hợp lại một số tư liệu tiếng Anh về bối cảnh và bài học của cuộc xung đột này: Image copyrightBBC World ServiceSau chiến thắng 1975, miền Bắc Việt Nam đã chọn ưu tiên chiến lược là Liên Xô xa xôi và xa dần kẻ thù lịch sử, láng giềng Trung Quốc, theo bài trên Bách khoa Toàn thư Anh Quốc, Britannica, mục về Việt Nam.
"Với thành công nhanh chóng trong chiến dịch bài Hoa, đuổi đi giới thương nhân gốc Hoa, Việt Nam còn mở vịnh Cam Ranh cho hải quân Liên Xô vào, và ký kết Hiệp ước hữu nghị với Moscow.
"Quân đội Việt Nam cũng đã xâm chiếm Campuchia để trục xuất quân Khmer Đỏ.
"Rất sớm sau khi Đặng Tiểu Bình có chuyến thăm được ca ngợi tới Mỹ, Bắc Kinh đã tuyên bố ý định trừng phạt Việt Nam vào tháng 2 năm 1979."
Reg Grant, trong một cuốn sách về Chiến tranh Việt Nam đã đặt xung đột Trung - Việt vào nhóm các cuộc chiến mới nảy sinh ở vùng Đông Dương sau 1975.
Cuộc chiến Biên giới 1979 là hệ quả của chiến tranh Campuchia, khi xung đột nhỏ lẻ ở vùng biên giới với Việt Nam nổ ra vì các cuộc tập kích của Khmer Đỏ.
Image copyrightMai Thanh HaiTheo tác giả này, các diễn biến ở biên giới khiến Việt Nam "đưa quân xâm lược Campuchia toàn diện vào Giáng Sinh 1978, và đến 7/01/1979 thì chiếm Phnom Penh và thiết lập một chính phủ mới".
"Quân Khmer Đỏ bị đẩy ra khỏi các đô thị và tiếp tục quấy nhiễu quân Việt Nam ở các tuyến dọc biên giới Thái Lan."
"Trung Quốc là nước hỗ trợ chính cho chế độ Pol Pot. Ngày 17/02/1979, Trung Quốc tung quân xâm lược Việt Nam. Họ không muốn chiếm nước này mà chỉ muốn ngăn sự hung hãn của Việt Nam."
"Nhưng quân Trung Quốc không thể nào tiến được trước sức chống trả bền bỉ của phía Việt Nam và đến ngày 6/3/1979, họ phải rút quân về."
Các bên cùng thất bại
Theo Britannica, cuộc chiến Trung - Việt diễn ra khi Hoa Kỳ, dưới thời Tổng thống Jimmy Carter, đã ủng hộ Trung Quốc, một phần vì dư âm của sự thù ghét với Bắc Việt sau chiến tranh.
Liên Xô đáp trả với lời đe dọa chống lại Trung Quốc, nhưng Trung Quốc cũng không thắng được lực lượng dân quân biên giới của Việt Nam.
Image copyrightREUTERSSau ba tuần với những trận giao tranh dữ dội, Việt Nam tuyên bố gây ra con số 45,000 thương vong cho phía Trung Quốc và Trung Quốc đã rút quân.
Image copyrightAPImage captionĐặng Tiểu Bình thăm Hoa Kỳ tháng 2/1979 Chính sách của Mỹ đem lại hậu quả tiêu cực.
"Uy tín quân đội chính quy của Trung Quốc bị phá tan, Campuchia vẫn ở lại trong phe Liên Xô-Việt Nam, và các chiến thuật sử dụng lá bài Trung Quốc của Hoa Kỳ trở nên vô duyên," Britannica viết.
Với Trung Quốc, một mục tiêu của việc phát động cuộc chiến đánh vào đồng minh của Liên Xô còn là nhằm để chia rẽ Washington và Moscow.
Nhưng trái với mong đợi của Bắc Kinh, chiến tranh biên giới Việt-Trung cũng không ngăn được cuộc gặp Mỹ- Xô được lên kế hoạch từ trước đó, cũng như việc kí kết Hiệp ước hạn chế vũ khí tấn công chiến lược lần thứ hai (SALT II).
Image copyrightvn archivesImage caption Bắt tù binh Trung Quốc Đàm phán đã đi đến thỏa thuận ở Vladivostok và cuối cùng hai bên cũng đi đến bản Hiệp ước dự thảo.
Quá trình hòa hoãn Liên Xô và Mỹ chỉ ngưng lại khi Moscow đưa quân vào Afghanistan, bắt đầu một cuộc dính líu quân sự mới cho tới khi Liên Xô tan rã.
Còn Hà Nội sau cuộc chiến lại càng phụ thuộc vào Moscow cho tới khi Liên Xô sụp đổ, với các hệ luỵ về thể chế cho nước Việt Nam cộng sản.
Bài học cho Trung Quốc
Riêng với Trung Quốc, đây là cuộc chiến lớn nhất về mặt quân sự kể từ Chiến tranh Triều Tiên.
Và bài học Bắc Kinh có thể rút ra thì rất nhiều, theo một tác giả gốc Trung Quốc, Zhang Xiaoming.
Image copyrightvn archivesImage caption Nữ quân nhân Việt Nam Trong bài trên The China Quarterly 2005, ông xác định qua các tài liệu Trung Quốc rằng Đặng Tiểu Bình là nhà lãnh đạo cổ vũ cho chuyện tấn công để "dạy cho Việt Nam một bài học".
Dù Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, gồm cả Hoa Quốc Phong không phản đối, nhưng ban lãnh đạo Trung Quốc cũng không hoàn toàn đồng thuận về cách dùng quân của ông Đặng.
Rốt cuộc, người ủng hộ rõ nhất cho Đặng là Trần Vân, nhân vật kỳ cựu trong Đảng.
Nhưng Zhang Xiaoming cho rằng chính Trung Quốc "mới là bên nhận một bài học".
Ông Đặng bỏ qua cơ chế chỉ huy bình thường, và trực tiếp giao cho Hứa Thế Hữu tấn công từ phía Đông (Quảng Tây), và điều động Dương Đắc Chí, từ quân khu Vũ Hán (miền Trung Trung Quốc) xuống chỉ huy cánh quân phía Tây từ Vân Nam đánh vào Việt Nam.
Ông Đặng, bắt chước Mao Trạch Đông, đã trực tiếp chỉ đạo cuộc chiến và chỉ 'tham vấn trước' với một số nhân vật lão thành trước khi đưa ra một cuộc họp kéo dài 5 tiếng ở Bộ Chính trị.
Image copyrightGettyImage captionĐặng học cách 'trực tiếp cầm quân' của Mao khi ra lệnh đánh Việt Nam năm 1979 Ông cũng bỏ qua vai trò của tư lệnh quân khu Côn Minh, tướng Vương Tất Thành.
Quyết định này của Đặng Tiểu Bình có hệ quả nghiêm trọng cho quân Trung Quốc: vì thiếu phối hợp hai cánh quân, họ bị tổn thất nặng nề, theo Zhang Xiaoming.
Đến giữa tháng 1/1979, chừng 320 nghìn quân Trung Quốc đã tập kết ở các tuyến dọc biên giới Việt Nam.
'Dùng dao mổ trâu chém gà'
"Cách dụng binh của Hứa Thế Hữu là "dùng dao mổ trâu chém gà" (niudao shaji - ngưu đao sát kê) tấn công tổng lực và toàn diện vào mọi điểm phòng vệ của Việt Nam."
Mục tiêu của chiến dịch "phản kích tự vệ" - cách Trung Quốc chuẩn bị dư luận trong và ngoài nước về cuộc xâm lăng - là nhanh chóng "tiêu hao sinh lực địch".
Image copyrightGettyImage caption Pháo binh Việt Nam trong cuộc chiến 1979 Trung Quốc đưa 9 quân đoàn đánh xuyên biên giới và huy động cả hơn 200 nghìn dân Quảng Tây phục vụ chiến dịch, trong đó 26 nghìn dân quân tham chiến trực tiếp, theo Zhang Xiaoming.
Tại một số mặt trận như ở Cao Bằng, tỷ lệ quân Trung Quốc so với lực lượng Việt Nam là 8:1.
Nhưng tổn thất của phía Trung Quốc là rất lớn.
Bài của Zhang Xiaoming nhắc lại rằng Trung Quốc từng nói họ giết và làm bị thương 57,000 quân Việt Nam, còn Đài Tiếng nói Việt Nam vào thời gian đó nói họ giết và làm bị thương 42,000 quân Trung Quốc.
Nhưng theo tác giả này, các nghiên cứu được cập nhật (cho đến 2005) tin rằng số quân Giải phóng Nhân dân TQ bị giết trong cuộc chiến là 25 nghìn, và số bị thương là 37 nghìn.
Image copyrightGettyNgay cả con số Bắc Kinh thừa nhận (6700 tử sĩ và 15000 thương binh) cũng đưa số thương vong lên 21 nghìn, trên tổng quân số chừng 300 nghìn tham chiến, một tỷ lệ rất cao.
Trung Quốc đã tổng kết, rút ra nhiều bài học về chiến thuật, về thông tin liên lạc, vũ khí.
Dù vậy, Zhang Xiaoming cho rằng vẫn có một bài học Trung Quốc chưa rút ra từ cuộc chiến với Việt Nam.
"Vì bị ảnh hưởng của tư tưởng Mao, coi chiến tranh là 'sự nối dài của mục tiêu chính trị', Trung Quốc vẫn chưa đánh giá lại xác đáng về chiến thắng hay thất bại nhìn từ góc độ quân sự thuần tuý."
Cuộc chiến 1979, nhìn từ phía Trung Quốc, là cách Bắc Kinh phản ứng lại sự bành trướng ra Đông Nam Á của Hà Nội, và cũng là cách ngăn chặn tham vọng toàn cầu của Moscow, theo Zhang Xiaoming.
Và đây có thể là bài học lớn nhất cho các quốc gia trong vùng đang tiếp tục có các tranh chấp trong một bối cảnh địa chính trị mới như ngày nay.
Image caption Hài cốt liệt sỹ Việt Nam ở mặt trận Vị Xuyên (Hà Giang) được thu thập sau trên dưới ba thập niên kết thúc chiến tranh biên giới Việt - Trung.
Cần có thái độ và ứng xử ra sao với quá khứ chiến tranh để rút ra bài học xử lý các nguy cơ xung đột Việt - Trung trong hiện tại cũng như tránh được các nguy cơ chiến tranh trong tương lai.
Đây là mạch chủ đề chính được cuộc Tọa đàm Trực tuyến của BBC thứ Năm tuần này thảo luận với các khách mời nhân 31 năm Việt Nam đánh dấu trận chiến Vị Xuyên (tỉnh Hà Giang) trong cuộc chiến tranh Biên giới kéo dài một thập niên với Trung Quốc.
Từ Hà Nội hôm 16/7/2015, Nhà văn Phạm Viết Đào có thân nhân hy sinh trong trận chiến Vị Xuyên nói đây là trận chiến 'lớn nhất ở Đông Nam Á'.
Ông nói: "Về trận Vị Xuyên, phía Trung Quốc theo thông tin tôi nhận được là họ làm rất rầm rộ vào năm 2009, họ kỷ niệm hai mươi năm, họ coi là 'Chiến thắng Lão Sơn'.
"Và 'Chiến thắng Lão Sơn' ấy đã được các tài liệu, sách báo của Ấn Độ và Nhật Bản coi là một trong những cuộc chiến tranh lớn nhất ở khu vực Đông Nam Á' bởi vì lúc ấy Trung Quốc huy động năm, sáu chục vạn quân vào cái (trận chiến) này."
Và nhà văn Phạm Viết Đào nói thêm:
"Chúng tôi biết rằng trận Lão Sơn này, Trung Quốc gọi là Lão Sơn ấy, chính đích thân tướng Lưu Á Châu là con rể của Phó Thủ tướng (Trung Quốc) Lý Tiên Niệm, đã viết rất nhiều cuốn sách về (trận chiến) này. Và chính Nguyên soái (Trung Quốc) Diệp Kiếm Anh đã viết thư tay Lưu Á Châu vào lấy tài liệu.
Image caption Blogger Phạm Viết Đào nói trận Vị Xuyên được một số tạp chí nghiên cứu của Ấn Độ và Nhật Bản xếp là một trong các 'cuộc chiến lớn nhất' ở Đông Nam Á. "Và ông đã viết tiểu thuyết về trận Lão Sơn này, và chính quyển tiểu thuyết này đã được một Tạp chí của Việt Nam là Hồn Việt giới thiệu và tôi đã phản ánh rất dữ việc tại sao một Tạp chí của Việt Nam giới thiệu một cuốn tiểu thuyết của Trung Quốc viết về Lão Sơn, trong khi chúng tôi là những người nhà văn muốn viết thì không ai được viết," blogger Phạm Viết Đào nói với Tọa đàm.
Nên tưởng niệm?
Khi được hỏi liệu trận chiến Vị Xuyên nói riêng và chiến tranh biên giới Việt Trung có nên được Việt Nam tưởng niệm, đánh dấu hàng năm hay không, Đại tá Phạm Hữu Thắng, nhà nghiên lịch sử quân sự nêu quan điểm cho rằng ở Việt Nam hàng năm đã có ngày '27 tháng Bảy' dành cho thương binh, liệt sỹ.
Đại tá Thắng từ Viện Nghiên cứu Lịch sử Quân sự, từ Hà Nội, nói:
"Tưởng niệm thường xuyên, theo quan điểm của tôi thì nhìn chung vào dịp 27/7 đã có tưởng niệm thương binh, liệt sỹ rồi.
"Thế còn những địa danh cụ thể thông thường nó gắn liền với từng đơn vị một.
"Tôi nghĩ rằng những cuộc tưởng niệm ấy thì do từng địa phương, từng đơn vị một tổ chức thôi thì còn được.
"Còn có tính chất quốc gia thì tôi nghĩ là cũng không cần thiết," nhà nghiên cứu lịch sử quân sự Việt Nam nói.
Tuy nhiên ngay trước đó, Đại tá Phạm Hữu Thắng cũng khẳng định trận Vị Xuyên là một trận chiến 'ác liệt' nhất trong cuộc chiến tranh biên giới Việt Trung vốn kéo dài một thập niên, bắt đầu từ ngày 17/2/1979.
Ông nói: "Cuộc chiến Vị Xuyên là cuộc chiến đấu được coi là ác liệt nhất ở toàn bộ tuyến biên giới mà sau khi Trung Quốc tấn công tháng 2/1979 và đã bị đẩy lui về phía bên kia biên giới.
"Sau đó, cuộc xung đột biên giới vẫn diễn ra cho đến năm 1988. Cuộc chiến Vị Xuyên từ giữa năm 1984, mùa hè 1984 cho đến hết 1985, được coi là giai đoạn ác liệt nhất.
Image captionĐại tá Phạm Hữu Thắng cho rằng việc tưởng niệm Vị Xuyên và Cuộc chiến Biên giới Việt - Trung ở cấp quốc gia hàng năm là 'không cần thiết'. "Và không chỉ ác liệt ở chỗ Vị Xuyên mà còn ác liệt của cả tuyến biên giới.
"Còn từng trận đánh cụ thể, thì thực ra cái tuyên truyền; và các tài liệu nghiên cứu về cuộc Chiến tranh Biên giới vẫn đang trong tình trạng bảo mật, cho nên việc nghiên cứu cụ thể về các trận đánh đó, thì tôi cũng chưa có điều kiện," nhà nghiên cứu lịch sử quân sự nói với BBC.
Tuy vậy, một khách mời khác tại Tọa đàm của BBC cho rằng việc đánh dấu, 'tưởng niệm hàng năm' trận Vị Xuyên cũng như Chiến tranh Biên giới Việt - Trung 1979 là 'chuyện đương nhiên' mà 'không nên đặt ra câu hỏi'.
Nhà báo tự do, cựu chiến binh Chiến tranh biên giới Việt - Trung, ông Ngô Nhật Đăng, nói:
"Theo tôi không cần phải đặt ra câu hỏi, mà việc phải tưởng niệm trận Vị Xuyên là việc tất nhiên phải làm.
"Trận Vị Xuyên kéo dài, không phải (chỉ là) năm 1979 sau đó một tháng, mà (trận) Vị Xuyên kéo dài đến năm 1984, và sự hy sinh xương máu của cả hai phía rất là lớn.
"Theo tôi, việc tưởng niệm là điều tất nhiên."
'Né tránh sự thực'
Đề cập vấn đề bài học ứng xử với quá khứ, mà cụ thể là trận chiến Vị Xuyên hay Chiến tranh Biên giới 1979 và mối liên hệ với vấn đề tranh chấp trên Biển Đông giữa Trung Quốc và Việt Nam hiện nay, nhà báo Nguyễn Giang của BBC nêu quan điểm:
"Về vấn đề đang xảy ra trên Biển Đông bây giờ, tôi có cảm giác là trong một giới nhất định ở Việt Nam, họ tìm cách gần như là né tránh một sự thực, tức là rõ ràng là đang bị lấn.
"Gần đây thì đỡ hơn, nhưng có một thời gian có cảm tưởng thậm chí báo chí không được nói lên tên là 'Tàu Trung Quốc', cái đó rất là vô lý ở chỗ là chính Trung Quốc họ nói, cũng đăng ngay trên báo của họ.
Image caption Nhà báo Nguyễn Giang cho rằng có những câu hỏi lớn trong chính sách và đối sách xử lý xung đột của Việt Nam trước Trung Quốc hiện nay. "Tại sao phía Việt Nam lại không đưa? Vậy thì tôi hiểu là chính sách ngoại giao của Việt Nam thấy có vẻ như là, nhìn từ bên ngoài vào, có vẻ gọi là mềm mỏng.
"Nhưng mềm mỏng đấy, mà phía bên kia họ không coi là mềm mỏng, thì chúng ta phải xem lại. Đấy là việc rất bình thường trong chuyện quan hệ đối tác.
"Tức là chúng ta tỏ ra mềm mỏng bao nhiêu, người ta nghĩ là mình né tránh.
"Thì né tránh, thì tội gì người ta không lấn tới? Đấy là cái logíc bình thường cuộc sống, không nói riêng chuyện Trung Quốc, Việt Nam hay nói các nước trong khu vực.
"Đấy là một câu hỏi rất là lớn. Rồi chuyện một quốc gia tự mình làm quên lịch sử của mình, thì người khác sẽ nhắc cho mình, mà là lịch sử của họ. Cái đấy cũng là một câu hỏi tiếp."
Và Nguyễn Giang nhấn mạnh:
"Càng né tránh thì càng bị động, đó là quan điểm của tôi cho các sử gia Việt Nam, còn các nhà hoạch định chính sách, tôi không biết họ suy nghĩ thế nào, thì cũng không dám bình luận," nhà báo chia sẻ với Tọa đàm.
Lịch sử lặp lại?
Từ Studio của BBC tại London, Thạc sỹ Nguyễn Bảo Châu, Giảng viên Chính trị Quốc tế, thuộc Học viện Quan hệ Quốc tế của Việt Nam, người đang tu nghiệp nghiên cứu sinh Tiến sỹ tại Đại học East Anglia, Anh Quốc, bình luận với Tọa đàm về bài học lịch sử kết nối giữa Vị Xuyên 1984 và Biển Đông 2015.
Thạc sỹ Bảo Châu nói: "Tôi cho rằng lịch sử có thể đang lặp lại trong mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc.
"Bởi vì ngoài sự kiện biên giới năm 1979, hiện nay đang có khu vực tranh chấp ở Biển Đông, theo tôi bài học ở đây đó là chúng ta (Việt Nam) cần phải thấy được sự chú ý là điều giống nhau trong luận điệu của Trung Quốc.
Image caption Thạc sỹ Nguyễn Bảo Châu (giữa) cho rằng lịch sử đang có những lặp lại trong quan hệ bang giao Trung - Việt mà Việt Nam cần lưu ý hơn tới những 'luận điệu' của Trung Quốc. "Ví dụ trong sự kiện xâm chiếm biên giới, thì Trung Quốc tuyên truyền cho người dân Trung Quốc là 'Việt Nam xâm lược', là 'Trung Quốc tự vệ, dạy cho bài học' v.v...
"Những luận điệu đó không có bằng chứng (cơ sở), cũng như là so sánh với tình trạng ở Biển Đông hiện tại, thì việc đặt giàn khoan, cũng như xây dựng đảo nhân tạo, theo tôi thấy Trung Quốc cũng có rất nhiều luận điệu.
"Ví dụ như là để bảo vệ môi trường, sinh thái v.v..., nhưng mà không đưa ra được một bằng chứng rõ ràng nào, thì chúng ta cần phải rút kinh nghiệm và đưa ra cái bất nhất trong hành động và trong luận điệu của Trung Quốc...
"Tôi nghĩ rằng Việt Nam đang rút kinh nghiệm và đang chủ động hơn trong việc đưa ra, nói với thế giới về quyền tài phán, chủ quyền lãnh thổ của mình, và chúng ta đã góp phần đưa được vào chương trình nghị sự của Liên Hiệp Quốc về vấn đề Biển Đông, cũng như trong những tuyên bố của Asean, trong lần Thượng đỉnh gần nhất.
"Tôi nghĩ đấy cũng là một tín hiệu mừng trong đấu tranh ngoại giao, trong mọi mặt trận của Việt Nam," nhà nghiên cứu nói với BBC.
Khách mời
Bàn tròn "Từ Vị Xuyên 1984 tới Biển Đông 2015" được phát trực tuyến trên kênh YouTube của BBC Việt ngữ từ 19h30-20h00 giờ Việt Nam, hôm 16/7/2015, với các khách mời tham gia từ Việt Nam và hải ngoại là:
- Đại tá Phạm Hữu Thắng, nhà nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu Lịch sử Quân sự, Bộ Quốc phòng Việt Nam.
- Thạc sỹ Nguyễn Bảo Châu, giảng viên Khoa Chính trị Quốc tế, Học viện Quan hệ Quốc tế, Bộ Ngoại giao CHXHCN Việt Nam.
Image caption Một cuộc tưởng niệm chiến tranh biên giới Việt - Trung ở Hà Nội năm ngoái. - Nhà văn, blogger Phạm Viết Đào, thân nhân Liệt sỹ trận Vị Xuyên.
- Nhà báo tự do, blogger, Ngô Nhật Đăng, cựu binh phía Việt Nam trong cuộc chiến Việt - Trung.
- Nhà báo Nguyễn Giang, Trưởng Ban Việt ngữ, Trưởng vùng Đông Á, Thế giới vụ BBC.
Một số khía cạnh được thảo luận tại tọa đàm gồm có:
- Thái độ nào cần có với quá khứ, nhất là đối với di sản chiến tranh quá khứ?
- Xử lý như thế nào di sản quá khứ, mà trong đó có xung đột chiến tranh, để đạt được hiệu quả cho hiện tại và tương lai.
- Thiếu sòng phẳng với quá khứ để thu được lợi ích bang giao, hợp tác trong hiện tại liệu có phải là một cách làm đúng, không thể phê phán. Mời quý vị theo dõi toàn bộ chương trình Tọa đàm tại đây.
Image caption Blogger Phạm Viết Đào đã thăm lại chiến trường cũ Vị Xuyên và chụp hình với người địa phương
"Chúng tôi biết rằng trận Lão Sơn này, Trung Quốc gọi là Lão Sơn ấy, chính đích thân tướng Lưu Á Châu là con rể của Phó Thủ tướng Trung Quốc Lý Tiên Niệm, đã viết rất nhiều cuốn sách," trong khi ở Việt Nam chỉ gần đây mới được nói đến trận đánh, theo blogger Phạm Viết Đào từ Hà Nội.
Trả lời tại Tọa đàm trên mạng Google+ do BBC Tiếng Việt chủ trì hôm 16/7, ông Phạm Viết Đào còn nói:
"Chính Nguyên soái Diệp Kiếm Anh đã viết thư tay Lưu Á Châu vào lấy tài liệu."
"Chính quyển tiểu thuyết này đã được một Tạp chí của Việt Nam là Hồn Việt (Tạp chí thuộc Hội nhà văn Việt Nam) giới thiệu,"
"Tôi đã phản ánh rất dữ việc tại sao một Tạp chí của Việt Nam giới thiệu một cuốn tiểu thuyết của Trung Quốc viết về Lão Sơn, trong khi chúng tôi là những người nhà văn muốn viết thì không ai được viết."
“Và nhà văn Đào Thắng có nói với tôi chuyện này về chính ông Đỗ Mười khi gặp nhà văn Hữu Thỉnh. Và ông Đào Thắng cũng khuyến khích ‘Tại sao các anh không viết (về) Chiến tranh Biên giới?”
“Thì ông Đào Thắng nói: ‘Bây giờ bác về hưu rồi, chúng tôi đang là người ở đây, thì chúng tôi thấy khó, không thể viết được."
“Rõ ràng cuộc chiến tranh Lão Sơn, phía Trung Quốc, theo thông tin tôi nhận được, rất nhiều báo mạng Trung Quốc nói rất nhiều.
Mặt trận Vị Xuyên
Ngày 12/7 năm nay, truyền thông Việt Nam lại có nhiều bài nhắc về trận đánh biên giới với Trung Quốc năm 1984 tại mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang.
Là người đã thăm lại chiến trường cũ Vị Xuyên và chụp hình với người địa phương, nay ông Phạm Viết Đào cho hay:
“Và những thông tin đầu tiên tôi viết trên blog của tôi là tôi dựa vào báo mạng của Trung Quốc do anh Hà Minh Thành (ở) Nhật Bản thông tin cho tôi rằng dịch một tài liệu từ một trang mạng Trung Quốc nói về trận Lão Sơn.
“Và sau đấy BBC có đưa lại và trở thành một dư luận lần đầu tiên người ta biết chiến tranh Vị Xuyên là tôi nghĩ rằng phía Trung Quốc, người ta nói rất nhiều về trận này.
“Còn phía Việt Nam tại sao lại không làm chuyện này, thì thời gian qua, sau khi tôi lên tìm hiểu và tôi là một trong những người cùng với Thiếu tướng Lê Duy Mật, chúng tôi đã quyết liệt kiến nghị 5 điểm phải đưa cuộc chiến tranh này vào tất cả các thứ, thì sau đấy đã được hưởng ứng.
“Và hiện nay chúng tôi cũng nhận được văn bản của Văn phòng Chính phủ gửi cho Bộ Quốc phòng và sắp tới chúng cũng sẽ tiếp tục làm việc về việc này và hiện nay tất cả những kiến nghị của chúng tôi đã được các cơ quan của chính quyền nói…
“Hiện nay báo chí, rất mừng là năm 2014, 2015 đã nói nhiều đến Vị Xuyên, thì tất cả cái đó phải nói là từ việc blog của tôi đưa lên và BBC là người sau đây tiếp sức đưa sự kiện của trận Lão Sơn ấy lên.
“Rõ ràng, phía Việt Nam, trách nhiệm (im lặng về trận Vị Xuyên) thuộc về ai thì cái đó chúng ta phải tìm, vì hiện nay chúng tôi thấy báo chí đã đưa, các đồng chí lãnh đạo đảng và nhà nước cũng đã đặt vấn đề này ra rồi.
“Bây giờ thì người ta thấy đấy là một cuộc chiến tranh lớn, còn vì sao có cuộc chiến Lão Sơn, thì có lẽ (đó là công việc của) các nhà sử học,” ông Đào nói với Tọa đàm của BBC 'Từ Vị Xuyên 1984 tới Biển Đông 2015' giữa tháng 7/2015.
'Mặt trận ác liệt nhất'
Image caption Tướng Đoàn Khuê lên gặp gỡ các binh sỹ Sư đoàn 312 của quân đội Việt Nam 'vừa hoàn thành nhiệm vụ' ở mặt trận Vị Xuyên. Về độ ác liệt của mặt trận Vị Xuyên, nhà văn, blogger Phạm Viết Đào nói thêm với Tọa đàm:
“Trung Quốc năm 1984, 1985, tập trung đến tận 27 sư đoàn như lời của tướng Lê Duy Mật nói.”
Còn Đại tá Phạm Hữu Thắng, từ Viện Nghiên cứu Lịch sử Quân sự, khẳng định trận Vị Xuyên là một trận chiến 'ác liệt' nhất trong cuộc chiến tranh biên giới Việt Trung vốn kéo dài một thập niên, bắt đầu từ ngày 17/2/1979.
Ông nói:
"Cuộc chiến Vị Xuyên là cuộc chiến đấu được coi là ác liệt nhất ở toàn bộ tuyến biên giới mà sau khi Trung Quốc tấn công tháng 2/1979 và đã bị đẩy lui về phía bên kia biên giới.
"Sau đó, cuộc xung đột biên giới vẫn diễn ra cho đến năm 1988.
"Cuộc chiến Vị Xuyên từ giữa năm 1984, mùa hè 1984 cho đến hết 1985, được coi là giai đoạn ác liệt nhất.
"Và không chỉ ác liệt ở chỗ Vị Xuyên mà còn ác liệt của cả tuyến biên giới,” Đại tá Phạm Hữu Thắng khẳng định tại Tọa đàm của BBC.
Image caption Trong khi cuộc chiến biên giới 1979 được nhắc tới nhiều hơn, ít người biết về xung đột 1984
Ngày 12/7 nhiều báo trong nước đã có bài về cuộc chiến biên giới với Trung Quốc năm 1984 tại mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang.
Trong tháng 4 và tháng 5/1984, Trung Quốc đã mở nhiều chiến dịch dọc biên giới từ Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang đến Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh và chiếm nhiều điểm cao mà trước đó Việt Nam nắm giữ.
Cuối tháng 6/1984, Việt Nam quyết định tổ chức tiến công để giành lại những cao điểm bị Trung Quốc chiếm đóng. Việt Nam đã điều sáu trung đoàn tham gia.
Trong đó trận đánh nhằm giành lại Núi Đất (Trung Quốc gọi là Lão Sơn) ngày 12/7/1984 được cho là một trong các trận đánh đẫm máu và khốc liệt nhất ở Á châu nhiều thập niên trở lại đây tuy nhiên một thời gian dài không được nhắc tới nhiều ở trong nước.
Núi Đất là cao điểm thuộc về Việt Nam sau chiến tranh biên giới 1979, cùng với một cao điểm khác là Núi Bạc (Trung Quốc gọi là Giả Âm Sơn).
Trận đánh giành lại Núi Đất (Cao điểm 1509) cùng một số điểm cao khác do sư đoàn 356 thực hiện đã kết thúc với tổn thất lớn về binh lính cho phía Việt Nam, có tài liệu nói là do bội phản "từ một sỹ quan quân báo cao cấp".
Núi Đất lúc đó nằm trong lãnh thổ Việt Nam, thuộc xã Thanh Thủy, huyện Yên Minh, tỉnh Hà Tuyên, nay là tỉnh Hà Giang.
Các tài liệu nói trận đánh bắt đầu từ sáng sớm và kéo dài tới 17 tiếng đồng hồ.
Con số lính Việt Nam tử trận các nguồn đưa ra không thống nhất, một số nguồn chính thống nói khoảng 600 cán bộ chiến sỹ sư đoàn 356 hy sinh, bên cạnh 400 cán bộ chiến sỹ sư đoàn 316 và 312.
Nguồn nước ngoài thì nói riêng trận Núi Đất con số người thiệt mạng phía Việt Nam là 3.700.
Phần lớn các hài cốt của họ chưa quy tập được.
Tới năm 1992, quân chính quy Trung Quốc mới rút khỏi Núi Đất và Núi Bạc.
Thông tin về giai đoạn xung đột Việt - Trung sau cuộc chiến 1979 ít được nhắc tới ở Việt Nam cho đến bây giờ.
Một số tường thuật năm nay còn gọi cuộc chiến 1984 là do "Trung Quốc xâm lược".
Hai nước ký Hiệp ước biên giới trên đất liền vào năm 1999 nhưng mãi tới năm 2009 mới thống nhất được đường biên.
Quá trình đàm phán biên giới đất liền được nói kéo dài hơn 35 năm.
Image caption Một nghĩa trang Quân Giải phóng TQ ở tỉnh Vân Nam sau cuộc chiến 1979 với Việt Nam
Ngày 12/7 năm nay, truyền thông trong nước lại có nhiều bài nhắc về trận đánh biên giới với Trung Quốc năm 1984 tại mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang.
Nhà báo Trần Trang của BBC Tiếng Trung hiện ở London cho biết trận đánh tại nơi mà Trung Quốc gọi là Lão Sơn từ lâu thường được đề cập công khai tại Trung Quốc. Trần Trang: Trận Lão Sơn được nhớ tới như một trong những trận đánh đẫm máu nhất trong cuộc chiến Việt – Trung. Tại Trung Quốc, người ta gọi đây là cuộc chiến tự vệ chống Việt Nam. Có nhiều chương anh hùng được kể về trận đánh, được truyền thông đại chúng tại Trung Quốc cổ vũ trong thập niên 1980. BBC Tiếng Việt: Chắc anh vẫn nhớ khi còn bé đã được kể cho nghe thế nào về sự kiện này?
Tôi còn nhớ mình dự một giảng đường lớn ở thị trấn tôi ở, nghe tường trình về một anh hùng trong trận Lão Sơn. Tôi còn nhớ tên ông ấy, Xu Liang, là một trong những sinh viên đại học tham gia đánh trận. Ông bị mất một chân trong trận này. Lúc đó, ông ngồi trên xe đẩy và kể lại trận đánh đẫm máu. Ông kể mình bị bộ đội Việt Nam bắn và cụt chân. Tôi nhớ khi đó mình rất ngưỡng mộ hành động anh hùng của ông.
Image caption Trận Lão Sơn hay Núi Đất là trận chiến rất đẫm máu BBC Tiếng Việt: Có tin nói nhiều cựu binh Trung Quốc trong trận chiến biên giới 1979 đánh Việt Nam sau này không hài lòng vì cho rằng không được nhà nước quan tâm. Còn các cựu binh của trận Lão Sơn thì sao?
Có một vài tin tức rải rác nói rằng các cựu chiến binh chỉ sống nhờ tiền hưu còm cõi, không có mấy hỗ trợ. Trong các dịp kỷ niệm chiến tranh, một số người thăm lại nghĩa trang tưởng nhớ đồng đội đã khuất. Đó cũng là dịp có một số bài nói rằng cựu binh không được hỗ trợ đầy đủ.
Một số cựu chiến binh thì trở thành doanh nhân, một số người rất giàu. Có vẻ như những nhóm này đã giúp nhiều hơn cho những người từng là đồng đội của họ.
Việt Nam kỷ niệm
Báo chí Việt Nam cho biết sáng 11/7, hàng trăm cựu chiến binh thuộc sư đoàn 356 từng chiến đấu tại chiến trường Vị Xuyên đã tổ chức lễ thắp hương tưởng niệm, cầu siêu cho vong linh những liệt sĩ đã hi sinh.
Sư đoàn 356 xem ngày 12/7 hàng năm là “ngày giỗ trận của sư đoàn” vì ngày đó năm 1984, hơn 600 cán bộ chiến sĩ sư đoàn đã tử trận.
Trong tháng 4 và tháng 5/1984, Trung Quốc đã mở nhiều chiến dịch dọc biên giới từ Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang đến Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh và chiếm nhiều điểm cao mà trước đó Việt Nam nắm giữ.
Cuối tháng 6/1984, Việt Nam quyết định tổ chức tiến công để giành lại những cao điểm bị Trung Quốc chiếm đóng. Image caption Bà mẹ Trung Quốc khóc bên mộ con sau cuộc chiến Trung - Việt Phía Việt Nam đã điều sáu trung đoàn tham gia.
Trong đó trận đánh nhằm giành lại Núi Đất (Trung Quốc gọi là Lão Sơn) ngày 12/7/1984 được cho là một trong các trận đánh đẫm máu và khốc liệt nhất ở Á châu nhiều thập niên trở lại đây tuy nhiên một thời gian dài không được nhắc tới nhiều ở Việt Nam. Xem toàn bộ Chuyên đề 'Cuộc chiến Biên giới Việt - Trung 1979'
Trong năm 2015, Trung Quốc công khai bộc lộ ý đồ chiếm trọn Biển Đông. Hoa Kỳ phản ứng mạnh mẽ hơn trong lúc một nửa ASEAN tích cực tìm đối sách : Việt Nam Malaysia và Philippines thiết lập thế đối tác chiến lược, Singapore mở rộng cửa cho phi cơ Mỹ trú đóng và Indonesia dọa kiện Trung Quốc trước tòa án quốc tế.
Năm 2015 sắp kết thúc được đánh dấu bằng thái độ thách thức lộ liễu chưa từng thấy của Trung Quốc tại Biển Đông, với hoạt động bồi đắp đảo nhân tạo được Bắc Kinh rầm rộ tiến hành, bất chấp các tuyên bố quan ngại của hầu như toàn bộ các nước quan tâm đến quyền tự do hàng hải trong khu vực, cũng như các nước Đông Nam Á bị Trung Quốc chèn ép.
Trước thái độ càng lúc càng hung hăng của Bắc Kinh, Washington cũng có những phản ứng cứng rắn hơn. Ngoài việc vạch trần các hành động bị đánh giá là coi thường luật lệ quốc tế của Trung Quốc tại Biển Đông thông qua việc công bố thường xuyên hình ảnh vệ tinh về các công trình mà Bắc Kinh đang xây dựng trên các rạn san hô ở quần đảo Trường Sa, giới lãnh đạo chính trị cũng như quân sự Mỹ đã tranh thủ mọi diễn đàn để phản đối hành vi của Trung Quốc.
Trên hiện trường, lực lượng Mỹ bắt đầu có những hành động cụ thể. Đáng chú ý nhất là quyết định khởi động chiến dịch được mệnh danh là tuần tra vì quyền tự do hàng hải (FON) tại Biển Đông, đánh dấu bằng việc cử khu trục USS Lassen, trang bị tên lửa dẫn đường tiến vào bên trong vùng 12 hải lý quanh Đá Xu Bi ở Trường Sa ngày 27/10/2015.
Tương tự như Hoa Kỳ, nhiều nước Đông Nam Á cũng có những tuyên bố bất đồng tình với Trung Quốc hoặc có những quyết định biểu lộ thái độ cứng rắn hơn trước những động thái của Bắc Kinh tại Biển Đông. Trong số 4 nước ASEAN bị Trung Quốc lấn lướt tại Biển Đông, Việt Nam, Malaysia và Philippines đã quyết định liên kết chặt chẽ với nhau hơn để chống lại áp lực từ phía Trung Quốc.
Giới phân tích đặc biệt nêu bật hai sự kiện : Ngày 07/08, hai Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng và Malaysia Najib Razak đồng ý nâng cấp quan hệ song phương từ đối tác toàn diện lên hàng đối tác chiến lược. Qua ngày 17/11, đến lượt Việt Nam và Philippines ký kết quan hệ đối tác chiến lược bên lề Thượng đỉnh APEC ở Manila.
Ngay cả những nước không có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông như Indonesia và Singapore cũng không ngần ngại có những động thái thể hiện sự không đồng ý với các yêu sách quá đáng của Trung Quốc cũng như những hành vi quyết đoán của Bắc Kinh nhằm buộc cả thế giới công nhận đòi hỏi của Trung Quốc về Biển Đông.
Cụ thể là vào trung tuần tháng 11, Jakarta đã đe dọa sẽ kiện Trung Quốc ra trước « Tòa án Hình sự Quốc tế » nếu « yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh đối với hầu như toàn bộ Biển Đông và một phần của lãnh thổ Indonesia không được giải quyết thông qua đối thoại ». Còn Singapore thì chỉ mới đây thôi, ngày 07/12 đã đồng ý cho Mỹ triển khai phi cơ do thám tối tân P8 Poseidon trên lãnh thổ của mình, để tuần tra trên Biển Đông.
Theo Giáo sư Ngô Vĩnh Long, Đại học Maine (Hoa Kỳ), một nhà nghiên cứu kỳ cựu về Biển Đông, các diễn biến trên đây trong tình hình Biển Đông trong năm 2015, đều bắt nguồn từ thái độ thách thức quốc tế một cách « lộ liễu » và « trơ tráo » của Trung Quốc. Mời quý vị nghe phân tích của Giáo sư Long trong bài trả lời phỏng vấn RFI.
Giáo sư Ngô Vĩnh Long : Trung Quốc ngày càng thách thức lộ liễu
Ngô Vĩnh Long :Vấn đề nổi cộm nhất ở Biển Đông năm 2015 là việc Trung Quốc tiếp tục bồi đắp và các đảo nhân tạo ở Trường Sa và xây dựng những cơ sở trên đó, với ý định dùng để kiểm soát Biển Đông và đe doạ an ninh của toàn khu vực. Không những đã bất chấp phản kháng của các láng giềng và các nước khác trên thế giới về những hoạt động này, mà các lãnh đạo Trung Quốc lại càng ngày càng có thái độ thách thức rất lộ liễu. Một ví dụ cụ thể là Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong chuyến thăm Hoa Kỳ cuối tháng 09/2015, không những tuyên bố trước là không muốn bàn về hồ sơ Biển Đông với Tổng Thống Mỹ Barack Obama, mà trong cuộc họp báo chung của hai lãnh đạo ngày 25/09, Tập Cận Bình đã tuyên bố một cách trơ tráo rằng những hòn đảo ở Trường Sa là lãnh thổ của Trung Quốc tự ngàn xưa, do đó Trung Quốc có quyền bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng như những quyền hạn và quyền lợi hợp pháp của mình trên các vùng biển xung quanh vùng đảo Trường Sa. Ngày 07/11, Tập Cận Bình đã lập lại tuyên bố trên trong một diễn văn tại Đại học Quốc gia Singapore, nhưng lần này lại nói cứng hơn rằng : « Chính phủ Trung Quốc bắt buộc phải có trách nhiệm bảo vệ chủ quyền, bảo vệ lãnh thổ... »
RFI : Với Malaysia – một nước có tranh chấp với Trung Quốc ở Biển Đông - làm chủ tịch, ASEAN có mang lại điều gì tích cực cho việc thúc đẩy một lập trường chống lại các hành động của Trung Quốc không ?
Ngô Vĩnh Long :ASEAN, với Malaysia làm chủ tịch, đã đem hồ sơ Biển Đông ra bàn cãi một cách tích cực hơn, mặc dầu Trung Quốc đã làm áp lực rất mạnh đối với một số nước để nhận chìm hồ sơ này. Một ví dụ tích cực là Tuyên bố chung của Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN kết thúc ngày 06/08/2015 đã có những ngôn từ và nội dung cứng rắn hơn những lần trước. Tôi xin chỉ đề cập đến 2 điều trong Tuyên bố chung này để chứng minh : 1) Điều 150 của Tuyên bố chung, tức là điều thứ nhất của đoạn về Biển Đông, cho biết sự quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây cũng như những vấn đề đang tiếp tục xảy ra, trong đó có vấn đề bồi đắp và xây dựng các đảo nhân tạo mà đã hủy hoại hoà bình, an ninh và ổn định trong khu vực. 2) Điều 151 nói là các Ngoại trưởng nhấn mạnh việc cần thiết của các bên trong việc phải thực thi toàn diện Tuyên bố Ứng xử (DOC) trên Biển Đông, cũng như trong việc không được đe doạ dùng vũ lực hay dùng vũ lực. Hai điều trên rõ ràng là đề cập đến thái độ và những hành vi gây hấn của Trung Quốc trên Biển Đông mà ASEAN không đồng ý. Lập trường này giúp cho Mỹ có hành động mạnh hơn.
Hình thành thế đối tác chiến lược Việt Nam – Malaysia – Philippines RFI : Phải chăng các nước Đông Nam Á bị Trung Quốc lấn lướt đã thấy cần phải cứng rắn hơn với Trung Quốc và cần phải liên thủ chặt chẽ hơn với nhau ? Ví dụ như việc Việt Nam thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Malaysia và Philippines. Phải chăng là để tìm tiếng nói chung kháng lại những hành động hung hăng của Trung Quốc trên Biển Đông ?
Ngô Vĩnh Long :Đúng như thế. Các nước này đã nâng cấp quan hệ hầu cùng nhau tìm hậu thuẫn và trợ giúp của các nước ngoài khu vực có khả năng như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc và vài nước Âu Châu như Anh, Đức và Pháp. Các nước này đều có quyền lợi mật thiết trong khu vựcvà cần được trợ giúp để có thể vận động dân chúng họ trong việc bảo vệ những quyền lợi riêng của nước họ cũng như lợi ích chung với các nước trong khu vực. Nếu chỉ một mình Philippines hành động, thì tiếng nói không được mạnh, mặc dù ta thấy việc Philippines kiện Trung Quốc là một hành động rất ngoạn mục. Thành ra, Philippines cần sự ủng hộ của các nước khác..., và đặc biệt của Việt Nam, vì Việt Nam là nước bị chèn ép và bị thiệt hại nhiều nhất trong khu vực. Ý nghĩa quan trọng nhất của quan hệ đối tác chiến lược giữa ba nước Việt Nam, Malaysia và Philippines là hợp tác chặt chẽ để đẩy mạnh hồ sơ Biển Đông, vận động được hậu thuẫn của các nước có khả năng như tôi vừa nói. Nhưng nếu không hợp tác chặt chẽ, thì lẽ dĩ nhiên vd nâng cấp quan hệ trên giấy tờ chỉ là vấn đề hình thức thôi. Thành ra, vai trò tích cực của Việt Nam rất quan trọng trong quan hệ tam quốc này, một phần là vì Việt Nam có lãnh thổ và lãnh hải bị Trung Quốc đe doạ lớn nhất nên có tiếng nói có trọng lượng nhất với các nước trong và ngoài khu vực.
RFI : Việt Nam đã đóng vai trò chủ động trong việc nâng cấp quan hệ ? Ngô Vĩnh Long :Nếu một mình Việt Nam muốn thì cũng không được. Tôi nghĩ là trong việc này có tác động của Philippines, vốn từ lâu đã muốn Việt Nam có vai trò tích cực hơn. Sau đó thì Philippines và Việt Nam thúc đẩy Malaysia. Chỉ cách đây hai năm thôi, Malaysia vẫn e dè, nếu không muốn nói là có những hành động ủng hộ Trung Quốc. Nhưng càng ngày Malaysia càng có những hành động thắt chặt thêm quan hệ với Việt Nam và Philippines. Đối với Malaysia, lợi ích rất là lớn. Mặc dù đảo của Malaysia ở Biển Đông bị lấn áp ít, nhưng vì hầu hết lưu thông trên biển từ Mỹ, Âu Châu, Úc, Trung Đông, Ấn Độ phải đi qua eo biển Malacca, nếu bị chặn trên Biển Đông, thì vai trò của eo biển Malacca sẽ yếu đi, do đó lợi ích của Malaysia cũng sẽ yếu đi.
Indonesia nhập cuộc
RFI : Trong năm 2015, Indonesia cũng tỏ rõ thái độ quan ngại trước các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông. Giáo sư giải thích thế nào về thay đổi lập trường này ? Ngô Vĩnh Long : Indonesia có quan hệ khá lớn với Trung Quốc, Mỹ, Nhật, Ấn Độ, và an ninh lưu thông trên Biển Đông bị Trung Quốc đe dọa cũng làm cho sự phát triển của Indonesia bị đe dọa. Cách đây vài năm, Indonesia nghĩ là lợi ích của mình không bị đe dọa, hay ít bị đe dọa hơn. Nhưng từ khi Trung Quốc xây đảo nhân tạo (ở Trường Sa), rồi xây đường bay trên đó, thì Indonesia càng ngày càng thấy quan ngại, và cảm thấy là mình phải đóng một vai trò gì đó. Đặc biệt vì Indonesia là nước lớn nhất ở Đông Nam Á, nên vai trò rất quan trọng, không những đối với Đông Nam Á, mà còn đối với Ấn Độ Dương. Cũng như Malaysia, mối đe dọa ở Biển Đông có hại rất lớn cho Indonesia.
Singapore mở rộng cửa cho quân đội Mỹ RFI : Singapore, nước không có bất kỳ tranh chấp nào trên Biển Đông phải chăng cũng công khai thể hiện thái độ quan ngại khi sẵn sàng cho Mỹ đặt phi cơ do thám P8 Poseidon trên lãnh thổ của Singapore sau khi đã đồng ý mở cảng tiếp nhận 4 chiến hạm hiện đại của Mỹ ?
Ngô Vĩnh Long : Đúng như thế. Nếu so sánh với Malaysia, thì Singapore còn dựa trên địa thế ở eo biển Malacca nhiều hơn để buôn bán và phát triển. Đầu tư của Mỹ ở Singapore năm 2014 là lớn nhất ở khu vực Đông Nam Á, với gần 1,5 tỷ đô la. Với vốn đầu tư lớn của Mỹ và một vài nước khác Singapore cũng đã có thể đầu tư gần 800 triệu đô la vào Trung Quốc năm 2014.
Có thể nói Singapore là nước trung gian, nơi có bao nhiêu chuyên chở hàng hoá trên biển qua lại từ Biển Đông hay trước khi vào Biển Đông.
Sự hiện diện của chiến hạm Mỹ và của máy bay do thám P8-Poseidon có lợi rất lớn cho Singapore trên bình diện an ninh và kinh tế.Do đó, mặc dầu Singapore có quan hệ kinh tế lớn với Trung Quốc và mặc dầu người gốc Trung Quốc chiếm đa số ở Singapore, sự hiện diện và bảo trợ của Mỹ rất quan trọng đối với vấn đề phát triển - nếu không nói là sống còn - của Singapore.
Vấn đề bảo vệ an ninh và ổn định cho Singapore phát triển cũng có lợi ích lớn cho Mỹ và các nước đồng minh của Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc...
Hơn một nửa ASEAN tán đồng hành động của Mỹ ở Biển Đông
RFI : Nói tóm lại, phải chăng có thể tổng kết là trong năm 2015, trong nội bộ ASEAN, đã có 5 hay 6 nước (Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia, Singapore, và có thể có Brunei) thiên về chủ trương cần phải bảo đảm tự do thông thương trên Biển Đông, chống lại việc Trung Quốc muốn quân sự hóa khu vực ? Ngô Vĩnh Long : Vâng. Có thể tổng kết tình hình Biển Đông 2015 rõ ràng như thế. Và ở đây còn rõ ràng nữa, là các nước này đã hiểu là nếu chỉ có họ mà thôi, thì họ không thể tự mình chống lại sự bành trướng càng ngày càng lộ liễu của Trung Quốc. Tôi nghĩ rằng tất cả các nước này, và nhiều nước khác, đều nghĩ rằng chỉ có Mỹ là quốc gia có thể giúp họ có tiếng nói đối với Trung Quốc, không phải vì Mỹ (mạnh) về phương diện quân sự, mà vì Mỹ là nước có buôn bán lớn nhất với Trung Quốc... Nếu Trung Quốc không dịu xuống, thì năm, hay sáu nước Đông Nam Á này tự mình khó chống lại, cho nên họ biết rằng họ cần có tiếng nói chung để giúp chính quyền Mỹ vận động dân chúng Mỹ để có một đường lối càng ngày càng rõ ràng và cứng rắn đối với Trung Quốc.
Cùng chủ đề
SINGAPORE - HOA KỲ
Singapore xích lại gần Mỹ hơn trên hồ sơ Biển Đông
Image copyright BBC World Service 
Image copyright Mai Thanh Hai 
Image copyright REUTERS 
Image copyright AP 
Image copyright vn archives 
Image copyright vn archives 
Image copyright Getty 
Image copyright Getty 
Image copyright Getty 
